GESTIMULEERD Terwijl Henk de Graaf vertelt treedt ons inwendig rekenmechanisme in werking. Als Henk omstreeks 1950 geboren ia en 20 jaar later professioneel speler is bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest 0.1.v. de bekende dirigent Edo de Waart dan moet hij toch wei razend snel zijn doorgestoten. Henk de Graaf legt ons dat uit: „Ik heb in Amersfoort drie jaar gymnasium gedaan. Ik was echter zo enthousiast voor klarinet, dat ik na die drie jaar besloot het conservatorium te kiezen. Ik had geen enkele tegenwerking van mijn ouders, ta tegendeel, zij stimuleerden mij, evenals mijn leraar aan de muziekschool en mijn lerares aan het lyceum. Aan het conservatorium ta Utrecht kreeg ik les van de bekende musicus Jos dßondt, die mij acht :aar begeleid heeft. Verleden jaar is hij gestorven. Toen ik op een keer thuis kwam lag er een klein uitgeknipt advertentietje op tafel. Dat had mijn vader ontdekt. Daarin vroeg het Rotterdams Philharmonisch om een klarinettist. Ik solliciteerde. Er waren meer dan twintig kandidaten. Ik werd aangenomen. Ik had natuurlijk wel enige orkestervaring opgedaan. Allereerst bij het Amersfoorts Jeugdorkest en later in mijn conservatoriumtijd bij het Radio Philharmonisch Orkest, waarin Jos dUondt speelde. Zodoende had ik in 1970 een vaste baan. Ik ben bit] om de beslissing die ik destijds nam, om mijn gymnaslumstudie af te breken en ta de muziek door te gaan. Daarmee won ik drie jaar voor de muziekstudie en kon __ drie jaar eerder aan de slag. In 1970 ben ik doorgegaan voor de akte „solosper', die ik een jaar later in mijn bezit kreeg (organiek staat daar twee jaar voor, G. J. N.) ca vervolgens ben ik doorgegaan voor de prix d'excellence, de prijs van uitnemendheid, die ik twee jaar later verwierf. Dit alles onder de leiding van Jos dUondt." --- DRUKKE PRAKTIJK Al met al heeft Henk de Graaf een druk bestaan. „Er zijn weleens mensen", zo vertelt hij, „die vragen wat mijn normale vak is, naast klarinettist. Die vinden het vreemd dat het mijn volledige beroep is. Ze kunnen zich niet voorstellen dat ik daarmee mijn brood verdien. Maar ik heb een druk leven. ledere ochtend van de werk week hebben we een repetitie met het orkest. Gemiddeld zijn er drie concerten per week. Voor de diverse instrumenten bestaat er gelukkig een dubbele bezetting, zodat je niet ieder concert behoeft te spelen. Er worden afspraken gemaakt: jij speelt dat en ik speel dat. Houtblazers zijn meestal solistisch. Een rouleersysteem is daarom wel nodig. Na de orkestrepetities hebben we meestal een repetitie van het Rotterdams Philharmonisch Quintet, dat b-staat uit fluit, hobo, klarinet, fagot en hoorn. Meestal één keer per week geven we een schoolc oncert met een ander btaasquintet. Daarnaast heb ik een taak aan een Mavoschool in Rotterdam, waar muziekles een verplicht vak is, waar men op kan sakken. Deze school staat onder auspiciën van het Rotterdams Conservatorium. Het is in feite ean vooropleiding van het oonservatorium. Een mooie vorm van onderwijs en nog vrij uniek in Nederland. Ik geloof dat er twee of drie van dergelijke scholen ta ons land bestaan. In het buitenland is dit type onderwijs veel meer ontwikkeld. Ik heb aan die school zes leerlingen. Tenslotte geef ik nog privé-lessen. Ik heb ook enige jaren in het Nederlands Blazers Ensemble gespeeld. Daarmee hebber we enkele plaatopnamen gemaakt. Maar dit werd me toch teveel. Je moest voor het repeteren steeds naar Amsterdam en ze gaven veel concerten. Daarom ben ik ermee gestopt. Ik heb genoeg te doen". --- HENK DE GRAAF: groot klarinettist Hij is vijfentwintig jaar, haald twee jaar geleden de prijs voor uitnemendheid voor klarinet, speelde enkele jaren in het toonaangevende Nederlands Blazers Ensemble, maakte daarmee enige grammofoonplaten, speelt sinds 1970 in het Rotterdams Phil'iarmonisch Orkest en geruime tijd in het Rotterdams Philharmonisch Quintet, gaat met orkest en quintet op tournee door de Verenigde Staten en wellicht met het quintet nog naar Engeland en Israël en voor de volledigheid: hij is ook nog organist in de Gereformeerde kerk van Gouda. We hebben het over Henk de Graaf, geboren en getogen in Spakenburg, en vandaar begonnen aan een flitsende carriëre die hem maakte tot één van de betere klarinettisten van ons land. Voor ons een aanleiding om de jonge musicus te bezoeken in zijn woning, te Reeuwijk bij Gouda. Vanzelfsprekend willen we zyn verhaal horen. Henk de Graaf vertelt: „Toen ik zon acht jaar was bracht mijn grootvader mij de meest elementaire muziektheorie bij: hij leerde mij de toonladder. Mijn grootvader was oprichter van het Spakenburgse muziekkorps Excelsior en al gauw ging ik daar spelen. Ik begon op de piccolo, maar toen men overschakelde op fanfare-orkest ging ik sopraan-sax spelen. Mijn dirigent verwees mij naar de muziekschool ta Amersfoort. Daar werden geen lessen voor saxofoon gegeven, wel voor klarinet, een instrument, dat qua blaas- en speeltechniek de sax nog het meest nabij komt. Dus werd het klarinet. Al gauw raakte ik bezeten van het instrument. Inmiddels bezocht ik het Corderiuslyceum in Amersfoort en ging ik ■■ spelen in het Amersfoorts Jeugd Orkest 0.1.v. Qui van Woerdekom. Dat heb ik volgehouden toen ik enkele jaren op het conservatorium m Utrecht zat, daarna moest ik ermee stoppen. Ik ben later nog wel als gast en solist bij dit orkest terug geweest" --- DE KLARINET Hoewel de klarinet een vrij bekend instrument is — men denke alleen maar aan het gebruik op straat bij harmonie - orkesten („maar dat zijn de beste instrumenten niet", volgens onze ge sprekspartner) — is het voor de orkest- en concertpraktijk een betrekkelijk nieuw instrument. Dat blijkt ook wel uit het programma voor de prix d'excellence, dat als oudste werk een quintet van Mozart voor klarinet en vier strijkers bevat en verder muziek van Debussy, Poulene en Strawinsky. Henk de Graaf hierover: „In feite is de klarinet al heel oud. We kennen hem al uit oud-Egyptische tijden. Toen had het instrument nog drie mondstukken en geen kleppen. In Frankrijk komt later de chalumeau voor, waaruit het betreffende instrument is ontwikkeld. Voor het eerst werd het in de concertpraktijk gebruikt rond 1750 en wel bij de Mannheimer school, waarvan Joham Stamitz de meest vooraanstaande componist was. Sindsdien kireg de klarinet een eervolle plaats ta het orkest, die steeds belangrijker gaworden is mede do< r het zeer beweeglijke en virtuoze karakter." Wij vragen wat voor Henk de meest favoriete componist is. Zijn antwoord hierop luidt: Johann Seb. Bach. En dat, terwijl Bach de klarinet waarschijnlijk nimmer gekend heeft en er in iedei geval niets voor geschreven heeft. Henk de Graaf stelt duidelijk, dat Bach rondruit de grootst'- all-round componist geweest is, waar andere componisten alles uitgehaald hebben. „Al. Bach de klarinet gekend had zou hij er d* mooiste muziek vooi hebben geschreven." zo stelt hij. Henk maakt zelf ook arrangementen van Bach's muziek voor klarinet en kerkorgel. Als andere favorieter noemt hij Mozart (fabelachtig goed), Beethoven (af en toe wat minder, maar met heel goede 1-waliteiten., Brahms en Schubert. Wat betreft zijn eigen instrument zegt Henk de Graaf dat er een uitgebreide muziekliteratuur is. Hij -vijst nogmaals op Mozart en Brahms, verder op, Von Weber, Poulenc, Debussy, Ravel, Hindemith mi Strawinsky. Met name deze laatste heeft veel geschreven voor kleine bezettingen, zoals septetten en octetten, daarnaast solowerken voor klarinet „verbazend moeilijk, maar kort en krachtig". --- AVANT GARDE Via Strawinsky, die met Bartok en Messiaen door Henk de Graaf wellicht de grootste componist van deze eeuw genoemd wordt, komen we terecht bij ie „voorhoedecomponisten", de zogenaamde „avant garde" Henk de Graaf is hier duidelijk ta. Hij noemd Nederlandse figuren als Peter Schat, Louis Andriessen en Retabert de Leeuw. H _ zegt: „Daar kom je niet onderuit. Zij componeren vandaag en dat vraagt om een uitvoering vandaag. Zij moeten toch ka nalen hebben om hun werV te presenteren. Maar ik vind het zelf absoluut niet mooi. Ik vind het weleens leuk om te doen, maar als ik dit constant aan zou moeten horen, als dat de p_aktijk zou worden, dan stop ik ermee". Gevraagd waarom, zegt hij: „A--tonaliteit is goed geconstrueerde en geanalyseerde muziek maar de mensen horen het niet. Zij missen de melodievoertag. Ik geloof in de tonaliteit als waardevast element in de muziek. Atonaliteit heeft nooit die kracht en uitstraling. Bach is de grootste componist, ook vandaag en ik ben ervan overtuigd dat Bach en bijvoorbeeld Brahms over vijftig jaar gespeeld zullen worden De mensen zullen dan echt niet liever iemand horen als Karl Heinz Stockhausen" (avantgardist, G. J. N.). --- TOURNEE Rest ons nog nadere informatie over de komende Amerikaanse tournee. Het Rotterdams Philharmonisch gaat in april voor een vier en een halve week naar de Verenigde Staten. Er "uilen zeven concerten gegeven worden, waarin het Rotterdams Philharmonisch Quintet solistisch optreedt. Er zal een werk uitgevoerd worden van de onbekende componist Lindpainter, dat ta de periode 1760—1780 zijn ontstaan moet vinden. Het is een concert voor blaasqutatet en orkest. Het blaasqutatet speelt hierin dus ta zijn geheel een solofunktie. Dit concert _al vóór de tournee ook tweemaal te horen zijn in Nederland. Henk de Graaf: „Lindpatater is geen groot componist, anders zouden er wel meer composities van hem bestaan hebben. Maar het is een cc^f mooi stuk muziek. Anders staat het niet op ons programma". Naast de te geven concerten door het orkest zal het quintet ook solistisch optreden in Amerika. Henk de Graaf is vanzelfsprekend benieuwd naar de reacties, want bet één kan het ander uitlokken. Zoals gemeld bestaan er ook contacten met Engeland en Israël voor mogelijke optredens, terwijl er voor de Nederlandse en Belgische radio opnamen zijn gemaakt. Kortom, de wereld ligt wijd open voor een jongeman, die als klein jochie jaren geleden debuteerde in het Spak_nburgse Excelsior. Een veel belovende toekomst voor een getalenteerd musicus. G. J. K. ---