(Advertentie) --- Zaken doen in het nieuwe Duitsland? kies voor de korte cursus Wirtschaftsdeutsch (deeltijd) NHL, Faculteit Onderwijs Tel. 058-934222 Jliilllllll NOORDELIJKE HOGESCHOOL LEEUWARDEN --- Minder broedende blauwe reigers LEEUWARDEN - De reigerstand in Friesland is ten gevolge van de vrij koude winter met 30 procent afgenomen i, n opzichte van het vorig jaar. Tot die slotsom komen Karel jan Alsem en Hans Eikhoudt, die al sinds 1978 tellingen doen bij de elf Friese broedkolonies van de blauwe reiger. Het aantal gebruikte nesten bedraagt dit jaar 514 tegen 731 in 1990. De overwinterende reigers leven van vis en kleine knaagdieren. Bij sneeuw en rjs komen zij maar moeilijk aan de kost. Anderzijds kan de reinid na een zachte winter vlot herstellen. De huidige Friese populatie is groter dan die van 1986, toen er na twee achtereenvolgende elfstedenwinters' slechts 380 paar restten. De grootste kolonie, op Epemastate in Ysbrechtum, verloor 66 van de 199 broedparen die vorig jaar werden aangetroffen. Ook in Dronrijp (Schatzenburg), Hitzum (boomgaard Bouwma) en Leeuwarden (Oude Begraafplaats) viel een derde deel van net bestand weg. Opvallend ls dat de reigers van het bos van Ypeij (Tytsjerk) en Jongemastate (Raerd) zich redelijk handhaafden. --- FRAM-directie wil meer vrijheid bij bepalen beleid EARNEWALD - Een grotere vrijheid bij het bepalen van het eigen bedrijfsbeleid zou een oplossing kunnen vormen voor de financiële problemen, waarmee het openbaar streekvervoer wordt bedreigd. FRAM-directeur Harry Dubbelboer is voorstander van een ruimere armslag bij het vaststellen van buslijnen en frequenties om de doelmatigheid van het busvervoer te verhogen. Hij verwacht hiervan op termijn meer effect dan van het simpelweg opnieuw verhogen van de tarieven om de aangekondigde Haagse bezuinigingen op te vangen. Dubbelboer luchtte zijn hart gisteren tijdens de feestelijk aangeklede overdracht van een nieuw bustype door de bouwer, Mercedes-Ëenz, aan de FRAM. De Friese vervoerder kreeg het eerste exemplaar in Nederland van de 'O 408', een lijnbus die ook voor touringcar-gebruik kan worden ingezet. In totaal ziin er 54 bussen van dit type besteld, waarvan de laatste met een aardgasmotor zal worden uitgerust. De Bussen vervangen 35 oudere voertuigen, die vorig jaar zijn verkocht aan het vervoersbedrijf van het Marokkaanse Casablanca. Mercedes-Benz versterkte met de order zijn positie als leverancier aan het Nederlandse streekvervoer. Met inmiddels driehonderd bussen in het openbaar vervoer neemt het Duitse merk een derde plaats in achter Daf en Volvo. --- Jan Holtrop uit Wolvega 101 jaar WOLVEGA - Jan Holtrop uit Wolvega is vandaag 101 geworden. Ondanks die hoge leeftijd is hij nog goed gezond. Temidden van familieleden en bekenden heeft hij vanmiddag zijn verjaardag in de recreatieruimte van het verzorgingshuis Klein Soolstede opgewekt gevierd. Hij woont daar al weer vier jaar en heeft het er erg naar zijn zin. Holtrop werd geboren in Boijl, waar hij op veertienjarige leeftijd als boerenknecht ging werken. Na zijn huwelijk in 1920 verhuisde hij naar Oldeberkoop. Een jaar later begon hij in Zandhuizen een varkenshouderij die hij tot zijn 67-ste heeft gedreven. Sinds 1973 is hij weduwnaar. --- Pompbediende ontfermt zich over spaarzegels DRACHTEN - Een vrouwelijke bediende (19) van een benzinepomp in Drachten heeft zegeltjes achterover gedrukt van klanten, die ze niet hoefden. Ze plakte die zegeltjes op kaarten en verzilverde deze. Hiervoor gebruikte ze verschillende schuilnamen. Zo heeft ze het bedrijf in ieder geval voor ƒ 1000 benadeeld. Het is regel dat geweigerde zegeltjes ten goede komen aan het tankstation zelf. --- MIN OPSKERPER. GEEF Lubbers hat te snel riden, lies ik. Politisy meie graach hurd ride! --- Drie jaar celstraf geëist tegen Heerenveense dief LEEUWARDEN - Tegen een Heerenveenster (31) vorderde officier van justitie mr. Raymond de Roon gisteren voor de Leeuwarder rechtbank een gevangenisstraf van driejaar. De man heeft zich naar eigen zeggen schuldig gemaakt aan meer dan veertig vermogensdelicten, vrijwel allemaal inbraken of pogingen daartoe. De officier raamde de waarde van de buit op een bedrag tussen de/ 24.000 en / 29.000. De verdachte nam onder andere uit de serviceauto van zijn werkgever drie betaalcheques weg. Twee daarvan waren reeds ingevuld, de derde vulde hij zelf in. De cheques werden voor een deel gebruikt voor benzine voor de auto van zijn baas. Toen de kwestie met de betaalcheques uitkwam, kreeg hij op staande voet ontslag. Hij pleegde ook nog een inbraak bij zijn werkgever. Daarnaast bestal hij volgens De Roon collega's en kennissen. Kenmerkend was voorts, dat de man soms meer dan een keer in hetzelfde pand inbrak. Zo 'bezocht' hij in de periode december 1990 tot en februari 1991 Gezondheidscentrum 't Vierkant te Beetsterzwaag drie maal. De gedaagde, op wiens lijstje eveneens woninginbraken prijken, sloeg zijn slag verder in ieder geval in Gorredijk, Terwispel en Heerenveen. De man wendde de 'opbrengst' van zijn criminele activiteiten aan voor het aflossen van schulden. De officier stipte aan, dat hij die tevens had gebruikt om in horecagelegenheden de 'grote iongen' uit te hangen. In het verleden is hij al vaker voor vermogenscriminaliteit veroordeeld. Uit het pessimistisch gestemde reclasseringsrapport blijkt, dat hij geen enkel schuldgevoel heeft. De rapportrice vreest dan ook voor herhaling. „De situatie is uitzichtloos", concludeerde De Roon. Advocaat mr. Bert de Boer meent dat er sprake is geweest van een onrechtmatige aanhouding van zijn cliënt. Daarom zou er zijns inziens te weinig bewijsmateriaal zijn voor een deel van de ten laste gelegde vergrijpen. In dat geval zou in de visie van de raadsman kunnen worden volstaan met een detentie van acht maanden Als alle feiten wel meetellen, bepleitte De Boer anderhalf jaar cel. De verdediger merkte op. dat een langdurige vrijheidsstraf bij de beklaagde - zijns inziens een „heel eenzame trieste* man - niet preventief zou werken. Uitspraak: 13 juni. --- Eén uur verplicht Fries per week in basisvorming DEN HAAG - De Tweede Kamer is unaniem van mening dat Fries een verplicht vak moet worden in de basisvorming, het toekomstige voortgezet onderwijs voor leerlingen van twaalf tot ongeveer vijftien jaar. Inmiddels staat ook zo goed als vast dat leerlingen één uur Friese les per week krijgen. Slechts op kleine onderdelen bestaat nog enig verschil van mening over de vraag hoe de verplichting verder ingevuld moet worden. Dat bleek gisteren tijdens een van de vele debatten die de Kamer dezer weken over de basisvorming voert. Invoering van het Fries kan nu alleen nog op losse schroeven komen te staan, wanneer de basisvorming als geheel door een Kamermeerderheid wordt afgewezen. Daarover is nog steeds geen duidelijkheid. Zoals gemeld nebben CDA en PvdA (samen goed voor een meerderheid) een amendement ingediend dat een zogenoemde „vederlichte verplichting" voor het Fries behelst. Dat betekent dat er geen zware inhoudelijke eisen aan de lessen hoeven te worden gesteld en dat scholen in belangrijke mate zelf kunnen bepalen noe zij het Fries inrichten. Bovendien komt er een ontheffingsmogelijkheid voor scholen in niet-Friestalige delen van de provincie en voor leerlingen die geen Fries in het basisonderwijs hebben gehad. Een aanvankelijk verschil van mening tussen de coalitiepartners over de vraag of die ontheffingsmogelijkheid per school of per leerling zou moeten gelden, is daarmee opgelost. Gekozen is nu voor beide mogelijkheden. De onderwijsinspectie wordt de instantie die de aanvragen beoordeelt. Tot zover is er niet of nauwelijks verschil van mening tussen de coalitiepartners en de rest van de Kamer. WD-woordvoerder Jan Franssen heeft toch een eigen amendement ingediend om het verplicht* Frie? te regelen. CDA en PvdA vinden namelijk dat de Friese les gegeven moet kunnen worden binnen onder andere de vrije ruimte voor het vak Nederlands, de VVD is va,n mening dat alleen uurtjes geput mogen worden uit de vrije ruimte voor de vreemde talen. Jan Franssen: „Heel veel scholieren beheersen het Nederlands doorgaans niet erg goed, of dat nou in Friesland is of daarbuiten. Als je nu in Friesland de Nederlandse uren vermindert ten bate van het Fries, dan zou dat een slechts signaal zijn." PvdA-woordvoerster Tine Netelenbos voerde twee motieven aan om het Fries verplicht te stellen. Ten eerste behelst de basisvorming een naadloze aansluiting te zijn op het basisonderwijs. Omdat het Fries al verplicht is in het basisonderwijs, hoort het ook in de basisvorming thuis. En ten tweede, aldus Netelenbos, is Fries dc tweede rijkstaal en behoort bet dus tot het culturele erfgoed van Nederland. Staatssecretaris Jaques Wallage vond dat laatste argument in principe wel deugen, maar merkte ook op dat daarmee de discussie wel op „glad ijs' komt. Onder andere omdat er veel gebieden in Friesland niet Friestalig zijn, aldus Wallage. Hij noemde Het Bildt, de Stellingwerven en de Waddeneilanden. Wallage („U begrijpt dat dit voor mij als Groninger een interessant onderwerp is.") is niet tegen Friese les in de basisvorming, maar vindt de verplichting zoals de Kamer die in de wet wil opnemen, net iets te ver gaan, hoe vederlicht die ook is. Maar hij accepteert de wens van de Kamer. De staatssecretaris wees nog wel op een praktisch probleem, want een verplichting voor het Fries houdt in dat er ook zogenaamde centraal opgestelde „kerndoelen" voor het Fries moeten worden geformuleerd. Daarin wordt aangegeven wat de bedoeling is van het vak Frie* Dat is in de voorbereiding ook al gebeurd, maar de toen gemaakte kerndoelen gingen nog uit van een hoeveelheid uren en een te bereiken niveau, die gelijk waren aan die voor het Nederlands. En dat is niet de bedoeling. De commissie die de nieuwe kerndoelen moet opstellen, kan echter pas uit de voeten, wanneer zij weet hoeveel uren Friese les er worden gegeven. CDA en PvdA waren het er vervolgens over snel eens dat uitgegaan moet worden van één uur per week. --- Nat pak hoort bij natuur De Deelen GERSLOOT - Al heel wat scholieren van basisscholen in de gemeente Opsterland raakten de afgelopen biologiedagen te water tijdens al te intensief natuuronderzoek in Dc Deelen. Doel van het veldwerk in het omvangrijke natuurgebied bij Gersloot is een nadere kennismaking met het dieren- en plantenleven. Enkelen nemen die doelstelling van het onderwijskundig adviesbureau al te letterlijk door bij het vangen van insecten en kikkerlarven of het meten van de watertemperatuur in de veensloten te vallen. Het enthousiasme blijft volgens medewerkster Sylvia Bron ondanks de „dagelijkse plons" ongekend groot. De leerlingen krijgen niet alleen theoretisch onderricht in de veenvorming en dc daarbij horende flora en fauna, ze zien het op de velddag ook nog eens met eigen ogen. De christelijke basisschool de Paedwizer uit Beetsterzwaag was gisteren de 25-ste school die een bezoek bracht aan De Deelen. Er volgen nog twee klassen. De Opsteriandse leerlingen weten na de biologiedag in ieder geval dat veenwater koud is. Foto PFNN --- IN SEPTEMBER NIEUWE CURSUSSEN 'Geheugentraining 55-plussers helpt' LEEUWARDEN - De vierhonderd Friese 55-plussers die afgelopen anderhalf jaar de experimentele geheugencursus van De Stipe hebben gevolgd, zijn voor het merendeel dik tevreden. Uit een enquête onder de deelnemers blijkt dat 88 procent de cursus goed tot uitstekend vindt. Daarnaast zei 75 procent prima met het lesmateriaal uit de voeten te kunnen. Uit de reacties na afloop van de tien sessies durende cursus, had docent Heine Sietsma al dezelfde indruk gekregen. Cursisten vertelden hem dankzij de lessen beter te zijn geworden in het onthouden van namen, telefoonnummers en afspraken. Bovendien gaat het lezen van de krant hen makkelijker af. zijn ze beter geconcentreerd bij het uitvoeren van werkjes en durven ze zonder schroom gebruik te maken van geheugensteuntjes, zoals knopen en briefjes. Volgens Sietsma doet het de meeste deelnemers goed te horen dat vergeetachtigheid niet specifiek bij hun leeftijd hoort; het is van alle leeftijden. Ouderen hebben er alleen meer angst voor. In september gaat in een groot aantal Friese plaatsen opnieuw een reeks cursussen van start Het is de bedoeling dat de instellingen in de dorpen die zelf opzetten. Ze kunnen aat doen met behulp van een handleiding die geschreven werd door het Provinciaal Steunfunctie-orgaan voor Zorg, Maatschappelijke Dienstverlening en Ouderenwerk in Leeuwarden. --- Nieuwe Wilhelminaboom in Aldtsjerk \1 DJSJLKk - .Idtsjerk heeft een nieuwe 'NN ilheiminaboom'. Dt oude, bijna honderd jaar oude linde, is twee weken geleden gesneuveld tijdens werkzaamheden in bet dorp. De nieuwe is een 25 jaar oude. twaalf meter hoge en uit Oudega (Smi afkomstige linde. De boom is in het centrum van het dorp met een kraan van de Heidemij 'geplant door wethouder Julius van der Werf van Tytsjerksteradiel. De gemeente en aannemer Heijmans hebben samen de kosten vu de boom, ƒ 7000, betaald. Fow F"P° --- LANDBOUWECONOOM STRIJKER: 'Nog reeks kansen voor noordelijke akkerbouw' GRONINGEN - De Groninger landbouweconoom drs. Dirk Stn;ker meent dat er voor de noordelijke akkerbouw nog genoeg kansen zijn. Strijker heeft in Friesland de hele boerenstand over zich heen gekregen, toen hij had uitgerekend dat er in deze provincie eigenlijk 40.000 hectare grond over is. Óp het symposium in Groningen predikte eerder op de dag dr. ir. Gerrit Meester van het ministerie van landbouw dat de akkerbouw het nog moeilijker dan nu zal krijgen en dat er eigenlijk weinig mogelijkheden zijn. Strijker zei dat de Mestwet alleen al in het Oldambt de ruimte geeft voor 40.000 koeien en stieren of voor meer dan 200.000 mestvarkens. Ook acht hij de uitbreiding van het areaal opengrondsgroente met 4000 hectare be*t mogelijk. Daarmee haal je 1000 arbeidsplaatsen binnen. Als dit ten koste gaat van 15.000 hectare akkerbouw blijven er nog 800 arbeidsplaatsen over. De uitbreiding van de werkgelegenheid in de aanverwante industrie zit daar nog niet eens bij. Hij maakte de aanwezigen niet blij met de resultaten die de vleesveehouderij zouden kunnen opbrengen. Graan en braaklegging leveren echter nog minder op, zei nij. Vleesvee is met akkerbouw te combineren. Nog beter is melkvee. Dat hangt samen met produktierechten die erg duur zijn. Strijker wilde dan ook dat de noordelijke akkerbouwgebieden de functie van de polders zouden krijgen: uitwijkgebied voor boeren die elders in de knel komen. Voor de vestiging van intensieve veehouderij moeten er snel beslissingen worden genomen Strijker zei dat de produktie van bio-etnanol uit graan lang op zich laat wachten. 'Speculatief' is de verwachte toename van de vraag naar plantaardige vezels: vlas, hennep, hout en stro. Dat geldt ook voor oliehoudende zaden als grondstof voor milieuvriendelijke smeermiddelen. Bij dergelijke alternatieven zal de noordelijke akkerbouw altijd moeten opboksen tegen gebieden die goedkoper kunnen produceren. Strijker vindt dat de Oldambtster boeren het vooral ook moeten zoeken in de teelt van pootaardappelen. „Als je naar Friesland ziet, dat de aardappel daar veel meer wordt gekoesterd." Hij noemde Friesland ook als voorbeeld van opengrondsgroente. Met 1000 hectare asperges haal ie meer gelegenheid in huis aan met de hele graanteelt van de Veenkoloniën, aldus Strijker. Daarnaast noemde hij ook verschillende koolsoorten, prei en peen. Het schaalvoordeel werkt ten gunste van de noordelijke akkerbouw als er moet worden geconcurreerd met andere gebieden. Dat gaat vooral op voor de wat extensieve produkten. Een aantal bestaande teeltgebieden krijgt het moeilijk. Daar treedt moeheid van de grond op en dreigt aanwending voor andere doeleinden. Voor glastuinbouw moet je bij de grotere plaatsen zijn. vond hii. Grote delen van de noordelijke akkerbouwgebieden voldoen niet aan dat criterium. --- Dit jaar 3100 hectare meer pootaardappelen LEEUWARDEN - De oppervlakte pootaardappelen in Nederland is dit jaar 3100 hectare groter dan vorig jaar. Uit een overzicht van de Keuringsdienst blijkt dat er 38.452,04 hectare met poters is bebouwd tegen 35.358,40 vorig jaar en 33.991,06 hectare in 1989. In Friesland en Groningen is 14.470,91 hectare met poters bebouwd tegen 13.419,35 hectare in 1990. In de polders steeg het areaal van 13.738,98 naar 14.456,93 hectare. De Bintje blijft haar populariteit behouden: van 6489 naar 7561 hectare en daarmee is het veruit het grootste ras in Nederland. Op de tweede plaats staat het ZPC-ras i"e met 3.081 hectare (2811) en op de derde plaats het Hettema-ras Spunta met 2632 hectare (2488). Van de bij de Nederlandsde consumenten bekende rassen zet de groei van de Bildtstar (De ZPC) zich onverminderd voort: van 389 naar 419 hectare. De Van Gogh (ook van De ZPC) doet het veel minder. Vorig jaar al liet die poter het zitten en ging van 194 naar 138 hectare Nu is het areaal niet groter dan 125 hectare. Van de nieuwe rassen zet de Nicola (Van Rijn) de opmars door: van 832 naar 928 hectare). Dat geldt ook voor de Timate (Stet en Slot): van 373 naar 521 hectare; en voor de Monalisa (De ZPC): van 486 naar 646 hectare. De aloude, maar in Friesland nog altijd populaire Rode Star, blijft een bescheiden areaal houden: vorig jaar 11.48 hectare, nu 11,55. De Accent van Fobek, die vorig iaar op de rassenlijst kwam, wist net areaal meer dan te verdubbelen: 99 hectare tegen 45 vorig jaar. Sterke stijgers ziin verder onder andere Agria (Agrico); Asterix, Obelix, Frisia, Lutetia en Berber (De ZPC); Fresco (Wolf en Wolf), Frieslander (Kooi) en Liseta en Mondial (Hettema). --- Kans op eigen plek muziekmuseum in Aldtsjerk gering BURGUM - De gemeente Tytsjerksteradiel heeft nog steeds geen geschikt onderkomen gevonden voor het muziekmuseum in Aldtsjerk. Wethouder Albert Sibma acht de kans klein dat op korte termijn een oplossing gevonden wordt. De plannen zijn volgens Sibma alleen financieel haalbaar als het muziekmuseum onder een dak komt met andere activiteiten. „It ien moat it oar fersterkje", zei de wethouder gisteravond in de gemeenteraad. Bij de verkoop van De Klinze in 1988 aan het Nederlands Economisch Centrum is overeengekomen dat het muziekmuseum zou verhuizen naar een rueuw pand op of nabij het landgoed. Het NEC was bereid hiervoor ƒ 425.000 beschikbaar te stellen. Een deel van de muziekinstrumentencollectie is daarna tijdelijk ondergebracht in de dienstwoning bh net hotel. Momenteel is de hele collectie opgeslagen. De voorkeur van het museumbestuur ging in eerste instantie uit naar een nieuw pand op het landgoed, maar Staatsbosbeheer stemde niet met de plannen in omdat het park dan te zeer aangetast zou worden. Plannen voor een nieuw museum tegenover de oprijlaan van De Klinze bleken te duur. Een bijkomend probleem is dat De Klinze na een faillissement in andere handen is overgegaan. De gemeente en het museumbestuur zijn tot dusver vergeefs op zoek naar een geschikte combinatie met een andere activiteit om de exploitatielasten te drukken. --- Provincie haalt vuile grond gasfabriek Tzummarum weg TZUMMARUM - Een deel van de verontreinigde grond die in Tzummarum herinnert aan de voormalige gasfabriek, is door de provincie verwijderd. Het vervuilde terrein deed dienst als tuin bij de woning Kleasterwei 6-a. Onderzoek had uitgewezen dat de grond sterk vervuild was met cyanide en polycyclische aromatische koolwaterstoffen, stoffen die vrij kwamen bij de produktie van gas. In totaal is 350 ton vervuilde grond afgegraven en afgevoerd naar de Tijdelijke Opslagplaats (TOP) in Leeuwarden. Met de sanering, die ƒ 195.000 kost, is nog lang met alle vervuilde grond opgeruimd. Een complete schoonmaakoperatie kan miljoenen guldens kosten, terwijl nu ruim ƒ 200.000 is uitgegeven aan de gedeeltelijke schoonmaak. Vanwege de hoge kosten verwacht de provincie niet dat het hele vervuilde terrein binnenkort zal worden gesaneerd. Om nieuwe vervuiling te voorkomen is de resterende vervuilde grond afgeschermd met folie. --- Politie Heerenveen fietst f 17.500 bijeen voor goede doelen HEEREN VEEN - Twintig leden van de gemeentepolitie van Heerenveen hebben met een fietstocht naar Straatsburg ƒ 17.500 bijeengebracht voor drie goede doelen. De twaalf fietsers en acht verzorgers ziin gisteravond na ruim 1400 kilometer te hebben afgelegd teruggekeerd in Heerenveen. Ze werden officieel ontvangen op gemeentehuis Crackstate. Het geld gaat naar Marijke Hiem en huize Anna Schotanus, die elk ƒ 7500 krijgen, en naar de stichting Samen Onderweg, die ƒ 2500 krijgt. Drie jaar geleden fietsten de politiemensen aleens naar Kopenhagen en terug. Toen werd geld binnengehaald voor Heidewoud. ---