De gesloten vaarweg HET IS 99 jaar geleden dat het Suezkanaal werd geopend, waardoor in één slag Europa en Zuidoost-Azië duizenden kilometers dichter bij elkaar kwamen. De nieuwe vaarweg was te danken aan Frans initiatief, maar de Engelsen slaagden er al gauw in, de meeste aandelen van de Suezkanaalmaatschappij in handen te krijgen. In 1956, nu elf jaar geleden, nationaliseerde Nasser het kanaal. Engeland en Frankrijk deden een poging deze daad met militair geweld ongedaan te maken, maar deze poging werd met nèt iets te weinig overtuiging en stootkracht uitgevoerd, terwijl bovendien zowel de Sovjet- Unie als de Verenigde Staten zich scherp tegen de „agressors" keerden. (Ook Israël, dat de gelegenheid had aangegrepen om zich ademruimte te scheppen in het Sinaigebied, moest alle veroveringen weer prijs geven, zonder dat het in ruil daarvoor vrije doorvaart door het Suezkanaal kreeg.) THANS IS DEZE uiterst belangrijke doorvaartweg helemaal gesloten. Nasser wrokt over zijn nieuwe nederlaag tegen Israël — groter nog dan die van 1956 — probeert Engeland en Amerika de schuld te geven en koelt zijn gram tegen het Westen door het kanaal dicht te houden. Hij snijdt daarmee allermeest in eigen vlees, want Egypte verspeelt tientallen miljoenen guldens aan doorvaartrechten, maar deze overweging speelt bij de Egyptische dictator kennelijk geen rol. Behalve door redeloze wrok wordt Nasser trouwens vermoedelijk ook gedreven door de hoop dat de westelijke scheepvaartlanden dan eerder bereid zullen zijn tot een compromis waarbij het kanaal opengaat voor alle landen, behalve voor Israël, dat thans uitdrukkelijk vrije doorvaart eist. DAT DE SLUITING de scheepvaartlanden veel schade toebrengt is zeker. Per dag plachten zestig schepen het Suezkanaal te passeren. Van de 21.250 doorvaarten vonden er vorig jaar 3.600 plaats onder Britse vlag, 2.700 onder Liberiaanse, 2.270 onder Noorse en bijna 1.900 onder Nederlandse vlag. Franse, Italiaanse, Griekse en Russische schepen brachten het, elke nationaliteit voor zich, tot ruim 1.000 doorvaarten. Al deze schepen varen thans om Zuid- Afrika. De route om de Kaap is door deze vermeerdering plotseling een der drukst bevaren zeewegen ter wereld geworden. Die nieuwe route betekent een enorme omweg. Schepen uit de Perzische Golf, India, Birma en het Verre Oosten zullen twee weken langer nodig hebben om West-Europa te bereiken. Hun vaarweg is een goede 8.000 km langer geworden. Wat dit voor een heen en terug varend schip aan extra kosten meebrengt, kan men ongeveer berekenen, als men weet dat voor een modern vrachtschip de kosten per dag ongeveer 10.000 gulden bedragen. Dat wordt voor een „retourtje" dus zon slordige 280.000 gulden. Een tanker van zon 40.000 ton kost per dagreis, inclusief brandstof, zelfs f 20.000. 14 ET ERGST WORDEN de vaste lijnlA diensten getroffen, die hun hele programma, waarin tal van geregelde tussenhavens zijn opgenomen, verstoord zien. Met de wilde vaart staat het anders. Die kan veel gemakkelijker de vrachtprijzen flink verhogen en zich op de nieuwe situatie instellen. Sommige eigenaars van tankers hebben tijdens de Suez-crisis van 1956 een klein fortuin gemaakt. Misschien zit dat voor sommigen er nu wel weer in. Vast staat in elk geval, dat thans meer schepen dan ooit in de vaart worden gebracht en gehouden om stagnatie in het zeevervoer te voorkomen. De vrachtprijzen zijn sterk gestegen en elke reder tracht daar zijn voordeel mee te doen. Dat is een strop voor de Nederlandse werven. Zij moeten het vooral hebben van reparatie-opdrachten, maar nu er geld te verdienen valt op zee, nemen de reders hun schepen zo min mogelijk uit de vaart. Die reparaties, voor zover niet dringend noodzakelijk, moeten dan maar wachten tot later. p R ZIJN DUS mensen die verdienen aan de Suezcrisis. Maar de westerse economie als geheel lijdt fikse schade. Hogere vrachtkosten leiden tot duurdere importprodukten — bij de benzine is dat al heel duidelijk merkbaar! — en in de omhoog lopende kosten van het levensonderhoud tekent zich de nieuwe inflatiebron af. Er zitten overigens aan die sluiting van het Suezkanaal ook nog andere kanten. Wij hopen daar morgen over te schrijven. --- Het bezoek aan de Kamers Het gezelschap bezocht de voorzitters van de Kamers der Staten-Generaal, waarna een bespreking werd begonnen op het kabinet van minister-president P. S. de Jong, daarbij was o.a. ook aanwezig mr. J. M. A. H. Luns van buitenlandse zaken. De voorzitter van de Eerste Kamer, prof. dr. ir. J. P. Mazure, wandelde met zijn gasten na hen in zijn kamer te hebben begroet de Eerste Kamer binnen, waar de Roemeense regeringsleider Maurer, die in 1956 juridisch vertegenwoordiger van zijn land in het internationale hof van justitie in Den Haag was, werd ingelicht over de historie van het gebouw waar hij zich bevond. In de Tweede Kamer werden de buitenlanders ontvangen door de vice-voorzitter van de Kamer,, drs. G. M. Nederhorst, die vertelde over de werkwijze en samenstelling van Staten-Generaal. De eerste dag van het officiële staatsbezoek dat de regeringsleider van Roemenië aan ons land brengt, heeft premier De Jong in het Kurhaus de buitenlandse gasten een diner aangeboden, waaraan 30 Nederlandse en twaalf Roemeense autoriteiten aanzaten. --- Moboetoe: Huurlingen wilden Tsjombe aan de macht Generaal Moboetoe, het staatshoofd van Kongo, heeft meegedeeld, dat de onlangs begonnen opstandige activiteit van buitenlandse huurlingen tot dusver aan 27 Kongolezen het leven heeft gekost en dat er 74 zijn gewond. Hij verweet de westelijke pers, dat zij geen objectief beeld van de gebeurtenissen zou hebben gegeven. Moboetoe verzekerde dat zijn regering pogingen had gedaan om blanken te redden. Generaal Moboetoe herhaalde dat uit documenten was gebleken, dat de opstandige huurlingen oud-premier Tsjombe weer aan de macht wilden brengen en Belgische belangen in Kongo wilden beschermen. De arrestatie van Tsjombe in Algiers had het uitbreken van de opstand verhaast. Het Algerijnse hooggerechtshof zal vandaag bijeenkomen om te beslissen over het verzoek van Kongo de naar Algerije ontvoerde ex-premier Tsjombe uit te leveren. --- KOREAANSE AMBASSADEUR BLIJFT Het Zuidkoreaanse ministerie van buitenlandse zaken zal het ontslag van zijn ambassadeur in Bonn, Doek Sjin l'sjoi, weigeren, zo is in gezaghebbende kring meegedeeld. De ambassadeur had zijn ontslag aangeboden in verband met het Westduitse verzoek tot terugroeping van drie Zuidkoreaanse diplomaten, die betrokken zouden zijn geweest bij de verdwijning van 16 Zuidkoreaanse studenten uit de bondsrepubliek. --- POSTZEGELDIEFSTAL De familie B. de Vries in de Kanaalstraat te Leeuwarden kwam bij de terugkeer van een veertiendaagse vakantie tot de onaangename ontdekking dat uit haar pos'„/egclwinkcl voor een waarde van tenminste f IO.fKK) aan kostbare post/egels, waaronder veel eerstedagsenveloppen, was ontvreemd. — Nederland en Roemenië zullen binnenkort een overeenkomst voor technische en economische samenwerking sluiten, aldus heeft de minister van Buitenlandse Zaken, mr. J. M. A. H. Luns, een verslaggever van het Roemeense blad „Scinteia" meegedeeld. --- Roemeens staatsbezoek De eerste minister van Roemenië, lon Gheorghe Maurer, is één dezer dagen voor een bezoek aan Nederland op de luchtmachtbasis Ypenburj» aangekomen. Premier Maurer wordt o.a. vergezeld door de Roemeense minister van buitenlandse zaken, Corneliu Manescu en door vice-premicr Angelo Miculescu. Ter verwelkoming waren op de vliegbasis aanwezig minister-president P. S. J. de Jong en minister van buitenlandse zaken mr. J. Luns. Het bezoek, dat vijf dagen zal duren, vindt plaats op uitnodiging van minister Luns, die in januari van dit jaar een bezoek aan de Roemeense hoofdstad bracht ter ondertekening van het Roemeens-Nederlandse culturele verdrag. Het bezoek zal hoofdzakelijk een informatief karakter dragen. Nadat de Koninklijke Militaire Kapel de Roemeense en Nederlandse volksliederen had gespeeld en de staatslieden de erewacht van de Koninklijke Luchtmacht hadden geïnspecteerd, kregen de Roemeense gasten bloemen aangeboden door de 9-jarige Lydia Kiliac, en de 11--jarige Gabriella Macovei, kinderen van Roemeens ambassadepersoneel in Nederland. Behalve de minister-president en minister Luns waren op de vliegbasis ter begroeting van de Roemeense gasten o.m. aanwezig de ambassadeur van Roemenië in Nederland, G. Elian en de Nederlandse ambassadeur in Boekarest, J. B. Haverkorn-van Rijsewijk. --- Pathet Lao vernietigt bommenwerpers Guerrillastrijders van de Pathet Lao hebben bij een gedurfde aanval op het vliegveld van de Laotiaanse Koninklijke hoofdstad I^oenag Prabang een heel squadron duikbommenwerpers van de Laotiaanse Luchtmacht vernietigd. Negen van de tien T-28 bommenwerpers op de basis werden geheel vernield, het tiende werd beschadigd. Ook een bommendepot vloog de lucht in. Drie man van de regeringstroepen sneuvelden. De militaire autoriteiten in Ventiane vergelijken deze acies met de bliksemaanvallen van de Veitcong in Zuid-Vietnam en vrezen dat ze een toenemende terreur in Laos aankondigen. --- DELGADO NOG IN LEVEN? Een Portugese verzetsbeweging, het nationale bevrijdingsfront genaamd, heeft in de Marokkaanse hoofdstad Rabat een communiqué uitgeven volgens welk generaal Humberto Delgado, de oppositieleider die naar werd aangenomen in 1965 vermoord was, nog in leven is en wordt vastgehouden door de Portugese politie. Het lijk dat in april 1965 bij het dorp Villanueva Del Fresno aan de Spaans- Portugese grens was gevonden, was niet dat van de generaal, zo zegt het Portugese bevrijdingsfront. Er was sprake geweest van een „fascistische leugen", wat zekere door het front ontvangen inlichtingen hadden aangetoond. Delgado is nu weer als leider van de organisatie aangesteld. Een driemanschap zal zijn taak gedurende zijn afwezigheid waarnemen. --- Amerikaanse leningen voor wapenaankoop De Amerikaanse Export-Import Bank heeft sinds 1963 met geheime leningen de aankoop in het buitenland van Amerikaanse wapens ter waarde van meer dan anderhalf miljard dollar gefinancierd, aldus welingelichte kringen in Washington. Functionarissen van de bank. een regeringsinstelling, hadden het cijfer meegedeeld op een bijeenkomst achter gesloten deuren van de commissie voor het bankwezen uit het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Israël en niet met name genoemde Arabische landen behoorden tot de ontvangers van de z.g. „land"-leningen. die in het geheim via het ministerie van defensie werden beklonken. De laatste twee jaar zou op deze wijze alleen al voor meer dan een miljard dollar aan wapenaankopen zijn gefinancierd — bijna 36 procent van het totale bedrag aan leningen dat de bank die periode verstrekte. --- CHINESE JOURNALIST DOOR BIRMA UITGEWEZEN De correspondent van het persbureau Nieuw Ghina in Rangoon, Yoe Ming Sjen, moet Birma verlaten. De regering heeft hem beschuldigd \an inmenging in binnenlandse aangeleland. --- Premier De Jong en minister Luns begroetten bij zijn aankomst de Roemeense eerste minister Maurer, die voor een vijfdaags bezoek in ons land is. --- Politiek overleg De Russische plaatsvervangende minister van buitenlandse zaken, Jacob Malik, heeft twee maal in 24 uur tijds geconfereerd met president Nasser. Eerder op de dag had Malik met de Egyptische minister van buitenlandse zaken, Mahmoud Riad, gesproken. De Russische onderminister is vorige week dinsdag in Cairo aangekomen. Enige uren voordat het tweede gesprek plaatsvond, waren president Aref van Irak en Boumedienne van Algerije uit Cairo naar Moskou vertrokken. Zij verlieten de Egyptische hoofdstad na de Arabische topconferentie, waarop besloten werd dat Israël zijn terreinwinst moet worden ontnomen. Het is voor kolonel Boumedienne het tweede bezoek aan de Russische hoofdstad binnen twee maanden. De Syrische president Noureddin al Atassi is in Damascus teruggekeerd. Ook hij nam deel aan de Arabische topconferentie in Cairo. Het Britse ministerie van buitenlandse zaken heeft opnieuw ontkend, dat Engeland tijdens het recente Arabisch-Israelische conflict militaire hulp aan Israël zou hebben verleend. Het sprak zijn ..verwondering en spijt" uit over de „valse beschuldigingen" die hierover worden geuit in het communiqué, dat zondag na de bijeenkomst van een aantal Arabische staatshoofden en regeringsleiders in Caïro is uitgegeven. --- Ongelijke ruil Israël heeft 591 Syriërs, officieren, manschappen en burgers, uitgewisseld tegen 1 (één) Israëlische piloot, en de lijken van drie Israëliërs, twee piloten en een burger. Dat gebeurde op de weg naar Damascus bij Koeneitra. dat nu in handen is van de Israëlische strijdkrachten. De uitwisseling was voorbereid door het internationale Rode Kruis. --- Egypte zal Israël de vaart in het Suezkanaal beletten V.N.-waarnemers aan het werk De Egyptische V.N .-afgevaardigde Mohammed El Kony heeft secretaris-generaal Oe Thant laten weten dat de strijdkrachten van zijn landen zich gedwongen zullen zien het vuur te openen, als de Israëliërs volharden in hun pogingen het Suezkanaal voor de scheepvaart open te stellen. In dat geval draagt Israël de verantwoording voor alle schade die schepen van vreemde mogendheden in het kanaal en de meren van het kanaal kunnen oplopen, aldus de Egyptische regering. Het Egyptische blad Ah Ahram schrijft, dat de Egyptische luchtmacht het grootste deel van de Israëlische artilleriestellingen op de oostelijke oever van het Suezkanaal buiten gevecht heeft gesteld. De Arabieren zullen hun verzet tegen de agressie voortzetten, aldus het blad. De waarnemers van de V.N. zijn maandagmiddag officieel hun werk aan de oever van het Suezkanaal begonnen, nadat Egypte en functionarissen van de V.N.-bestandscommissie het in detail eens waren geworden over de taak van de V.N.-waarnemers in de zone van het Suezkanaal. --- V.N. stopt morgen De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft maandag besloten, de diverse groeperingen onder de lid-staten nog drie dagen de tijd te geven om de huidige buitengewone zitting van de crisis in het Midden-Oosten af te ronden met een aanbeveling, die zou kunnen bijdragen tot een regeling van het conflict als geheel. Het daartoe strekkend voorstel was afkomstig van de Afghaanse voorzitter, Abdoel Rahman Pashwak, die duidelijk liet uitkomen, dat het debat in elk geval donderdag zal worden afgesloten. Tegen deze opvatting werden geen bezwaren ingebracht. Voorzitter Pazhwak verklaarde, dat de groeperingen die proberen tot een aanvaardbare ontwerp-resolutic te komen, „enige hoop koesteren dat zij tot een resultaat kunnen komen". Het overleg achter de schermen is al aan de gang sinds op 4 juli alle voorstellen werden afgewezen, waarin werd aangedrongen op terugtrekking van de Israëlische strijdkrachten uit de op de Arabieren veroverde gebieden, zowel die met als zonder voorwaarden aan de Arabische landen. --- Crisis in Jordanië Jordanië staat voor een ernstig binnenlandse crisis, zo is in Libanon uit goed ingelichte Jordaanse bron vernomen. Koning Hoessein is nu bezig met een algehele reorganisatie van zijn strijdkrachten, maar vooral wordt hij in beslag genomen door de steeds slechter wordende economische toestand in zijn land. Daarom zou hij een nationaal coalitiekabinet willen formeren dat in de plaats zou moeten komen van de huidige regering onder premier Saas Joemaa. In het leger zijn twee nieuwe divisies gevormd door hergroepering van verscheidene brigades. Twee generaals zijn tot generaal-majior bevorderd en aan het hoofd van deze twee nieuwe eenheden geplaatst. Ook zou hij bijna 200 officieren weer in het leger willen opnemen, die na de staatsgreep van 1957 tegen de monarchie waren weggezuiverd. Maar vooral de snelle stijging van de kosten voor het levensonderhoud, de moeilijkheden met de bevoorrading van de bevolking die met 200.000 vluchtelingen uit het gebied ten westen van de Jordaan is uitgebreid, en de stijging van het aantal werklozen eisen snelle regeringsbcsluiten. De Iraakse regering heeft de censuur op dagbladen, die een week geleden was opgeheven, weer ingevoerd. De maatregel zou zijn ingegeven door de uitzonderlijke omstandigheden in de Arabische wereld. --- Johnson tekent wet voor beëindiging spoorwegstaking President Johnson heeft een wet ondertekent waarin wordt gelast de spoorwegstaking te beëindigen. De wet was eerder aangenomen door de Senaat en het Huis van Afgevaardigden en voorziet naast de oproep tot hervatting van het werk in de oprichting van een vijf man sterke presidentiële raad die moet trachten te bemiddelen in het loongeschil tussen de spoorwegmaatschappijen en de zes in het geschil betrokken vakbonden en in een opgelegde overeenkomst, die automatisch van kracht wordt als de onderhandelingen na 90 dagen nog niet geslaagd zijn. President Johnson sprak de hoop uit dat door spoedige hervatting van het werk de bevoorrading van de Amerikaanse strijdkrachten in Vietnam ongestoord zou verlopen en dal ook het spoorwegtransport van landbouw- en industrieprodukten weer op gang zou komen. Tijdens de afkoelingsperiode van negentig dagen, moet gewoon worden doorgewerkt, terwijl bemiddelaars het conflict tot oplossing pogen te helpen brengen. Uit uitlatingen van de vice-voorzitter van de vakbond van machinisten, Joseph Ramsey, concludeerden zegslieden dat de bond pas hervatting van het werk zal aanbevelen als de wet geschraagd wordt door een uitspraak van het federaal gerechtshof. In New Rork, Chicago, Philadelphia en andere steden kampen miljoenen mensen met vervoersproblemen als gevolg van de spoorstaking. Op meer dan dertig lijnen wordt niet gereden. De staking begon in het westen en midden-westen en breidde zich snel over het hele land uit. Zij heerst op 80 procent van de lijnen en is de grootste spoorstaking sinds 1946. Oorzaak is een loonconflict dat al een jaar hangt. De afspraak met het congres om niet in staking te gaan. liep dit weekeinde af. --- EVACUATIE UIT OOST-NIGERIA Het Italiaanse vrachtschip Isonzo is uit Lagos vertrokken met bestemming Port Harcourt in Oost-Nigcria (Biafra). Het heeft van de centrale regering in Lagos toestemming gekregen daar 845 buitenlandse cvacuees aan boord te nemen, waarondpr 500 Britten, 200 Amerikanen en 80 Nederlanders. Er zijn ongeveer 3.000 buitenlanders in Biafra, voornamelijk Britten en Amerikanen. Deze laatsten hebben van hun ambassades de raad gekregen naar Port Harcourt te gaan en op evacuatie te wachten. --- De strijd Duizenden gewapende jongeren en vrijwilligers van de burgerwacht worden uit alle delen van Biafra (Oost-Nigeria) met vrachtwagens naar de hoofdstad Enoegoe gebracht, die door federale troepen dreigt te worden ingesloten. In de kerken daar wordt gebeden voor het voortbestaan van de acht weken oude staat, door luitenant-kolonel Ojoekwoe geproclameerd na felle onenigheid met het federale bewind in Lagos. Volgens de laatste berichten werd ook op 65 km ten zuidoosten van de Biafraanse hoofdstad gevochten. --- Strijd in Jemen laait weer op De Jcmcnictischc koningsgezinden hebben de stad Harad en de haven Maidi aan de Rode Zee ingenomen, zo is in een officieel communiqué van het hoofdkwartier van Imam Badr meegedeeld. Dit is de eerste aanwijzing sinds drie maanden dat de strijd in het noorden van Jemen weer is opgelaaid. De kustvlakte van Tehama langs de Rode Zee is eveneens weer bezet door koningsgezinde troepen, zegt het communiqué. In Harad werd in 1965 de vredesconferentie gehouden nadat president Nasser van Egypte koning Fcisal in Djeddah had ontmoet. In de haven Maidi zijn Egyptische installaties door de koningsgezinden buitgemaakt. De plaatsen in noord-Jemen waaruit de Egyptische troepen zijn teruggetrokken worden nog steeds door Egypte gebombardeerd. — o — — Een sergeant van de Amerikaanse luchtmacht is blind geworden toen een doos met mijnen !er grootte van een muntstuk in zijn ge/.icht ontplofte. --- Shell De federale regering van Nigeria heeft Shell/BP opgedragen onmiddellijk de naar schatting zeven miljoen pond Sterling aan royalty's te betalen, die de maatschappij verschuldigd is over de olieproduktie in Oost-Nigeria, dat zich onlangs heeft uitgeroepen tot de onafhankelijke republiek Biafra. De Nigeriaanse regering heeft de oliehavens van Oost-Nigeria al geblokkeerd om de oliemaatschappij ervan te weerhouden Royalty's te betalen aan de regering van Biafra. De Oostnigeriaanse regeringsleider, luitenant-kolonel Ojoekwoe, heeft op 1 juli betaling geëist. Shell/BP heeft een gedeeltelijke betaling van 250.000 pond Sterling aangeboden. De maatschappijheeft tijd gevraagd en gekregen om de opdracht te overwegen. ---