Friese IJsselmeerplaatsen speerpunten recreatieplan LEEUWARDEN - Workum, Hindeloopen en Lemmer moeten, naast Lelystad en Enkhuizen, een speerpuntfunctie krijgen bij het nader ontwikkelen van de recreatiemogelijkheden aan de boorden van het IJsselmeer. Die beleidskeuze maken Friesland, Noord-Holland en Flevoland in de Kadernota IJsselmeer', die als leidraad dient voor het opstellen van een interprovinciaal beleidsplan. kunstmatige stranden en dito eilandjes als mogelijkheden voor het opkrikken van de oeverrecreatie. In neii-usit-ui-u worKum-| Hindeloopen en bij Lemmer moe-I ten, volgens de rriaKers van de no-l ta, de zwaartepunten voor een in-l tensievere recreatieve ontwikke-* ling komen te liggen. Watersport, verblijfsrecreatie en dagrecreatie mogen er warm worden onthaald, meldt de interprovinciale stuurgroep, waarin ook de Friese gedeputeerde Douwe van der Til zitting heeft. De rapporteurs noemen De mogelijkheden voor recreatieve ontwikkelingen worden alle andere IJsselmeerplaatsen niet ontnomen, maar zij zullen wel een toontje lager moeten zingen en kunnen zich eventueel richten op vernieuwingen in bepaalde segmenten, zoals havenvoorzieningen. Kustgebieden die nu nog niet recreatief ontwikkeld zijn, hoeven niet op provinciale medewerking te rekenen, omdat natuurbehoud en -beheer een minstens zo prominente plaats bekleden in de Kadernota. De drie provincies willen geen afbreuk doen aan de bestaande natuurlijke kwaliteiten van het IJsselmeer als broed-, rust-, ruien fourageergebied voor vogels. „Uitbreiding van specifieke biotopen is noodzakelijk voor verdere ontwikkeling van de natuurfunctie van het IJsselmeer", meldt het rapport. Daarom stelt de stuurgroep voor om te komen tot een uitbreiding van geschikte broedgebie den, ten behoeve van de aanzienlijke vogelstand op en rond het meer. Dat komt neer op de aanleg van meer ondiepe oeverzones, eventueel aansluitend op bestaande ondieptes, waarvoor de gebieden ten noorden van Urk, aan de Gaasterlandse kust en noordelijk van de Makkumer Waard in aanmerking komen. Ontpoldering van bekade gebieden als de Workumerwaard en de Huitebuursterbuitenpolder bij Oudemirdum komt daarnaast ook in beeld. De stuurgroep verwacht dat er in de toekomst meer behoefte aan IJsselmeerwater ontstaat, voor drinkwatervoorziening, doorvoer naar het Markermeer en inlaat in de Friese boezem. Om dat water zo schoon mogelijk te houden, zullen de drie provincies bij de rijksoverheid blijven aandringen op realisatie van de doelstellingen uit het 'Riinaktieplan'. De provincies willen ook zelf met initiatieven komen om water voor inlaat te zuiveren, bijvoorbeeld met speciale filtersystemen. Het schoonhouden van het IJsselmeer wordt op meer vlakken onder de aandacht gebracht. Zo wil geen van de drie provincies de winning van aardolie en -gas toestaan, ook niet als het om proe-boringen gaat. Kerncentrales zijn, met het oog op de risico's voor het meer, al net zo onwelkom. In hoeverre militaire projectielen het water verontreinigen, is de opstelan de nota niet bekend, maar mochten ze het noordwestelijke deel van het IJsselmeer vervuilen, dan wordt beperking van militaire activiteiten bepleit. De Friese, Flevolandse en Noordhollandse colleges van Gedeputeerde Staten zijn tot 1 maart in de gelegenheid het Kaderplan te becommentariëren. Ook de Provinciale Planologische Commissies, de gemeenten rond het IJsselmeer en organisaties die betrokken zijn bij net wel en wee van het meer, mogen zich tot die datum over de nota buigen. De reacties worden door de stuurgroep meegenomen bij het opstellen van het uiteindelijke Interprovinciale Beleidsplan. --- 'Scholen moeten plan schaalvergroting maken' LEEUWARDEN - Het basisonderwijs in Friesland moet zelf de gevolgen van de schaalvergroting uitrekenen. Daarna moeten de scholen met een plan komen hoe volgens hen de plannen van staatssecretaris Jacques Wallage in deze provincie moeten worden ingevoerd. Dit bepleitte Laurens van der Leij, directeur van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderwijsbegeleiding (GCO) gistermiddag op het afscheidssymposium van de Provinsjale Underwiisried. Volgens Van der Leij zou een eigen plan voor schaalvergroting van de Friese scholen een mooi voorbeeld zijn van decentralisatie in het basisonderwijs. De directeur van het GCO is bang dat de schaalvergrotingsplannen om basisscholen met minder dan 250 leerlingen op te heffen, uiteindelijk zullen leiden tot het verdwijnen van alle basisscholen met een leerlingenaantal dat ligt tussen de 50 en de 170 leerlingen. Het opheffen van de kleinste basisscholen in Friesland met minder dan vijftig leerlingen levert slechts ƒ 4,5 miljoen op. Daarom zal Wallage waarschijnlijk besluiten deze scholen te sparen en zich richten op de sluiting van middelgrote scholen. Volgens Van der Leij zou deze operatie alleen al in de provincie Friesland het ministerie ƒ 26 miljoen opleveren en zouden er 340 arbeidsplaatsen moeten verdwijnen. „Net allinnich Ljouwert en Drachten, mar ek plakken as Stiens en Wolvegea sille hjir net buten bliuwe kinne," aldus Van der Leij. Hij riep de schoolbesturen gisteren op met samenwerkingsplannen te komen. Als het onderwijs de decentralisatie ernstig neemt moet het met tegenplannen komen, vindt de directeur van het GCO --- Onderwijsraad besluit werk met opheffing LEEUWARDEN - De Provinsiale Underwiis Ried (POR) is niet meer. Met een symposium getiteld 'Nije trends yn it ünderwiisbelied' en de presentatie van het boek over ruim zestig jaar onderwijsadviezen aan het provinciaal bestuur van Friesland, heeft de raad zich gistermiddag opgeheven. Het werk van de raad zal in januari van het volgend jaar worden voortgezet door de sectie onderwijs/educatie van de provinciale welzijnsraad. Op het symposium werden zon beetje alle ontwikkelingen in het onderwijs onder de loep genomen. Dr. Torn Stoelinga van het college van bestuur van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden liet de schaalvergrotingsoperatie in het hoger beroepsonderwijs nog eens de revue passeren. De rector van een brede scholengmeenschap in Almere vertelde over de organisatie van zijn school. En Henk Strietman, directeur algemeen voortgezet onderwijs van net ministerie van onderwijs en wetenschappen, lichtte het decentralisatiebeleid van de overheid - het geven van meer zelfstandigheid aan de scholen - nog eens toe. De POR gaf de provincie de affelopen jaren adviezen over een reed scala van onderwijsonderwerpen. Zo waren er adviezen omtrent de sectorvorming in het middelbaar beroepsonderwijs en over de vorming van de basisschool. De POR ijverde met name voor het behoud van de kleine basisschool in Friesland. Veel adviezen van de POR werden door de rijksoverheid overgenomen, maar op het terrein van de Friese taal boekte de raad minder succes. In navolging van het basisonderwijs en het speciaal onderwijs wilde de raad dat het vak Fries ook in de basisvorming verplicht werd gesteld. De opheffing van de POR maakt deel uit van het plan van de provincie het aantal adviesraden te verminderen. De POR gaat nu op in de welzijnsraad waarin ook de secties ouderen en emancipatie zijn ondergebracht. Gedeputeerde drs. Kobus Walsma van onderwijs nam gistermiddag het eerste exemplaar van het afscheidsboek van de POR in handen. Volgens Walsma heeft de POR de afgelopen jaren „goed doorwrochte en zeer uitgebreide" adviezen uitgebracht over het basisonderwijs. De POR waarschuwde het provinciaal bestuur onder andere voor de gevolgen van de gevormde nieuwe basisschool voor het kleuteronderwijs. Voorts bleef de raad onafgebroken streven naar een goede spreiding van het basisonderwijs in Friesland. Volgens Walsma werden de rapporten van de POR tot in Den Haag en Zoetermeer gelezen. Soms leidde dat er zelfs toe dat men de adviezen van de POR ging vereenzelvigen met het standpunt van het provinciaal bestuur van Friesland. De sectie onderwijs/educatie van de nieuwe welzijnsraad zal het provinciaal bestuur de komende jaren als onafhankelijke organisatie adviseren op onderwijskundig terrein. Het Provinciaal Onderwijs Overleg waarin de besturenorganisaties zijn verenigd, zal de provincie adviezen geven over het landelijk onderwijsbeleid en de invulling daarvan in Friesland. --- MIN OPSKERPER GEEF , —-*< ! , Ik Jerheuch my op har jierdei! Ik sjoch der ek al moannen nei üt'. "- » . — ' --- Op de grens van nieuw en eeuwenoud ZWARTE HAAN - Een regisseur had zich de omstandigheden niet mooier kunnen wensen. Een heldere lucht, een nog onder water staande polder, een door de storm achtergelaten vloedmerk aan de voet van de zeedijk tussen Nieuwe Bildtzijl en de Noorderleegsteroprit. Een illuster gezelschap heren inspecteert het eerste deel van de groene Deltijdijk voor de oplevering. Hun aanwezigheid valt dermate op dat de rijkspolitie een kijkje neemt. deradeel begint in 1970. Achttien jaar later is de strijd gestreden. De Raad van State beslist dat de nieuwe, hogere zeedijk, op de plaats moet komen van de eeuwenoude zeedijk. Voor Fryslan breken drukke tijden aan met procedures en vergunningen. In minder dan een jaar is alles rond. Begin 1989 wordt het eerste deel van de oude zeedijk gesloopt om plaats te maken voor een Deltaveilige dijk, die een eens in de zoveel jaar optredende superstorm kan doorstaan. De Herrn Horst Edelman en Walter Pieckenbrock van combinant Johann Bunte uit Papenburg en combinant Henk Koop van Koop-West uit het Groninger Tsjuchem kunnen opgelucht ademhalen. Ynze Zijlstra van Rijkswaterstaat en ir. Jan Sipkema van het bureau Waterstaat en Milieu van de provincie adviseren hoofd technische dienst van waterschap Fryslan Leo Philipse het bijna ƒ 10 miljoen Kostende diikdeel in beheer over te geven aan het waterschap. Het verhaal van de dijkverhoging Ferwer- Het 'inspectieteam1 op de grens van de nieuwe en eeuwenoude zeewering. Op de achtergrond de 'molshoop', die de bewoners van Ferwerderadeel --- Garantie Tijdens de koffie met Schwarzwalder Kirsch in Zwarte Haan memoreert Philipse de voorgeschiedenis. De groene dijk is gemaakt van natuurprodukten zand en klei. Derhalve kunnen er geen garanties voor kleidichtheid worden gegeven. „Dan moet je bijna elke kubieke meter grond afkeuren. De dijk kost dan net zoveel als een asfaltdijk." Instemmend gemompel van de 'asfaltboeren', de mannen die gewend zijn een asfaltdijk aan te leggen. Hoewel de twee combinanten zeer pünktlich' hebben gewerkt, ontbreekt de jas van de onderhoudsweg aan de wadkant: de slijtlaag ontbreekt. Maar geen ramp, het staat de oplevering niet in de weg. „Onze schuld", erkent Philipse. „De berm moest nog worden afgewerkt, en wij wilden de slijtlaag er nog niet op hebben. Toen wij met de "berm klaar waren, was het te koud om de slijtlaag aan te brengen." Wat wel een ramp dreigde te worden was de aanleg van een Rampe (oprit) nabij een speciale dijkovergang voor vee. Die veeovergang moest tijdens de dijkaanleg een aantal keren worden verlegd, om een van de boeren de gelegenheid te geven met zijn vee twee keer per dag de dijk over te steken. Na inspectie van de dijk wordt bij de uitwatenngsduiker het 2,3 kilometer lange dijkdeel formeel aan het dijkbestuur overgedragen Henk Koop maakt ter plaatse bekend dat zij een thuiswedstrijd spelen: voor bijna ƒ 44 miljoen de verdubbeling van de N 7 tot vierbaansweg tussen Zuidbroek en Winschoten --- Klokkeluiders in gerestaureerde toren OOSTFRBIFRI M - De schoolkinderen van Oosterbierum zongen gistermiddag een blij lied over een toren die weer ZIJ„ blm_bam laat horen. Emi |ater _agen _ kos,_ IJeuwe visse_ e„%ethoudêrjouke Kri nsen van Franekeradeel aan het touw trokken om de klok te luiden. Dat was ter ere van de pas gerSdgcE.m restaurat,e van de Oosterbierumer toren. De kerkvoogdij en het dorp zelf hebben /ich vanaf 1952 Hink deR:.e7nTarb?neearn:meüWl'n "" * '°ren- "* "" h S'eChte «"« e" * ■»*-« kwamen Het aannemersbedrijf Bou» '75* uit Workum heefi 235.000 nieuwe stenen aangebracht en _r la 20 yerkante meier nieuw eikenhout gebruikt. De restauratie kostte in totaal f 1.4 miljoen In he vooriaa^van IWJ fefM he.l werk. Wethouder Krijnsen zei trots te zijn op de torens in dt^emecn.elk lir^sln S-Mmr.,,,.. I .rdgum en Oosterbierum zijn nu klaar. Nu Tzummarum nog, wenste Krijösen ()D de fot, L,euwe V.sser en wethouder Krijnsen luiden de klok. De kinderen reikhalzen. Tn r "Li * t --- PERSONALIA LEEUWARDEN - Jaap van der Bij wordt de eerste voorzitter van de sectie onderwijs/educ ,m d, te zullen nemen, maar dat gebeurde niet. Enkele jongens uit Oosterwolde besloten daarop wraak te nemen. Ondanks tips. onder andere van hooi in Oosterwolde dat er i udagavond iets zou gebeu-1 Appelscha, «reep de rijks POlltie met in. „De politie heelt duidelijke signalen met ,•,■, reltje ■"»" Benomen", concludeert d.e initiatiefgroep dan ook ~D Ie uitoefening ftke" "'k' Zij moe. ten van huilers goed in grondig onderzoeken en niet de mdruk «rekken dat z,j jongt die een aanklacht indienen, zoet wil houden." De initiatiefgroep neemt ook geen genoegen met het argument van Justitie dat de politie onvoldoende menskracht heeft om de discotheek de hele avond in de gaten te houden. Maatita: „Als overvallers op het punt staan een bank te beroven, gaat de politie er wel op af. Bovendien had de politie de discotheek kunnen sluiten. De politie had deze zaak gewoon serieus moeten behandelen. Ik vind dit zwak." --- Fries mogelijk toch verplicht in basisvorming LEEUWARDEN - Gedeputeerde drs. Kobus Walsma van onderwijs koestert de hoop dat hel Fins toch nog verplicht kan worden gesteld in de basisvorming. Hij verklaarde dit gistermiddag tijdens het afscheidssymposium van de Provinsiale Underwiisried. Volgens de gedeputeerde leeft in Den Haag de gedachte om het Fries m het voortgezet onderwijs verplicht te stellen, niet als apart vak in de basisvorming, maar als onderdeel van de talenvakken of als onderdeel waarmee de scholen de zogenaamde vrije ruimte in kunnen vullen. Walsma had hierover onlangs een gesprek met een aantal Tweede Kamerleden. Den Haag zal volgens Walsma f een toestemming geven voor het 'ries als apart vaK in de basisvorming. „Dat kostet te folie jild. Dat kinne wy wol ferjitte," aldus de gedeputeerde. De constructie die Den Haag nu overweegt is volgens Walsma „in heldere mooglikheid" om het Fries alsnog verplicht te stellen in het voortgezet onderwijs. Het Fries kan op deze manier met een beperkt budget worden gebracht. In plaats van een uur Nederlands kunnen de scholen dan een uur Fries geven wat nauwelijks extra geld kost. De basisscholen en scholen voor speciaal onderwijs zijn al verplicht aandacht te besteden aan net Fries. Op deze scholen dient het Fries in ieder geval als apart vak te worden gegeven. Walsma is van mening dat de positie van het Fries in het basis- en speciaal onderwijs in het laatste deel van de algemene vorming van kinderen - de basisvorming - moet worden voortgezet. --- Reigerstand in drie jaar verdubbeld LEEUWARDEN - Het aantal Friese broedparen van de blauwe reiger is de laatste drie jaar ten gevolge van de zachte winters bijna verdubbeld en bedraagt nu naar schatting 1620. Dat leidt onderzoeker Karel Jan Alsem af uit nauwkeurige tellingen bij twaalf reigerkolonies in de provincie. Uit jaarlijkse telrondes sinds 1979 blijkt hoezeer koude winters de reigerstand beïnvloeden. In 1982, 1985 en 1986 haalden veel reigers het voorjaar niet, maar na zachte winters trad direct herstel van de populaties op. Het onderzoek van Alsem, dat is gepubliceerd in het Friese kwartaalblad voor natuurstudie 'Twirre', toont aan dat de reigers het de laatste drie jaar in Friesland heel goed weten te redden. Vooral de aanwas van de kolonies in de boomgaard van Bour. Hitzum (van 35 naar 92 paar) en bij Epemastate in IJsbrechtum (96 naar 199) is spectaculair. Overigens was de stand na drie opeenvolgende strenge winters in 1987 tot onder het dieptepunt van 1963 gezakt. Over de laatste twaalf jaargerekend ziin de kolonies van Hichtum (Wibrandastate), Raerd (Jongemastate) en Tytsjerk (Bos van Ypeij) achteruitgegaan. Die van Alde Miede (Lytse Geast), Dekemastate (Jelsum) en de Leeuwarder Prinsentuin zijn zelfs niet ieder jaar bezet. Alsem betwist dat er nu „te veel" reigers zijn. Er zijn er minder dan halverwege de jaren zeventig. De blauwe reiger is onschadelijk en de nestbomen blijken ook najaren nauwelijks te lijden te hebben van de royale bemesting. --- 'SIGNALEN APPELSCHA NIET SERIEUS GENOMEN' Molukkers vinden rol politie bij vechtpartij 'discutabel' OOSTERWOLDE - De rijkspolitie in Ooststellingwerf heeft een „onduidelijke en discutabele" rol gespeeld bij de vechtpartij in discotheek De Posthoorn in Appelscha. „De politie had een heleboel kunnen voorkomen als enkele duidelijke signalen serieus waren genomen", stelt Joseph Maatita. Hij is woordvoerder van een Oosterwoldiger initiatiefgroep, die voortaan als spreekbuis van de Molukse gemeenschap wil fungeren. In de nacht van 23 op 24 november vond in De Posthoorn een grote vechtpartij plaats Een tiental jongeren uit Oosterwolde viel met slagwapens de discotheek binnen »'JI in het wilde weg om zich heen. Onder de bezoekers vielen enkele gewonden. Een van hen raakte zo ernstig gewond, dal overbrenging naar het Academisch Ziekenhuis in Groningen noodzakelijk was. Na de actie vertrokken de daders in drie wagens. Een van de auto's reed bij Langedijke met hoge snelheid tegen een boom. De achttienjarige Dave Latupella overleed ter plaatse aan zijn verwondingen. De drie andere inzittenden werden zwaar gewond overgebracht naar ziekenhuis Nij Smellinghe. --- Meer vragen De kritiek is vorige week donderdag al kenbaar gemaakt [j • k met burgemeester mr terhuis en gi mand,ml Jan ten H00p,.,, > Het ■ 11 open gesprek zijn, m. /■ju meer vragen opgeworpen dan beantwoord Ook de ouders krijgen geen duidelijke antwoorden aldus opbouwwerker Alfred Alfons van Gunung Nona, het Molukse centrum voor sociaal-cultureel werk Alfons begeleid! de imatie '«roep, die zowel uit Molukkers Nederlanders bestaat De |roep treed) op als sprei ip met ol II behaili en van dl "■'■' bij de vechtpartij in Ap <<< Ischa betrokken ziii Hierbij van onder andere te den tan hel regelen van ad ten en het inlnimeien van