FRIES MOZAIEK Vrijwillige brandweerlieden maken van T-Ford uit 1924 een pronkstuk Door Michiel Breedveld DE VRIJWILLIGE brandweerlieden in Wolvega zijn sinds januari aan het sleutelen aan een brandweerwagen uit 1924. Vier avonden per week heeft het achttien man tellende korps zich ingespannen om de T-Ford in oude glorie te herstellen. Hij moet zo gauw mogelijk af. Op de feestdag van de politie en de brandweer van Weststellingwerf op 12 juni zal de wagen voor het eerst aan het publiek worden getoond. De wagen - die tot 1943 op diverse plaatsen in Nederland dienst heeft gedaan, het laatst in Wolvega - moet het pronkstuk van het brandweerkorps worden. Het is een drukte van jewelste in de brandweerkazerne aan de Sleeswijklaan. Zon dertien mannen lopen druk rond met allerlei glimmende en geverfde onderdelen. Vrolijk pratend zijn ze bezig. Het ontklede skelet van de brandweerwagen staat ergens in een hoek van de kazerne. Het ding begint pas op een brandweerauto te lijken als de gelakte houten opbouw op het ijzeren onderstel wordt getild. Van alle kanten duiken de mannen onder en op de wagen om te kijken of de opbouw wel goed staat. Druk discussiëren de brandweerlieden of een bepaalde aanhechting nu boven of onder die en die lat moet. Ze overwegen zelfs de videobeelden die ze voor de restauratie van de wagen hebben gemaakt, er op na te zien. De wagen moet helemaal perfect. „Alles moet in de oude staat, er moet niets nieuws aan", zegt Wolter Nijholt, een van de restaurateurs. „De verflaag leek wel op een schildpaddehuid voordat wij begonnen, zo gekreukeld en gebarsten was hii', zegt Arme de Roos, een andere brandweerman. Dat is nu verholpen, de rode laklaag is glad een glimt weer. Trots laat De Roos even later het blinkende koperwerk zien. Het is in een speciaal koperbad geweest om het spul weer als nieuw te laten ogen. * De vrijwillige brandweerlieden met hun 'troetelwagen. Links Arme de Roos, tweede van rechts \\ olter Nijhold. Foto LC Jan de Vries --- Applaus De motor glimt niet, maar hij draait wel. „Een luid applaus klonk op toen de motor van de T- Ford voor het eerst in 25 jaar weer aansloeg, een prachtig geluid", zegt Wolter Nijholt met plezier in zij ogen. De eerste startpoging was minder succesvol, vertelt hij: „Met een luide knal spuwde het ding een witte walm naar buiten, de mannen werden helemaal stil. Helaas bleef de motor daarna levenloos." Het werk aan de wagen is ook foed voor de sfeer binnen het orps. „Je kweekt een stuk saamhorigheid, een binding", zegt Nijholt. De Roos houdt zijn uitleg simpeler: „Je Leert elkaar ook eens buiten het brandweerwerk kennen. Als je bijvoorbeeld samen staat te schuren, dan hoor je en vertel je nog eens wat." Na een alarm is er vaak maar weinig tijd om te praten, vertelt De Roos. „Meestal moet je snel weer terug naar je eigen baas." De brandweerwagen zal na de feestdag van de politie en de brandweer op verschillende manifestaties en optochten worden getoond. Hiermee hoopt het korps de kosten van de restauratie terug te verdienen. „Het is in ieder geval niet de bedoeling dat de auto onder een oude deken verdwijnt", zegt Nijholt. Het liefst zou hij de wagen samen met een oude wals uit 1930, ook van de gemeente, tentoonstellen in de nieuwe behuizing van de brandweer. --- Sirene-serenade Intussen wordt vol spanning toegeleefd naar de feestdag van de politie en de brandweer. Die wordt gehouden omdat de sporten ontspanningsbond van de politie voor de veertigste maal de avondvierdaagse organiseert. Al gauw was het idee geboren deze dag samen met de brandweer te houden. „De omgang met de politie is de laatste jaren enorm vooruit gegaan", vindt Nijholt. Om tien uur 's morgens zullen Jos Geuzen en Jan Guigelaar van de politie en de brandweer als dorpsomroepers op de fiets door het dorp rijden om de bevolking uit te nodigen. Om half een begint het feest op sportcomplex Lindenoord in Wolvega met een sireneserenade door de ongeveer 28 brandweer-, politie- en ambulancevoertuigen. Om een uur wordt een demonstratie gegeven van een redding met een autoladder. Het is de bedoeling dat de burgemeester drs. Remco Heite van Weststellingwerf van het dak van het sportcomplex zal worden gehaald. Daarna zullen er nog verschillende demonstraties te zien zijn met onder andere politie te paard, politiehonden en een helikopter De brandweer zal laten zien wat je moet doen als de vlam in de pan slaat of als een haarlakbus in de brand vliegt De dag wordt afgesloten met de nabootsing van een auto-ongeluk. De explosieven-opruimingsdienst was ook gevraagd een demonstratie te geven. Helaas gaat dat niet door, omdat de medewerkers van de dienst naar Irak moeten. „Daar liggen kennelijk meer bommen dan nier", veronderstelt een van de brandweerlieden. Natuurlijk staat de brandweerwagen uit 1924 er de hele dag als pronkstuk bij te glimmen --- (Door onze militairistische medewerker Bote Bijster) BOKWERDER BELANG. Nieuws- en Advertentieblad voor Bokwerd en wijde Omgeving Uitgegeven door de Verenigingvoor Dorpsbelangen Eikeneen heeft het vanzelf van de week in de Grote Pers gelezen en het was ook op de Media, namelijk dat minister Van der Broek im hem omgaan laat en stuur het leger naar Suriname om daar eens goed rechtdag te houden, hetgeen ons een schoonder idee toefijkt, want het is daar een Augiusstal waar de bezem door moet en dan die Bouterse eerst maar eens een fins jaar op water en brood, maar vanzelf niet in het Leeuwarder tuchthuis, want gelijk wij allen weten is het uitnaaien daar het over gaar komen maar, nee, het hondegat onder de Bokwerder toren lijkt ons beter en persoonlijk willen wij de bewaking wel op ons nemen, dan kost het ook niet veel. Tot zover zijn wij het dus geheel met Van der Broek eens, maar wij adviseren de minister dringend dit niet in de hete hei te doen en in het voor goed na te denken over de manier waarop wij dit aanpakken moeten. Wü denken dan met name aan de rol van ons leger. Kan die dit karwei aan, zijn onze soldaten fysisch en spychisch hierop toebereid? Wij betwijfelen dit in ernstige mate, want zie eens, de Nederlandse soldaten hebben hedentendage een leven als een luis op een zeer hoofd. Wij hebben in Bokwerd ook een paar van die jongens en wij zeggen wel eens: als die het land verdedigen moeten, kunnen wij ons maar oeter dadelijk overgeven. Want hoe gaat dat? Des maandagmorgens gaan ze van huis. maar almeest zijn ze des vrijdagsmiddag al weer terug. Een vijfdaagse werkweek dus, nou ia, werkweek? toe dan maar. Het lijkt ons echter niet uitgesloten dat het even langer als vijf dagen duurt voordat wij heel Suriname veroverd hebben en hoe komt het dan? Juist jawel, des vriidagsmiddags om vijf uur moet cic oorlog ophouden, anders komen er acties van de soldatenvakbond. Hier komt nog wat bij, namelijk dat onze jongens aardig langer als vijf dagen van huis moeten, want naar Suriname is meer als een hanenstap. Kunnen onze soldaten dat mentaal aan0 Als wij zien dat onze marinemensen al na drie maand afgelost worden moeten omdat zij anders onwenning worden en heimwee krijgen, dan kan men van denken wei hebben dat gewone soldaten niet langer als üen dagen bij de vrouw otide faam weg Kunnen, anders raken zij volkomen frustreerd en moet er een leger spychiaters opdraven om ze geestelijk weer in de stokken te krijgen. Wij denken niet dat Van der Broek dit allemaal in hem heeft omgaan laten, daarom wijzen wij hier maar even op Hoe moet het dan? zal men mij vragen. Weinou, het lijkt mij de kortste klap dat wij weer een koloniaal leger van vrijwilligers oprichten die voor drie jaar tekenen. In onze tijd was dat zes jaar, maar wij waren ook langer onderweg naar Atje en dat was ook veel groter om nelemaal te veroveren. Suriname moet naar ons bedenken wel in drie jaar gepacificeerd worden kunnen Persoonlijk zouden wij er wel nocht aan hebben om daarheen, maar zijn helaas te oud. Maar wij zijn gaarne bereid om Van der Broek te adviseren en hopen in elk geval dat hij niet op de dolle ruis zal handelen Van der Broek denkt vanzelf: wat Bush in Koeweit kan. kan ik in Suriname ook, maar zo ligt het land er niet heen, Excellentie --- 'Leerlingen voortgezet onderwijs kunnen niet goed argumenteren' Door Kerst Huisman DEN HAAG - Leerlingen in het voortgezet onderwijs kunnen niet goed argumenteren. Dat geldt zowel voor lbo/mavo als voor havo/vwo. Dat is de uitkomst van een onderzoek, dat Ron Oostdam, medewerker van de Stichting Centrum voor Onderwijsonderzoek van de Universiteit van Amsterdam, in de periode 1989-1990 op een groot aantal scholen in Nederland heeft verricht. Oostdam is vandaag in Amsterdam op dit onderzoek gepromoveerd. Er is, zo is nu ook weer uit het onderzoek van Oostdam gebleken, een positieve instelling van leraren tegenover argumentatieonderwiis. Dit is een onderdeel van het vak Nederlands, waarbij leerlingen argumenten moeten aandragen ter ondersteuning van hun eigen mening. Zij moeten onderscheid kunnen maken tussen feit en mening. De instelling van de docenten mag zeer welwillend zijn, de resultaten zijn beslist niet geweldig. Oostdam (studie Nederlands in Leiden en Amsterdam, sinds 1983 werkzaam aan de universiteit van Amsterdam en docent taalbeheersing aan de Katholieke Universiteit Brabant) bracht voor zijn onderzoek de inhoud van het argumentatieonderwijs in kaart. Daarbii analyseerde hij veel gebruikte schoolboeken, enquêteerde vierhonderd docenten Nederlands en analyseerde het onderdeel tekstverklaring van het centraal schriftelijk eindexamen Nederlands. Voorts hield hii een peiling van de prestaties van ac leerlingen. Daarbij ging het om de vraag hoe goed ze aan net einde van de schooicursus konden argumenteren. l)r. Kon Oostdam: „Leerlingen voortgezet onderwijs hebben onvoldoende argumentatievaardigheid.'' Foto Jos van Leeuwen Dr. Jur Hofman neemt afscheid als directeur van de gezondheidsdienst voor dieren in Noord-Nederland. „Het wordt nog druk." Foto LC Hans Slotboom --- Selecteren Hij onderzocht daarbij niet alleen de enkelvoudige argumenten, maar ook de indirecte. Bovendien stelde hij een onderzoek in naar de vaardigheid van leerlingen in het beoordelen van argumentatie. Daarbij ging het om de vraag of de leerlingen in staat waren aan te geven of de in een zin gegeven argumenten inderdaad tot een conclusie leidden. Hij liet bijvoorbeeld uit een rijtje de uitspraken met goede argumenten selecteren. Bovendien moesten de leerlingen die argumenten ordenen. De leerlingen moesten ook een betoog neerschrijven. In dit geval hun mening over het verplicht invoeren van schooluniformen. Ze moesten duidelijk vermelden of ze voor of tegen waren, en de argumenten voor hun keuze opgeven. De vragen waarbij het daarom ging waren: presenteren ze hun argumenten duidelijk, gaan ze in op eventuele tegenargumenten en geven ze een duidelijk slot aan hun betoog? Dat docenten het aanleren van argumentatievaardigheid van groot belang vinden, blijkt onder meer uit het feit, dat ze naast het schoolboek veel eigen materiaal gebruiken. Het gaat daarbij veelal om zelf verzamelde opdrachten of om oefeningen die zijn overgenomen uit andere schoolboeken. Er wordt ook veel geoefend, zo heeft Oostdam kunnen vaststellen. --- Ordenen Grote problemen deden zich ook voor bij het ordenen van argumenten. Bij de test waarin bij twee opdrachten zestien argumenten voor een gegeven standpunt moesten worden geordend, maakten leerlingen veel fouten. Op het lbo en mavo gaat het om combinatieen rangordefouten. Havo- en vwoleerlingen maken vooral rangordefouten: hoofdargumenten worden als bijargumenten benoemd en andersom. Zeer veel opstellen waren als betoog onder de maat. In zijn proefschrift bepleit dr. Oostdam een toetsing van argumentatievaardigheid in de eindexamens. Omtrent de wijze waarop leerstof argumentatie het beste kan worden aangeboden, kan voorlopig volgens hem alleen worden gespeculeerd. De leerstof zal in elk geval moeten aansluiten bij het kennis- en prestatieniveau van de leerlingen. Onderwijs in argumenteren moet in ieder geval gericht zijn op het aanleren van vaardigheden waarop bij het analyseren van argumentatie een beroep wordt gedaan. De leerlingen moet ook meer vaardigheid in het maken van schema's en het ordenen van de stof worden bijgebracht. --- Moeite Toch zijn de resultaten niet goed. De prestaties van veel leerlingen zijn onvoldoende. Grote groepen leerlingen van lbo en mavo hebben moeite met het analyseren van een eenvoudig betoog. Dat is beter in het havo/vwo, maar het analyseren van de moeilijker vormen van argumentatie is, zo zegt Oostdam, „op alle schooltypen uitermate problematisch." Het feitelijke prestatieniveau van circa negentig procent van de leerlingen ligt onder het gemiddelde prestatieniveau dat door de docenten wordt gewenst. Veel lbo- en mavo-leerlingen zijn niet in staat goede argumenten te selecteren voor hun standpunt. Een vijfde tot een zesde van deze leerlingen selecteert twee of minder argumenten in de test, waarin uit een totaal van 24 uitspraken (verdeeld over twee opdrachten) acht argumenten moesten worden genoemd. --- SCHEIDEND DIRECTEUR JUR HOFMAN VAN GEZONDHEIDSDIENST: 'Buitenlandse ziektes blijven vee bedreigen' Door Jantien de Boer DRACHTEN - Keurig opengesneden liggen ze op hun rug in het sectielokaal. De borstkassen met blootgelegde organen lijken verrassend veel op ingewikkelde legpuzzels voor gevorderden. Er past meer in een schaap dan je op het eerste gezicht zou denken. Het dode varken dat een eindje verderop op een sectietafel wordt getakeld, belooft wat dat betreft nog veel meer. „Zon beest weegt al snel 200 pond. Dat til je niet even op tafel", zo verklaart scheidend directeur Jur Hofman (60) van de gezondheidsdienst voor dieren Noord- Nederland in Drachten de aanwezigheid van een takelinstallatie aan het plafond. Vandaag neemt hij afscheid van de dienst waar hij 34 jaar heeft gewerkt. Hofman maakt gebruik van de vut-regeling. Genietend kijkt hij vanaf het bezoekersbalkon in het lokaal naar het getrek en gesjor aan de zeug. Hier gebeurt het allemaal Stukjes darm of deeltjes van andere organen worden weggesneden en daarna op ziektes onderzocht in het nabijgelegen laboratorium. Als vee-artsen in de drie noordelijke provincies niet achter de doodsoorzaak van een dier kunnen komen, sturen ze het kadaver naar het laboratorium van de gezondheidsdienst waar het nader wordt onderzocht. De mengeling van wetenschappelijk onderzoek en de praktische behandeling van zieke dienn. maakte dat Hofman in 1957 bij de gezondheidsdienst in Groningen ging werken. In 1982 werd Hofman, na de fusie van de drie gezondheidsdiensten in Groningen, Friesland en Drenthe, di teur van de huidige noordelijke organisatie in Drachten. Runderen bleven altijd zijn speciale int» r houden In 1971 promoveerde Hofman op een onderzoek naar de gevolgen van een schede-aandoening op de vruchtbaarheid van koeien. Als een trotse vader die zijn kind laat zien, wandelt hij door het bedrijfsgebouw De planten bij de ramen, de ene paal in het laboratorium waarop de hele dakconstructie steunt; hij kan er maar moeilijk van scheiden. „Die paal, dat is ongelofelijk", zegt hij in het laboratorium waar tientallen medewerkers bacteriologisch, parasitologisch en virologisch onderzoek doen. „Tuurlijk ben ik trots op dit gebouw. Het is een schitterend ontwerp." --- SCHOOLPRAAT Ziek Op een dag werd ik ziek. Ik kreeg een heel raar gevoel. Ik dacht dat ik dood ging. Maar mijn moeder zei dat ik zie* was Maar ik zei dat ik dood ging. Maar moeder zei: Geloof mij nu maar. Ik weet er meer van dan jij. Dat is waar mam. Mijn moeder zei daarna: Ga maar gauw naar je bed. Dat deed ik dus en ik werd gauw beter. Zonder dokter. (OBS De Gielguorde, Mantgum) --- Pap Vrijdags hebben we met school altijd keuzevakken Aafina, Ellen. Rica, Hanna, Henrike, Anja en Petra zitten bij koken De eerste keer hebben we pannekoeken gemaakt. En als toetje hadden we gustard pap. Dat was heel dik geworden, dus was het niet meer lekker Henrike was ziek, toen hebben we het laatste naar Henrike gebracht. Die vond het ook niet (OBS De Lamer, Oldelamer) --- Leukose Hofman verwacht dat de invoering van het oormerk het werk van de gezondheidsdienst voor dieren de komende jaren zal vergemakkelijken. Geen overbodige luxe want de scheidend directeur verwacht dat buitenlandse dierziekten, met het opengaan van de grenzen in 1992, een stuk eenvoudiger naar Nederland kunnen overwaaien „Ik denk bijvoorbeeld aan met leukose besmette runderen uit de DDR of aan koeien uit Frankrijk en België waar nog steeds Abortus Bang voorkomt. Wij moeten voorkomen dat onze dieren door de invoer van buitenlands vee met die ziektes worden besmet " Toen Hofman in dienst kwam bij de Groninger gezondheidsdienst voor dieren was eenderde deel van de Nederlandse veestapel nog besmet met Abortus Bang Met pijn en moeite is de ziekte in de loop der jaren uitgeroeid maar met de groeiende belangstelling voor vleeskoeien ziet Hofman de bui weer hangen. „We moeten goed uitkijken. In Frankrijk komt de ziekte nog voor. Met geïmporteerd vleesvee uit dat land, kan Abortus Bang mogelijk weer naar Nederland komen. Aan het ontbreken van een oormerk kan buitenlands vee straks onmiddellijk herkend worden. Dat vergemakkelijkt volgens Hofman de controle. „Als iemand ongeregistreerd vee rond heeft lopen, is dat duidelijk te zien. Je hebt buitenlands vee zo op de korrel." Daarnaast kan de gezondheidsdienst via het oormerk gemakkelijk de herkomst van zieKe dieren traceren „Als in het slachthuis bijvoorbeeld blijkt dat een koe is bezweken aan tuberculose, kunnen we via de computer kijken waar zon beest vandaan komt. Dat is in het belang van de vroegere eigenaar, want de rest van zijn veestapel kan ook tuben hebben opgelopen" De gezondheidsdienst voor dieren coördineert de invoering van het merk. Boeren leren van dedier< n.irtsen hoe ze het oormerk bij het vee moeten inbrengen. Volgens Hofman heeft de negatieve publiciteit over ontstekingen veel argwaan veroorzaakt. „Van alle dieren kreeg 2 procent een ontsteking", erkent Hofman. „Dat veel, maar een nieuw oormerk wordt inmiddels getest." Hofman kijkt met plezier terug op zijn loopbaan bij de gezondheidsdienst. Dat er voor cic varkensziekte Abortus Blauw nog Is geen geneesmiddel ï gevonden, vindt hij jammer. In Drachten wordt regelmatig sectie verricht op varkens die aan de ziekte zijn bezweken „Waarschijnlijk wordt het virus door de lucht verspreid, maar zeker zijn we daar niet van." Hofman hoeft zich er het hoofd echter niet over te breken. Volgende week begint een nieuwe periode. ..Ik wil lezen, kunst bekijken, zelf s( • ren, kanoën, surfen, knutselen en wat van de wereld zien Het wordt nog druk, ja." --- Nieuw Op mijn verjaardag kreeg ik een nieuwe fiets en er zaten 5 versnellingen op. Ik mocht er nog niet op want hij is nog nieuw. (OBS De Fean, Jubbega) --- Wens Mijn eerste wens is dit. Ik zou héél graag willen dat ik new kids on tne olock tegen kom. Want ik vind dat hun néél erg mooi kunnen zingen. En omdat ik hun niet tegen kan komen luister ik naar hun muziek. F,n schrijf boekjes over new kids on the block. En ik dans ook op hun muziek. En soms plebek ik op hun muziek. Zoveel Koudt ik van hun. (OBS Dr J. Botkeschool. Dam woude) ---