Kalusha Bwalya weigert PSV te verlaten voor een subtopper Hij speelde deze zomer zijn 46ste en 47ste interland voor Zambia. Madagaskar werd met 2-1 verslaeen' de wedstrijd tegen Angola ein digde in een 1-0 zege. Zambia is door die resultaten zeker van deelname aan de eindronde van de strijd om de Afrika Cup, januari volgend jaar in Senegal. „Jullie Europeanen weten weinig van het Afrikaanse voetbal", zegt Kalusha. „Maar vergis je niet. De Afrika Cup winnen, dat is niet niks. Met Zambia naar het WK gaan en de Afrika Cup winnen, dat zou ik het liefst willen bereiken in mijn carrière." „De wereld kent het Afrikaanse voetbal nu dank zij Kameroen. Dat vertegenwoordigde in Italië niet alleen zichzelf, maar het gehele Afrikaanse voetbal, zwart Afrika. Kameroen heeft zes wedstrijden fantastisch gespeeld. Dat is geen toeval. Maar er zijn meer Afrikaanse landen die dat hadden kunnen presteren. Zambia, Algerije, Nigeria, die hadden ook de kwartfinale kunnen halen. Met Zambia hebben we de laatste twee keer van Kameroen gewonnen." De eerste afspraak met Kalusha Bwalya moet al na tien minuten weer uit de agenda worden geschrapt. Zelf vindt hij dat het morgen wel kan, maar voor de goede orde wil hij bij de trainer nog even navragen wat de plannen zijn voor de volgende dag. Hij komt terug met de mededeling dat 'mister Robson1 geen bezoek wenst in het Drentse trainingskamp. De zes dagen erna wordt het ook al niets, want Kalusha vertrekt naar zijn geboorteland Zambia voor het spelen van een interland. „Don't worry", zegt hij. „Mier is een nummer, bel me woensdag maar op het stadion. Twee dagen na de wedstrijd ben ik alweer terug in Eindhoven. Ik ben geen Romario." Kalusha Bwalya: de held van Zambia, een twijfelgeval bij PSV. Folo Kngro --- Achterstand Terecht vindt hij het daarom, dat de FIFA na het verrassende WKoptreden van Kameroen, besloten heeft drie Afrikaanse landen toe te laten tot de WK-eindronde van 1994. Taktisch mogen de derde wereldlanden dan een enorme achterstand hebben op de traditionele voetbalnaties, technisch doen de Afrikaanse spelers volgens Kalusha niet onder voor hun Europese en Zuidamerikaanse collega's. „Als wij met Zambia een goeie dag hebben, is er geen Europees land dat ons zomaar verslaat- Voor de taktische bijscholing zal Afrika in zijn ogen echter altijd afhankelijk blijven van Europa. „De sterkste Afrikaanse landen, zijn ploegen waarvan een of meer spelers bij Europese clubs onder contract staan Ik was de eerste Zambiaunse speler die naar Europa ging. Later ging Charly Musonda naar Anderlecht. Nu kunnen wij tijdens een interland tegen de coach zeggen: 'Nee, het is beter als we zö spelen. Het Afrikaanse voetbal zal alleen altijd financiële problemen houden. In Zambia zal nooit een sterke, professionele competitie ontstaan. We zullen altijd een stapje achter blijven." Kalusha Bwalya werd geboren op 16 augustus 1963 in Mufulira. een tweehonderdduizend inwoners tellende stad in het noorden van Zambia. Onder zijn landgenoten geniet die streek bekendheid als de 'Copper Belt', vanwege de vele kopermijnen die rond Mufulira aanwezig zijn. Zijn vader was administrateur bij een van de vele mijncooperaties, een functie die Kalusha zelf ook enige jaren vervulde. Vader Kalusha genoot echter bovenal bekendheid als voorzitter van de voetbalclub Mufulira Blackpool en als penningmeester v an de Zambiaanse voetbalbond. Dagelijks bezocht de kleine Kalusha met zijn vader het stadion Op vrijdagavond keek hij naar 'Big League Soccer' en zag twee weken oude wedstrijden uit het Engelse voetbal ..fr is elk jaar maareen buitenlandse wedstrijd live op t.v. Dc Engelse Cup Final." Hij droomde van Liverpool en dacht zich in een tweede Graeme Souness te worden. Geen Zambiaan had echter ooit buiten de landsgrenzen gevoetbald. Wanderers. de topclub uit Mufulira, heette het hoogst haalbare te zijn. Toen zijn zoon veertien jaar was. schreef Kalusha senior hem in als lid van Mufulira Blackpool. „ln Zambia kan je niet op je zevende of acht ste lid worden van een club. Jeugdcompetities bestaan ook niet. Je speelt voor de straal w aann je woont en de jeugd regelt zelf wedstrijdjes. Icn soort wilde competitie. We speelden bijna elke dag. Niet volgens een bepaalde tijd; we spraken van tevoren af wie als eerste zes goals zou maken, had gewonnen. Ik heb wed strijden gespeeld die vier uur duurden", schetst Kalusha /yn leer school l*as als lid van Mufulira Black pool kreeg hij zijn eerste paar vi>elbalschoenen. Daarvoor speelde hij altijd op blote voeten. --- Seoul Als zestienjarige debuteerde hij in het eerste elftal. Twee jaar later werd hij gekocht door Wanderers. In dat zelfde jaar volgde zijn debuut in het nationale elftal Kampioen werd hij dooit, maar in 1984 viel hem wel de titel Zambiaans voetballer van het jaar' len deel De 25 doelpunten die lui ui dat jaar scoorde, wekten zelfs Europese interesse op. Cercle Brugge lijfde de linkerspits in de /omei vaa 1985 in. „Dat een Europese club belangstelling voor mij had. BM ik als een teken dat ik de top had bereikt. Maar ik was er al snel achter dat Cercle Brugge nog lang niet de top in voetbal is." Zijn grote doorbraak volgde in 1988. Tijdens de Olympische Spelen in Seoul versloeg Zambia ltahe. dat voor tachtig miljoen gulden i.in transferwaarde in het veld had staan, met 4-0. Kalusha scoorde drie keer Hij werd prompt verko/en tot Afrikaans VOCtfaaßei \an het jaar en groeide in zijn vaderland uit tot een volksheld. „Toen het team terug kwam in Zambia stonden dui/en den mensen op het vliegveld. Alle spelers zijn onderscheiden door de president. Nee, ik was daar niet bij. Ik moest meteen terug naar Brugge. Bij de eerste training kreeg ik een bos bloemen van dc voorzitter" Cercle Brugge wist echter maar al te goed wat de waarde was van de olympische prestatie van zijn sterspeler De Vlaamse voetbalbestuurders bombardeerden Kalusha tot 'de man van honderd miljoen', hetgeen omgerekend een prijskaartje inhield van bijna zes miljoen gulden. Ban, Anderlecht en PSV meldden /ich voor de aanvaller Met werd de Nederlandse kampioen. „PSV, dan hadden ze in Zambia nog nooii van gehoord. De mensen in Afrika ken nen alleen Ajax, vanwege Cruijff', aldus Kalusha. ln Eindhoven ervaart hij sindsdien de keerzijde van de medaille. In zijn eerste jaar kon hij nog een laag durige dijbeenblessure als excuus unvoertn voor het geringe aant.il speelminuten dat hij kreeg, m.i.u vorig seizoen was een fitte Kalusha met slechts twintig optredens opnieuw een twijfelgeval. „Ja. dal is moeilijk te accepteren", erkent hij. „IX- hele week hard trainen en op zaterdag mmm Mn, dan denk je wel eens: 'Wat mankeert die mensen hier' Snappen ze er dan helemaal niks van?' Natuurlijk hoor ik in de ban. Wie er dan uit moet? Dat moet de trainer bepalen" Het had er desondanks alle schijn van. dat PSV zich hel voorbije sei /oen graag van de Zambiaan wilde ontdoen. FC Twente en Sparta \ci schenen voor hem in de markt, maar haakten af omdat PSV een te hoge huur- dan wel koopsom verlangde. Zelf zegt hij geen enkele behoefte te hebben aan een vertrek uit Eindhoven ..Ik ga niet weg bij PSV. Na de Otympiache Spelen hadden verschillende topclubs interesse in mij. Zou ik dan nu ineens niet goed genoeg zijn voor de top' ln Nederland roepen spelers zodra ze op de hank komen le zitten, dat ze naar een andere club willen. Daar doe ik niet aan mee." WYBREN DE BOER --- Haarms kent het Ajax-gevoel van jeugdvoetballer Een kwieke grijsaard stormt de kantine van het naast het Ajax-stadion gelegen tenniscomplex binnen. Bobby Haarms is zijn doel. Ergens in Gelderland, ratelt de opgewonden heer, weet hij een voetballertje. „Je houd het niet voor mogelijk." Kappen, draaien, koppen, scoren, alles schijnt het ventje te kunnen. PSV zou al op de loer liggen. „Maar daar wil hij niet naar toe. Ajax; dat is zijn club." Of Bobby Haarms niet eens poolshoogte kan nemen? De assistent-trainer belooft er werk van te zullen maken, waarna de man onder dankzegging afmarcheert. „Denk niet", laat Haarms vervolgens grijnzend weten, „dat dit afgesproken werk was. We worden voortdurend getipt over talentvolle voetballertjes. En we trekken iedere tip na." Dan, glimmend van trots: „Het is ongelooflijk hoe populair Ajax is. En niet alleen hier in Amsterdam, overal in het land. Of ze nou in Groningen wonen, of in Limburg, iedereen wil graag bij Ajax voetballen." Bobby Haarms i linkst assistent van I.co Beenhakker 'van een nederlaag leer je het meest. FoioAP --- Amateur Bobby Haarms zelf is ook afkomstig uit een rood-wit nest. Hij werd 57 jaar geleden tegenover het Ajax-stadion geboren. Als kind al dartelde hij dagelijks in De Meer. Bij de toenmalige trainer Jack Reynolds raapte hij de door de spelers te ver weggetrapte ballen vaak op. In 1947 werd hij, twaalf jaar jong, na drie proeftrainingen apetrots als lid van de AFC Ajax aangenomen Hij doorliep alle jeugdselecties en debuteerde op achttienjarige leeftijd als amateur in het eerste elftal. Twee jaar later, in 1954, toen het profvoetbal in ons land werd ingevoerd, kreeg ook Bobby Haarms een plaats op dc loonlijst bij Ajax. Haarms, die zichzelf omschrijft als een 'gedienstige middenvelder', handhaafde zich met vallen en opstaan tot 1960 in het eerste elftal Vie Buckingham. de toenmalige trainer, gaf hem toen de raad het trainersvak in te gaan. „En om het vak goed onder de knie te krijgen, ben ik bij hele kleine clubjes begonnen. Ik was zeven jaar bij Ajax weg. toen Rinus Michels mij belde en vroeg of ik de amateurs van Ajax wilde gaan trainen. Twee jaar later kwam ik in vaste dienst." --- Grote geld In 1981 dankte Ajax hem plotsklaps af. Haarms, hevig ontdaan, vond onderdak bij de amateurs van Aalsmeer (één seizoen) en daarna bij de profs van Volendam (twee seizoenen). „Johan (Cruijff) heeft me naar Ajax teruggehaald. Fantastisch vond ik het toen hij me belde. Ik voel nog altijd iets als ik om negen uur 's morgens die poort van het Ajax-stadion binnenrijd. Ajax is m'n leven... Ajax is houden van..." Haarms is nu 21 jaar. in tal van posities, in functie bij Ajax. Hij zag Johan Cruijff opbloeien tot de beste speler ter wereld en hem daarna voor het grote geld van Barcelona kiezen. Hetzelfde zag hij gebeuren met Johan Neeskens, en later met onder anderen Marco van Basten, Frank Rijkaard en onlangs Richard Witschge. „En als Dennis Bergkamp zich op dezelfde wijze blijft ontwikkelen raken we die over enige tijd ook kwijt." Er klinkt berusting door in zijn stem. Maar een reden tot wanhoop, stelt Haarms, is dat allerminst. „Dan halen wij er toch gewoon weer eentje uit die enorme kweekvijver van ons." Want daar, in die enorme kweekvijver, op 'het Voorland', de velden achter De Meer. daar gebeurt het: al jarenlang. Daar wordt inhoud gegeven aan het befaamde jeugdbeleid van de Amsterdamse club. Daar werden Van Basten. Rijkaard. Bosman, Vanenburg, en al die anderen de fijne kneepjes van het profmetier bijgebracht. En daar huppelt volgens Bobby Haarms ook nu weer 'goud' rond. --- Gerard Meijer overleeft bij Feyenoord alle stormen Boeken, hele romans zou hij kunnen schrijven over alle intriges, conflicten, emotionele toestanden en problemen van de afgelopen decennia bij Feyenoord. Ah enige heeft hij alle stormen kunnen overleven. maar de geheimen van de grote club uit Rotterdam zuid zal hij nooit prijsgeven. Al kostte het hem wel eens moeite zijn lippen stijf op elkaar te houden. „In slechte tijden," zegt Gerard Meijer, „krijg je al gauw groepjesvorming. En dan gaat de beschuldigende vinger snel in de richting van de trainer. Vervelende uitspraken over en weer. er ontstaat een groot spanningsveld en daar zit jij als masseur altijd tussenin. Je bent geen partij, misschien dat ik het me daarom altijd heb aangetrokken. Omdat je beide standpunten vaak kan billij ken. maar niets mag zeggen. Daal heb ik het vaak moeilijk mee gehad." Gerard Meijer (56) rookt niet en is een matig drinker Precies 32 jaar geleden meldde hi) zich in de Kuip. nadat hij manager Guus Brox had laten weten wel iets te voelen om bij Feyenoord als masseur aan de slag te gaan. Zijn entree in het Feyenoordstadion staat hem nog helder voor ogen. Een oefenwedstrijd tegen Lokomotiva, op 11 augustus 1959. Hij kwam tegelijk met trainer George Sabotka. Rinus Bermaars, Jan Klaassens en Reinier ('Beertje') Kreijermaat. Als rechtsback van Sparta's derde elftal ('technisch was ik niet zo begaafd, maar steenhard en supersnel') en honkballer van Sparta's eerste negental ('meestal verrevelder') sprong hij zijn vader Teun wel eens bij als masseur bij de boksers van Theo Huizenaar. Wrijven zou zijn leven geworden. (.erard Meijer (links) schudt dc nieuwe spits van Feyenoord, Damaschin. dc hand. Foto GPD --- Streng Wie na de jaarlijkse instuif als lid bij Ajax wordt aangenomen, krijgt in ieder geval twee jaar de tijd /ich waar te maken. Daarna gaan de talentjes over naar een andere leeftijdscategorie en wordt gekeken wie bij Ajax mag blijven en wie moet vertrekken. Haarms: „Voor de jongetjes die weg moeten, is dat vaak heel naar, maar wij proberen dat zo netjes mogelijk te doen. We praten met het spelertje en zijn ouders. Streng, maar eerlijk. Het kan eigenlijk niet voorkomen dat er bij ons iemand doorheen glipt, die later ergens anders in het betaalde voetbal weer opduikt." Haarms: „Ajax heeft er heel verstandig aan gedaan altijd een club te blijven. In een club heb je veel meer verbondenheid met elkaar. Leo (Beenhakker) is ook regelmatig op Voorland te vinden en hij kent ook iedere jeugdspeler bij naam. Daardoor kan het gebeuren dat een E-pupilletje eens een keer een aai over zijn bol krijgt van meneer Beenhakker. Dat zijn kleine dingen, maar heel belangrijk voor zon jochie." Om de weerstand van de jeugdvoetballers op te voeren, laat Ajax alle geselecteerde elftallen uitkomen in een hogere leeftijdscategorie Haarms: „Johan (Cruijff) is er destijds mee begonnen. De toenmalige C-l won iedere wedstrijd met 7-0. Johan heeft er toen voor gezorgd dat Cl werd ingedeeld bij de B's. Beenhakker heeft dat later uitgebreid tot alle jeugdelftallen van Ajax. Dat is een perfecte oplossing. Onze jongens winnen nog vaak, maar ze verliezen nu ook wel eens Gelukkig, want van een nederlaag leer je vaak het meest " JAN MENNENGA --- Hobby „Vanaf schooltijd ben ik ermee begonnen " /c2t hu een beetje mijn vader geholpen, daarna Bob Janse bij Excelsior en vanaf mijn 23ste hij Fevenoord." Al *. in de Kuip „Daar moetje toch niet bn stilstaan." lacht hij ..Wat een tijd. Toch ben ik nooit met tegenzin n.i.ir mijn werk gegaan Het steeds mijn hobby Ik ga nog altijd fluitend en met dezelfde bezieling naar mi|n werk als v rocgcr. al is er dc laatste jaren veel veranderd I noord is een bedrijf geworden, het is geen sportclub meer. Maar het plezier moet erin blijven, want elke dag met de pest in je lijf naar je werk moet. dan kom je onder de stress." Natuurlijk is het leuker als de resultaten ook nog goed ziin den ze minder, dan is iedereen eerder prikkelbaar. De stemming lijdt eronder en dan krijgje al gauw datje niets voor een ander over hebt Ik zeg altijd maar: als iemand zn handdoek in de kleedkamer vergeet en jij verdomt 't om 'm op te rapen en 'm even in de wasmand te gooien, dan ben je op het veld niet bereid een vent over te nemen voor een ander. Zodra je dat niet voor elkaar over hebt. houdt 't op." Hij denkt onwillekeurig terug aan het elftal, dat in 1970 de Europa Cup en de wereldcup pakte „Dat elftal was een hechte eenheid. Wat dacht je hoeveel Cor Veldhoen heeft moeten lopen om het verdedigende werk van Coen Moulijn op te vangen0 En wat dacht je hoeveel vuil werk er werd opgeknapt door Wim Jansen. Theo Laseroms, Rinus Israël en zelfs Wim van Hanegem? Die bereidheid was er. anders kwam je nooit tot die successen." Hij kijkt met plezier terug op de gloriejaren en zegt vele mooie herinneringen te hebben, maar de slechte verbergt hij niet. „Ik heb echt wel eens in een mindere periode gedacht: ik hou het voor gezien. Bij een gewone baas was je, met alles wat ik in de loop der jaren bij Feyenoord heb meegemaakt, al lang opgestapt. Maar dit is geen gewone baas. De ene weck /it iedereen diep in dc put. een weck later is iedereen weer in een juichstemming Dal kan nu eenmaal in deze wereld." --- Negen profclubs in Brabant De provincie Brabant had vorig seizoen acht clubs in het betaalde voetbal. Dat leek al een tikje veel. Met TOP erbij komt het aantal op negen Drie clubs spelen eredivisie: PSV. Willem II en RKC. De rest hobbelt gezellig mee in de eerste divisie: Eindhoven, Helmond Sport, °en Bosch, TOP, NAC en RBC. In Den Bosch was gefoeter te noren, toen bekend werd dat de KNVB positief zou reageren op het verzoek van TOP toegelaten te worden tot het betaalde voetbal. Een bezwaarschrift diende Den Bosch niet in, al werd het overwogen. Het bezwaar van BVV Den Bosch tegen TOP is duidelijk: betaald voetbal in Oss kan BVV Den Bosch wel eens toeschouwers kosten. Het is geen sterk argument. Sociologen karakteriseren Brabanders als eenkennig, trouw en chauvinistisch. Terwijl een club als Telstar zijn fans praktisch uit de gehele IJ mond haalt, zal BVV Den Bosch nooit kunnen bogen op veel supporters uit Oss. Zoals de thuiswedstrijden van Helmond Sport nooit worden bekeken door veel Eindhovenaren. Het plaatselijke karakter van de kleinere Brabantse clubs valt ook af te lezen uit het sponsorbestand. Grote, landelijke bedrijven staan niet op de lijst bij EVV Eindhoven of Willem 11. Tenzij de onderneming kantoor houdt in de stad van de club. Zoals Organon in Oss, niet toevallig de hoofdsponsor van TOP. Clubs als TOP, Eindhoven, RBC, Helmond Sport, maar ook BVV Den Bosch moeten het slechts in geringe mate van recettes hebben. Eindhoven heeft dit seizoen zelfs maar 160.000 gulden begroot aan inkomsten uit entreegelden, inclusief de opbrengsten uit vriendschappelijke wedstrijden. RBC zit daar 20.000 gulden boven. Negen clubs blijkt voor de tamelijk grote provincie Brabant, met twee miljoen inwoners, toch niet te veel van het goede te zijn. Alle clubs, behalve RKC, zijn gevestigd in plaatsen met meer dan 50.000 inwoners, alle negen werken op basis van een realistische begroting. Vier van de negen (TOP, RBC, Helmond Sport en Eindhoven) doen het met begrotingen onder de ƒ 1,6 miljoen. BVV Den Bosch zou onder de twee miljoen gebleven zijn, als de bekerfinalist niet een erfenis uit het verleden had weg te werken. Wie eredivisie speelt en vervolgens degradeert, zoals Den Bosch vorig jaar, gaat immers nog enkele jaren gebukt onder langlopende, op eredivisieniveau afgesloten verbintenissen --- Van Hanegem „Ik kan met iedereen goed opschieten, al zijn er natuurlijk ook met mij wel eens botsingen. Die waren er ook met Wim van Hanc gem en meestal om een kleinigheid Dan liep ie op me te kankeren. Maar de volgende dag bestond er weer geen betere masseur dan ik Dan was ie het weer vergeten, dal was tvptsch Willem " Hij /wierf met 1 evenoord over dc hele wereld Van Japan tot Argentinië, van Indonesië tot Suriname en van Arabic tot de Nederlandse Antillen. Zijn mooiste herinnering bewaart hij aan een trip door Rus land, alweer zon 25 jaar geleden 'Herr Dokter' noemden ze me daar. „omdat ik in Tblisi tiidcns de wedstrijd een oog had gered van een speler van Dinamo. Een jaar of tien geleden, toen we daar weer waren voor een Europa Cup-wedstrijd heb ik die speler nog een keer teruggezien We /aten met de spelersgroep tijdens een bijeenkomst in een zaaltje, toen een Rus die ons begeleidde naar Je/ek tocstaptc. Jezek. die vloeiend Russisch spreekt, kwam naar me toe en zei dat ik bij de Russische officials moest komen. Stonden er rijen gedekte tafels met kaviaar en wodka, het kon niet op. terwijl de mensen buiten stierven van de honger. Werd ik toegesproken door een of andere hotemetoot van de Russische voetbalbond, die erbij geweest was toen ik het oog van die Russische speler had gered. 'Herr Doktor' kreeg de gouden speld van de Russische voetbalbond uitgereikt. Hier noemen ze me Gerrit de Poetser." MARCEL VAN DER KRAAN ---