(Advertentie) Dinsdagavond geopend voor HYPOTHEEK ADVIES van 18.30 tot 20 00 uur ER ■ NVM nvaXw W§ L. D. Faber Makelaardij Verf Schrans 142, Leeuwarden Jet 056-151555* --- FRIES MOZAIEK Bolswarder distilleer der ij mikt op toerisme Sonnema is weer Fries, maar het recept houden ze in Schiedam Door Atze Jan de Vries GEHEIMZINNIG kijkt Jan van der Zee om zich heen, als hem naar Fedde Sonnema's recept wordt gevraagd. „Ik weet het niet", fluistert hij dan. „Daarvoor moet je bij de centrale directie in Schiedam zijn. Onze leveranciers sturen ons mengsels van kruiden toe. Over de samenstelling daarvan.'die ik niet ken, zwijgen ze als he graf, want ieder van hen meent het recept exclusief te hebben. Dat ook zij slechts schakeltjes zijn m het gehele produktieproces weten ze waarschijnlijk niet eens. Al die mengsels, die samen 71 soorten kruiden bevatten, worden hier namelijk naar vaste verhoudingen nog eens door elkaar gehutseld. Dan pas is het kruidenbed voor Sonnema Berenburg compleet. Ruim achthonderd mensen bezochten zaterdag de bedrijfsrondleidingen in de Bolswarder distilleerderij Plantinga & Sonnema. Wie van hen had gehoopt zo achter het geheim te Komen van de receptuur van 'üs nasjonale slokje', kwam bedrogen uit. Want dat bleef geheim. Wel weten zij nu dat de beerenburg weer in Friesland wordt gemaakt. „En daar ging het ons om", zegt bedrijfsleider van der Zee. De firma Plantinga en Zoon is in 1962 overgenomen door branderij De Tweelingh in Schiedam. Vijf jaar later versterkte dit bedrijf zijn positie opnieuw, door ook de sinds 1860 in Dokkum gevestigde handelsfirma Sonnema te kopen. Aangezien in die plaats geen ruimte was om uit te breiden, is de bereiding van Sonnema Berenburg toen voor korte tijd naar Schiedam gegaan, waarna in 1971 de verhuizing naar Bolsward volgde. Daar vindt ook de produktie van Plantinga Beerenburg plaats. * Vanaf het bordes kunnen de bezoekers het productieproces goed volgen. * „Hatw-e wy no alles, ris even sjen ★ Proosten in de distilleerdenj. (Foto's Wietze Landman) --- Authentiek „Wie beerenburg zegt, heeft het eigenlijk over Sonnema. En andersom. Deze woorden zijn bijna synoniem. Dat zou er de reden van kunnen zijn, dat velen geloven dat de bereiding van beerenburg nog steeds een Zuidhollandse aangelegenheid is. En dat verhaal willen we de wereld uit hebben, want Sonnema Berenburg wordt hier in Bolsward op authentieke wijze gedistilleerd en op kruiden getrokken. We weten in Friesland alleen niet meer wat het recept ervan is. Dat bevindt zich inderdaad nog in Schiedam", zegt Van der Zee. Volgens de overlevering noemde de Dokkumer herbergier Fedde Sonnema zijn beerenburg naar de in Amsterdam woonachtige kruidenspecialist Hendrik Beerenburg. De beide mannen bouwden hun zakelijke relaties uit tot een goede vriendschap. Dat Sonnema zijn beerenburg vervolgens toch als Berenburg schreef, met slechts een 'e', wijt men aan zijn uitgesproken Friese eigenzinnigheid. Het verschil tussen de Berenburg van Sonnema en de Beerenburg van Plantinga is echter meer dan alleen maar die 'e', zo kregen de bezoekers van de distilleerderij zaterdag te horen. De belangrijkste grondstoffen zijn voor beide dranken jenever en kruiden. Van der Zee: „De jenever voor de Sonnema Berenourg wordt op een ruim 50 centimeter dik bed van 71 kruiden gegoten en een etmaal later weer afgetapt. Weer een dag later wordt de drank gebotteld. Zo is het altijd gegaan, het enige wat veranderde is de grootte van de tanks. De oude, reeds gebruikte kruiden worden niet weggegooid, maar dienen voortdurendals basis voor een herhaling van dit proces. Kenmerkend voor Sonnema is dat de kruiden als het ware in de drank zijn opgelost." --- Registratie woningzoekenden: 'stuitend amateurisme' Coördinator na strijd over registratiesysteem ontslagen LEEUWARDEN - Interne conflicten over de invoering van een nieuw registratiesysteem voor de Leeuwarder woningzoekenden hebben er toe geleid, dat drs. Meindert Schroor, coördinator van de Leeuwarder Centrale Registratie Woningzoekenden (CRW), per 1 april van dit jaar wordt ontslagen. Aan het ontslag liggen zowel een persoonlijk als een technisch conflict ten grondslag. Schroor heeft in het jaar dat hij in dienst was, voortdurend over het systeem overhoop gelegen met Wobbe de Vries, voorzitter van de Werkgroep Woonruimteverdeling Leeuwarden (WWL). Strijdpunt was, wie nu eigenlijk de verantwoordelijkheid voor de invoering droeg. Bovendien getuigt de wijze waarop men omging met de invoering van het nieuwe systeem volgens Schroor van „een stuitend amateurisme". Bron van de conflicten is het nieuwe registratiesysteem voor woningzoekenden, dat met ingang van medio maart door de CRW zal worden gebruikt. Veel woningzoekenden, die staan ingeschreven bij de CRW, hebben de bijbehorende formulieren al ontvanfen. Het systeem, dat is ontwikeld door het in Almere gevestigde Nationaal Computer Centrum voor Woningcorporaties (NCCW), is een stuk ingewikkelder en geavanceerder dan het oude. Het systeem maakt het mogelijk op basis van inschrijvingsformulieren veel directer een woning toe te wijzen aan een bepaalde woningzoekende, doordat wordt gewerkt met zogenaamde lokatienummers. leder complex woningen in Leeuwarden heeft een bepaald nummer. Op het inschrijvingsformulier kunnen woningzoekenden hun voorkeur aangeven door het nummer van een bepaalde woning in te vullen. Per computer worden vraag en aanbod zo op elkaar afgestemd. Sinds het moment dat hij in dienst trad van de Federatie van Leeuwarder Woningcorporaties, waaronder de CRW valt, maakte Schroor er zich sterk voor, dat mensen van de verhuurafdelingen van de Leeuwarder corporaties bij de invoering van het systeem werden betrokken. „Ik heb partij gekozen voor de mensen van de afdelingen verhuur, omdat die met het systeem moeten werken. Bovendien zijn zij het, die in de praktijk het meeste verstand van dit soort zaken hebben." Volgens Schroor is de kans, dat het nieuwe systeem een geslaagde invoering doormaakt, direct afhankelijk van het inschakelen van dit personeel. DRS. MEINDERT SCHROOR --- FNV huldigde leden in Zwaagwesteinde ZWAAGWESTEINDE - De Industriebond en de Bouw- en Houtbond van het FNV hebben zaterdagavond in Old Dutch te Zwaagwesteinde zeventien jubilarissen in het zonnetje gezet. Districtsbestuurder Dorothé Brinkman huldigde J. Veenstra uit Damwoude voor zijn zestigjarig lidmaatschap van de Bouw- en Houtbond. J. Broersma en S. Veenstra uit Damwoude kwamen voor het voetlicht vanwege hun veertigjarig lidmaatschap. De volgende leden vierden hun 25-jarig jubileum bij de Bouw- en Houtbond: T. Heidbuurt en J. Plantinga uit Veenwouden, R. Douma uit Damwoude, J, Hoekstra uit Aldtsjerk, B. Kooistra uit Broeksterwoude, K. Veenstra, S. Veenstra en L. van der Molen uit Damwoude en K. Kooistra, W. de Bruin, D. Douma en N. de Jong uit Zwaagwesteinde. Bij de Industriebond zijn de volgende personen 25 jaar lid: J. de Vries uit Twijzelerneide, J. Kolhorn uit Zwaagwesteinde, R. Hartman uit Kollum, G. Adema uit Veenwouden, J. Broersma uit Kollum en S. van der Veen uit Damwoude. --- 'One man-show' Schroor maakt er geen geheim van, dat de houding van Wobbe de Vries, directeur van de Vereniging voor Volkshuisvesting (VvV) en voorzitter van de WWL, hem zeer tegenstond. In een aantal brieven spuwde Schroor zijn gal over het optreden van De Vries, dat hij omschrijft als een 'one man-show': „Hii heeft de verhuurcommissie heel lang buiten de uitvoering gehouden. De Vries ging voortdurend op mijn stoel zitten als verantwoordelijke voor de invoering van het systeem. Voortdurena heeft hij geprobeerd mij rechts of links in te halen. En dat werkt bepaald niet prettig." Zowel de verhuurcommissie als het NCCW hebben in brieven aan het Directeurenoverleg van de Leeuwarder corporaties meer dan eens hun bezorgdheid oVer de gang van zaken geuit. Voornaamste praktische bezwaren: het nieuwe inschrijfformulier zou veel te ingewikkeld zijn (met vragen over aftrekposten, premies en dergelijke), het invullen van zon ingewikkeld formulier zou een behoorlijke begeleiding (dus tijd en geld) vergen. Invoering van het nieuwe systeem zonder inachtneming van de bezwaren zou, zo rekenden de klagers voor, betekenen dat de centrale registratie twee ton per jaar meer zou gaan kosten dan in de oude situatie. Bovendien werd gewezen op de praktische consequentie van het nieuwe systeem, dat wie een exacte voorkeur invult, het eerst in aanmerking komt voor een bepaalde woning. Dit zou ten koste gaan van urgentere woningzoekenden, die geen exacte voorkeur invullen. --- 'Beneden peil' Als officiële reden voor het ontslag wordt aangevoerd, dat Schroor niet in de organisatiestructuur zou passen en dat hij niet in staat zou zijn, de automatisering in de toekomst te begeleiden. Schroor: „De manier waarop ik ben behandeld, is beneden alle peil. De invoering van het systeem zou niet half zo ver zijn als ik er niet was geweest. Medio maart kan het NCCW-systeem op volle toeren draaien. Daar ben ik voor aangetrokken. En ik word ontslagen. En daarmee wordt opnieuw de voortgang van het nieuwe systeem in gevaar gebracht." VvV-directeur en WWL-voorzitter Wobbe de Vries wilde maar weinig loslaten over het conflict: „Daar geef ik liever geen commentaar op. Ik denk, dat de belangen van de heer Schroor en onze belangen daarmee niet zijn gediend. Het bestuur heeft een beslissinggenomen, die volstrekt legitiem is. Alle uitlatingen, die de heer Schroor over deze zaak doet, laat ik voor zijn rekening." Mr. Feike Agema, waarnemend-voorzitter van de Federatie van Leeuwarder Woningcorporaties: „Het faat vooral om een technisch proleem. Verder geef ik liever geen commentaar". PAL-raadslid Gerard Heins zal over de gang van zaken rond de Centrale Registratie Woningzoekenden vandaag schriftelijke vragen stellen in de gemeenteraad. Hij stelt daarin, dat het ontslag van Schroor voortvloeit uit de moeilijke positie, waarin hij als coördinator van de CRW onder het bestuur van de Federatie van Leeuwarder Woningcorporaties staat. Heins stelt voor van de CRW een onafhankelijke stichting te maken. Daarmee zal dan de onafhankelijkheid van de nieuw aan te trekken coördinator zijn gewaarborgd. --- 'Grenzen overschreden' Overtuigd van de argumenten van Meindert Schroor en de werknemers van de verhuurafdelingen, gaven de directeuren van de Leeuwarder corporaties op 23 november 1988 Scnroor de opdracht binnen veertien dagen een invoeringsprogramma op te stellen. Bovendien werden de inschrijvingsformulieren aanzienlijk versimpeld. Volgens Schroor was het daarna opnieuw VvV-directeur De Vries, die de gang van zaken dwarsboomde door een alternatief invoeringsplan te maken. „Dat overschrijdt de grenzen van het betamelijke", volgens Schroor. „Toen heb ik besloten de knuppel maar in het hoenderhok te fooien", vertelt Schroor. In een rief vroeg de coördinator het bestuur van de Leeuwarder Federatie van Woningcorporaties de taak van de WWL als beëindigd te beschouwen. Schroor vroeg in het vervolg de verantwoordelijkheid voor de invoering van het nieuwe systeem. Resultaat: op 11 januari moest hij op het matje komen bij de voorzitters van de corporaties en wethouder Wijger Miedema. Op 20 januari kreeg Schroor te horen, dat hij per 1 april kan vertrekken. --- Meer kruiden „De Plantinga wordt van kruiden getrokken. De bereiding gebeurt in drie fasen, die samen maar liefst 36 dagen in beslag nemen. De eerste liters worden na twaalf dagen onder bijvoeging van laurier afgetapt. Dan wordt er een tweede laag kruiden totaal vijftien verschillende soorten - in de nostalgische houten vaten gestopt, waarna het proces zich herhaalt. En dat doen we vervolgens nog een derde keer. De drie dranken die we dan hebben, mengen we en de Plantinga is daar. Het kruidenbed wordt dan geheel vernieuwd en we beginnen van voren af aan. Vergelijk je de kruidkoeken voor beide dranken, dan valt op dat die voor de Sonnema veel meer soorten kruiden bevat.' Of dat aantal uniek is, weet ik niet. Want wie weet wat anderen precies in hun recepturen stoppen? De Bolswarder distilleerderij kan wekelijks 60.000 liter beerenburg maken, maar er wordt per week gemiddeld niet meer dan 50.000 liter verkocht. „Danpraten we bijna uitsluitend over Sonnema Berenburg. De Plantinga, waarvan we op jaarbasis ongeveer 60.000 liter maken, doen we tussen de bedrijven door. Doordat we steeds verse kruiden gebruiken, is de Plantinga pittiger. Wie hem heeft leren drinken, geeft zijn portie Sonnema wel aan Fikkie. De produktie van de Plantinga zal zeker nog toenemen. Door deze open dagen verwerft de drank meer bekendheid", weet Van der Zee. --- Diaserie „Beerenburg hoort bij Friesland, de bereiding ervan kan van toeristische betekenis zijn", meent hij. „Daarom hebben we ons bedrijf vorig jaar, toen we onze plannen voor de rondleidingen hebben gemaakt, ingrijpend verbouwd. Het kantoor werd verplaatst, zodat we op de bovenverdieping een origineel bruin café konden inrichten. Daar ontvangen we de mensen en laten we een diaserie zien over de historie van 'Frieslands geheime wapen. Daarna kan men vanaf het bordes in de distilleerderij het produktieproces aanschouwen. We hebben er fors voor geïnvesteerd." „Maar als we de mensen op deze wijze maar anderhalf uur kunnen vermaken, zijn we er natuurlijk nog niet. Om in toeristisch opzicht een volwaardige publiekstrekker te worden, moeten we een volledig dagprogramma bieden. We gaan daarom samenwerken met Ald Faers Erf route en de Makkumer aardewerkfabrieken", aldus Van der Zee. Zaterdag volgt er een tweede open dag, waarop opnieuw achthonderd mensen worden verwacht. In de zomermaanden worden op dinsdag-, woensdag en donderdagmiddagen excursies georganiseerd. --- KORTE METTEN Muggezifterij Is dat even schrikken bij het lezen van de kleurige Gids '89 nummer 1 van Radio rJoord: „Er gebeurt veel bij een omroep die elke dag uitzendt en door éen op de drie Groningers ook elke dag beluisterd wordt. Daarmee is Radio Noord de best beluisterde regionale omroep in Nederland." Laten wij nu al een heel jaar gedacht hebben dat 'üs ei?;en' Stifting Omrop Fryslan SOF) de meeste oortjes Friestalig koesterde. Fout. „Radio Noord is üs 0.1 prosint in beriksifers foarby gien", moet SOFbaas MARINUS DE BOER bekennen. Maar niet getreurd: het blijkt om de luistercijfers van 1987 te gaan. De SOF wacht met smart op de resultaten van vorig jaar, want dan kunnen de verhoudingen natuurlijk best eens anders zijn. De Boer wijst er op dat Radio Noord voor 1 januari van dit jaar de luisteraars in Groningen en Drenthe had. „En neffens my binne de lüstersifers heger yn Drinte as yn Grins." Drenthe heeft sinds kort zijn eigen Radio Drenthe, zodat Radio Noord - voortaan alleen in Groningen - volgend jaar wel een toontje 1, - f er zal zingen. De Boer: „Dan inne üs sifers absolüt sjoen fansels heger. Ach, dy sifers; it is dochs 'muggezifterij'. Mar jo fine it fansels altyd aardich as jo de heechste binne." Korpschej Schut, uitbundig onderscheiden door prins Carnaval --- Zwanger De gemeente Opsterland heeft te kampen met een dalend inwonertal. Reden voor bezorgdheid, zoals burgemeester, wethouders en raadsleden dan ook niet nalaten bij herhaling te vermelden. Opsterland is er veel aan gelegen zich te presenteren als een woon- en kindvriendelijke gemeente. Een zwanger raadslid wordt minder tegemoetkomend bejegend. Anders kan lENA POL, enig lid van de fractie Links Opstenandse Samenwerking (LOS), de weigering van een goede vervangsregeling niet zien. „In de raad hebben we tijdens mijn zwangerschapsverlof van twee maanden helemaal geen stem." En verontwaardigd: „Een beetje voor spek en bonen meedoen, zeker." POL, niet voor één gat te vanf;en, heeft de Vereniging Nederandse Gemeenten gebeld. Daar vindt men het de gewoonste zaak van de wereld dat raadsleden zwanger worden. Veel gemeenten kennen wel een vervangingsregeling. POL heeft nu haar toevlucht genomen tot een truc: ze neemt ontslag. De raad kan dan een opvolger beëdigen, die de LOS-stoel warm mag houden, totdat POL de touwtjes weer in handen kan nemen. --- Etnysk Frysk Het door een socialistische meerderheid geregeerde Heerenveen stimuleert het gebruik van de Friese taal en geeft vrouwen en leden van culturele minderheden in de gemeente voorrang als er baantjes te vergeven zijn. Maar helaas, in de personeelsadvertenties botst dat beleid. Daarin worden „leden fan etnyske minderheidsgroepen mei foarrang ütnoege yn de funksjes weryn t hja ünderfertsjintwurdige binne'. Hoewel er geen Turk is die dat Fries zal lezen en begrijpen, blijft de zinssnede gehandhaafd, zo reageert SIBE NIJHOLT van personeelszaken. „It giet om in politike beslissing en dan moatte wy wol." Hij wordt geregeld lastiggevallen met de vraag waarom de gemeente dat Fries voor de vele Turken, Marokkanen en Vietnamezen gebruikt. Toch reageert er zo nu en dan wel iemand uit deze bevolkingsgroepen. „Mar dan hawwe se immen by de han dy't it Frysk foar har fertale koe en se reageare altyd yn it Hollansk." --- Prins Jitze Onder de grote rivieren zullen ze het carnaval ongetwijfeld beter en uitbundiger vieren dan in het kille Noorden, maar dat was korpschef WIM SCHUT van de Sneker gemeentepolitie dinsdag even worst, toen Zijne Dorstlustige Hoogheid PRINS JITZE DE EERSTE, op dat moment het hoogste 'gezag' in de stad, hem opnam in zijn persoonlijke, vorstelijke huishouding. Daar moesten zelfs de interne problemen van de Sneker gemeentepolitie voor wijken. De Rijkspsychologische Dienst, die de problemen in het korps moet inventariseren, zal Schut de carnavaleske medaille in ieder geval niet afpakken. --- Javaanse jongens Het weekblad De Tijd brengt deze week een Indonesië-nummer, met op de achterkant een paginagrote advertentie van Javaanse jongens, de zware shag van de Koninklijke Theodorus Niemeyer b.v. in Groningen. 'Een andere draai', staat er boven een afbeelding van het tempo doeloe-achtige Javaanse jongens-etiket. Met Javaanse jongens, zo blijkt uit informatie, richt Niemeyer zich op de eigenzinnige roker, het individualistische type met een enigszins kunstzinnige inslag. Positionering, heet dat. De heer KERSTHOLT van de afdeling publiciteit van de Groninger genotmiddelenverschaffer weet aanvankelijk niet zeker of er een verband bestaat tussen de advertentie en de Indonesië special. „Misschien is het inderdaad wel opzet", zegt hij na even ruggespraak gehouden te hebben. „Tenslotte sluit het merk qua thematiek en sfeer wel aan bij het onderwerp Indonesië." Maar in het nummer staat een aantal artikelen waarin het land en zijn bestuur er niet al te best afkomen. Kerstholt: „OJa? Dat weet ik niet. ik heb De Tijd nog niet gezien." Even later: „U moet zich niet voorstellen dat er zo heel diep over wordt nagedacht hoor. Nou ja, wel over de opzet van de hele campagne natuurlijk, maar niet over de vraag: op welk moment ga je met welk tijdschrift in zee.' ---