Fotografische visie op Friesland in Baarn BAARN - De vele autoriteiten, die zaterdag betrokken waren bij de opening van ii' \SVek in Gooi- en Eemland, hielden zich zozeer bezig met pluimstrijkerijen in de richting van commissaris wiegel, met bestuurlijke kwinkslagen en promotie van het eigen territorium, dat de fototentoonstelling ..Friese landschappen" van Karl A. -tuit. Willem Diepraam, Allaard Hidding en Rob Nypels in kasteel Groeneveld te Baarn helemaal op de achterfrond raakte Ir. Henk Kroes van It e Gea komt de eer toe dat hij er in zijn toespraak als enige wel aandacht aan besteedde. Hij merkte op dat de foto's van de tenti Hing „It Fryske gea yn trochv in kasteel Groeneveld wordt gehouden, heel anders van karakter zijn dan die van het genoemde vierir had hij gelijk in. De foto's van I .ca zijn documentair, de foto's Hidding en Nypels geven bliik van een persoonlijke \ I het Friese landschap, terwijl die van Gombault vooral van historische betezijn. van Gombault ■ > vs trekje .. over de fotograaf j is in 1880 in Wenen gel nationaliteit en kwam in aar Nederland Hij verhu: spoedig naar Leeuwarden, waar hii fotor hel toenmalige Leeuwardt blad. Na .940 is nooit .ernomen. Mogelijk is hij verdwenen bij het uitbreken van rlog. In het bcvolkingsn ■ turn genoemd. Zijn nee irehief wordt bewaard in het Leeuwerder getearchief en het Fries Museum. Van deze n» soms fc* . an de tenloon. gtn Baarn een reeks fotos afgedrukt Zij tonen ons vooral het vooroorlngse tgrariSCbe Friesland, het nog wei• .niseerde boerenbedrijf r opnamen van een hele club marechaussees op de schaats en van badstoelei Ameland Sommige foto's, zoals een mensen dn -<-n en anderen die aan het hooien zijn. hebben een zekere art maar de andere foimelijk interessant vanwege de historische conv De Amsterdamse fotograaf Willem Diepraam heeft het landschap vooral gecombineerd met lange schaduwpartijms zie je de schaduw van de fotograaf zelf. Vooral de foto waarbij hij zelf tussen de schaduwen van een zuivel(?)fabnek in staat is interessant Enkele foto's zijn trouwens niet in Friesland gemaakt, maar in Groningen. Rob Nypels uit Leeuwarden toont een voortreffelijke serie recente foto's. Hij zoekt het niet zozeer in het brede panorama, maar meer in het veelzeggende landschapsdetail. Er zit een zekere romantische dramatiek in zijn opnamen van ruigtes, riet, een kerkhof, paarden in het land, een omgekeerde boot. Bijzonder fraai beeldrijm is aanwezig in ac naast elkaar hangende foto's „Ouakerk" (bundels riet) en „Galamadammen" (bosjes palen) Een nieuwe ster aan het Friese fotofirmament is Allaard Hidding. Voor het Princessehof heeft hij in de loop der jaren al heel wat foto-exposities van vaak internationale allure georganiseerd, maar hij houdt zich zelf ook bezig met de vrije fotografie. Met zijn serie „Landschappen aan de dijk" maakt hij in kasteel Groeneveld zijn debuut. Hiddings foto's zijn streng, min of meer geometrisch van opbouw. Hij zoekt het niet in de schoonheid van de natuur, maar in een meer abstracte benadering, die trouwens, zoals de toeschouwer zal opmerken, een eigen schoonheid heeft. Fraai is de combinatie donker land/lichte lucht en licht land/donkere lucht bij respectievelijk „Boerderij aan de zeedijk bij Holwerd" en „Boerderij aan de Lauwersmeerdijk ". Spannend is het vriiwel symmetrische beeld van „De zeedijk" (Dongeradeeli. terwijl „De zeedijk bij Koehool" heel k.achtig overkomt. De tentoonstelling „Friese land . an Gombault. Diepraam. Hidding -els is tot 13juh te bexichtig» tic van It Fryske Gea tot 21 september. Kasteel Groeneveld is geopend op dinsdag, woendag en donderdag van tien tot vijl en op zaterdag en zondag van twaalf tot vijf uur. Op maandag en donderdag is het gesloten. SIKKE DOELE De zeedijk bij Koehool, gezien door Allaard Hidding --- Wiegel opende Friese Week in het Gooi 'Friezen-om-utens' zijn goede ambassadeurs HILVERSUM - De 'Friezen-om-utens', georganiseerd in de Fryske kriten in tal van plaatven in Nederland, zijn zaterdag uitvoerig gecomplimenteerd door commissaris der koningin Hans Wiegel. Er is geen provincie, zo zei hij, die op zon grote schare ambassadeurs kan rekenen als Friesland. Zij proberen op de goede manier de provincie te 'verkopen' en doen er zeer veel aan om vooroordelen over Friesland weg te nemen. Wiegel zei dat in het raadhuis te Hilversum ter gelegenheid van de officiële opening van de Friese Week in Gooi- en Eemland. Deze week is georganiseerd door het Frysk Selskip „Frysk en Frij" in het Gooi, dat veertig jaar bestaat. De vereniging heeft in vijf plaatsen in Gooi- en Eemland activiteiten georganiseerd, variërend van tentoonstellingen tot skütsjesilen, van fierljeppen tot concerten Zaterdag alleen al was er kaatsen en een optreden van de Sneker skotsploech in Hilversum, admiraalzeilen bij Spakenburg, een uitvoering van de Schiermonnikoger revue 'Op de bonnefooi' in Baarn werden er Friese volksliederen gespeeld op het Spakenburger carillon en in Soest 2500 rozen uitgedeeld in de met Friese vlaggen versierde Van Wee- Mt En zo gaat het de hele week door. Wiegel, die het slot van zijn toespraak in het r nes uitsprak, bedankte de krite voor „san stik Fryslan-promoasje" en noemde Frysk en Frij' „in foarbyld foar de oare knten". Vervolgens onthulde hij een bord waarop het motto van de Friese Week was te lezen: „Fryslan is folie tichterby as jimme tinke". Hij kreeg ook het een en ander aangeboden: een cake van een meter lang van een Spakenburger fabriek en de Friese ducaat, een herinneringsmunt die speciaal ter gelegenheid van de Friese Week wordt uitgegeven. Dr. Wim Duisenberg, president van De Nederlandsche Bank, had daarvan bij s Rijksmunt het eerste exemplaar geslagen. De burgemeester van Hilversum, mr. R. van der Sluis, zei dat Wiegel in Hilim geen onbekende is. Niet alleen vanwege de daar gevestigde media, maar de Friese commissaris heeft er ook zijn gymnasiale opleiding genoten en is er lid van de jeugdgemeenteraad geweest. Voorts somde de burgervader in rap tempo alle voortreffelijkheden van zijn gemeente op. --- Exposities volgens ging het gezelschap - de opening werd bijgewoond door een groot aantal Friese burgemeesters die vanwege een excursie bij Philips toch in Hilversum moesten zijn - per VIP-bus van de Fram naar kasteel Groeneveld te Baarn. Daar werden twee tentoonstellingen geopend, waarin het Friese land•achap centraal staat: een documentaire expositie van lt Fryske Gea en een artistieke visie van vier fotografen. Werner Paans, directeur van kasteel Groeneveld, vertelde dat Friesland twee jaar geleden ook al eens centraal had gestaan in het kasteel, want toen was er een expositie over de Slachtedyk, de middeleeuwse binnendijk door de Greidhoek, gehouden. Ir. Henk Kroes, directeur van It Fryske Gea, lichtte de pas gereedgekomen tentoonstelling over het Friese landschap - „It Fryske gea yn trochsneed/Het Friese landschap in doorsnede" - toe. De bedoeling ervan is te laten zien dat het landschap in Friesland bijzonder gevarieerd is. „ledereen denkt dat Friesland kaal en open la, maar er is veel meer. Ik durf te beweren dat geen provincie zoveel variatie kent als Friesland," aldus Kroes. De tentoonstelling omvat een panorama, gemaakt bij Lytsewierrum (Lutkewieruin) en verder een hele reeks foto's, genomen in twee stroken die diagonaal over de provincie zijn getrokken, van Terschelling naar Appelscha en van Schiermonnikoog naar Gaasterland. Bij de tentoonstelling hoort ook een uitgebreid geïllustreerde catalogus, met tekst van Peter Karstkarel en Jan Smittenberg. Mr. Jaap Miedema, vroeger burgemeester van Dokkum en nu van Baarn, merkte op dat zijn gemeente ook een geweldige landschappelijke verscheidenheid kent. Commissaris Wiegel ging nog even in op de psychologische afstand tussen Friesland en het Westen: „Als li ie/en hier zijn, gaan ze 's avonds weer gewoon terug naar huis, maar als men uit het Westen naar Friesland komt, neemt men de tandenborstel mee." De Friese volkszanger Bennie Huisman luisterde de opening met een aantal liederen op. Vooral met zijn vertolking van het Harlinger lied „De clivia" oogstte li ij veel suc. Van Baarn vertrok het gezelschap genodigden weer naar Hilversum om een kuulswedslrijd bij te tOOfMN en toen zette metl onder escorte van de rijkspolitie koers naar Bunschoteii-Situkeiiburg, waardeskulsjes van Bolsward en Stavoren en .-eren botters de«'/»i het onlangs openbaar gemaakte beleidsplan staat aangegeven. Een van de eerste activiteiten in deze.richting betrof een cursus voor regisseurs die met jongeren werken. Zowel Roel Klompmaker als Janke Singelsma hebben het afgelo■ izoen bij Marijke van den Berg deze cursus gevolgd. De derde groep, die het FCAA zelf voor het festival uitnodigde, is het Plattelansfrouljukabaret, dat op de eerste avond voor de verstrooiende noot moet zorgen. De groep bestaat uit tien vrouwen in de leeftijd van 35 tot achter in de zestig, die hun eigen - Friese - teksten maken. Wiesje Jansma heeft de verschillende scènes geregisseerd. Dit cabareteske optreden moet woensdag tegenwicht bieden aan twee pittige eenakters, die eraan voorafgaan, opvallend genoeg beide oorspronkelijk Friestalig: „Frij om neat" van Jan Hager, gespeeld door Sljucht en Rjucht uit Giekerk en „Opdracht" van Libbe Leistra, gespeeld door Claudia de Vries. De tweede avond is ingeruimd voor de verenigingen uit Tzummarum, Ried en Harlingen. De Ploech uit Tzummarum en Willem van Haren uit Ried zijn vertegenwoordigd met in het Fries vertaalde eenakters, die dramaturgisch sterk in elkaar steken, respectievelijk „Moany's feintsje guit net" van Tennessee Wiliiams en , Dingen fan doe" van Alma Post. Wie de 'verrichtingen van Tryater volgt, zal zich mogehik laatstgenoemd stuk herinneren van de voorstelling die Hilly Harms ervan gaf. Het is de indringende monoloog van een vrouw, die de oude spullen van haar overleden moeder opruimt en daarbij herinneringen krijgt, die veel over de moeder en de verhouding met de dochter onthullen. Rinnie Leushuis speelt nu de dochter bij Willem van Haren. Contact uit Harlingen brengt tenslotte het Nederlandstalige stuk „De krant is laat vandaag" over het voetlicht, dat de spelers op basis van improvisaties hebben gemaakt. Toneeladviseur Hilde Mulder: „Jongerentoneel stimuleren". --- LCultureel --- Geen poeha De coördinatie van het eenakterfestival is dit jaar in handen van Hilde Mulder, die zich hiermee als toneeladviseur voor het eerst aan de buitenwacht voorstelt. Na regie-ervaring te hebben opgedaan bij amateurverenigingen in Arnhem, Utrecht en Rotterdam, in welke laatste stad zij ook nog zelf heeft gespeeld bij een kinaertheatergroep, kwam deze Brabantse van geboorte vorig jaar mei naar Friesland. Haar ervaringen als toneeladviseur zijn na een jaar erg positief: „De Friezen willen eerst weten wat voor vlees ze in de kuip hebben, maar als het een keer klikt, kan het ook niet meer stuk. Dat is wat ik erg in de mensen hier waardeer. Je weet wat je aan ze hebt, en afspraak is voor hen afspraak. Brabanders mogen dan op het eerste gezicht jovialer en gastvrijer overkomen, bij hen blijft het ook in dat uiterlijk vertoon van 'Hallo, hoe is het je!' hangen. De poeha die je bij amateurtoneelverenigingen in de Randstad nogal eens aantreft - met allemaal van die opgeblazen gala-toestanden eromheen - is de mensen hier ook vreemd. 'Net te gek ju' zeggen ze hier vaak, 'dit is moai genöch'. Die mentaliteit ligt mij wel." --- A Capellakoor Bragi kort maar krachtig Plaats: Si Pietcrlurk,Grou« WariuavaasC Th l'.nlbrué. Z. Kodaly. S Barber. T tlr 1.. ellakoor vd Joiigert-miiu/iekver. CiSMG Bragi. Groningen 0.1.v Rein de Vrii Kilamililllin M minnti GROUW - Afgelopen zaterdagavond ut weer zover: een belangeloos concert door het a capellakoor van de jongerenmuziekvereniging GSMG Bragi uit Groningen. Ditmaal in de St. Pieterkerk van Grouw. Met op de achtergrond de doordringende geluiden van een optreden door het Koninklijk Instituut Marine vanaf het Rijksinstruktiev.t.trtuig voor Adelborstenopleiding Hr. .NK ..Bulgia". En om vóór het allen klaar te zijn, werd het programm ingekort Ken programma dat bestond rt keuze van het repertoire waar* aan het afgelopen seizoen door het koor onder leiding van Rein de Vries is gewerkt. Er volgt nog een lustrumconcert, op 23 mei aanstaande in de Oosterpoort van Groningen. En daar klinken dan ook werken die zaterdagavond niet op het programma stonden: van Nelson Ayres en Osvaldo Lacerda. . Onbekende namen, wellicht. Maar dat ook componisten uit de muziekgeschiedenisboekjes welluidende en zelfs indrukwekkende muziek hebben geschreven die het beluisteren nin waard is, bleek zaterdagavond. Ik denk dan met name aan twee liederen van de Amerikaanse componist Samuël Barber. Een componist wiens werk - zoals Rein de Vries terecht zei - „steeds meer wordt uitgevoerd." En als dat men hetzelfde niveau gebeurt zoals afgelopen zaterdag, dan smaakt het inderdaad naar n. Want niveau heeft dit kleine a capellakoor, waarvoor een strengere stemmenselectie wordt toegepast dan bij het Groot koor van Leendert Runia. Want al was het programma ingekort, het is en blijft altijd moeilijk om een heel cortcert zonder de steun van welk begeleidingsinstrument dan ook te zingen. Dat het geheel in de smaak viel, bleek uit de reacties van het gezien de andere festiviteiten niet eens tegenvallend aantal bezoekers. Enthousiasme na de drie Hnngaarse liederen van Kodaly en verstilling na de liederen van Barber en de schitterende spiritual „Soon ah will be don'". Een toegift kon dan ondanks de tijdsdruk niet uitblijven. En dat werd „Rosa amarela" van Villa Lobos. En nu maar hopen dat het koor nog eens een werkweekend in Friesland door gaat brengen! ELS VAN SWOL ---