FRIES MOZAIEK Een rondje langs plannenmakers en optimisten 'It is op 't stuit rêstich, wy hâlde ús wintersliep' Door Bonne Stienstra TUSSEN AL DIE mensen, die het afgelopen jaar in deze rubriek aan het woord zijn gekomen, zat een aantal, waarvan ie zoveel maanden later kan afvragen: wat is er van hen geworden? Daarom deze keer, omdat het tegen eind van het iaar loopt, een rondje langs die mensen, die eerder al eens uitgebreid vertelden van hun plannen en voornemens. Bij voorbeeld Riet van Rossum, die in Burgwerd de herberg 'De Goede lerde begon en zien ten doel stelde milieuvriendelijk te ondernemen. Op 24 maart zei ze in deze rubriek: „Zelf beschouw ik dit als een praktiikobject. Ik wil gewoon een aantal jaren proberen noe het gaat, kijken wat je voor problemen tegenkomt met zon nerberg." Nu, tien maanden later, zegt ze: „Het liep de afgelopen zomer als een trein, niet in laatste plaats natuurlijk dankzij het prachtige weer. Ik zou het inderdaad een paar jaar aankijken, maar het gaat nu versneld." „Ik heb veel waardering gekregen van mensen, die het eens zijn met mijn doelstelling van milieuen mensvriendelijk ondernemen. Bovendien heb ik het idee steeds beter met de herberg in Burgwerd te passen. Een poosje terug is hier de publieke veiling van een woonhuis geweest. Het was een prachtige zomer voor mij, maar ik Den er lichamelijk en geestelijk een beetje kapot van. De zaak is nu even dicht, maar het volgend jaar begin ik weer met frisse moed, want het bevalt mij toch fantastisch." * f'IF.TIF. DE GROOT * Duo M&M. Mattie de Jong en Mattie van der Bij * Herbergierster Riet van Rossum * BürliV lAirennan en Hannie Kamstra * HUBERT HEERINGA --- M&M In juni mochten Mattie de Jong uit Jubbega en Mattie van der Bij uit Olderberkoop vertellen van hun late roeping. De beide beppes, want dat zijn ze, traden als het zangduo M&M op. Ze waren al eens op de radio geweest en hadden wat optredens gehad in clubs en tijdens talentenjachten. Sinds juni zijn daar vooral de bejaardenhuizen bijgekomen, vertelt Mattie de Jong nu. „Momentlik leit it wat stil, want wy wolle yn de desimbermoanne it leafst thüs wêze. Mar wy ha de ófrüne moannen al gauris songen yn bejaardenhuzen. Dat slacht wakker oan. It repertoire hawwe wy watoanpasse moatten. Wy hiene al in musykban mei trije eigen ferskes en wat populêre Hollans ke lietsjes. Der is no in ban bykommen mei de musyk fan Fryske ferskes. Wy hawwe wat folderkes makke mei de teksten, dan kinne de minsken mar meisjonge." Straks in januari gaan ze weer wat nadrukkelijker op zoek naar optredens. Aan Podium Vrij in Heerenveen zullen ze zeker meedoen en er staan ook al weer enkele afspraken voor bejaardenhuizen in het boek. M&M gaan door, want: „It bliuwt machtich moai wurk, benammen foar de bejaarden. Dy genietsje der wakker fan en as sy it nei t sm hawwe, dan hawwe wy dat ek," zegt Mattie van der Bij. 'Is it net in wünder? It is der as hea yn kaam en it komt der as tsiis wer üt' luidde de kop boven een verhaal over Bartle Laverman en Hannie Kamstra, die bij Offingawier ekologisch boeren. Ze hadden toen in juni net een winkeltje met eko-produkten geopend. Dankzij het weer hebben ook zij een prachtige zomer gehad, de schuur raakte vol hooi. Hannie Kamstra: „It is op 't stuit rêstich, wy halde üs wintersliep. Wy binne noch al wat oan it ferbouen mei it hüs en it earste kealtsje is der ek al." De afgelopen zomer wisten de klanten de weg naar het winkeltje wel te vinden. In de wintermaanden verkoopt Hannie Kamstra alleen nog op bestelling. Zoveel melk is er momenteel ook niet, „want der binne op 't stuit noch mar fjouwer kij oan de molke." Destijds beklaagden ze zich er enigszins over, dat hun land ondanks alle vervulde voorwaarden niet tot beheersgebied kon worden verklaard. Hannie Kamstra: „Wy kinne der noch net folie oer sizze. mar Bartle hat der wer wakker achteroan west en it sjocht der no wol aardich posityf üt." Pietie de Groot was in februari even thuis. Haar werk ligt in Tashigang, een stadje in het koninkrijk Bhutan dat ingeklemd ligt tussen India en het door China bezette Tibet. Ze is daar naar uitgezonden door de Samen op Weggemeente van Ferwoude en Gaast en werkt er als hoofd verpleging in het plaatselijk ziekenhuis. Pietie de Groot zit er nu al weer sinds mei. Telefonisch contact vanuit Nederland met Bhutan is niet mogelijk, vandaar dat haar ouders net van de brieven, die veertien dagen onderweg zijn, moeten hebben. Mem De Groot: „Se skreau, dat it dêr de léste moannen öfgryslik reind hat. Guon wegen binne ünbegeanber wurden. Se hawwe skoften ynsletten sitten. Pietie kin der optheden net wei, want der is in grutte krapte oan persoaniel yn il sikenhüs, de regering wol ojp gjin inkelde manier meiwurkje. --- Vuurtorenwachter Van der Laag ziet besluit als overwinning 'Dit opkikkertje waren we aan toe' HOLLUM - De beslissing van minister Hanja Maij-Weggen om de bezetting van de vuurtorens langs de Nederlandse kust niet verder in te krimpen, is door de vuurtorenwachters in het Waddengebied als een overwinning gevierd. De afgelopen jaren hebben zij voortdurend actie gevoerd tegen de plannen van oud-minister Neelie Smit- Kroes om de vuurtorenbemanning op Texel, Ameland en Schiermonnikoog terug te brengen tot slechts één wachter. „Een sleutelbewaarder", schampert de Hollumer vuurtorenwachter Dries van der Laag. „Dit is een opkikkertje, waar we hard aan toe waren", reageert hij blij. De ellende is volgens Van der Laag allemaal in 1987 begonnen met de opening van het kustwachtcentrum in Urnuiden. Het centrum ging met behulp van hypermoderne communicatie-apparatuur fungeren als landelijk coördinatiepunt voor zeeverkeersbegeleiding, reddingen, bestrijdingen van rampen, visserijcontrole en opsporing van wetsovertreders. Het nieuwe kustwachtcentrum was voor het ministerie van verkeer en waterstaat aanleiding om het mes te zetten in de vuurtorenbezetting. Ruim de helft van de 33 kustwachters in het Waddengebied moesten het veld ruimen. Voorzien van allerlei moderne apparatuur zou de Brandaris op Terschelling voortaan als centrale meldpost fungeren, waardoor de permanente oezetting van de kustwachtstations op de andere eilanden overbodig werd. i rmaanden niet op de Hollumer toren, maar wordt bij calamiteiten opgepiept met de semafoon. „Frustrerend, je krijgt het gevoel dat je geen vuurtorenwachter meer bent, maar een zeeverkeer sambtenaar. --- Stokpaardje Van der Laag vermoedt, dat de oud-minister „op het verkeerde been is gezet" door de ambtelijke top van net Directoraat Generaal Scheepvaart en Maritieme zaken (DGSM). „Ze heeft haar beslissing gebaseerd op foute informatie. Volgens de Amelander is het kustwachtcentrum een stokpaardje, waarvoor alles moet wijken. ..Het kustwachtcentrum hoeft niet weg", stelt hij nadrukkelijk. „Dat had er zelfs al eerder moeten komen. Maar wanneer de andere posten beter .bemand en uitgerust worden, dan zou de kustwacht nóg beter functioneren. Het kustwachtcentrum is het hart, wij zijn de ogen en de oren en de douane en de politie zijn de armen en de benen, want die kunnen daadwerkelijk optreden." Hoewel Van der Laag enorm blij is met de beslissing van Maij- Weggen, schiet hij er in de praktijk niet zo veel mee op. De bezetting van de torens op Ameland en Texel (Eierland) is namelijk vorig jaar al gehalveerd tot drie mensen. Beide torens zijn alleen in de zomermaanden bezet. In de winter zitten Van der Laag en zijn collega's gewoon thuis en worden ze alleen bii calamiteiten opgepiept door het ku^twachtcentrum. --- Salami-politiek Bij een evaluatie is vorige maand gebleken, dat een bezetting van drie mensen lang niet toereikend is. De Amelander wachters maakten in de zomermaanden maar liefst 1200 overuren. „Roostertechnisch is de proef met drie mensen volledig mislukt. We hebben 30procent te veel uren gedraaid." Tot nu toe heeft DGSM-Noord in Groningen nog geen beslissing genomen. „Ze zijn net er wel mee eens, dat het zo niet kan, maar hoe het wel moet, weten ze ook niet", zegt Van der Laag hoofschuddend. „Het is salami-politiek. Er moet eerst weer een grote ramp beuren, voordat de ogen opengaan. Ik houd mijn mond niet langer meer dicht. Als ik tenonder ga, ga ik strijdend tenonder." Henk Wortel, directeur van de verkeersdienst (zeg maar de baas van de vuurtorenwachters in het Waddengebied), onderschrijft in grote lijnen het verhaal van Van der Laag. „Het landelijk beleid wil alles concentreren op het kustwachtcentrum in Urnuiden en de centrale meldpost in de Brandaris. Texel, Ameland en Schiermonnikoog moeten terug naar één man." Volgens Wortel is er achter de schermen een competentiestrijd gaande. „ Het kustwachtcentrum heeft van het begin af aan veel te weinig gebruik gemaakt van de bemande posten. Men is bang, dat dan blijkt dat de coördinatie via de posten veel beter loopt als via het kustwachtcentrum. Wortel uit scherpe kritiek op zijn superieuren. „De vuurtorenwachters weten alle ms en outs, die kunnen dat veel beter bekijken dan zon centrum op afstand. Daar zijn ze het in Rijswijk overigens niet mee eens, die zoeken het niet in mensen, maar in middelen. Maar op een radarscherm kun ie niet zien dat een schip in nood is", aldus Wortel. „Die hele hoge jongens zijn van die topmanagers geworden, die te lang van het water zijn om te weten, waar ze het over hebben." Wortel is het met Van der Laag eens, dat de stations op Texel en Ameland uitgebreid moeten worden. „Daar ga ik me sterk voor maken. Ze zullen er ooit wel komen, maar dat wordt een hele lange strijd. Dit besluit van Maij- Weggen is een goede basis voor een ander beleid. Het gaat de goede kant uit." --- PERSONALIA LEEUWARDEN - J. Wibbbens is per 1 januari benoemd tot directeur van de algemene faculteit van de Noordelijke Hogeschool. Tevens is tot interim directeur financiën en beheer benoemd D. J ,J. Vinke. Wibbens was al enkele maanden waarnemend directeur, na het vertrek van di Andringa. Vinke was voordien werkzaam bij de Universiteit van Twente. --- Kuiken Klaas Kuiken was huissschilder in Winsum, Hantum en Woudsend en woonde later in Ferwerd. In zijn werkzame leven schilderde hij behalve deuren en kozijnen ook op linnen en board om mooie plekjes, boerderijen en dieren vast te leggen. Zijn dochter Cathrina vanaer Schaaf-Kuiken uit Damwoude liet in januari via deze rubriek weten op zoek te zijn naar die schilderijtjes. Niet om ze terug te halen, maar om ze te fotograferen. In januari had ze 68 foto's in haar album, maar door het artikel kwamen er heel wat bij. Cathrina van der Schaaf: „Nei dat ferhaaltsje ha 'k mear as hündert réaksjes han. Rünom wei, sels üt Kanada. Ik ha noch net iens oan tiid han se allegearre op de foto te setten. Mar mei guon minsken skriuw ik noch, want oan elk skilderijke sit wol in ferhaaltsje I n man üt Marknesse wol sels dat der in eksposysje komt ns sjen oft dat noen wat wurde sil." In september waren Reina en Steven Smits even in Raard om te vertellen over hun wedervaren als boer en boerin in Portugal. Drie maanden later is er in hun situatie weinig veranderd, elk moment kan er een kleine Smits geboren worden. De verbouwing en uitbreiding van het bed rijfsgedeelte ligt even stil, maar het meeste is gedaan. Wat tegenzit is het weer. Hei slechte weer is daar in Pó, 80 kilometer ten noorden van Lissabon, al veel eerder begonnen dan hier in Friesland. Reina Smits: ~It is yn novimber al begün te reinen en it remt noch. Net oan ien tried wei fansils. mar it skynt yn jierren net foarkomiiuii te hawwen, en de nodige buitenlfi ii met zich mee brengt. Hubert Heeringa: „Koartom, der bart e hellet it oare üt en dal is mar goed ek, want ik bin in lytse selsstannige." Tot slot Paul Outies. Hij drijft in urn het café De Kalkman' Over dat café en over de supermarkt, die echtgenote Dineke in hetzelfde dorp Ot-' i rtelden ze in februari van dit ja. hebben intussen de supermarkt winkel bil tiel Het echtpaar woont nu Hum en is bc. tl van het café om ' tot een eetzaal. Bovendien komen ■elf. die j. muzikaal opluisterde als lid van Wiko's', overweegt binne' weer achter het orgel te ga.v n de provincie in te tri r --- Kritiek technisch controleur op bezuinigingen Meer autoverkeer, maar minder toezicht politie HEEREN VEEN - De afgelopen drie jaar is de verkeersgroep van de Rijkspolitie district Friesland ingekrompen van 50 tot 33 mensen. „Een verkeerde bezuiniging op de verkeersveiligheid", meent technisch controleur Roelof Kernkers van de verkeersgroep. „Er komen steeds meer voertuigen op de weg, terwijl er minder politiemensen en materieel beschikbaar worden gesteld voor verkeerscontroles." „We krijgen steeds meer werk", constateert Kernkers. „We hebben nu al geen kans meer om alle snelheidsovertreders te pakken. Het is jammer dat we de actie 'Ken je Limiet' niet langer kunnen voeren. Daarmee wil ik overigens niet zeggen, dat we iedere dag een snelheidscontrole op rijksweg 32 moeten houden. Dat moet steekproefsgewijs."' Roelof Kernkers bij zijn technische patrouillewagen: „Acht. m geleden kwam je bij verkeersCOntTöles zeker vijf of tegen met verrotte kokerbalken. Die waren dan afgeplakt met ai niumfolie en weggewerkt met tectyl. Dat somt dingen kom je nu meer tegen. Dat is het bewijs, dat de APK goed werkt." --- Politiek De technisch controleur neemt morgen afscheid van zijn collega's. De in Heerenveen woonachtige, maar geboren en getogen Eeldenaar maakt gebruik van de vut-regeling. Hij is sinds 1965 bij de verkeersgroep werkzaam. „Ik wil beslist niet natrappen, hoor", steekt hij nadrukkelijk een waarschuwend vinger omhoog. „Mijn commandant kan er ook niets aan doen. Dat wordt door de politiek opgelegd." De verkeersgroep van de rijkspolitie is belast met het verkeerstoezicht. Kernkers heeft zich als technisch controleur hoofdzakelijk bezig gehouden met de technische controle van voertuigen, assistentie bij verkeerscontroles en het reconstrueren van ernstige ongevallen. De ervaring heeft hem geleerd, dat automobilisten er meestal weinig begrip voor hebben, dat hun voeruig uit het verkeer wordt gehaald. „De mensen reageren over het algemeen slecht. Dat is ook wel begrijpelijk. Een auto is tegenwoordig een bezit. Mensen ste ken daar al hun spaarcentjes in. Als hun auto dan naar de sloop moet, kan ik me dat ook wel voorstellen. Maar als we even met de mensen praten, dan staat men daar vaak heel anders tegenover." --- Aluminiumfolie Kernkers is een fervent voorstander van de APK-keuring. „De technische staat van het voertuigenpark is de laatste jaren met sprongen vooruit gegaan. Dat komt met name door de APK. Natuurlijk rijdt er nog wel eens eentje rond in een slechte auto met aluminiumfolie in de verrotte kokerbalken. In de binnenlanden is er altijd wel iemand, die dat probeert, maar dat zijn uitzonderingen." De kritiek op de verplichte keuring vindt hij onterecht. Natuurlijk is er wel eens een auto ei; onrechte wordt goedgekeurd, maar dat is logisch, want ieder mens, dus ook een keurm<•• maakt fouten, zo redeneert hij. „Bovendien", voegt hii daaraan toe, „is èn blijft de APK een momentopname. Wanneer een wagen is goedgekeurd, wil dat niet zeggen, dat er in die periode van twaalf maanden niets meer kan gebeuren. Het normale onderhoud blijft belangrijk." De 57-jarige Heerenven< sinds 1973 algemeen ledensc < Ns van de International Poli< sociation (IPA) in Nederland Bi] deze vereniging zijn 225.000 üemensen uit ongeveer \ landen aangesloten. In Nedet zijn ruim 10.000 politiemens van de IPA Van dit aantal zijn 295 afkomstig uit Friesland Hei voornaamste doel van deze l het aanknopen heeft de IPA (i • ntrum in deon ,n Keulen w dere studiebijeenk over actuele onderwerpen aU drugshandel en gokverslaving flehouden wordt. Verder behei organisatie acht vakantiehi, ronder Vijversburg in Tyfc jerk. Die internationale contacten vindt Kernkers heel belangrijk „Ik wil wel eens horen, hoe mijn collega in Hamburg of in ItalK werkt Het is heel intep te weten hoe ze daar verkeet troles houden. Je hoeft niet een dingen over te nemen, i het kan wel heel erg goed dn voor je algemene ontwikk' Vooral in de grensstreek i.iji contacten heel makkelijk. Als Je elkaar kent, praat het veel ma( keiijker dan via de officiële kana ien. ---