Herrie bij spiritisten was voorzitter tijdens seance al voorspeld Door Dirk de Moor Het rommelt in de Nederlandse Vereniging van Spiritisten 'Harmonia, zetelend in de Utrechtse Ambachtstraat. Ondanks een toenemende belangstelling voor het paranormale groeit het ledental niet meer. En evenals in de kerken bestaat binnen de club een diepgaand verschil van inzicht over de leer en de toepassing daarvan. Landelijk voorzitter Theo van de Kam had die herrie voorzien. Het was hem voorspeld tijdens een seance. V erslag van zon seance, met groeten en boodschappen van 'gene zijde en een merkwaardige waarschuwing uit het dodenrijk aan het adres van Van de Kam. UTRECHT - Handen met de palm naar boven op de knieën het hoofd gebogen en ontspannen. Op de trage deining van orgelmuziek gedachten opzenden naar een dierbare aan 'gene zijde. Weemoedige klanken veroorzaken een lichte huivering. Is daar al sprake van iets wonderlijks, een contact, een bovenzinnelijke omarming? Is dat op de rugwervel een snel voortrollende zweetdruppel of wellicht een ijskoude aanraking, een trilling afkomstig uit de kosmos? Plotseling weerklinkt een droge klik. De orgelmuziek zwijgt. lemand heeft een knop omgedraaid. Weg is de fascinatie. Alsof de stop uit je warme bad wordt getrokken. We zitten weer gewoon op een plastic stoeltje in het zaaltje van de Nederlandse Vereniging van Spiritisten Harmonia. Voorin de zaal branden kaarsen. Daar bevindt zich het medium voor deze avond, de psychometrist Hofman uit Hillegersberg bij Rotterdam. De knop is omgedraaid, omdat we na dit korte moment van bezinning, waarbij we al met één been over de schutting van gene zijde leken te zijn, van hem mogen vernemen welke boodschappen uit het dodenrijk tot hem zijn gekomen. Op de tafel voor hem liggen voorwerpen, die bezoekers hebben meegeDracht: horloges, ringen, sieraden, foto's. Hofman zegt: „Ik heb hier een foto van een vrouw, waarvan ik in de eerste levensfase een enorme energie voel. Is zij nog in stof?" „Nee , roept een man. Hofman: „Ik voel een goede harmonie. In haar is veel liefde. In een latere levensfase viel zij terug, doordat het lichaam zwakker werd. Klopt dat meneer?" „Ja" „Meneer, ik moet u een groet geven van deze vrouw. Zij zegt: de tranen moeten weg. Meneer, zij zegt: u moet het verdriet verwerken. Zij zegt: zij leeft daar en u hier, u moet nu zelf verder gaan. Meneer, was het laatste deel van haar leven soms heel moeilijk? Ik voel namelijk iets". „Ja, zij had botkanker". Hofman: „U ziet het, dames en heren, dat ik hier niet uit mijn nek sta te kletsen. Meneer, deze vrouw zegt tot u: sta op en ga verder". Even staat Hofman doodstil dan draait hij zich met een ruk om en graait iets van tafel. „Deze kikvors," roept hij geagiteerd, „ik krijg als ik deze ring oppak een nerveus gevoel. Van wie?" Een vrouw. „Zo vreemd, toen u 'm oppakte kreeg ik ook een nerveus gevoel". „Zijn er problemen, mevrouw, waar u niet over durft te spreken? Ik zie een man met een stok. Heeft u zo iemand gekend?" „M'n vader had een stok". „Mevrouw, hij zegt: er leeft veel liefde in u, maar u moet die op de juiste wijze gebruiken. Een groet van uw vader". En dan roept Hofman met opgeheven vinger: „Hij lacht, het gaat hem goed. Hij is zeker een vrolijk mens?" „Ja, dat klopt hoor, hij heeft zn hele leven gelachen en ging zelfs lachende dood". Het pand van 'Harmonia' in de Utrechtse Ambachtstraat. Foto GPD Het zaaltje van 'Harmonia' tijdens de seance. Op de tafel liggen voorwerpen voor de psychometrist. Staande landelijk voorzitter Theo van de Kam. Foto GPD --- In de knoei Een halsketting volgt. Hofmans stem wordt somber: „Voelt heel zwaar. De draagster of drager zit met zichzelf in de knoei. Ik krijg heel moeie benen en een zwaar gevoel. Van wie?" Een vrouw steekt aarzelend haar vinger op. „U heeft teleurstellingen niet volledig verwerkt. Durf het zonnetje te zien schijnen. Klopt het dat u moe bent in uw benen?" „Nou nee. ik loop heel Utrecht door". „Is er een hondje in uw leven geweest?" „Ik heb wel eens een hond te logeren gehad" „Ik zie een tweekleurig hondje - misschien iets uit uw kinderjaren? Mevrouw, u krijgt de groeten van een kleine, kalende man. Kunt u daar iets mee?" „Nee". „Is hij misschien te vlug overgegaan? Daar heeft hij het namelijk over. Veel dingen zijn niet goed afgerond, vindt hij. Hij heeft net daar soms moeilijK mee. TJ krijgt een groet van hem". Hofman pakt vervolgens een foto op. „Een goed mens. Is deze persoon nog in stof?" „Ja", zegt een vrouw. „Hij zal ten koste van alles willen doorgaan. Probeer hem af te remmen. Hij is bezig zijn lichaam te slopen. In de auto moet hij ontzettend achtzaam zijn. Ik zeg deze dingen niet graag, maar laat hem vooral oplettend en voorzichtig zijn in de auto". „Hij is al ziek", zegt de vrouw. Hofman reageert: „Maar dat hoeft niet blijvend te zijn". Dan maakt hij diep voorover gebogen enkele schutterige passen, het zitvlak ver naar achteren stekend. „Kent u een vrouw die ongeveer zo loopt?" „Ja dat klopt", roept de vrouw, „een tante van mijn man". „Mevrouw, dan moet u de groeten van haar hebben". --- Vrouwen En dan is het koffiepauze. Het zaaltje stroomt leeg. Afdelingsvoorzitter L. A. Jansen, gepensioneerd brandweerman, vertelt dat de leden uit alle lagen van de bevolking komen en dat de vrouwen veruit in de meerderheid zijn. Zelf is hij al van kindsbeen af bezig met het bovennatuurlijke, maar lid is hij pas sinds vijf jaar. Jansen maakt deel uit van een groepje, dat regelmatig kruisnout-seances' houdt. Daarbij wordt in een kring van mensen geprobeerd boodschappen te ontvangen door middel van een kruishout en een bord waarop het alfabet staat. „Ik vind dit zinvol, anderen zijn er op tegen. Maar zo heb je binnen elke vereniging tegenstellingen". De landelijk voorzitter van Harmonia Theodorus van de Kam (55) is niet alleen bestuurder, hij beheert ook het verenigingspand schuin tegenover het gebouw van de Oud Gereformeerde Gemeente. Van de Kam draait er niet om heen, dat hij met scances als deze niet zo wegloopt: „Ze zijn best interessant voor wie nog niets van spiritisme weet en er kennis mee wil maken, maar wie week-inweek-uit niets anders doet, is te passief bezig. Ik hoop dan ook, dat de vereniging zich weer meer bezig gaat houden met zinvoller zaken '. „Deze bijeenkomsten zijn natuurlijk wel nodig, omdat ze geld in het laatje brengen, maar ik zou liever zien dat we ons meer gingen bezinnen op de geestelijke inhoud. Mensen verwachten ook vaak te veel van scances. Ze hebben het idee: daar is het medium en hup daar komen de geesten. Maar eh... klop-klop-klop daar is oma die even met ons komt praten, dat is echt onzin. Het probleem in onze vereniging is, dat er verschillend wordt gedacht over de koers, die we moeten gaan. Er is een stroming, die de scances erg belangrijk vindt en er is ook een stroming, die nog met één been in de kerk is blijven staan. Je krijgt bij sommigen wel eens de indruk, dat ze een roeping als pastoor of dominee zijn misgelopen. Ze willen als het ware kerkje gaan spelen. En tenslotte heb je de groep, die meer het accent wil leggen op de werkelijke inhoud van het spiritisme, de he wust word ing van de mens, het in harmonie komen met jezelf. En daartoe behoor ik". --- Materialiseren Dat geesten zich kunnen materialiseren heeft hij meermalen aan den lijve ondervonden. In de lach schietend: „Ik ben niet helderziende, maar wel heldervoelend en helderhorend. Soms kan dat heel vervelend zijn. Ik zit een keer rustig te lezen, met een muziekje erbij en opeens wordt er keihard acnter me gevloekt. Nou, ik was echt verstijfd van schrik. En toen heb ik geroepen: 'Wil je dat alsjeblieft nooit meer doen?' Dat was dus gewoon een geest, die verkeerd was. Die zich ineens realiseerde: waar ben ik terecht gekomen en toen reageerde zoals ook wij dat zouden doen: verdomme, ik zit helemaal verkeerd!" Een knie-blessure van een nichtje voelde hij een week tevoren al in zijn eigen knie, toen zij in het zonnetje naast hem zat te praten. Onlangs voorspelde een medium hem, dat er herrie zou komen in de 65 ledende tellende afdeling Utrecht van Harmonia. „Ik had een bos kleine gele tulpen in de zaal gezet. Ineens vroeg ze: wie heeft die bloemen daar geplaatst? Ik meldde me. Ze zei: uhad grote tulpen moeten nemen. U hent veel te bescheiden en aardig, u moet meer op uw strepen gaan staan, want er komt gedonder. Ik zei: nou, dat vind ik niet leuk om te horen, want we zitten twee dafen voor de ledenvergadering, 'oen zei ze: 'Kijk dat bedoel ik . En er kwam dus gedonder. Twaalf leden zijn tijdens de vergadering opgestapt". „Het is heel vreemd. Mij is 35 jaar geleden, toen ik nog niets van het spiritisme wist, al voorspeld dat ik deze dingen zou gaan doen. En vijftien jaar geleden dat ik voorzitter van Harmonia zou worden. Lang geleden is mij al gezegd: 'Theo, jij moet overal waar je komt met de bezem doorheen. En dat kwam uit, want in de tijd toen ik nog als boekhouder op een kantoor werkte, bracht ik allerlei fraudezaken aan het licht Harmonia bestaat 102 jaar. Van de Kam zit zes en een half jaar in het hoofdbestuur en is sinds vier jaar voorzitter. Hij is ook magnetiseur en geeft als zodanig cursussen in Amsterdam. De vereniging telt achthonderd leden. Er is sprake van een terugloop. „En dat baart ons zorgen , zegt Van de Kam, „gezien de belangstelling die er alom is voor clubjes op paranormaal gebied. De goegemeente kan overal geld kwijt aan meditatie en spirituele ontwikkeling. Maar het spiritisme wordt nog te vaak gezien als iets duivels, zelcer door de kerken die bang zijn hun machtspositie te verliezen. Het spiritisme gaat uit van twee overtuigingen: er is een stoffelijk voortbestaan na de dood, in welke vorm dan ook, én de mogelijkheid van contact tussen de wereld van de levenden en die van de geesten". --- Verwijt „Eeuwenlang al krijgen wij het verwijt, dat wij geesten zouden oproepen. En dat nu is ten enenmale onmogelijk. De geesten proberen juist met óns in contact te komen. Als je een verre reis gaat maken en het vliegtuig stort neer, wil je zo snel mogelijk met je familie telefoneren om te laten weten, datje er nog bent. Nou, zo willen de doden ons laten weten: ik ben er nog wel maar zonder stoffelijk lichaam. Wie dit allemaal goed beseft, gaat verdriet om het verlies van iemand heel anders verwerken, gaat anders tegen het leven aankijken. Hemel dat is als je ie na de dood lekker voelt, jezelf kunt accepteren zoals je bent. Houd je emotionele toestanden vast, als geest, dan heb je het daar net als hier op aarde". Dan laten ze tafels zweven, maken ze klopgeluiden? Van de Kam schiet in de lach: „Ik heb dat nog nooit mogen waarnemen. Maar als een geest zich voldoende materialiseert, zijn wel bepaalde verschijnselen mogelijk. Ach, dansende tafels... Onzin! Daar ben ik heel nuchter in." „Er lopen te veel mensen rond die zweven. Ze zeggen dan dat zij spiritist zijn, maar hebben zich niet in de achtergronden verdiept. Vaak verwacht men ook hoogstaande boodschappen van gene zijde. Maar als iemand in leven een gewoon mens was, dan blijft hij dat na de dood." Van de Kam is opgevoed in een streng katholiek gezin. Zegt dat hij daaraan schuldcomplexen heeft overgehouden: „Katholieken zijn in onze vereniging in de meerderheid. De omgang met al die heiligen, die wonderen konden doen, maakte het mij in ieder geval makkelijker om met paranormale verschijnselen om te gaan. Dan denk je: als die en die heilige dat kan, dan kan mijn grootvader die in dezelfde hemel is dat ook". „Vroeger was je braaf als je maar deed wat de pastoor of dominee zei, maar toen het kerkelijk leven begon te tanen, kreeg je de enorme toeloop tot baghwans en goeroes en vervolgens Kwam hei paranormale sterk in de belangstelling. Vaak op een verkeerde manier. Mensen willen dat de geesten ons vertellen wat we huk ten doen en laten. Maar mooi dat de geestenwereld daar niet aan begint. Die zegt: zoek het zelf maar uit, het gaat om je eigen bewustwording, je eigen verantwoordelijkheid, om jouw beslissingen." Van de Kam lijkt erg goed op de hoogte van hoe men aan gene zijde denkt. „Omdat ik mij in de materie heb verdiept. leder mens heeft exact dezelfde mogelijkheden. ledereen heeft het in zich, al moet ik toegeven: iedereen kan tekenen en zingen, maar dat wil nog niet zeggen dat we allemaal een Rembrandt of Maria Callas kunnen worden". Toch proefje in wat hij zegt het gevaar, dat hij net als geestelijke leiders in kerken precies weet hoe er daarboven wordt gedacht en gehandeld. „Het is voor wie zich erin verdiept helemaal niet zo moeilijk om te bedenken, wat eigenlijk de opzet van dit hele leven is en de samenhang van al datgene, wat we kunnen waarnemen. Verdieping, bewustwordingen interpretatie, daar draait het om. Spiritisme is een religie in de betekenis van het zien van de samenhangen tussen alles wat we kennen en een hele hoop wat we niet kennen. Het kan ook een filosofie worden genoemd". „Soms wordt er tijdens samenkomsten gezongen. Er bestaat een eigen bundel en daarin staan liederen waarvan ik denk: die zijn zo overgenomen uit de gereformeerde kerk, de teksten zijn alleen een beetje aangepast. Een eigen zangcultuur hebben wij spiritisten niet. We kennen ook het gebed. Die overdenkingen zijn belangrijk. Vergeet niet dat heel veel van onze leden afkomstig zijn uit de kerken". „We hebben in Nederland een lijst van honderdvijftig mediums. Én daar sta ik niet op. Het zijn mensen, die heel gevoelig zijn voor de geestenwereld. Beweerd wordt, dat ik een medium ben, maar ik wil er nog niet aan. Ik ben medium via mijn lezingen. Misschien ben ik voor die scances toch iets te nuchter, of te onzeker. Bang vooral dat ik mensen met iets opzadel. Ik heb er niet zon behoefte aan zo voor een zaal te staan. Privé kun je veel meer tegen mensen zeggen. Je komt in die bijeenkomsten ook nogal eens exhibitionisme tegen. Dat zie ik als een reëel bezwaar". Het medium Hofman plukt aan het slot van de bijeenkomst een ernstige waarschuwing aan het adres van voorzitter Van de Kam uit het dodenrijk: ~U moet zich niet te druk maken. U loopt in de vereniging veel te hard van stapel. U bent teveel met één doel bezig". Van der Kam weet niet, wat hij daar mee aan moet. Wat geprikkeld zegt hij: „Werkelijk ik begrijp daar niets van. Ik maak me helemaal niet druk. Dat ligt niet in mijn aard. Ik werk er alleen maar aan de vereniging weer goed op de rails te krijgen". --- Antillen eerder hel dan het beloofde rijbewijs-paradijs Door Elly Wempe De afgelopen weken was er een stormloop van Nederlanders, die op het Antilleneiland Curacao hun rijbewijs wilden halen. De meeste waren in Nederland al ettelijke keren afgewezen, maar er waren ook die zelfs nog nooit achter het stuur hadden gezeten. 'Binnen drie weken on zonnig Curacao', beloven kleine advertenties in de landelijke dagbladen. Al vanaf ƒ 3.500 heb je een package, retour-ticket plus pension inclusief les en examengeld. Velen kwamen echter dubbel zo duur en dus bedrogen uit. Bovendien komen ze niet zelden zonder dat rosé papiertje in Nederland terug. WILLEMSTAD - Edwin Karreman (20) uit Nieuw-Lekkerland zit samen met twee vrienden in het Princess Beachhotel op Curacao. Ze zijn nu vier weken op het eiland en hebben inmiddels éénmaal rij-examen gedaan. Edwin heeft geluk gehad, hij is geslaagd, maar bij zijn vrienden is ondanks de tropische omgeving de stemming inmiddels onder het nulpunt gedaald. Ze zijn gezakt. De ervaringen van de drie vrienden zijn bepaald negatief. „Eerst moet je het theorie-examen behalen, dat kost je anderhalve week. Daarna kun je je pas opgeven voor het praktijkexamen en daarvoor staat nu drie weken. Dan is vier weken dus te kort om je rijbewijs op de Antillen te bemachtigen. Het is allemaal niet zo mooi, als het in Nederland wordt voorgespiegeld," zo vertelt Edwin. Zijn twee vrienden moeten hun verblijf op Curagao met drie weken verlengen voor een herkansing. Dat betekent, dat zij hun luxe hotel moeten verwisselen voor een eenvoudig onderkomen ergens midden in de stad. De uitgaven tot nu toe ziin al opgelopen tot boven de ƒ7.000 per persoon. Verlenging van het vliegticket kost nog eens ƒ 750. Met het verblijf voor de komende drie weken erbij, kom je dan ver boven de ƒ 10.000. Beide vrienden hebben spijt van hun vakantiereisje naar de zon. „Eigenlijk was het vier weken van stress. Van de Autorijschool Curacao kwamen ze vaalniet opdagen op de afgesproken tijd. Dan gaat de rijles dus niet door en sta je voor niets te wachten. Je krijgt echt niet zoveel riji. ;ils je is beloofd. De lesauto is een behoorlijk rammelende kar. Sommige mensen krijgen zelfs les in een huurauto zonder dubbele bediening. Nee, het was onverantwoord," zo vindt Edwin. Edwin Kam man uit Nieuw Lekkerland is een »an de weinigen die inderdaad binnen een maand het rosé papiertje bemachtigde. Foto GPD Fraaie verhalen, die sommige reisbureaus oplepelen over eventjes je rijbewijs halen tijdens een exotische vakantie, hebben weinig met de werkelijkheid te maken. I u.GPD --- Woede Bij het Bureau Rijbewijzen aan de Seroe Loraweg lopen enkele 'slachtoffers' uit Nederland vertwijfeld rond. Ze zijn gezakt. Voor hen nu de moeilijke keuze om voor veel geld hun verblijf nog eens drie weken verlengen. De meesten kunnen ook niet zo lang vrijnemen van het werk in Nederland. Max van Galen (24) uit Amstelveen is bankbediende. Het werk ligt te wachten en zijn baas geeft hem niet langer vakantie. Van Galen (24) is woedend op Rijschool Antonia. Hij maakt ruzie met twee rijschoolhouders, die hem zeggen, dat hij dan maar niet zo stom had moeten zijn om de mooie verkooppraatjes van de reisbureaus serieus te nemen. Max: „Ze beloven je in Nederland het paradijs. Nou ik heb hier vier weken in de hel gezeten. Toen ik in Nederland alsmaar zakte, heb ik mijn spaarcentjes aangesproken. Ik zit hier in een klein kamertje. Vervoer is slecht geregeld, dus je loopt maar langs de weg in die hitte. Het is vooral studeren op de theorie, zorgen dat je te eten krijgt en verder dan de rijlessen. Vakantie kun je wel vergeten. En nu moet ik ook nog zonder dat rosé papiertje terug." Ambtenaar Kennedy Krips van het Bureau Rijbewijzen krijgt vele klachten binnen. Hij verwijst echter door naar zn baas. De gemoederen zijn zo verhit, dat hij zelf geen verklaringen meer afgeeft. Telefonisch bevestigt de hoofdambtenaar Gomes, dat er maatregelen zijn genomen om de grote stroom van rijbewijstoeristen uit Nederland tegen te gaan: „Vroeger hielpen we mensen wel aan een eerdere examendatum. Nu gaat alles keihard op volgorde van Din nen komst." Volgens hem kwamen er in de afgelopen twee maanden wel duizend Nederlanders naar Curagao om het rij-examen te doen: „Het werd gewoon te gek, dat kun je met zeven examinatoren niet aan. Als ze zakken, beginnen ze te schreeuwen en te huilen, omdat ze een paar weken moeten wachten. Ben je gezakt en je moet morgen terug naar Nederland? Nou dan zeg ik: goede reis. Sorry, maar die helperij van vroeger is nu afgelopen." --- Eenvoudiger De informatie van de reisbureaus in Nederland is gewoonweg misleidend, zo vindt hij. Gomes raadt de teleurgestelde toeristen dan ook aan om hiervan aangifte te doen bij de politie. Er is op hoog niveau contact met de Nederlandse autoriteiten over de problematiek. Gomes: „We willen nul dat ze in Nederland on/c rijbev gaan wantrouwen. Dan wordt hel Antilliaanse examen niet I erkend Zoiets moeten we voorkomen We willen torsen dal di houding met Nederland blijft." De laatste weken zijn er nog wel overgangsmaatregelen genomen, zo legt Gomes u waren velen in hun vakantieperiode, die zelfs niet eens éénmaal konden afrijden. Het bureau heeft deze mensen, die de dupe waren van malafide reisbureaus, nog uit de nood geholpen, maar dat is nu afgelopen. Een groot aantal Nederlandse rijbewijstoeristen is inmiddels doorgereisd naar het Bovenwindse eiland Si. Kustatius Daai verkeerssituatie nóg eenvoui I Het eilandje teil slechts <>no officieel geregistreerde voertuig* n en je kunt et luimen een weel men doen Daar staal tee.rnovcr, dal het verblijf in hei enige grote hotel meer dan 300 gulden \« kosi Niet alleen hel Golden Kia Hotel maar ook de appartem. op Si. Kustatms litten bomvol. ---