(Advertentie) ALLES WAT U OVER -fIWONEN WETEN WIL U april 058-131441
---

Sjoerdtje Raadsveld, de telefonische toeverlaat van de Elfmerentocht-organisatie 'Ik ha him de ôfrûne dagen al âlve kear riden' Door Willem Altena
SNEEK - „Drok, drok, drok, mar Aochs ek wer tige Die kwalificaties dicht Sjoerdtje Raadsveld Joe aan haar werk als telefonische lieun «n toeverlaat van de ijswegenrentrale Sneek, Wymbritseradeel, IJlst Maandag wordt in het ijsrijke meren- en poelengebied van de Zuidwesthoek de elfde Elfmerentocht verreden, maar voor Sjoerdtje begon 'ie al bijna een week geleden.
Jo soenen hast sizze kinne, dat ik him He'ófrüne dagen al Slve kear riden ha", meldt ze goedlachs en onversaagd tussen twee telefoontjes met een rayonhoofd en een met routepijltjesborden 'suteljende' ambtenaar van de Sneker plantsoenendienst door. De hele week zat ze aan haar bureau met telefoontoestellen en mobilofoonapparatuur in het nieuwe kantoor van ac dienst gemeentewerken aan de Oude Oppenhuizerweg te Sneek gekluisterd. Gistermiddag nam ze haar plaats in achter eenzelfde soort bureau {net dito apparatuur in het in de brandweerkazerne ingerichte zenuwcentrum' van de Elfmerentochtorganisatie.
,Sünt de ynfiering fan de wurktiidferkoarting is üs kantoor freedtemiddeis sluten, mar omt se sizze, dat ik ferstan ha fan ferbinings en ik de minsken yn de rin fan de tiid aardich kennen leard ha, bin ik hjir mar wer sitten gien", vertelt de in Oppenhuizen wonende telefoniste. Dat gebeurde min of meer op dringend verzoek van haar chef, ijsmeester/coördinator Luppo Wolthuis van de Elfmerentochtcommissie. „Hy wie in frijwilliger nedich, en doe hat der rny oanwiisd. 'Verplicht vrijwillig' dus', grijnst Sjoerdtje. „Mar ik doch it mei alle plesier, hear, In bytsje drokte mei ik wol 0er...".
Ze heeft de indruk, dat het met de telefonades wat minder is dan tijdens de voorbereidingsperioden van de beide voorgaande tochten. „Ik snap ek wol hoe dat komt. De minsken fan de iisklups en oaren dy't de banen der trochbringe, hienen dit kear hast gjin problemen, want it üs leit der yn dlzze hoeke tige goed by. Gjin kistwurken, betrouber üs under de brêgen en gjin kwalsters. Wy ha gjin fersyken binnen krigen om mear materieel, sa as dy prachtige kwalsterkrabber fan Wolthüs, yn te setten".
Uiteraard heeft ze er nog geen idee van, hoe het maandag allemaal zal verlopen, maar gelet op de goede kans, dat het vriesweer aanhoudt en getuige het feit, dat 'de minsken yn it fjild' de laatste jaren veel ervaring hebben opgedaan, neeft ze stille hoop op een „frij kalme dei". Zeker vergeleken met de enerverende Elfmerentochtdag van 1986, toen er bij de inschrijving enige nerveuze onzekerheid rees over de vraag of de Veemarkt-cafés wel voldoende startkaarten in huis hadden.
„Healwei de middei wie it wer raak, want doe moasten de minsken by Hielpen fan it üs, om mei FRAM-bussen in eintsje fierder brocht te wurden. Ek krigen wy de hiele dei telefoantjes fan minsken dy't 'efkes gau' flierbedekking en kleden nawwe woenen om de klünplakken te bekleien. Dan komt it op improvisearjen oan, mar it hat him altiten wer oplost, want de lju hjir om dy hinne binne seker net foar ien gat te fangen. Fan dy erfarings hawwe de minsken fan de üswegensintrale in soad leard, dat do meist mar oannimme, dat men no op al dy saken mear ynsketten is", zegt Sjoerdtje Raadsveld, die haar woorden door instemmend knikkende zenuwcentrumbemanners hartelijk ziet onderstreept.
Of ze dinsdag en woensdag vrijaf neemt, weet ze nog niet. Dat hangt ook een beetje af van de eventuele drukte op maandag. Vorig jaar deed ze dat trouwens wel. „Ik ha doe tsjin myn sjef sein: ik nim in pear dagen frij, want ik kin gjin telefoan mear sjen". Hoewel ze de route wel kan dromen en bij wijze van spreken zelfs in het nachtelijk duister probleemloos zou kunnen volgen, zal ze „buten de baas syn tüd" geen alternatieve' Elfmerentocht rijden. „Oh hearken, nee. Dy is my fierstente lang. Ik mei graach ride, mar ik moat de tsierketoer tan üs doarp wol sjen kinne...'.
Sjoerdtje Raadsveld op haar werkplek.
---

CdK moet scherper toezien op aanvragen voor politiebijstand
LEEUWARDEN - Commissaris der koningin Hans Wiegel zou in de stormachtige fase vóór de aankondiging van weer een Elfstedentocht graag nauwer overleg met Sipkema en zijn mannen willen hebben. Sedert 9 januari jongstleden geldt een verscherpt vergoedingsbeleid voor politiebijstand bij grote evenementen en de CdX is met het toezicht op de aanvragen belast. „Als de datum twee dagen tevoren wordt meegedeeld, moeten wij in vreselijk korte tijd met Den Haag in de slag over de benodigde bijstand", aldus Wiegels kabinetschef mr. Rein van der Kluit. „Dat wordt dan een groot probleem".
Met het „opentrekken" van „een blik politie" is in de Nederlandse wetgeving rekening gehouden, en bepaald niet alleen voor een Elfstedentocht. Zonodig worden in nijpende gevallen zelfs manschappen van de marechaussee en „overig krijgsvolk" onder het bevel van een rampenbestrijdende burgemeester geplaatst. Als burgemeesters verwachten of gaandeweg merken, dat de politie in hun gemeenten het toezicht op de openbare orde niet aankan, kunnen zij een verzoek om bijstand indienen bij de commissaris der koningin.
De commissaris komt aan de verzoeken zoveel mogelijk tegemoet wat betreft omvang en soort, aldus de Politiewet. Maar hij moet het over de bijstand eerst nog wel eens worden met de procureur-generaal, die erop moet letten dat de opsporing van strafbare feiten niet in knel komt. De wet regelt gedetailleerd in welke ambtsdragers in welke volgorde bijstand vragen en verlenen, zodat de bijstand tot in de ersntigste gevallen snel kan worden verleend.
De minister van binnenlandse zaken vindt de bijstand door gemeentelijke korpsen aan andere gemeentelijke korpsen echter te duur worden. Daarom geldt sinds vorige week een nieuwe circulaire, waarin de bijstandverlening, vooral die door gemeentelijke korpsen, wordt beperkt. In deze Paraatheidscirculaire 1986 zegt de minister bijstandverlening als „uiterste middel" te beschouwen, omdat de korpssterkte per gemeente is gebaseerd op de volledige vervulling van de politietaken.
..Ik ga ervan uit dat de commissaris van de koningin erop toeziet dat slechts bijstand wordt verleend, indien het bijstandvragende korps alle beschikbare eigen capaciteit heeft aangewend", aldus de minister. Uit de aanvraag van de burgemeester moet blijken: " dat de vrije dagen en verloven zijn ingetrokken
" dat de cursussen, sportbeoefening en °pleidingsactivitetien zijn gestaakt • dat het dienstverband tot twaalf uur is verlengd
- en dat de normale politiezorg tot een aanvaardbaar minimum is gereduceerd.
Als Blijkt dat de eigen mogelijkheden uitputtend zijn aangewend, komt volgens de minister de rijkspolitie als eerste als hulptroepen in aanmerking. Daarvoor heeft het korps dan ook 550 mensen extra in dienst (van wie overigens zon 220 op Schiphol actief zijn). Bovendien heeft het kabinet de bijstand door gemeentepolitie onlangs aan een budget gebonden.
De bijstand voor een Elfstedentocht ■tal in de eerste plaats van de rijkspolitiedistricten Groningen en Assen moeten komen, wat ontoereikend zal zijn. Voor bijstand uit andere provincies en gemeenten met eigen politie moet de commissaris der koningin toestemming vragen bij ziin ambtgenoten en de daar verantwoordelijke procureurs-generaal. Maar de minister zal de bijstand slechts betalen als die absoluut noodzakelijk was. Anders draaien de korpsen die de bijstand kregen voor de kosten op. Hans Wiegel wil zich dus met het oog op de Elfstedentocht wel drie keer bedenken voor hij blikken met honderden politiemensen laat opentrekken.
---

Taalspegel
Hoe is de krekte folchaorde ek al wer?
//De goede folchoarder \ f komt moandei wol yn j \ 'e krante. /
---

Verbod drankverkoop Maatregelen ter voorkoming onrust bij Bartlehiem
FERWERD - Voor het kruispunt bij Bartlehiem is een pakket maatregelen voorbereid om uitwassen tijdens de eventuele Elfstedentocht te voorkomen. Zo komt er een algeheel verbod op (illegale) verkoop van drank, zijn spandoeken niet toegestaan en wordt het aanbod van orkestjes via een 'dienstrooster' gereguleerd. De politiekorpsen van de drie gemeenten, aangevuld met naar schatting honderd extra politiemensen, zullen streng optreden tegen iedereen die zich niet aan de maatregelen houdt. Vanaf 00.00 uur zal de politie op het kruispunt aanwezig zijn.
Het 'heechhout' bij Bartlehiem wordt voor het publiek gesloten. Die plaats is aangewezen voor een orkestje evenals een terrein tegenover de brug. Er is slechts plaats voor vijf koek- en zopietentjes. Deze mogen niet langs het ijs staan en vallen eveneens onder het alcoholverbod.
De bewoners van Bartlehiem zullen minder dan vorig jaar te maken krijgen met mensen die van hun toilet gebruik willen maken. Er komen vier toiletwagens te staan in de nabijheid van de koek- en zopie-tentjes. Evenals vorig jaar zal er aan de zuidkant langs de Dokkumer Ee slechts verkeer in één richting mogelijk zijn. De aanvoerroute aan de noordkant loopt via de Zuidermiedweg. Ook hier zal de politie streng de hand aan houden.
Om het publiek van het ijs af te houden is een groot aantal dranghekken besteld. Slechts een beperkte hoeveelheid mensen zal op het ijs worden toegelaten. Het ijs zal volledig door dranghekken van net aanpalende land worden gescheiden. Om de aanwijzingen voor net publiek duidelijk te laten overkomen wordt een geluidsinstallatie aangebracht
---

„Wij zijn geen Statencommissie"
De data waarop de dertiende en veertiende Elfstedentocht zijn verreden, werden allebei „in het geheim" ten huize Sipkema door het Elfstedenbestuur overeengekomen, waarna commissaris Hans Wiegel en de burgemeesters direct een seintje kregen dat het zover was. „Het zou niet elegant zijn, wanneer ze dat in de krant moesten lezen", aldus bestuurslid Titus Hoogslag. De Elfsteden-vereniging is voorshands niet van plan datum en doorgang van de tocht tot agendapunt te maken van overleg met gezagsdragers, voor zover de veiligheid van de schaatsers (de leden) niet in het geding is. Elfsteden-secretaris mr. Gustaaf Witsen Elias: „Wij zijn geen Statencommissie. Overleg? Oké, graag. Maar wij prikken een datum en organiseren de tocht. Daar hebben de leden het bestuur voor gekozen".
De bezorgdheid van commissaris en de burgemeesters over de ordehandhaving komt overigens niet als een verrassing. Ook mannen als Jan Sipkema („It wünder is der óf') en rayonhoofd Sjirk Velstra („De earste fiif jier net wer") en vooral lokale politiechefs langs de baan maakten zich tijdens de Elfstedentocht van vorig jaar zorgen over drankzucht en gebrek aan zelfdiscipline bij een deel van de honderdduizenden bezoekers. Er was sprake van deels moedwillige vernielingen en gebrek aan politiemensen. Navraag leert dat extra politiemensen moeilijker te krijgen zijn.
---

Wat voor weer zal het zijn... Meteorologen geven opnieuw verschillende voorspellingen
LEEUWARDEN - De weerkundigen zijn het onnieuw onderling niet geheel eens over de weersverwachting voor de komende dagen in Friesland. Het hoofd van de meteo van de vliegbasis Leeuwarden, kapitein Wim Zikkenheimer, verwacht na het weekeinde een gestage stijging van de temperatuur tot waarden die mogelijk zelfs boven het vriespunt uitkomen. Alleen 's nachts zou het dan nog licht tot matig vriezen. „Langzaam maar zeker begint deze winter we^ te ebben", aldus de Leeuwarder meteoroloog. Weerman Hans de Jong uit Gorredijk is het oneens met Zikkenheimer. „Er ontwikkelt zich in de Jiogere niveaus een nieuwe koude-inval". Het KNMI in De Bilt voorspelt ht al dagenlang aanhoudende matilicht vriezen, aldus het KNMI. nard, thans zelfstandig gevestigd weerkundige, heeft zijn diensten pro deo aan het Elfstedenbestuur aangeboden. Vorig jaar al bleek zonneklaar dat de computerkaarten van de buitenlandse weerstations, waarop de meteorologen hun voorspellingen baseren, voor verschillende uitleg vatbaar zijn. Er ontstond toen enig rumoer onder meteorologen omdat het Elfstedenbestuur zich volgens Hans de Jong en weerman Harry Otten te veel liet leiden door de meteorologische diensten van de luchtmacht in Hilversum en Leeuwarden. Tot dusver is er tussen het Elfstedenbestuur en de Leeuwarder vliegbasis geen enkel contact geweest. Wel is nu dus Bernard ingeschakeld. Hij zal ook de komende dagen de weersontwikkelingen nauwlettend voor het Elfstedenbestuur blijven volgen. „Maar wij maken ook nog gebruik van de deskundigheid van Hans de Jong, hoor", zei secretaris ihr. Gustaaf Witsen Elias gisteravond. Volgens Witsen Elias is het doen van voorspellingen over het weer na woensdag meteorologisch gezien wel erg griezelig. „Je zit dan wel erg ver vooruit te praten". Ook John Bernard waagde zich gisteravond niet aan uitspraken over het weer na woensdag. „Dat is speculeren", vond hij. Bernard denkt dat ondanks de matige vorst in de komende dagen er toch nog wel sprake kan zijn van een ijsaangroei van zo'n twee centimeter per dag, „mits de sneeuw van het ijs wordt weggehaald". Voor de meteoroloog van de Leeuwar-
Zowel Zikkenheimer als De Jong waren het er gistermiddag wel over eens dat woensdag weerkundig bezien de beste - maar volgens Zikkenheimer tegelijk ook de laatste - kans biedt op een Elfstedentocht. Gisteravond bleet dat Sipkema en de zijnen daar anders over denken.
Het Elfstedenbestuur liet zich tijdens de vergadering met de rayonhoofden voorlichten door een tot dusver nog niet eerder geraadpleegde weerprofeet: de meteoroloog John Bernard van Meteoconsult, beter bekend als voormalig weerman van het NOS-journaal Berder vliegbasis wordt de kans op enige vorst van betekenis eigenlijk alleen maar kleiner. Kapitein Zikkenheimer verwacht in de komende dagen overdag minima van min 3 tot min 5 graden en 's nachts van min 5 tot min 7. Na het weekeinde dient zich volgens hem echter een geleidelijke verandering aan. Het hogedrukgebied, dat de afgelopen week voor strenge vorst heeft gezorgd, wordt weggedrukt. „De aanval op dit hogedrukgebied wordt volgens mij vrij fors".
Zikkenheimer voorspelt voor dinsdag en woensdag temperaturen rond het vriespunt, 's Nachts zal er dan nog lichte tot matige vorst zijn. „Misschien ook zal de wind van zee komen en dan zitten we al gauw enkele eraden boven nul", zegt Zikkenheimer. Hij houdt er rekening mee dat de wind uit noord-noordwestelijke richting gaat komen.
Bij draaiing van de wind zal er overigens beweging komen in het water onder het ijs. Dat kan tot gevolg hebben dat er kistwerken ontstaan op de meren en dat het water in een smalle vaart als de Blikvaart het ijs omhoog stuwt. In het midden ontstaat dan een kapvormige ijslaag, waardoor er in de lengterichting een scheur in het ijs komt. Bredere vaarten, zoals die bij Berlikum, hebben daar minder hinder van.
Volgens Zikkenheimer zal het woensdag in ieder geval nog heel redelijk schaatsweer zijn, maar daarna gaan we heel dicht naar de nul graden. „De matige tot strenge vorst die het KNMI verwacht, zie ik voor Friesland duidelijk niet zo sterk".
Bernard is het voor een belangrijk deel eens met Zikkenheimer. Hij denkt echter dat de vorst met name in de komende nachten nog aanzienlijk zal zijn, misschien zelfs tot min 10 graden en overdag tot min 5 graden. Weerman Hans de Jong voorziet voor de komende dagen een 'inzinking', met temperaturen om het vriespunt. Donderdag dient zich echter volgens hem een nieuwe koudeinval aan: „Met een krachtige wind en sneeuwbuien".
---

Zestiendorpentocht: slechts 1400 schaatsers
HEERENVEEN - De 1400 deelnemers aan de Zestiendorpentocht hebben gisteren in Gorredijk 50 meter over tapijt moeten klunen. Hei gold een onderbreking, die sommigen wel, maar anderen nadrukkelijk niet op prijs stelden. De Opsterlandse IJswegencentrale had vanaf een van de voetgangersbruggen over de Compagnonsvaart de weg naar de stempelplaats in Hotel De Vries met kleden geplaveid, „om't de waarberjochten nocnal wat kjeld foarspelden. Men kin dan better binnen as op it üs sitte".
Volgens coördinator Snoek zijn er inderdaad nogal wat klachten binnengekomen over de gang van zaken in Gorredijk. De regeling was ook tegen de afspraak: „We soenen op 't üs stimpelje". De organisatoren toonden zich na afloop maar matig tevreden over de deelname. Men wijt de niet al te grote opkomst mee aan de „üngelokkige berjochten", die het KNMI de afgelopen dagen over de kou heeft verspreid.
De Zestiendorpentocht is een van de oudere Friese toerklassiekers (omdat het notulenboek zoek is, weet niemand meer precies hoe oud), was aanvankelijk langer, maar volgt nu al weer jaren een parcours van ongeveer tachtig kilometer. Alleen de beter geoefenden waren op de toertocht afgekomen.
De minder begenadigde rijders hadden zich door de wind laten afschrikken. „De 'kneuskes' binne hjoed düdlik thüs bleaun", aldus de controlepost in Terhorne. „Jo sjoege sa dat dit de betüftere riders binne'Tvan de zes opstap- en finishplaatsen trok Heerenveen (de andere waren Gorredijk, Akkrum, Terhorne, Grouw en De Veenhoop) de meeste deelnemers, ook van (ver) buiten de provincie. Onder de 1400 was ook oud-wereldkampioene Atje Keulen- Deelstra. Velen beschouwden de rit, die 's middags door de zon werd beschenen, als een testcase voor de Elfstedentocht, naar ze zeiden. Een enkeling legde de afstand niettegenstaande de straffe wind in nauwelijks vier uur af.
De rit voerde de rijders over over doorgaans goed berijdbaar ijs, uitgezonderd sommige meren en het Beetsterkanaal, dat donderdag door de storm onder het ruilverkavelingszand gestoven was. In de buurt van Terhornelukte het een door stuifzand moeilijk begaanbaar stuk met succes weer berijdbaar te maken. Op het Pikmeer bij Grouw was over de geul in het Prinses Margrietkanaal een nouten hulpbrug gelegd. Door valpartijen liep een enkeling lichte verwondingen op.
In Gorredijk moesten de Zestiendorpenrijders twee keer vijftig meter klunen om te stempelen.
---

Rijkspolitie vol zelfvertrouwen 'Honderd man extra naar Franeker en Bartlehiem'
LEEUWARDEN - De politie denkt bij een eventuele Elfstedentocht deze winter over vierhonderd man bijstand te beschikken. Dat is honderd man meer dan vorig jaar. Het extra politiepersoneel zal met name worden ingezet in Franeker en Bartlehiem. De nadruk zal dit jaar komen te liggen op de zorg voor de gezondheid van de deelnemers en omstanders. Dit vertelt hoofd algemene dienst van de rijkspolitie in Friesland Geert Schuurman. Schuurman blaakt van zelfvertrouwen: „Ons zelfvertrouwen is na twee tochten enorm toegenomen. Ik zit hier nu heel wat rustiger dan drie jaar terug".
Het extra politiepersoneel moet komen uit Assen (60), Groningen (66) en Alkmaar (60). Daarnaast worden leerlingen van de opleidingsschool in Harlingen (120), de rijkspolitie te water (70) en de luchtvaartdienst ingeschakeld. Het communicatiesysteem is verbeterd en vindt plaats binnen een gesloten circuit. Bovendien heeft men de mogelijkheid in te breken in radionetten. Dit jaar zullen alleen helicopters worden ingeschakeld, uitgerust met megafoons en zoeklichten.
Schuurman: „Er blijven natuurlijk altijd onzekere factoren van buiten. We hebben de balen van de mensen, die alleen maar naar Friesland komen om de bloemetjes buiten te zetten. Het zal ons vooral om de gezondheid van de deelnemers gaan. Wij hopen dat iedereen weer levend naar huis kan gaan". Het alcoholmisbruik baart Schuurman zorgen. Vooral als er sprake mocht zijn van extreme koude, kan dat de politie nog wel eens voor veel extra problemen stellen. „Wat het verkeer betreft leggen wij de nadruk op vrije doorgang voor de hulpverlening. Wij zijn er klaar voor. Reken maar, dat het gemeente- en rijkspolitie samen wel een miljoen zal gaan kosten. Maar dat is een zaak van de politiek. Overigens is het niet alleen aan politie en Eltstedenbestuur de zaak goed te laten verlopen. ledere burger moet er voor zorgen, dat het weer het feest wordt als vanouds".
De politie in Franeker heeft inmiddels het Elfstedendraaiboek aangepast. Groepscommandant Gatze Bijl meent dat de ordeverstoring van vorig jaar wel meeviel en hoopt opnieuw op 'een volksfeest. Een woordvoerder van de politie in Dongeradeel meent dat men met de inzet van zon honderd politiemensen, de situatie in Dokkum in de hand kan houden. „Maar dat is afhankelijk van de weerssituatie". Er is op dit moment nog geen overleg geweest met de gemeente over een alcoholverbod.
---

Veenpoldertocht
Op vijf plaatsen konden ze starten, zoals gebruikelijk, de zon scheen en net ijs leek zwart. Toch ging er gisteren van alles mis met de Grote Veenpolder Toertocht. Vorig jaar twaalfhonderd deelnemers, dit jaar met piin en moeite driehonderd. „Dit kost geld", aldus de voorzitter van ijsclub Den Eendracht, die weer een toertocht door een bijzonder mooi gebied in Weststellingwerf en het aangrenzende Overijssel organiseerde. Maar het bestuur blijft optimistisch. Als het blijft vriezen komt er misschien in 1987 nog een tweede Grote Veenpolder Toertocht. De te rijden afstand was 35 km, maar er lag meer zand op het ijs dan de 'warbere' bestuurders hadden gedacht. Makkelijk ging het dus niet altijd tussen Langelüle, Scnoterzijl, Ossenzijl, de Linthorst Homansluis (Driewegsluis) en Echtenerbrug. „Het mooie weer kwam net even te laat".
---

PTT-Telecommunicatie al druk aan het werk
LEEUWARDEN - Bij PTT-Telecommunicatie in Leeuwarden is een coördinatieteam al bezig met de technische voorbereidingen voor een Elfstedentocht. De eerste aanvragen voor een telefoonlijn zijn al binnen: Een krant uit Brabant heeft bij de PTT in Leeuwarden twee lijnen gereserveerd in de Frieslandhal. De PTT is gisteren bezig geweest met het legfvan een verbinding tussen de 'rieslandhal en het gebouw van de NV Waterleidingbedrijf Friesland aan het Zaailand.
In het gebouw van de waterleiding worden tijdens de inschrijving van de deelnemers in de Frieslandhal, de lidmaatschapsgegevens gecontroleerd. Ook de voorbereidingen voor de aanleg van 300 verbindingen bij de finish op de Bonkevaart, voor met name radio en televisie, zijn begonnen. Sinds de Elfstedentocht van vorig jaar ligt er tussen de centrale in Heechterp en de plek van de finish al wel een vaste kabel. Ook met de centrales elders in de provincie worden extra verbindingen gemaakt om het drukke telefoonverkeer beter te kunnen verwerken.
---