idvertentie) Koning is 00k... De naam van al onze andere klanten ™oc* ri=i vanderCang voa Lj ■ .- - mannen l*—H - --- Fries mozaiek „Sjoeke er is iemand om jou' Theunis Bakker en zijn 53 Vlielander jaren ERGENS IN ZIJN huis heeft Theunis Bakker een kast met een laatje, dat vol moet liggen met dankbetuigingen en hennnenngspenningen. Er zullen weinig Vlielanders zijn, die zich de afgelopen vijftig iaar zo intensief met het eiland- of dorpsbeleven hebben bemoeid als de nu 76-jarige Theunis Bakker. En dan te bedenken, dat Bakker van origine een Terschellinger is. Toen Theunis vijf jaar oud was gingen zijn ouders naar Vlieland, maar lieten Theunis achter. Vader Bakker was voorwerker bij Staatsbosbeheer en kreeg een huis op Lange Paal toegewezen. Bakker: „Nu ligt er een weg van Lange Paal naar het dorp, maar dat was zeventig jaar geleden nog niet zo, dan moest je maar zien hoe je in het dorp kwam. Mijn ouders hebben natuurlijk gedacht: dat jong kan niet elke dag van Lange Paal naar de school in het dorp over dit pad. Zodoende bleef ik bij mijn grootouders op Terschelling. Nu zouden ouders hun kind niet zo snelachterlaten, maar vroeger ging dat heel gemakkelijk". Theunis Bakker zou tot 1933 op Terschelling blijven, toen nam ook hij de oversteek naar Vlieland om daar boer te worden. Bakker begon met een paard en een paar koeien. Daar kon hij niet van leven, zeker niet toen hij in 1939 met Sjoeke trouwde. Bakker kreeg een aanstelling als vuilophaler. Twintig jaar lang zou hij met zijn paard en wagen het Vlielander vuil ophalen. En passant werkte hij ook nog wel eens in tijdelijk dienstverband voor Staatsbosbeheer en bij de firma Kooijman, die veel onderhoud aan de zeewering deed. Bakker: „Vlieland zag er voor de oorlog natuurlijk anders uit dan nu. Eigenlijk was er alleen de Dorpsstraat en een paar huisjes in de duinen. Maar gezellig was het wel met zijn vijfhonderden. ledereen kende iedereen en niets bleef geheim". Bakker vertelt dan het verhaal van kapper Rotgans, die zo graag een volière wilde bouwen om een boom in zijn tuin. Zijn vrouw was er fel op tegen en om haar zin door te drijven zaagde ze persoonlijk midden in de nacht de boom om. Theunis Bakker is altijd actief geweest in het Vlielander verenigingsleven. De besturen van de ijsclubvereniging, van het bejaardencentrum 'De Uiterton', van de luchtbewaking, van de Oranjevereniging en van het Groene Kruis, om maar eens een willekeurige greep te doen, profiteerden en profiteren nog van de inzet van Bakker. Veertig jaar lang was Thenunis Bakker bestuurslid van het Groene Kruis. Hij weet zich nog te herinneren hoe het ziekenvervoer voor de komst van de ambulance was geregeld. Bakker: „Wij vervoerden aanvankelijk de zieken op een hoge kar met houten wielen. De wegen waren toen nog niet zoals nu, dus het was geen pretje om op die wagen te liggen. Later schonk de vrouwenvereniging luchtbanden. Een ritje op de wagen kostte toen vijf gulden, nu is met het vervoer per ambulance ƒ 600 gemoeid. Als een patiënt naar het ziekenhuis moest, ging het per vrachtauto naar de Vliehors, dat was zeker twaalf kilometer, en daar stond dan een vliegtuigje klaar". Theunis Bakker heeft met het klimmen der jaren langzamerhand zijn activiteiten wat afgebouwd. Elke dag nog stapt hij op de fiets, druk heeft hij het niet meer, maar met wat humor slaat hij zich wel door de ledigheid. Dat ervoer ook de man, die bij hem aan de deur kwam en vroeg of hij nog antiek in huis had. Theunis Bakker moet toen geroepen hebben: „Sjoeke, er is iemand om jou". Theunis Bakker kreeg na de oorlog ook bekendheid onder de steeds talrijker wordende gasten op Vlieland. Hij verzorgde het uitventen van de melk met paard en wagen en aan die bezigheid hield hij zoveel kennissen over, dat soms hem de juiste naam bij een persoon niet te binnen wil schieten. Bakker: „Ik had vaak meer kinderen dan melk op de wagen, ik hield van die kinderen. Die kinderen werden volwassen en komen nu ieder jaar terug als zomergasten. Zii kennen mij, maar ik hen niet altijd, al laat ik dat niet blijken. Als iemand mij groet zeg ik maar: Ach schat, ben je daar ook weer?" ~Je beleefde veel met die gasten. Ik vergeet nooit, dat ik eens bij een huisje kwam, waar nogal wat flessen stonden. Ik had mijn handen vol maar die lege flessen moesten ook mee. Er stond een mevrouw bij en toen drukte ik haar die lege flessen in de handen en zei: 'Hier, alsjeblieft, jij ook wat sjouwen. Ik had niet in de gaten, dat het die minister Klompé was, maar ze bracht de flessen wel naar de wagen". ★ THEUNIS BAKKER --- Libbene resepsje yn Princessehof Kultureel Fryslân naam ôfskie fan Freark Dam LCultureel LJOUWERT - Likernóch twahündert minsken üt alderlei runten fan de Fryske mienskip hawwe justermiddei öfskie nommen fan Freark Dam yn syn funksje fan konservator fan it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaesjesintrum (FLMD). Dat barde op in libbene resepsje yn it Princessehof, de „grutte broer" yn de Grutte Tsjerkstrjitte, dêr't men foar dit doel nei „öfdaald wie. Dam, dy't op 1 july „ófstekt nei VUTsjefinne", waard tasprutsen troch de foarsitter fan it FLMD Jan de Vries, troch de deputearre fan kultuer Jaap Mulder, troch earefoarsitter Douwe Tamminp en troch syn opfolchster en meiwurkster sünt 1973 Tineke Steenmeijer-Wielenga, dy't it wurd fierde üt namme fan it personiel. Ek frou Dam waard yn de hulde behelle. Hichtepunt fan de middei wie de „üntbleating" fan it skilderij, dat Aizo Betten makke hat fan it hóf en de klokkestoel fan Ketlik, Dams bertedoarp, dat him altyd tige nei bleaun is en gauris ynspirearre hat ta in fers. Nei't Klas Bijkerk-Folmer en Mindert Wynstra guon fan dy Ketliker fersen foardroegen hiene - yn- en ütlaat troch in spesjaal arranfearre „Waldsang" fan it salonorkest 'lumeau - bea foarsitter Jan de Vries Dam it skilderij oan. Hy die dat mei üt namme fan de provinsje. In reproduksje fan it skilderij foarmet fierder mei it fers „Grut Ketlik fan Freark Dam in rymprint dy't it bestjoer ta gelegenheid fan syn öfskie meitsje litten hat. De skiedende konservator krige it earste ynliste eksimplaar. Deputearre Mulder hie ek foar it museum goed nijs meibrocht, al wie it „op termyn": It kolleezje fan DS hat juster yn prinsipe besletten de oanbefelhngen üt it rapport fan in by it FLMD ynsteld organisaasie-ündersyk oer te nimmen. Dat haldt under oare yn, dat de besetting fan it museum - op 't heden fjouwer man/frou sterk - skieik ütwreide wurde sil mei oardel formaasjeplak. In oare urginte winsk - dy't buten de opdracht fan it organisaasjeburo foei - is de ütwreiding fan it gebou op 'e Nijehove-terp mei de twa oanswettende, no noch leechsteande huzen yn de Lytse Heechstrjitte. Earefoarsitter Tamminga brocht dy winsk nochris te praat. As dat trochgean koe, soe it mes oan twa kanten snije, want it FLMD wurdt dermei hol- Pen en de gemeente Ljouwert rekket mei care fan in pear krotten óf, wie Tamminga fan betinken. Alle sprekkers priizgen Dam om syn kwaliteiten dêr't net inkeld it museum, mar ek de Fryske literatuer en har skriuwers en skriuwsters rojaal fan profitearre ha. Eltsenien stie derom oan op bliuwende kontakten en op in trochgeande warberens. „Der stiet in stoel op it FLMD foar jo klear", sei De Vries. Fan de provinsje kriget Dam de opdracht ta it skriuwen fan in literêr-histoarysk wurk: in essee oer de üntjouwing fan de Fryske literatuer sünt 1945, sa koe Mulder meidiele. Vn syn tankwurd sei Freark Dam dat der op dizze dei „in oermjitte grut gefoel fan ünfertsjinne lok" oer himkaam wie, want de him taswaaide lof komt likegoed de oaren ta, mei wat er de öfrüne santjin jier yn syn wurk te meitsjen han hat. Hoe ferbün Dam him wist mei syn meiwurkers, die bliken doet er by elk fan dyiingen dy't sünt 1969 mei him wurke hawwe, apart stilstie. Hoewol't er tajoech dat er „troch de emoasjes oermastere wie", hied er dêrfoar gjin spykbriefke farmeden. De pensionearre senuwdokter Freark Bergstra hie in pear oeren earder wol even spike moatlen, doet er oantinkens ophelle oan it literêre tydskrift De Tsjerne (1946-1969), dêr't it FLMD in eksposysje oer ynrjochie hat. Bergstra wie ien fan de fiif redakteuren fan e earste oere en stie alfabetysk boppen oan. Dêrneffens hat er, bychte hy op, te min publisearre, hy is der yn '48 ek ütgien. It ferlechje wie dat er nei Grins ferfear, mar de wiere reden, bekende hy no, hat west dat er der net goed oer koe hieltyd syn namme tsjin te kommen yn it rychje redakteuren wylst er sels amper skreau. Lykwols hat er him altyd - ek letter - thüsfield yn de Tsjerne-rünte. It wie in generaasje, dy't yn 'e oarloch oertsiüge rekke wie fan de needsaak, dat as de tiden better waarden, der ek op Frysk literêr mèd wat barre moast. Dat it in fcear ophalde soe, lei yn 'e reden, want it wie optlêst in tydskrift fan in - hoewol moai ütrutsen - generaasje. De eksposysje jout fan op- en delgong in byld en ek fan it üntstean fan de opfolger, it tydskrift Trotwaer. De Tsjerne-ütstalling is mei help fan it FLMD makke troch Evert Vledaer as staazjeprojekt foar syn stüdzje algemiene letteren oan de Ryksuniversiteit yn Grins. Ofgeand konservator fan it FLMD Freark Dam (rjochts) betanket syn foarsitter Jan de Vries foar it skilderij fan Ketlik (eftergrün). Scheurvorming in het gewelf van de Martinikerk --- Fietsen verschijnselen Dat kenden we al, het verschijnsel van bont uitgedoste en van veel raadselachtige teksten voorziene maar overigens normaal lijkende burgers en een enkele burgeres, die op algemeen erkende christelijke zon- en feestdagen op zon ongemakkelijke racefiets stappen, zich tot horden formeren en dan zonder op- of omzien over bij voorkeur landelijke asfaltwegen stuiven, alleen bereid tot afstappen als er een stoutmoedige automobilist moet worden gelyncht, die het gewaagd heeft in te halen en prompt door honderd wilskrachtige blote knieën in de berm en vervolgens tot stilstand is gedwongen. Wat bezielt het mensdom, dat door de week een ogenschijnlijk eenzaam leven lijdt en in het weekeinde tot zulke extreme vormen van zelfkwelling vervalt? Ook de gewone fietser, bij de wet wielrijder genaamd, schijnt door de tijdgeest te worden aangetast. Was het tot voor kort nog zo, dat men in elke gewenste uitrusting op de tweewieler kon stappen voor een ontspannen tochtje, met uitzicht naar alle Kanten en tot niets verplicht, tegenwoordig toert men rond met op het stuur een stander waarop met knijpers of een nog handiger apparaatje een kaart is aangebracht met de te fietsen route. Dat kaartje is nog daar aan toe, al dwingt het ie natuurlijk wel volgens plan te werk te gaan, waarmee de 10l van het zo maar een eindje fietsen te loor gaat. Veel opmerkelijker is evenwel, dat die gewone wielrijder tegenwoordig ook al gecostumeerd door het leven gaat. Hij draagt een blauw-wit trainingspak en daarbij wit schoeisel, maar natuurlijk geen gympies. Het moet iets anders zijn, massiever en met meer ribbels en het merk dient duidelijk leesbaar te zijn. Het blauw-witte uniform kleedt nogal warm, maar men legt het ook bij grote hitte niet gauw af. Dan moet het zweet toch minstens tappelings langs de rugwervel lopen. --- Restauratie Martinikerk betreft vooral fundering BOLSWARD - Het grootste gedeelte van de 3,5 miljoen, die het ministerie van welzijn, volksgezondheid en cultuur maandag voor de restauratie van de Martinikerk in Bolsward beschikbaar heeft gesteld, zal worden besteed aan een grondige verbetering van de fundering. Na een nauwkeurige bestudering van enkele jaren, heeft architectenbureau Grunstra uit Bolsward ontdekt dat de ernstige scheurvorming in de gemetselde gewelven van de pseudo-basiliek uit 1446, vooral wordt veroorzaakt door een slechte ondergrond en de windbelasting vanuit het noordoosten. Na geruchten over een eventuele subsidie, had het architectenbureau de restauratieplannen al klaar liggen. In het najaar zullen de herstelwerkzaamheden worden aanbesteed. Om nu de scheurvorming, die met name in de zogenaamde scheibogen in het 'middenschip' van de kerk is aangetroffen, tegen te gaan, heeft het architectenbureau twee noofdoplossingen bedacht. Ten eerste zullen stalen stangen en verstijvingsconstructies in het middenschip en de ziigewelven worden aangebracht. Dit om de druk, die bij harde wind op de gewelven van het middenschip onstaat, af te leiden. Om te voorkomen dat de funderingen van de kerk bezwijken in de slappe veengrond, met als gevolg dat de kerk op den duur 'omwaait', wil het architectenbureau vervolgens palen van beton laten aanbrengen naast de bestaande muren en funderingskolommen. Het is de bedoeling via een ingewikkelde constructie, waarbij in plaats van een heimachine het gewicht van de kerk wordt gebruikt, op diverse plaatsen net zoveel paaltjes van een meter achter elkaar de grond in te duwen tot stevige ondergrond is bereikt, aldus architect ir. Harmen Grunstra. Volgens hem lijkt deze manier van restauratie sterk op de herstelwerkzaamheden bij het Concertgebouw in Amsterdam. oorzaken weggenomen, maar alleen de symptomen bestreden. Wij kunnen de kerk nu technisch goed restaureren. Het is alleen jammer dat het herstel van historische aspecten, als metsel- en voegwerk en bepleistering van de muren, er een beetje bij in moet schieten. Want ondanks het grote bedrag van WVC, waar we erg blij mee zijn, zullen we toch anderhalf miljoen gulden moeten bezuinigen. We hebben tachtig procent van de 4,3 miljoen gulden subsidiabele restauratiekosten gekregen, maar we hadden de totale kosten op 6,1 miljoen gulden geraamd." In het begin van de jaren vijftig zijn er ook al pogingen ondernomen iets aan de scheurvorming in de kerkgewelven te doen, maar onderzoek heeft nu uitgewezen dat dit, evenals de restauratie van de stucadoorwerken in 1974, geen resultaat heeft gehad. Grunstra: „Bii de vorige polgingen heeft men niet de structurele --- Zilveren CJP voor Jules Deelder HILVERSUM (GPD) - Jules Deelder krijgt dit jaar het zilveren Cultureel Jongeren Paspoort. De federatie CJP kent hem deze prijs onder meer toe voor zijn theaterprogramma „Deelder Spreekt", omdat hii daarmee met name veel jonge theaterbezoekers heeft bereikt. --- Geiten op De Veenhoop Aan lange rijen koeien die onderweg zijn naar de melkstal, zijn we wel gewend, maar zon optocht van witte, zwarte, bonte en bruine geiten is niet alledaags. ledere middag tegen vijven kan men deze stoet van 180 geiten bewonderen aan de Kanaaldyk tussen Nij Beets en De Veenhoop. De kudde is eigendom van de maatschap Bergsma- Stoker, maar wordt door Hans Tolsma en zijn vrouw, die de boerderij aan de Kanaaldyk bewonen, beheerd. Hans Tolsma, timmerman van beroep, heeft de melkstal zelf ontworpen en gebouwd. Er kunnen twaalf geiten tegelijk gemolken worden. De melk wordt opgeslagen in een koeltank en verkocht naar Almere. Daar wordt er wrongel van gemaakt en die gaat vervolgens naar Frankrijk, waar men er echte kaas uit fabriceert. Geitekaas geldt daar als een delicatesse. In gespecialiseerde winkels in Friesland is net trouwens ook te koop. De prijs is nogal stevig. Dat kan natuurlijk ook niet anders als de grondstof eerst via Almere uit Friesland moet worden aangevoerd waarna het eindprodukt weer naar dit land wordt geëxporteerd. De verwachting is overigens, dat de produktie van geitekaas in eigen land in de komende jaren zal toenemen. Zo wordt de „arbeiderskoe van vroeger nog eens de leverancier van een duur consumptie-artikel. (Foto Jan de Vries). --- Pregnant slotconcert van het Frysk Orkest Plaats: De Harmonie, Leeuwarden. Uitvoerenden: Frysk Orkest 0.1.v. Georgi i mv. The Raschèr Saxophone Quartet: Carina R.j (sopraansax), John-Edward Keil) Wemberger (tenorsax) en Linda i sax). Werken van: J S. Bach, H. Kox, S Ad. B Bartók. Belangstelling: ca. 200 mensen. Herhaling: vanavond in De Lawei, Drach' LEEUWARDEN - Zoals het leven wordt gekenmerkt door ups en downs en het (voort)bestaan van het Frysk Orkest als symfonieorkest door sprankjes hoop en vervlogen hoop, zo was het laatste concert van dit seizoen én de gespeelde muziek als een spiegeling hiervan. Door ups en downs gekenmerkt was het leven van Hasso van der Westen, die afgelopen zaterdagavond op 51--jarige leeftijd is overleden. Hij was gedurende tweeëntwintig jaar verbonden aan het Frysk Orkest, als aanvoerder van de altviolen. Aan het begin van het concert werd hij herdacht met een korte plechtigheid. Daarin voerde voorzitter Jaap Sjoerdsma het woord en speelde - gevolgd door een moment van stilte - de strijkersgroep de „Air" van Joh. Seb. Bach. Een sprankje hoop en „een voorbeeld van herwonnen durf" - zoals het was omschreven - was de wereldpremière (!) van het Concert voor saxofoonkwartet en orkest (1985) van Samuel Adler. Een gematigd modern stuk van een man die compositie heeft gestudeerd bij Walter Piston, Randall Thompson, Paul Hindemith, Aaron Copland en Herbert Fromm. Net als vroegere werken van Adler, wordt dit werk gekenmerkt door contrasten, pregnante intervallen en lyrische lijnen. Maar, naar mijn indruk, minder een éénheid van stijl en beklijvend. Het grote applaus was denk ik dan ook méér voor de uitvoerenden én het feit dat „moderne" muziek niet zo „mode hoeft te zijn als bij voorbaat misschien was gedacht! Die uitvoerenden waren de leden van het fameuze Raschèr Saxophone Quartet, dat verleden jaar nog in Nederland furore heeft gemaakt met een kwartet van Hans Kox. Dit stuk werd gisteravond ook gespeeld, in pl van de „Serenade voor strijkers van Peter Schat. Dit kwam te vervallen omdat de fungerend aanvoerder van de altviolen (Valodje Tarchanian) door een aandoening aan zijn hand niet in bleek zijn belangrijke partij in de „Serenade" te spelen. Misschien was het ook wel deze Serenade die - naast het voetballen en de wat late datum in het seizoen - het pul thuis had gehouden. Peter Schat is voor i n immers synoniem mei wilde haren! En dit stuk ging na d< re in 1984 „alleen maar" door als een Sei i de a la Wolf, Brahms of Tsjaikovsky. Ten onrechte denk ik, want ik kai met de beste wil van de wereld geen andere hand in horen dan dezelfde die bijvoorbeeld in 1960 het doder., „Concerto da camera" schi > Dat een compositie van Kox de „Serenade" van Schat vervine h al bijzonder. De kritiek heelt zich altijd al even weinig aan diens muziek Laten liegen als aan het i Peter Schat Terecht of niet ten het saxofoonkwartet was ei dend, motorisch en virtuoos stuk. Ik denk dat Kox zich geen b rtolkan wensen dan het R phone Quartet, dat - aansluitend op de „Air" van Bach - al zo mooi do was begonnen met drie delen uil Ba Die Kunst der Fuge. Zoals het leven wordt gekenmerkt door ups en downs, sprankjes hoop en vervlogen hoop. zo was hel ook met hel levenseinde van Hela Hartók. Ili| aan een ei nstige ziekte met een grillig verloop Op een goed moment hij rijn „Concert voor orkest" 11 Het isalu isselend luchtig, met knip me. I.cli zwaarmoedig zingend Du te i i met het oi mooie afsluiting van hel Met natuurlijke temp. de klankbalans hem hier en di in ht t derde deel) wat Ontglipte Zij hem ven. ELS VAN ZWOL ---