ATHENE OF GOLGOTHA HET WOORD democratie — letterlijk: volksregering — is van Griekse oorsprong. Het systeem dat er vanoud» mee bedoeld werd kwam vooral l jn de antieke Griekse stadsstaat Athene «o* ontwikkeling. NU is het helemaal met vanzelfsprekend dat formele democratie ook betekent dat bijvoorbeeld de vrijheidsrechten van de individuele burger worden geëerbiedigd. In formele zin is alles democratisch wat voor de helft plus één van de stemgerechtigden wordt doorgedreven. Zo kan men ook onderdrukking van minderheden legaliseren langs de weg van de democratie. Hitler blufte dat het nationaal-socialisme de zuiverste democratie was. Bij elke volksstemming bleek immers veel meer dan negentig procent van de kiezers zijn beleid goed te keuren... In de communistische landen spreekt men van volksdemocratie — letterlijk dus volks-volksregering! — en de daar behaalde stembusresultaten ten gunste van het regiem liggen meestal vlak bij de honderd procent. NU KAN MEN er natuurlijk aan twijfelen of die stembuscijfers kloppen. Bekend is het grapje over het gesprek van de twee Poolse communistische regeringsfunctionarissen Lipitzky en Marlenkof. Lipitzky: „Heb je het al gehoord, kameraad, van de inbraak in het hoofdstembureau? Een ramp!" Marlenkof: „Waarom is dat dan zo erg?" Lipitzky: „De volledige uitslag is gestolen van de algemene verkiezingen die volgende week zullen plaatsvinden!*' Maar, zoals gezegd, ook als de uitslagen volledig betrouwbaar zijn en er van een reële meerderheid gesproken kan worden, betekent dit niet dat de zaak gezond is. QEZOND IS een politiek systeem, wanneer de ambten — dat van overheid en dat van onderdaan — worden gezien als door God ingesteld, wanneer de universele wet van God als de hoogste norm wordt geëerbiedigd, wanneer het doel van staten en natiën wordt gezien in het eren van God en het gehoorzaam volbrengen van de opdracht tot ontwikkeling van de aarde, wanneer de overheid ook de vrijheidsrechten van de burgers erkent en beschermt tegen elke machtsaanmatiging. Eerbiediging van deze essentiële voorwaarden behoeft er helemaal niet toe te leiden dat in alle landen ter wereld precies hetaalfde regcersysteem wordt ingevoerd. Historie, volksaard, volksontwikkeling, sociaal-economische verhou«Ogen on vele andere factoren zullen roede een rol spelen. We zijn er niet mee klaar, wanneer we constateren dat in een land „de eisen der democratie worden nageleefd." Dat kan nog wel betekenen dat via een nieerderheidstirannic de minderheid onderdrukt wordt. Het kan óók zijn, dat de regel van ..de helft phu een beslist" gebruikt wordt om Gods wet opzij te zetten en de wetteloosheid tot heerschappij ta brengen. \yAT DE hooggeroemde antieke C.riekse democratie betreft, zij «et zowel ki formeel als in materieel opzicht alle» te wensen over. In de bloei'Jd - de eeuw van Pericles — woon"J m Athene vermoedelijk zon 200.000 "lc'^en. Daarvan waren er 21.000 vrije JJPJ dle stemrecht hadden en aan de nem beraads,agmgen mochten deeloL en." ar|deren waren vreemde.inu_n ' i' Ulc over«r°te meerderheid), sJafL dlc niets te vertellen hadden! tijd h no" wat bij' ,n dc bloei" tal °P™C Athene over een groot aanmaar \7* Hell«*n*s steden en eilanden, ners net d&oht er niet aan, de bcworechi -111 s*eden ix.k democratische schatt" 'e eeven' /|i moesten zware van Auf0"1 hüta,cn om de vr'je burgers «ad*JÏ!!? ~~ ruim '° procem van ,dc ~~ ™ gemakkelijk lesiad bezorgen. De inkomsten die de het mP rC7C W'J7C vcrkrc°K maakten b-talen eer' fiU Presentóegeld te v.r..,,i **" dc bezoekers van de volksertoT 1?11 0p dc duur ,eidde di< w,,<'id! Ü !:'"J-" (*>k een <"""ick" praatt» <-lc ,Kn vo/11c naar de nu>nd 'chenli ' __.°te beloften deden en grote in hinï*0". Uit dc staatskas, het heft Politie, k, kr^irCTl- VieiK heren beroep»-dood. ei*reden elkaar op leven en een poijr ,W|S "altijd de mogelijkheid. Vu'"Ka.U leP",slaiHler in dc volkste Wh.'n- onveThoeds van misdaden •^ervenilz*011 w door middel van het ZiftfuJ^1 te 'aten verbannen, ""een daL» * democratie, waaraan e wvenste tien prooent deel had. JpR ZIJN inderdaad enkele formele punten van overeenkomst met ons regeersysteem en van de materiële kant bekeken kan men zeggen dat enkele slechte en gevaarlijke trekken van de antieke Griekse democratie zich hoe langer hoe meer ook onder ons beginnen te openbaren. Dit laatste is geen wonder. Athene werd steedes meer zedelijk verdorven en daardoor ook politiek bedorven. De tekening die de apostel Paulus in Rom. 1 : 18-32 gaf van het antieke Rome, gold al eeuwen eerder ook van Athene, en als een volk zich overgeeft aan wetteloosheid, wordt de democratie een werktuig in dienst van deze wetteloosheid. De mens wordt de maat van alle dingen en klles mèg, mits de helft plus één ervoor gewonnen wordt, met welk demagogisch middel dan ook. Nu, daar gaat het in het moderne Westen ook hoe langer hoe meer naar toe. In het oude Griekenland heeft tenslotte de moderne democratie zichzelf verteerd. De stadstaatjes kwamen de een na de ander in de macht van een militair georganiseerd boerenvolk, de Macedoniërs, dat zich opmaakte om met wapengeweld een nieuw wereldrijk te stichten. Zoiets kan het ontwortelde Westen ook overkomen: dat het straks door het Oosten onder de voet wordt gelopen! (~)NZE ECHTE volksvrijheden dan- ken we niet aan nabootsing van de antieke Griekse democratie, maar aan de doorwerking van het christendom en met name aan de reformatie. Als deze zuurdesem uit het openbare leven wordt weggedaan, moeten we ook voor de politiek het ergste vrezen. Groen van Piinsterer heeft dat begrepen. Hij heeft levenslang gestreden, niet voor democratie en mensenrechten, maar voor werkelijk christelijke politiek, omdat alleen zó de rechten en vrijheden van een volk veilig zijn. En hij heeft zich gekeerd, zowel tegen het drogbeeld van „de oude Germaanse vrijheden*" die de wortel zouden zijn van ónze vrijheidsrechten, als tegen de verheerlijking van de antieke Griekse democratie als bakermat van de vrijheid. |N 1821 KWAMEN de Grieken in op■ stand tegen het Turkse gezag. Vier jaar later, toen na aanvankelijke voorspoed de kansen van de krijg zich tegen de opstandelingen keerden, werden in vele landen comités tot ondersteuning van de Grieken opgericht. Ook in Nederland gebeurde dat. Mannen met klinkende namen ondertekenden een circulaire waarmee geiden werden ingezameld. Groen van Prinsterer had bezwaren tegen deze actie. Hij legde zijn bedenkingen vast in een geschrift waarin hij ook over de oude Grieken schrijft. Hij merkt op: ..In poëzie, welsprekendheid, schone kunsten, hebben zij geleverd meesterstuk ken, de bewondering en het model van het nageslacht. Die gjans was kort, was binnen zieer nauwe omtrek beperkt en werd ontluisterd door een verregaande verdorven- Ik zwijg liefst van de verdorvenheid der zeden in de huiselijke omgang. Aangaande de inrichting hunner staten, die bijna steeds en overal óf teugelloze volksregering óf het tiranniek bestuur van enige weinige dwingelanden was; aangaande de naijver dier toten hunne verdeeldheid, die telkens in oorlogen uitbrak; aangaande de ongehoorde wreedaardigheid in het voeren van de krijg, kan ieder blad van haar geschiedenis getuigen. ' Met welk een ophef spreekt men drk- WÏjU van de oude Grieken! Hoe schildert men ze som» af als een volk, waaraan, om de volmaaktheid te bereiken, slechts de kennis van het christendom ontbrak. . . Minder gunstig getuigt er de seschieden.s van; zij leert ons ook door dit voorbeeld, dat braafheid van zeden ,dv.mgswaard.gheid van he. ™<'<>"aa' karakter niet steeds een vergevorderde 8 d^Grickenland in ttafrift bloei." Aldus Groen van Prinsterer. NrET MINDF,R duidelijk nam hij stelling tegenover die andere vnnam van het humanistische denksohaWoon: de verheerlijking van de Germaanse oudheid. Men kende tn de vorige eeuw in Nederland een romantische verering voor Ah Groen in zijn „Handboek over hen IprTu. neem? hij meteen scherp «d--ling met de volgende opmerkingen. ..Zij waren hetgeen heidenen zijn: en dus ..zonder Christus, geen hoop hebbende en zonder God in de wereld". (Ef. 2 : 12); woest, twistgierig. verslaafd aan drank en dobbelspel. De mensenoffers, in tijden van gevaar, ter verzoening ener vertoornde godheid waren hun niet onbekend." Hier wordt radicaal de wortel afgesneden waaruit in de twintigste eeuw zulke boze vruchten zouden voortkomen! Vernietigend is ook het oordeel van Groen over de in 1795 uit de revolutie voortgekomen Bataafse Republiek. ,»Zelfs de naam van Nederland was onwaardig aan de gevel van het nieuwe staatsgebouw te prijken; beter titel zou uit de herinnering der heidense duisternis en der woeste Batavieren worden ontleend". ..Men schaamde zich zijner vaderen en verkoos (inderdaad met niet geheel onjuiste waardering van zich zelif), door 18 eeuwen over te springen, het nakroost enkel van onverbasterde Germanen te zijn." ZO STREED Groen van Prinsterer met Gods Woord en met het deeg der wetenschap tegen de doorwerking van humanistische opvattingen ook in dc geschiedenis en in de politiek. Wij willen hem daarin graag navolgen De belangstellende lezer zij in dit verband tevens verwezen naar de uitnemende rectoraalsrede van prof. J. Kamphuis „De hedendaagse kritiek op de causaliteit bij Groen van Prinsterer als historicus". Daarin wordt o.m. speciale aandacht gegeven aan Groens opmerkingen over de Batavieren en aan het gebruik dat de grondlegger der A.K. Parlij in dit verband maakt van Ef. 2 : 12. IN DE Tweede Kamer ri over de jongste Griekse staatsgreep gesproken op de tiende mei. Er is toen aan herinnerd dat eenmaal op deze datum de Nederlandse vrijheid werd weggenomen. Maar wie de ware vrijheid van eigen volk en van andere natiën wil beveiligen, moet de strijd niet voeren met humanistische houten sabels, met uitspraken over democratie en mensenrechten; hij moet het zwaard van Gods Woord hanteren en tegen de revolutie het Evangelie plaatsen. Want slechts bij gehoorzaamheid aan Gods Woord zijn de vrijheden van een vo*k waarlijk veili|. --- De heer Meinardis Itz, K.L.M. Luchthaven vertegenwoordiger in New Vork overhandigt een pakjt geneesmiddelen aan K.L.M, gezagvoerder Lepoldo Hidalgo (l). De geneesmiddelen zijn bestemd voor een ernstig zieke jongen in Venezuela. Zij waren door een vliegtuig van de Lufthansa naar New Vork gebracht en werden meteen meegegeven aan het naar Caracas vertrekkende K.L.M, vliegtuig (telefoto) --- WEER EGYPTISCHE LUCHTAANVAL OP SAOEDI-ARABISCH DORP Bij een Egyptische luchtaanval op Wadi Horan in Saoedi-Arabië zijh ruim 100 personen om het leven gekomen. De Egyptenaren zouden bij de luchtaanval gebruik hebben gemaakt van gasbommen. De gehele bevolking van Wadi Horran — op vier mensen na — zou zijn omgekomen. Volgens de Saoedii-Arabische radio waren op 14 mei al 75 slachtofers gevallen bij Egyptische bombardementen op Gizan en Najran. --- Prototype Mirage f-1 verongelukt Het enige prototype van Frankrijks modernste gevechtsvliegtuig, de Mirage F-l is in Zuid-Frankrijk verongelukt. Dc vlieger is omgekomen. Het toestel maakte zijn 24ste proefvlucht. De Mirage F-l heeft een topsnelheid van meer dan tweemaol die van het geluid. Het is ontworpen voor velerlei doeleinden, zoals jachtvliegtuig, tactische bommenwerper en gevechtsvliegtuig voor ondersteuning van de grondstrijdkrachten. Het is uitgerust met twee 30 mm-boordkanonnen en kan zowel conventionele bommen als kernbommen of raketten vervoeren. Het toestel maakte vorig jaar december zijn eerste vlucht. Over de bijzonderheden van het ongeluk wordt de grootste geheimhouding bewaard. --- ONTWAPENINGSOVERLEG HERVAT In Genève is de ontwapeningsconferentie der 17 landen hervat. Het overleg was op 23 maart van dit jaar afgebroken voor nader beraad over liet ontwerp-verdrag tegen kernwapenverspreiding. De Amerikaanse delegatieleider William Foster sprak de h.x.p uit spoedig een Amenikaans-Rusisch ontwerp-verdrag tegen de verspreiding van kernwapens te kunnen indienen. Hij noemde de onderhandelingen met Rusland hierover „zeer ingewikkckld", maar er zou reeds veel vooruitgang zijn geboekt in diit bilateraal overleg. — o — — In dc eerste vergadering van de ministerraad van Suriname is de heer J. Pengel aangewezen als ministerpresident. Minister Kraag zal optreden als eerste vice-minister-president en minister Manichand als tweede vice-mdnisterpresident. --- Geen neutraal gebied meer Bij de inval zijn enige bataljons mariniers betrokken. Zij hebben tot taak een eind te maken aan de Noordvietnamese militaire activiteit in het zuidelijk deel van de zone, dat zich uitstrekt tot de rivier de Ben Hai, de natuurlijke scheidslijn tussen Noord- en Zuid-Vietnam. De Amerikaanse autoriteiten nemen aan dat in het zuidelijk deel dei zoftè ..vee Noordvietnamese regimenten — het 812-de en het 90-ste zich ophouden voor het uitvoeren van aanvallen op Amerikaanse stellingen. Daardoor was feitelijk al een eind gekomen aan de status van de zone als neutraal gebied. In de afelopen weken is in de noordelijke provincies van Zuid-Vietnam zware strijd geleverd tussen Noordvietnamese militairen en Amerikaanse Mariniers, waarbij ook telkens de Amerikaanse kampen zwaar onder vuur warden genomen. De bufferzone werd onder het Geneefse akkoord van 1954 over Indochina in het leven geroepen. Handhaving ervan werd gecontroleerd door de internationale commissie met waarnemers uit Canada, Polen en India. Het laatste jaar werd de zone echter steeds meer in de strijd betrokken en de controlecommissie kon niet veel meer doen dan het melden van de schendingen van het neutraal gebied. Op 30 juli vorig jaar begonnen de Amerikanen de neutrale zone met zware bommenwerpers van het type Boeing B-52 „Stratofortress" aan te vaüen. De Amerikaanse minister van defensie McNamara hegft op een persconferentie gezegd, dat de V.S. hun luchtaanvallen op Noord-Vietnam tot louter militaire doelen zullen blijven beperken. Het is niet onze bedoeling Noord-Vietnam te vernietigen of te veroveren, noch willen wij de basis leggen voor een aanval op China. Het doel is slechts de verdediging van Zuid-Vietnam. --- Spanning stijgt langs Israëls grenzen Oe Thant stemt toe in terugtrekking der V.N.-troepen V.N.-secretaris-generaal Oe Thant heeft de eis van Egypte, de V.N.-strijdmacht aan de Israëlisch-Egyptische grens terug te trekken, in beginsel aanvaard. Thant vroeg een redelijke termijn om de terugtrekking te regelen. Het Zuidslavische verkenningsbataljon van de V.N.-strijdmacht heeft al opdracht gekregen zich uit de verderaf gelegen streken langs de bestandslijn terug te trekken. Leden van de adviescommissie voor de V.N.-strijdmacht zeiden, nadat zij een uur met Oe Thant gesproken hadden, dat de secretaris-generaal meent geen andere keus te hebben, wanneer Egypte om terugtrekking vraagt. Israël heeft nooit V.N.-militairen op zijn grondgebied willen toelaten. In een laatste poging om de terugtrekking van de V.N.-strijdmacht te voorkomen, heeft de Canadese minister van buitenlandse zaken. Paul Martin, voorgesteld de V.N.-strijdmacht aan de Israëlische kant van de grens met Egypte legeren. Dit voorstel werd aan de Israëlische ambassadeur in Canada overhandigd, die zei hel naar Tel Aviv te zullen doorzenden. Eerder had Israël er bij Thant op aangedrongen over het Egyptische verzoek pas te beslissen na overleg met Israël. Israël ziet in de Egyptische eis het voorspel van een aanval op zijn gebied. Canada heeft veel bijgedragen tot het vormen van de strijdmacht in 1956 en stelt dat deze slechts me toestemming van de Veiligheidsraad of de algemene vergadering kan worden ontbonden. Het besluit van Oe Thant betekent, da de legers van Israël en Egypte voor het eerst sinds de Suez-crisis van 1956 weer rechtstreeks tegenover elkaar komen te staan. --- Militaire activiteiten Israël reageert tot nu toe ijzig kalm op de Arabische miltaire activiteiten. Voor de eerste maal klonk een officieel geluid, toen een militaire woordvoerder in Jeruzalem bekendmaakte, dat het Israëlische leger alle noodzakelijke maat-n heeft getroffen. Ook heeft Israël enkele categorieën reservisten opgeroepen. Van een algemene mobilisatie is echter geen sprake. In de Arabische hoofdsteden juA het niet zo rustig toe. Egyptische troepen zouden al op weg zijn naar Syrië, het leger van Koeweit is officieel gemobiliseerd en ter beschikking van het Verenigd Arabisch opperbevel gesteld, in Damascus, de voornaamste belanghebbende, komen de militaire leidere in vlot tempo bijeen. Een incident deed zich zaterdag voor, toen Israëlische straaljagers een duidelijk herkenbaar vliegtuig van de Verenigde Naties, waarin V.N.-commandant Rikhyc /at. met waarschuwingsschoten wilde dwingen op Israëlisch gebied te landen. De piloot stoorde zich er echter niet aan en vloog door naar Gaza. Oe Thant zond onmiddellijk een protest naar Tel Aviv. Israël heeft zijn verontschuldigingen aangeboden. --- Amerikaans-Zuidvietnamese inval in gedemilitariseerde zone Amerikaanse en Zuidvietnamese troepen hebben de eerste inval «p grote schaal in de gedemilitariseerde zone tussen Noord- en Zuid-Vietnam ondernomen. De aanval wordt als een belangrijke uitbreiding van de oorlog op het land beschouwd. De gedemilitariseerde zone is 20 kilometer breed, verdeeld in stroke» van 5 kilometer aan beide zijden van de grens. De zone wordt sinds enige tijd door de Amerikanen met artillerie en bommen bestookt, omdat Noord-Vietnam haar zou gebruiken als infiltratieroute naar het zuiden evenals aanvalsbasis voor de Amerikaanse stellingen ten zuiden van de zone. De inval in het zuidelijk deel van de zone vond plaats slechts enige uren na de zware mortier- en rakeltbeschieting van de Amerikaanse militaire basis Dong Ha, ten zuiden van de zone, waarbij 11 Amerikanen sneuvelden en 41 gewond werden. De Noordvietnamezen beschoten enige helicopter.-.. die Amerikaanse troepen naai; het strijdtoneel overbrachten. De Zuidvietnamese troepen trokken over het land de zone in. --- Verliescijfers Vorige week zijn 253 Amerikaanse militairen bij gevechtsacties in Vietnam gesneuveld — 21 minder dan het recordaantal van 274 in de voorafgaande week. Er werden) 1.319 Amerikanen gewond. De verliezen aan Zuidvietnamese zijde bedroegen 257 doden, aan de zijde van de Vietcong en de Noordvietnamezen 1.942 doden — iets minder dan in de voorgaande weck. Volgens schattingen van de Amerikanen heeft de vijand vorige week 6.000 nieuwe militairen gekregen, waardoor zijn totale sterkte op 292.000 gekomen zou zijn. De Amerikanen ontvingen 7.000 militairen, waarmee het aantal Amerikaanse militairen in Zuid-Vietnam op 449.000 is gekomen. --- De Bilt meldt... Weersverwachting van het K.N.M.I. te De Bilt en geldig tot vanavond (opgenomen gistermorgen 11.30 uur). --- ONBESTENDIG Aanvankelijk zwaar bewolkt met tijdelijk regen, later ook enkele opklaringen. Matige tot krachtige, aan de kust aanvankelijk harde, zuidwestelijke wind. In het algemeen iets hogere tcmper«turen. --- Nu en dan meiregen (Van onze weerkundige medewerker) Na negen dagen met ver boven normale temperaturen drong donderdag met een stevige noordwesten wind belangrijk koelere lucht het land binnen. De warme lucht die ons de warmste pinksteren sinds 1960 bracht is naar Oost Europa verdreven. Er zijn plaatselijk al zomerse buien gevallen zoals op pinkstermaandag. Op enkele plaatsen al meer dan 25 mm in een etmaal en dat zijn zomerse hoeveelheden. Zo wil het dat mei in een deel van ons land met 20 è 30 mm neerslag nog een droge en in een ander deel met al meer dan 60 mm neerslag een te natte maand is. Boven de Oceaan heeft zich inmriddels tot op vrij grote hoogte een sterke westelijke stroming ingesteld waarmee in de komende dagen weer enkele depressies tot het Noordzeegebied zullen doordringen. Enige regen is daardoor nn de komende meidagen zeer waarschijnlijk. --- Vooruitzichten: Van de Oceaan trekken enkele depressies naar het Noordzeegebied. waardoor het weer een wisselvallig karakter heeft gekregen, met nu en dan enige regen. De matige, tot krachtige zmid-westen wind voert wel iets zachtere lucht aan, maar in zijn geheel blijven de komende meidagen aan de koele kant. ---