OR-VOORZITTER HARM HAARSMA: 'FRAM nu alleen gebaat bij rust' Door Wiebe Pennewaard LEEUWARDEN - Het vertrek van FRAM-directeur Harry Dubbelboer (41) vormt het einde aan langdurige en steeds heftiger conflicten met de ondernemingsraad van het duizend werknemers tellende bedrijf. De slechte verstandhouding werd begin juni voorlopig opgelost met het besluit van de raad van commissarissen om de directie uit te breiden. Tot er een nieuwe directeur zou worden benoemd, mocht Dubbelboer geen overleg meer voeren met de OR of de vakbonden. Dit contact werd voorlopig door commissaris drs. Johannes Rat waargenomen. De voorzitter van de ondernemingsraad van de FRAM, Harm Haarsma, weigerde gisteravond commentaar te geven op het vertrek van Dubbelboer. Er bestaat binnen het bedrijf nu alleen behoefte aan rust, aldus Haarsma. Volgens de overeenkomst tussen de raad van commissarissen en de OR zou een extern bureau gevraagd worden te adviseren over de taakverdeling tussen Dubbelboer en zijn toekomstige collega. Het opstappen van de directeur maakt deze afspraak achterhaald. Dubbelboer was gisteren niet bereikbaar voor commentaar. Volgens zijn in het bedrijf verspreide verklaring aan de FRAM-medewerkers vormt het tijdstip van zijn vertrek onderwerp van nader overleg met de NV Verenigd Streekvervoer Nederland (VSN). Deze beheermaatschappij is de enige aandeelhouder van het Friese bedrijf, evenals van de twaalf overige streekvervoerbedrijven in ons land. Woordvoerder Koen Sleddering van VSN, namens welke Rat commissaris is, wilde gisteravond niet bevestigen dat het onderzoek naar een andere structuur van de FRAM-leiding alsnog zal worden uitgevoerd. Het bedrijf zal voorlopig door de zittende afdelingshoofden worden geleid. Verdere stappen kunnen volgens Sleddering pas na de zomervakanties worden verwacht. --- Rijkspolitie krijgt 'werkplaats op wielen' SEXBIERUM - De rijkspolitie in Friesland is sinds gisterochtend drie nieuwe auto's rijk. De afdeling technische ondersteuning tan de verkeersdienst van de rijkspolitie deed het tot nu toe met een busje en een Landrover. De nieuwe voertuigen rijden met een topsnelheid van 150 kilometer per uur, bijna twee keer zo hard ais de oude. Snel bij een ongeluk aanwezig kunnen zijn, heeft volgens wachtmeester (ierben Boelsma het voordeel dat van bijvoorbeeld remsporen nog veel is af te lezen over de oorzaak van een ongeval. In de nieuwe auto's is plaats voor veel materiaal dat bij een onderzoek gebruikt wordt. Zo heeft de auto zoeklampen, die de ouderwetse zaklantaarn vervangen. Daarnaast is de wagen voorzien van een remvertragingsmeter, waarmee gemeten kan worden hoe snel auto's gereden hebben, een wieldrukmeter en een rollenbank, waarmee gecontroleerd kan worden of brommers zijn opgevoerd. De rijkspolitie in Friesland is het eerste korps in Nederland dat is uitgerust met dit nieuwe type auto, dat ongeveer ƒ 70.000 kost. Foto Joop Fensira --- Verbouwing van modezaak Sienema mag doorgaan LEEUWARDEN - Ondernemer Pier Sienema uit Driesurn hoeft de verbouwing van zijn kledingzaak Meijering Mode aan de Grote Markt te Groningen niet stop te zetten. Dat heeft fungerend Leeuwarder rechtbankpresident mr. Dominicus Aten bepaald in het kort geding, dat vijf eigenaars van appartementen tegen Meijering Mode Groningen BV en haar directeur-eigenaar hadden aangespannen. De bewuste appartementen bevinden zich in hetzelfde gebouw, waarin ook het winkelpand is gevestigd. De eisers, die net als de bv lid zijn van de Vereniging van Eigenaren Flat W. L. Zuidema te Groningen, achtten zich door de verbouwingswerkzaamheden danig gedupeerd. Aten vindt, dat de wijziging van de toegang van de winkel het architectonische aanzicht van het complex niet noemenswaardig verandert. Naar zijn mening wordt het uitzicht van ac eisers aan de achterkant van het pand door het verhogen van het winkelmagazijn met een verdieping ook nauwelijks belemmerd. Zijns inziens is evenmin gebleken, dat door de verbouwing de hechtheid van het gebouw in gevaar komt. De eisers hadden op basis van een artikel uit de splitsingsakte gesteld, dat de verbouwingswerkzaamheden dermate ingrijpend waren, dat alle appartementseigenaars daarmee hadden moeten instemmen. Volgens Aten slaat dit artikel kennelijk op drastisrher veranderingen dan ac onderhavige. Hij is het eens met Sienema, dat de stemmenmeerderheid, die de ondernemer in februari 1989 in een vergadering van de vereniging van flateigenaren achter zich kreeg, voldoende is om het bouwplan uit te voeren. --- MIN. OPSKERPER. GEEF De ferkearssitewaasje dêr is bar siecht. It ütsjoch is poermin ja- --- Aanrander bejaarde Oosterwolde spoorloos OOSTERWOLDE - Het recherchebijstandsteam van de politie Friesland heeft nog steeds geen spoor gevonden van de man, die in de vroege ochtend van 24 juni een 78-jarige vrouw in Oosterwolde heeft aangerand. Volgens teamleider Sjaak Brink heeft het onderzoek tot dusver niets opgeleverd „Het is een trieste zaak. We willen als het maar even kan de dader pakken, maar we kunnen nog geen vuist maken", aldus Brink. De politie gaat er vanuit dat de dader in Oosterwolde woont. Bij het buurtonderzoek in de omgeving van de woning aan 't Oost zijn geen concrete aanknopingspunten gevonden. De vijftien rechercheurs hebben de blik verlegd naar de omgeving van de Verwerstraat. waar vermoedelijk de zelfde dader vorig jaar een 85-jarige vrouw heeft aangerand. Bij het huis-aan-huisonderzoek is de politie inmiddels al bij honderden mensen op bezoek geweest. Het recherchebijstandsteam blijft in ieder geval nog volgende week op volledige sterkte. --- Koninklijk zilver voor Hendrik Schaafsma WOMMELS - In It Dielshüs in Wommels is gisteravond Hendrik Schaafsma (57) uit Wommels onderscheiden met de eremedaille in zilver, verbonden aan de Orde van Oranje Nassau. Loco-burgemeester Tine Folkerts-Seffinga reikte Schaafsma de versierselen uit, ter gelegenheid van zijn veertigjarig dienstverband bij bliksembeveiligingsbedrijf Hommema Schaafsma klom in veertig jaar op van hulpmonteur tot regionaal inspecteur. --- 'Geen onderscheid' De Rijksverkeersinspectie (RVI) ontkent nadrukkelijk, streekvervoerbedrijven coulanter te behandelen dan particuliere ondernemers. In deze krant beschuldigden enkele Friese touringcarbednjven de RVI van een opmerkelijk vriendelijke houding tegenover de FRAM, toen dit bedrijf in het voorjaar met zestig bussen voetbalsupporters naar Rotterdam vervoerde. Drs. Jaap Wijma, waarnemend rijkshoofdinspecteur bij de RVI Noord: „Wij maken geen onderscheid tussen streekvervoer- en particuliere bedrijven. Dat zou strijdig zijn met onze taak en werkwijze. De RVI verleent in de praktijk de vergunningen aan nieuwkomers op de touringcarmarkt. De inspectie is daarmee verantwoordelijk voor de controle op de naleving van de eisen, die volgens de Wet Personenvervoer worden festeld aan vergunningvragers. len van die eisen betreft een aantoonbare behoefte aan het produkt van de nieuwkomer. Volgens de fevestigde touringcarbedrijven ent Friesland al geruime tijdeen overcapaciteit van meer dan L'o procent, waardoor er in hun visie geen plaats is voor nog meer ondernemers. Wijma: „Dat is een lastige zaak. De bedrijfstak zelf heeft aangedrongen op de capaciteitstoets, zoals deze uiteindelijk in de wet is opgenomen. Maar de normen vallen moeilijk vast te stellen, en daarmee is controle op naleving problematisch geworden." De wettelijke eisen van betrouwbaarheid, kredietwaardigheid en vakbekwaamheid vormen nog onderwerp van gesprek tussen de RVI Noord en de FRAM. Op dit moment beschikt FRAM Specials niet over alle vakbekwaamheidsen vestigingspapieren, zoals deze door de wet worden voorgeschreven. Wijma: „Daarover wordt overleg gevoerd" De klacht, die de vervoersbonden van CNV en FNV tegen de FRAM hebben ingediend bij de RVI, zal niet op korte termijn worden behandeld. De bonden tekenden achteraf protest aan tegen de gang van zaken rond het eerder genoemde vervoer van Heerenveensupporters. Volgens Ferry MacGiflavry. hoofd van de afdeling Controle van de RVI Noord, zal de klacht worden afgehandeld in de reguliere bedrijfscontroles, omdat het een incident en geen structureel probleem betreft. Ook de vakantieperiode en „andere prioriteiten* speelden mee in de beslissing om op dit moment niet tot actie over te gaan, aldus Mac- Gillavry. --- BEESTIGHEDEN SINT ANNAPAROCHIE - J.J Vocht (Stringen 22, telefoon 05183--2076) in Hallurn mist sinds donderdag zwart-witte poes Wendy. Het dier sprong tijdens een bezoekje aan dierenartspraktijk De Wilde/Ypenburg in Sint Annaparochie uit de tas en is daarna spoorloos verdwenen. Verwacht wordt dan ook dat de poes zich schuil houdt in de omgeving van De Keeg in Sint Annaparochie. --- Aan de zijlijn In maart van dit jaar komt de zaak in ?en stroomversnelling wanneer het veries van meer dan ƒ6 miljoen over 1990 lekend wordt, het eigen vermogen tot ;en bedenkelijk laag niveau is geslonken 'n de onderneming bij de bank een deugiflijk herstelplan moet presenteren. De :ommissarissen (met steun van een of neer invloedrijke houders van certificaen van aandelen), de algemeen directeur en de directeuren van de werkmaatschappijen twisten over de schuldvraag en de oplossingen. Maandag 13 mei schrijven Biemans en Slange (daarin naderhand gesteund door directeur S. Schrale van de werkmaatschappij Kunststof Gevelelementen) een brief aan de commissarissen. Zij willen geen verantwoording nemen voor de cijfers over 1990 van hun werkmaatschappij en zeggen het vertrouwen in hun 'baas Wim Haitsma op. Die brief noodzaakt de commissarissen om in te grijpen, verklaren zij naderhand. Zij nodigen Haitsma voor een spoedeisende bijeenkomst, nog diezelfde avond, uit in het Oranje Hotel te Leeuwarden. De commissarissen dwingen de algemeen directeur 'aan de zijlijn te gaan staan. Uit stukken, die dezer dagen in de brievenbus zijn gegleden bij de houders van certificaten van aandelen, blijkt echter zonneklaar dat de betrokken directeuren en de commissarissen achter de rug van Haitsma elkaar de bal hebben toegespeeld. Op 3 mei, wanneer nog niemand zegt te weten van de op handen zijnde ontwikkelingen, krijgt het Leeuwarder advocatenkantoor Riedstra, Schram en Tuinman van de commissarissen opdracht voorbereidingen te treffen voor de schorsing van Haitsma (die gewoon was bij dit kantoor zelf zijn juridisch advies in te winnen) èn de benoeming van Rinus Biemans (directeur Haitsma Prefab Beton) als diens tijdelijke opvolger. „Kortom, er was hier sprake van een vooropgezet plan om de heer W. Haitsma als directeur aan de kant te zetten", schrijft de Groninger raadsman mr. Tonny Plas de certificaathouders. Uit persoonlijke aantekeningen van Biemans, gedateerd 4 mei, blijkt hetzelfde Hij maakt hier melding van de opdracht ('gisteren') aan het advocatenkantoor, de voorgenomen schorsing van Haitsma op 13 mei en aansluitend ziin eigen benoeming. Biemans schrijft enkele dagen later al een ontwerp-tekst, die het personeel en relaties moet informeren over de schorsing en de nieuwe leiding --- 'Rust in de tent' Dezelfde aantekeningen reppen van zijn voornemen de onderneming een nieuwe structuur te geven. Biemans noemt de kwaliteit van de administratie belabberd. De werkmaatschappij Kunststof Gevelelementen zou zo duur mogelijk moeten worden verkocht, een plan waarbij de Naardense nevenvestiging van het Jouster commissionairshuis Intereffekt betrokken is. De 'groep' moet worden gesaneerd. Eind dit jaar geldt als streefdatum. Belangrijk daarbij is, noteert Biemans, dat „in de tent rust komt, ook in het belang van de bank, om het geschetste scenario doelgericht en pragmatisch te kunnen uitvoeren." Biemans vertrouwt hierover nog nadere gedachten aan het papier toe. Hij wil de Harlinger vestiging (met 30 man personeel; de overige 120 werken in Augustinusga) van Kunststof Gevelelementen sluiten. De Boer (accountant TRN) moet de cijfers van deze werkmaatschappij 'upgraden. De betrokken directeur, Schrale, weet nog van niets, schrijft Biemans op 13 mei met een uitroepteken. Met net oppoetsen van de cijfers van Kunststof Gevelelementen (om verkoop of samenwerking te vergemakkelijken) is de onderneming dit jaar overigens al begonnen. Het eerste kwartaal van dit jaar maakte deze werkmaatschappij een verlies van ƒ 1,3 miljoen. „Met dit cijfer kon het bedrijf niet naar de bank", wordt daarover op 5 juni genotuleerd tijdens een vergadering van de ondernemingsraad en de commissarissen. „Acht dagen later was het verlies drie ton", vervolgen de notulen. Directeur Schrale wordt in eerste aanleg echter buiten deze cijferexercitie gehouden. Naar aanleiding van geruchten over de mogelijke verkoop van een of meer bedrijfsonderdelen, meldt mr. Pieter Tuinman recentelijk namens de commissarissen desgevraagd dat dit niet aan de orde is. Van contacten hierover met Intereffekt is volgens hem geen sprake meer In dit vat vol tegenstrijdige opvattingen en belangen lijkt het uitgesloten, dat de aandeelhoudersvergadering dinsdag volstrekte duidelijkheid brengt. De onderneming gaat door een zeer diep dal, dat is wel duidelijk. Hoe schril steken daarbij de woorden af die Wim Haitsma 24 april 1989 in zijn toelichting op de jaarrekening nog schreef: „Wij zien de uitdaging van de negentiger jaren met vertrouwen tegemoet 6 --- Eis vijftien maanden cel tegen agressieve man LEEUWARDEN - „Ik vind het streken van een knul van achttien. Daar moet je overheen groeien. Als u hier komt, bent u altijd als een lammetje, maar de mensen, die u in uw vervelende buien tegenkomt, zijn als de dood voor u", merkte Leeuwarder rechtbankpresident mr. Theo van Gelder donderdag op in de strafzaak tegen een 34-jarige inwoner van Sint Jacobiparochie. De verdachte kan onder invloed van alcohol en andere middelen heel agressief worden. De tenlastelegging getuigt daarvan. Officier van justitie mr. Janet ten Hoope vindt, dat het omvangrijke strafblad van de man als gevolg van een nieuwe serie strafbare feiten moet worden aangevuld met een detentie van vijftien maanden. De rechtbankvoorzitter heeft wat de gedaagde betreft de moed nog niet verloren: „Ik weet heus wel, dat u van goede voornemens vervuld bent. Ik heb altijd nog de hoop, dat het een keer goed komt. Het zal mij een grote vreugde zijn, als ik u eens vijfjaar niet zie. Tenminste niet hier". Over een van de feiten merkte Van Gelder op, dat hij, ook als hij geen naam op net dossier had gelezen, meteen zou hebben geweten, dat het om de inwoner van Sint Jacobiparochie ging. „Het is zo typisch voor u", constateerde de magistraat. In het bewuste geval ging het om misdragingen in een horecagelegenheid te Sneek op 24 december van verleden jaar. Die werden gevolgd door dreigende taal van de verdachte tegenover politiemensen. Een maand later gooide hij in een café te Woudsend een stuk of vier glazen naar een barmeisje. Op 6 april van dit jaar trad de gedaagde op een heel dreigende wijze op tegenover een Berlikumer horeca-exploitant. Hij had bij de betrokkene als portier gesolliciteerd en daarbij een wat ai te rooskleurig beeld geschetst. Bij navraag bleek de ondernemer echter, welke reputatie de sollicitant had. De laatstgenoemde ontstak in grote woede, toen hij zag, dat een ander de baan had gekrege£ Daarnaast was er nog een kwestie met een gehuurde kampeerauto, die de verdachte niet had teruggebracht. Een paar akkefietjes zijn buiten de dagvaarding gebleven. Zijn advocaat mr. Hans Anker stipte aan, dat de ten laste gelegde feiten in deze strafzaak „relatief minder ernstig" zijn dan de misdrijven die hij in het verleden heeft gepleegd. De raadsman bepleitte net opleggen van een minder lange gevangenisstraf. Uitspraak: 18 juli. --- EXAMENS AMSTERDAM - Torn S.B. Johnslon iit Amsterdam is oan de Vrije Universiteit cum laude slagge foar it doktoraal eksamen Fryske laai- en letterkunde. --- Waterzuivering Tollebeek maakt personeel ziek TOLLEBEEK - Medewerkers van de waterzuiveringsinstallatie bij Tollebeek hebben geregeld problemen met hun gezondheid. Vooral op warme broeierige dagen hebben verschillenden van hen last van hoofdpijn en een loom gevoel in de benen. Vermoed wordt dat de klachten het gevolg zijn van ongezonde stoffen in het afvalwater, maar bewijzen daarvoor zijn er niet. Onderzoek van de Bedrijfsgezondheidsdienst in West-Overijssel heeft geen uitsluitsel gegeven. Onderzoek van de Technische Universiteit Delft evenmin. De kwestie speelt al sinds de opening van de zuiveringsinstallatie in 1984. Na verschillende technische aanpassingen aan de installatie ziin de klachten wel minder geworden, maar verdwenen ziin ze niet. Hoofd zuiveringstechnologie ir. M. W. Ilsink van het zuiveringsschap West-Overijssel neemt de klachten zeer serieus. „Het is een probleem waar we veel aandacht aan schenken. We hebben ook alle begrip voor de ongerustheid van het personeel." Bii de zuiveringsinstallatie in Tollebeek werken zes mensen. De afgelopen jaren waren er tien tot vijftien keer per jaar klachten over hoofdpijn en een loom gevoel. Zieke medewerkers bleven dan soms enkele dagen thuis, maar langdurige absenties zijn er nooit feweest. Dit iaar is er nog maareen eer een klacht geweest. Ilsink concludeert daar voorlopig uit dat de problemen door technische aanpassingen verminderd zijn. Hij sluit echter niet geheel uit dat de verbetering is toe te schrijven aan het relatiefkoude weer dit jaar Volgens bedrijfsleider Hotze Boersma in Tollebeek blijft het personeel vrij nuchter onder de problemen, al is er wel degelijk sprake van ongerustheid. „Je weet niet wat het is, en wat de gevolgen kunnen zijn voor de gezondheid. Niemand heeft last van dementie hoor, maar mijnwerkers wisten destijds ook niet dat ze later stoflongen zouden krijgen." Boersma heeft wel meegemaakt dat iemand die op een broeierige dag één pilsje dronk, werkelijk „helemaal hoteldebotel" werd. Volgens Ilsink is het moeilijk om de oorzaak van het probleem te vinden, omdat de klachten zo algemeen zijn. „Als er bijvoorbeeld sprake zou zijn van haaruitval, dan zou je gerichter naar de oorzaak kunnen zoeken. Bij hoofdpijn en een loom gevoel in de benen ligt dat moeilijker. Bovendien heeft ook niet iedereen er last van." Een bloed- en urine-onderzoek van de bedrijfsgezondheidsdienst heeft enkele jaren geleden niets opgeleverd. Aanvankelijk werd gedacht dat de klachten het gevolg waren van zwavelwaterstof ten die aan de zuivering ontstegen. Na technische aanpassingen bleven de klachten echter. Uiteindelijk rees het vermoeden dat giftige arseenverbindingen de boosdoener zouden kunnen zijn. Dit omdat er nogal wat afvalwater van de visserij in Urk naar de waterzuivering wordt gevoerd. In vis (vooral schol) zit veel arseen. Weliswaar in onschuldige vorm, maar het zou kunnen zijn dat die onschuldige arseenverbindingen in de persleiding naar de zuivering toe, worden omgezet in giftige verbindingen. De Technische Universiteit in Delft verricht hiernaar onderzoek. Dit is nog niet geheel afgerond, maar de onderzoekers hebben totnutoe niet kunnen aantonen dat giftige arseen de boosdoener zou kunnen zijn. In feite weet men nu nog niets meer dan enige jaren geleden. Hoe nu verder? Ilsink weet het niet. Eerst wil hij hij de definitieve conclusies van het onderzoek van de univeriteit afwachten. Hotze Broersma bij de waterzuiveringsinstallatie van Tollebeek. Op het bassin drijven polysty reenkorrcls om stank tegen titaan. Foto LC Siep van Lingen --- Haitsma slachtoffer in Harlinger slangenkuil Door Ger Bosklopper HARLINGEN - Turbulente weken zijn het voor Haitsma BV, de Harlinger bouwmaterialenfabrikant. Dinsdag komt het voorgenomen ontslag van algemeen directeur ir. Wim Haitsma voor de tweede keer aan de orde in de aandeelhoudersvergadering. Maandag echter staat bij de rechtbank in Leeuwarden nog het kort geding op de rol, waarin hij zijn schorsing ongedaan wil maken. Een lange reeks conflicten, met verschillende elkaar bekampende partijen, nadert haar climax. Voor de oorsprong van de moeilijkheden moeten we terug naar het midden van de jaren tachtig. Het familiebedrijf Haitsma (ruim driehonderd werknemers, omzet ƒ 90 miljoen), dat vanouds met Harlingen is verbonden maar in de loop der jaren her en der in Friesland nevenvesti- Sngen heeft gekegen, draait met verlies. e onderneming schakelt een adviesbureau in, dat met een reorganisatievoorstel komt. De familie moet een minder dikke vinger in de pap krijgen, wordt geconcludeerd, terwijl de werkmaatschappijen een grotere zelfstandigheid krijgen. Ondanks de winstgevende jaren 1986--1988 is de organisatorische samenhang tussen de werkmaatschappijen en de overkoepelende, centrale organisatie (de 'groep' onder leiding van algemeen directeur Wim Haitsma) ver te zoeken. Zo levert tot op de dag van vandaag de zwakke administratie sterk wisselende cijfers over een en hetzelfde onderwerp en is het met de controle op de orderverwerking bepaald matig gesteld. Kort na de reorganisatie ontstaan ook tal van personele problemen, die leiden tot vele directiewisselingen (met kostbare afvloeiïngsregelingeen) en een gebrek aan continuïteit in de leiding. Zo verdwijnen binnen enkele jaren de directeuren J. Haitsma, A. Haitsma, D. Rozema en J. Pereboom. De oplopende verliezen in 1989 en vooral 1990 nopen tot een bezinning op de toekomst, waarbij commissaris drs. Gerrit Kievit (zeer tegen de zin van Wim Haitsma, die alle ondernemingen bijeen wil houden) eind vorig jaar al de verkoop van de verliesgevende werkmaatschappij Kunststof Gevelelementen bepleit. De directeuren Biemans en Jan Slange herhalen dat pleidooi later. De verliesgevende 'poot' bouwmaterialen is kort daarvoor al van de hand gedaan. ---