Flitsen uit de Tweede Wereldoorlog PERSOONSBEWIJZEN I """ "" """"" ' ' MMH.......M. , „,,„,„ m x | MET GEEN GESEL hebben wij ons als volk in de jaren 1940-45 bloedender wonden toegebracht dan met dat verfoeilijk persoonsbewijs — initiatief van een overijverig 1 cunbtenaar (na de oorlog kreeg hij drie jaar gevangenisstraf), geen NSB-er, die zijn gang kon gaan ortdat alle demoera- | tisdié controle en zeggenschap ontbraken en omdat in die begintijd van de bezetting zijn superieuren, de secretarissengeneraal, mét hem op het standpunt stonden, dat het taak was van de Nederhuidse overheid, de structuur van de samenleving zo ongerept mogelijk te handhaven en dus het verzet van de bevolking legen te gaan. (Dr. L. de Jong in De Bezetting, dl. IV, pag. 65) ft im» iiiiiiiiiiiniiiimtirminiiiiiriMrmiiiiiiiiiiiiiiiMiimiiiiiMiiiiiirimtiiiHiHiiiHiiiii.Mi»»iiMi mimi Ihl = WIE VANDAAG An 1%7 over straat loopt behoeft net bang te zijn dat hij plotseling aangehouden wordt en dat hem door een mihtaur VBO een vreemd land naar een legitimatiebewijs wordt gevraagd. In de oorlog was dat echter anders. ledereen vanat 15 jaar moest een zogenaamd persoonsbewijs bezitten. Hij of zü moest dit altijd bij zich hebben. Had men het vergeten en kwam er controle dan was de kans groot dat men opgepakt wx-rd. De ouderen onder ons weten dat nog goed. Miisschien hebben zij hun persoonsbewijs bewaard als een wat \s range herinnering uit de bezettingsjaren. Of misschien deden ze zoals onlangs een lezer van ons blad ons schreef: zodra de bevrijding kwam werd het persoonsbewijs in het potkacheltje opgesiUx>kt. Hoe het ook zij, de oorlogstijd was de tijd van persoonsbewijzen, zowel san echte als van nagemaakte. Toen de Duitsers hier kwamen had iedere Nederlander al een soort legiiimatiiekaart, n.l. een Distributie Stamkaart. Direct bij het uitbreken van de oorlog in september 1939 had de Regering maatregelen genomen voor distributie van voedsel, kleding en schoeisel. Aanvankelijk was er nog bijna niets op de ben (het begon met suiker) maaide regering had goed gedaan reeds maatregelen te nemen. De Distrihui _• Stamkaart was een soort persoonskaart, maar zonder foto en ook zonder vingerafdruk en ook ontbrak de vermelding van het beroep. Al jaren voor de oorlog waren er mensen die meenden dat iedere Nederlander eigenlijk een identiteitsbewijs moest hebben. Maar de reg-ring voelde daar terecht niet voor. Toen kwam de oorlog. Kort na de capitulatie reisde een zekere heer J. J. Lentz, hoofd van de inspectie der bevolkingsregisters naar Berüin. Hij had al lang plannen om iedere Nederlander van een legitimatiebewijs te voorzien en Ha/iv- ' /''n kans scnoon- 'en Plan mvit "gesteld en een ontwerp gena.,,van {X'n „persoonsbewiis", een se„ 'C hl'J ze,f h;'d bedacht. I>e Duit?riirx. NLvn IKM fw^htig, dan is te bekonH :r min gruwelijke plannen , ™e,n ze Len gebruiken, die vol h. " n mededelen dal zijn pemoons(l,n l, J n,,!' ker na te maken was hii m tse identiteitspapieren. Dat een f Z^n ' '!c l>"'^ers op sPeelda ,huwclii'kc wijze in dc kaan door C' ng ke,in-liJk met tol hem ordeV0 kw:im m "kl(>her 1940 de ver\:m |?* iedereen d|ie de leeliü VOnr het persoonsbewijs en «*f|L** m k°Tle tijd een prachtig afdruklnBSPeglSter comP,eet met vingcrkwa eWHarm vr'iwel alle mensen voorn d,e Be konden gebruiken iin hun dienst of konden deporteren om nimmer terug te keren .... De kosten van de uiitreikiing moest de be\olking zelf dragen want er kwam een soort zegel op dat een gulden of twee kwartjes kostte of kosteloos was, al naar gelang de welstand. r ENTZ HAD GEEN halve maatregelen genomen. Het persoonsbewijs was vervaardigd van een dun soort karton dat drie maal was geverfd en met een speciale inkt dlie erg moeilijk uitwisbaar was, bedrukt was. Het kon in drieën gevouwen worden en op elk deel stond de Nederlandse leeuw als watermerk. Kortom, alles was gedaan om namaak te voorkomen. Ook schreef Lentz nog een boek (een turf van 4scan-paj>nc van vijf seizoenen is gebleken dat dc ruïneheuvel (Teil) van „Deir Alla" — het Arabisch woord voor „het hoge heiligdom" — een Tempelberg is, die beslaan heeft van circa 1600 voor Oirislus tot ongeveer de vierde eeuw voor Christus. Dit heiligdom heeft bestaan gedurende de grootste tijd, waarin het oude testament ontstond. Het heiligdom behoorde lot stammen van veehoudeis, d;e leefden in het gebied, dat aan de stammen Ruben, Gad en Half Manasse was toegewezen." Met bovenstaande woorden ving dr. 11. I. Franken, lector in de Palestijnse archeologie aan de Rijksuniversiteit in I cilen, het onderhoud aan, dat hij direct na zijn terugkeer uit Jordanië in Nederland toestond aan het A.N.P. Bij deze opgraving is o.m. een onbekend schrift gevonden op kleitabletten, welke dateren uit de dertiende eeuw voor Christus. Het doel van de opgravingscampagne, diie gesubsidieerd werd door de Nederlandse organisatie voor zuiverwetenschappelijk onderzoek, was. om in enkele seizoenen graafwerk de bibliotheek van het vroegste heiligdom bloot te leggen. Inderdaad zijn er enkele nieuwe kleitabletten te voorschijn gekomen. Gebleken is echter, dat een heiligdom uit de Perzische tijd. dat dit jaar ontdekt werd in de hoogste lagen van de ruïneheuvel, eveneens zeer belangrijke teksten bevat, waardoor het oorspronkelijke opgraviingsplan gewijzigd zal moeten worden. De ontdekkingen van dr. Franken zijn door de Leidse hoogleraar prof. dr. P. A. H. de Boer een unieke vondst genoemd, die de belangstelling van archeologen, filologen en godsdiensthisin de gehele wereld zal opwekken. --- Grieks-orthodoxe kerk heeft nieuwe primaat Archimandrict Hiëronymos Kotsonis is benoemd en gewijd lot aartsbisschop van Athene en primaat van de orthodoxe kerk in Griekenland. De 62--jarige Kotsonis was sinds 1949 hofgeestclijke en hoogleraar in dc theologie aan dc universiteit van Athene. Zijn benoeming geschiedde op grond van de buitengewone bevoegdheden van de nieuwe regering, niet zoals voorheen de gewoonte was door de metropolietenvergadering van de Orthodoxe kerk, maar door een van overheidswege ingestelde nieuwe synode, die de kerk tot september moet besturen, waarna zijn vork1 e zing door een koninklijk decreet werd behartigd. Het is de eerste maal sinds 1920, dat de aartsbisschop niet uit dc kring van metropolieten wordt gekozen. Zijn voorganger, de 87-jarige Chrysostomos. ligt in het ziekenhuis. Hij kreeg vorige maand een hartaanval. Het nieuwe bewind zette hem af als primaat van de (irieks-Ortihodoxe kerk. welk ambt hij sinds 1962 vervulde. Een in 1966 aangenomen wet bepaalt dat de bisschoppen met pensioen moeten gaan zodra zij tachtig jaar zijn. --- Kort allerlei De bisschopsconferentie van de roomskatholieke kerk in Brazilië heeft besloten al het land dat zij bezit, aan arme boeren te schenken. De verdeling is bedoeld als voorbeeld voor de regering en tic grootgrondbezitters in Bnal>e boeren zullen van de kerk ook financiële en technische hulp ontvang Op uitnodiging van de Chr. Ref. Churoh van Grand Rapids hebben twee hoogleraren van (alvin College voor een groot gehoor gedebatteerd over de vraag, of de Chr. Re f Church een positief standpunt behoort in te nemen wat betreft het lidmaatschap van de Wereldraad van kerken. Dr. G. Spykman betoogde tegen, dr. L. Smedes voor hot lidmaatschap. ---