(ADVERTENTIE) --- (Vraag dokumentatie aan | over onze Brede eiken planken vloerj___________J --- nieuws uit de provincie, reportage limburgs dagblad Prof. Sporken over de emoties rond het Mijnmonument 'NA DE SCHOP GEEN ONBEHAAGLIJKE AAI' door jos benders MAASTRICHT - Sporken is op het eerste oog geen insider. Zijn vader was „maar" 46 jaar op de mijn, zn enige broer 25 jaar. „Ik had eerst ook wat moeite met de vraagstelling", legt hij uit. „Toen ik er langer over dacht kwam toch van alles boven. Het greep me sterk aan". Niet moeilijk voor een man, wiens beroep het is de gangen van de ethiek na te gaan. Toch stelt Sporken geen wetenschappelijk tractaat te kunnen aanbieden. „Ik kan slechts vertellen over wat ikzelf heb meegemaakt en beleefd en over wat ik heb horen vertellen van grootouders en ouders". Het blijkt te bescheiden gedacht. >.Ik heb erbij gestaan, aan het bed van een stervende silicosepatiënt. •°e zuurstofflessen, die de man als fen familielid altijd vergezelden, konden hem nu niet meer helpen. Het stervensuur naderde. Een langzame verstikking". Sporken verwierf faam op het gebied van de stervensbegeleiding. Jn 1977 schreef hij het boek „De laatste levensfase, stervensbegelei- Jn_ en euthanasie". Het gaat over ac onzekerheid, die mensen treft als hun bestaan hun ontnomen wordt. Het leidt tot geweldige emoties. Dat zie je bij stervenden, dat zie je bij langdurig zieken. Je ziet het ook, al zal de orde van grootte verschillen, als mensen hun baan, hun bestaan verliezen. Welnu, de mijnwerkers verloren méér. --- Arm De mijnstreek was rond de eeuw- Wisseling een tamelijk arme streek, tr waren veel kleine boerenbedrijven. Duitsland bood werkelijk soelaas. Bijvoorbeeld in de spiegelfaoriek „'t Speegeles" in Herzogenrath. Zelfs hele gezinnen trokken in de zomermaanden naar de steenfabrieken in Duitsland. Toen kwamen de mijnen. Zij brachten werk voor velen. De lonen waren in vergelijking met die van fabrieksarbeiders hoog. De middenstand bloeide op en de stad Herlen dankte zijn groei aan de mijnbouw. Tot dan nog beheersten Sittard en Maastricht het stadse gebeuren in Zuid-Limburg. De bestaanszekerheid op alvast één gebied was ontloken, dat van de economie. Maar er kwam méér. --- Saamhorigheid Sociaal-psychologisch ontwikkelde de mijn een sterk saamhorigheidsgevoel. Vooral bij de ondergronders speelden daar factoren mee als het samen delen van het gevaar ondergronds te werken en het loonstelsel voor groepsprestaties, het zgn. „akkoord-loon". De eigen harmonie of fanfare was een uiterlijk teken van de greep van de mijnen op het culturele leven. --- Scholing De mijnen hadden een sterke invloed op de scholing. Sporken herinnert zich zijn klas waar maar twee jongens na de lagere school verder studeerden. „Ja, dat noemden we toen verder studeren! Eén jongen ging naar de Mulo. Hij wilde naar het hoofdbureau van de mijn. Ikzelf deed met het oog op de priesteropleiding het gymnasium. Het kwam vaak voor, dat een jongeman, die wilde trouwen er door zn schoonouders toe werd aangezet om werk te zoeken op de mijn en niet „slechts" te werken bij een particulier of een bedrijfje. De politiek, maar zeker ook de kerk completeerden het glorievolle image van het mijnbedrijf. Er waren speciale vieringen voor mijnwerkers. Het rijtje vermeldt verder de activiteiten van de Katholieke Mijnwerkersbond en mensen als dr. Poels". --- Keerzijde Het verhaal.kent echter een keerzijde. „Daar was allereerst de prijs, die de ondergronders moesten betalen inzake hun gezondheid: de gevreesde stoflongen (silicose). De mijnen hadden een buitengewoon sterke machtspositie. Wilde je invloed krijgen dan kon dat slechts binnen de kaders van die machtsstructuren". We keren terug naar ons uitgangspunt. Wat maakt het reppen over het mijnverleden zo explosief? Sporkens gaven liggen niet op ministerieel gebied. Dat let hem niet zich in de persoon van „minister" Den Uyl te verplaatsen, de latere premier. Sporken: „Ik zou me wel gewacht hebben, om de beslissing te nemen de mijnen te sluiten. Er is te weinig rekening gehouden met de sociaal-psychologische aspecten. Het is veel te snel gegaan. Er is gelopen over de menselijke waarden. Die hadden beter gewogen moeten worden. Men had ze in kaart moeten brengen. Omdat dat niet gebeurde, stortte een leefstructuur ineen en verviel de bestaanszekerheid van een gehele streek. Het maatschappelijk leven werd ontwricht. Alle goede bedoelingen voor omscholing en gedwongen-WAO ten spijt. Want alles verviel: het economisch belang van de mijnen, het aangehaalde saamhorigheidsgevoel. En, de kerk brokkelde mee af. De mijnharmonie speelde treurmuziek..." --- Agressie „50.000 mijnwerkers konden hun houweel begraven. Wat overbleef was de agressie en de tegenstand. Het mijnmonument werd daar plotseling een symbool van. In de mijnstreek leven nog teveel - alleszins begrijpelijke - gevoelens van teleurstelling, van in de steek gelaten zijn, zelfs van zich bedrogen voelen. Er is een stemming ontstaan, dat het allemaal voor niets is geweest. De plannen voor de oprichting van het mijnmonument moesten wel afwijzende en zelfs vrij agressieve reacties oproepen, omdat de mensen in de mijnstreek gevoelsmatig nog niet tot rust gekomen zijn van al datgene wat hen overkomen is. Ze hebben het idee, dat de initiatiefnemers van het mijnmonument daar weinig van begrepen hebben". • Prof. Sporken: „Het is veel te snel gegaan". --- Fut eruit Wiel Cobben, de ex-voorzitter van de Algemene Bond van Werknemers in het Mijnbedrijf en zelf 40 jaar ondergronder heldert het huidige beeld van de oud-gedienden nog wat op. Onlangs kreeg hij van een fabrieksdirecteur een bedrag van 2500 gulden. Cobben werd verzocht het bedrag te besteden aan silicosepatiënten. Daar had-ie wel oren naar. Hij wel, ja! Cobben huurde een bus voor een dagje uit, maar zag die tot zn spijt maar half gevuld. „Toen hebben we gezegd, dat de dames meekonden", aldus Cobben. Hij legt uit, dat de houding van de oud-mijnwerker wordt bepaald door ongeïnteresseerdheid. Al vindt-ie dat niet het goede woord. „Kijk, zoiets als het mijnmonument doet alle emoties losbarsten. Maar vraag de collega's niet iets te ondernemen. De fut is eruit!,, --- Afscheid Sporken vindt, dat je moet oppassen iets voor de mijnwerkers van bovenaf te organiseren. „Je moet voorkomen, dat het gevoel geschopt te zijn, gevolgd wordt door een onbehaaglijke aai over je gezicht". Sporken houdt het op de bestaanszekerheid die ineen donderde. Dat gevoel van de langdurig zieken, van de stervenden. Het is Sporkens specialiteit als ethicus. Het scheiden van dat bestaan deed lijden. Tienduizenden mijnwerkers vertrokken en stierven een beetje. Menswaardig? Sporken zegt stellig: nee! --- Grotendeels in New York geschreven Gedenkboek Juliana door Loek Kessels SCHAESBERG-De aankondiging van ko'l!"9"i Juliana om de 'foon en de troon aan "■aar dochter af te staan was in zekere <*»i voor de in Schaesberg wonende schrijfster Loek Kessels een goed bericht. Ruim een Jaar geleden legde ze ac laatste hand aan een lijvig gedenkboek over de vorstin in opdracht van de VNU in Amsterdam. in de verwachting dat, de vorige verjaardag van koningin Juliana tevens de datum van aftreden zou worden lag het boek voor uitgave gereed. Ondanks haar sympathie voor de vorstin was het voor Loék Kessels een tegenvaller dat geen enkel teken op troonsafstand wees en haar boek dus niet kon verschijnen. Het bijzondere van het boek is dat het grotendeels in New Vork is geschreven. Loek Kessels verblijft een groot deel van het jaar in New Vork in verband met het introduceren van haar kinderboeken op de Amerikaanse markt. Het boek, dat als titel zal dragen .Juliana, een mensenleven", verschijnt begin volgende maand met een oplage van 140.000 exemplaren. Het is in feite een 152 pagina's tellend album, waarin 250 foto's - eenderde in kleur - zijn opgenomen. Het wordt gedrukt bij de fa. Smeets in Weert en zal in de boekhandel te koop zijn voor f 12,50. De Schaesbergse schrijfster Loek Kessels --- Vanwaar dit massale protest Het plan om in Kerkrade een mijnmonument op te richten riep zeer veel negatieve, vaak agressieve reacties op. Het uiteindelijke resultaat: het mijnmonument komt er niet. De massale protesten, vooral uit oud-mijnwerkerskringen, leverden iets anders op: aandacht voor de „levende" monumenten, onder wie de 1000 tot 1300 silicosepatiënten. Voor hen start eind deze maand een nieuwe actie. Het doel: geld inzamelen om iets aan hun benarde situatie te veranderen. Tegen deze achtergrond sprak Jos Benders met professor Paul Sporken (52), hoogleraar in de ethiek aan de medische faculteit in Maastricht. Van deze uit Nieuwenhagen afkomstige ethicus zijn tienduizenden boeken over de toonbank gegleden. Tot in Spanje en in Italië toe. --- Het gaat dieper in op de vraagstelling hoe het mogelijk was, dat 'n mijnmonument zo negatief ontvangen werd. Hoe komt het dat 't mijnverleden nog zo doorwerkt? --- Voedingsbond FNV tipt chauffeurs DMV-Campina Hoej-comité viert vijfde schrikkelverjaardag = EINDHOVEN - Cees Schelling, voorzitter van de Voedings| bond FNV, heeft de 225 tankwagenchauffeurs van DMV-Cam| pina gewaarschuwd voor verzelfstandiging. In een brief aan | de chauffeurs wijst Schelling er op dat het er weliswaar op s lijkt dat de problemen met de directie zijn opgelost maar dat = er toch nog een heleboel vragen overblijven. E DMV-Campina streeft ernaar de = chauffeurs die nu nog in loondienst = zijn te verzelfstandigen. De keus = wordt echter aan de chauffeurs zelf ge= laten. Degenen die in loondienst wil| len blijven, krijgen van de directie de = garantie dat zij tot hun pensionering 1 bij het bedrijf als chauffeur in dienst | kunnen blijven. = Schelling vraagt zich in de brief af wat = die garantie waard is. Verder wil hij | wel eens weten hoe het zit als straks = een belangrijk aantal van de chauffeurs zelfstandig werkt. „Wat betekent het als DMV-Campina de ogen en oren gaat richten naar die zelfstandigheid", aldus de brief. De Voedingsbond FNV belegt over deze kwestie op 21 februari in Eindhoven een bijeenkomst voor de chauffeurs. • Helga (links) en Monika temidden van de bebolhoede leden van het Schinveldse Hoej -comité. Van links naar rechts zijn dat: Sjeng Hendriks, Theo Damen, Leo Benders, president Arnold Thissen èn Frans Pieper (zittend). --- Oud zilver nu goud waard Klinkende munt voor oud goud en zilver bij Gerritsen Zilversmeden Nu ook per post Oud goud veel waard Oude of beschadigde zilveren voorwerpen zoals lepels, lijsten, theepotten, guldens, rijksdaalders e.d. kunt U bij ons inleveren voor klinkende munt of als tegenwaarde voor nieuw waardevol 100% zuiver zilveren bestek. Ook oude gouden voorwerpen zoals trouwringen, sieraden, munten e.d. worden door ons ingenomen. Dagelijks van 10.00 tot 16.00 uur ook op zaterdag 16 en 23 februari kunt U terecht in de showroom van de Solafabrieken, Van Reenenweg 155 te Zeist. --- Nu ook per post Is de reis naar Zeist bezwaarlijk, zend dan Uw artikelen goed verpakt, aangetekend aan ons toe. Wij betalen U snel per bank, giro of postwissel. Controleer wel goed of alles van echt goud of zilver is en dus niet verzilverd of doublé. --- Gerritsen zilversmeden Sola Fabriek M.J. Gerritsen N.V Van Reenenweg 155, Zeist, tel. 03404-13677. --- Schoolmeisjes uit Eifel laten 21ste Hoej-geet op door max schmeetz LANGSCHEID-SCHINVELD Twee enthousiaste schoolmeisjes uit de Eifel zullen carnavalsdinsdagmiddag in Schinveld de 21ste „geet mit cc gesjtrikt udder", het troeteldier van het Hoej-Hoej-comité, oplaten. Het zijn Helga Schnitzler (12) en Monika Seemann (13) uit Langscheid, een dorpje van 35 huizen en 80 inwoners, in de buurt van Bad-Münstereifel in de Kreis Euskirchen. Beide kinderen hebben vorig jaar de Hoej-geet gevonden, beter gezegd ontdekt, in een hoge boom in de bossen bij hun woonplaats. Daarmee hebben zij volgens de Hoej-statuten het recht het eerstvolgende geitebeest te lanceren op de Platz (Wilhelminaplein) van Schinveld, waar zoals de traditie het wil, op carnavalsdinsdag weer mensen van heinde en verre zullen samenstromen om dit unieke evenement bij te wonen. De uitnodiging de geit te komen oplaten, heeft het Hoej-comité persoonlijk in Langscheid overgebracht. Uit de brieven, die de kartonnen, aan vele tientallen ballonnen de lucht ingestuurde, geet vorig jaar bij zich droeg, hadden de kinderen en hun ouders al opgemaakt, wat het Hoej-comité eigenlijk is: een uit zes man bestaande vriendenclub, die middels de ~geet mit cc gestjrikt udder" op bescheiden schaal broederschap-over-de-grenzen-heen tracht te kweken. Al bijna twintig jaar zün geitevinders van allerlei nationaliteiten naar Schinveld gekomen om als gasten van het Hoej-comité de geit te lossen. In de lijst van ereleden uit Duitsland, België, Frankrijk en Italië, zullen nu ook de namen van Helga en Monika worden bijgeschreven. De ontvangst, die de ouders van Helga en Monika de Hoej-leden bereidden, was uiterst hartelijk. Helga en Monika komen uit gezinnen met respectievelijk drie en vier kinderen. En die zullen allemaal samen met hun ouders - elf „man" sterk dus - dinsdag 19 februari in Schinveld zijn. Hoewel Langscheid een zeer bedaard dorp is, een dorp dat zelfs geen café heeft, bleken de Schnitzelers en de Seemannen toch carnavalsminded genoeg, om spontaan de uitnodiging van Hoej-president Arnold Thissen te aanvaarden. De kinderen hadden zich zelfs al enigszins ongerust gemaakt, omdat zij niets meer uit Holland hadden gehoord na het eerste schriftelijke contact. Maar dat lag aan het feit dat ergens tussen Schinveld en Langscheid een brief van dé- Hoej-secretaris verloren is gegaan. Maar die ongerustheid werd met de invitatie en zilveren armbandjes, met de inscriptie „Hoej 79" voor de beide jongedames, snel weggenomen. --- Lustrum Overigens viert het Hoej-comité ' met zijn ereleden - de zogenaamde Bij-Hoejers - en verdere aanhang dit jaar zijn vijfde schrikkelverjaardag. Opgericht op 29 februari 1960, houdt dit in, dat de Hoej op 29 februari aanstaande 20 jaar bestaat. Met een receptie op die dag - vanaf 19.00 uur in de Hoej-kelder aan Terhallen - wordt dit feit herdacht. Daags daarna vieren Hoejers en Bij-Hoejers in besloten kring bovendien een uitgebreid feest ter gelegenheid van dit schrikkeljaarlustrum. Uiteraard vindt ook dit jaar het door de Hoej in het leven geroepen ballonnenfestijn voor de schooljeugd plaats. In dit kader zullen de kinderen even vóórdat de geit wordt gelanceerd, hun ballonnen - met daaraan hun naamkaartjes - aan de winden toever- ■ trouwen. BRUNSSUM - De Erkens Bakkerij BV in Brunssum mag zich de beste „Gilde Bakker" van 1979 noemen. Het constante streven van de directie en de medewerkers van deze oer-Limburgse bakkerij om kwalitatief het beste brood te bakken is beloond met de „Gouden Deegspeld 1979". Deze ereprijs wordt ieder jaar uitgereikt aan de winnaar van een kwalificatiewedstrijd, die georganiseerd wordt door de overkoepelende landelijke vereniging van Gildebakkers. De Erkens Bakkerij moest in 1979 de strijd opnemen met een 56-tal andere, grote landelijke bakkers. De 120 keuringen van het onafhankelijke instituut TNO, die gedurende 1979 bij deze bakkerijen plaatsvor»' den, maakten eind vorig ja»*-" duidelijk, dat de Erkens Bakkerij kwalitatief het beste brood bakten. In 1978 wist d« Erkens Bakkerij de tweede plaats in de wacht te slepen- Tijdens de officiële prijsuitreiking wees de directie van de Erkens Bakkerij erop, dat het behalen van de „Gof den Deegspeld" vooral mogelijk wer» gemaakt door de uitstekende inzet vafi de 100 medewerkers, die het bedrij' telt. De directie sprak de hoop uit. dm over 1980 hetzelfde resultaat behaal