Radio Teheran: verbindingen met Chorramsjahr verbroken TEHERAN (AFP) - Alle verbindingen met de stad Chorramsjahr in de Iraanse provincie Khoezestan zijn verbroken. Dat heeft radio reberan gisteren laten weten. De stad is geïsoleerd door vernielingen die zware beschietingen door Irakese troepen hebben aangericht aan de brug die de havensteden Chorramsjahr en Abadan verbindt, zo preciseerde radio Teheran de „toriteiten in Abadan citerend. Iraakse strijdkrachten hebben gedurende de weekwisseling raketbeschietingen uitgevoerd op de Iraanse stad Dezfoel (Khoezestan), ,o heeft radio Teheran gemeld. Minstens honderd personen zouden bij de aanval zijn gedood. De raketten, die, zo meldde radio Teheran, van Russische makelij en van het type „Frog 7" zijn, zijn dezelfde die op 8 oktober zijn gebruikt Dij een aanval op Dezfoel. De stad ligt ruim 200 kilometer ten noorden van de belangrijke gevechtszone tussen Chorramsjahr en Abadan en is een belangrijk militair centrum. Seyyes Achmad Zarhani, een afgevaardigde in de Majlis van Dezfoel, zei op een persconferentie in Teheran dat vijf van deze negen meter lange raketten op niet-militaire doelen in de stad terecht waren gekomen. Vele huizen werden verwoest. Het parlementslid zei dat er nog steeds lijken worden geborgen. Ondanks de zware verliezen, aldus Zarhani, hebben de inwoners van de stad beloofd tot het bittere einde te blijven vechten. Het opperbevel van de Iraakse strijdkrachten heeft zondag bekendgemaakt dat Irak zaterdag nog een poging van Iraanse troepen een belangrijke brug in de weg van Chorramsjahr naar Abadan te heroveren teniet had gedaan. In een communiqué werd gezegd dat bij de zware gevechten om de brug vijftien kilometer ten zuiden van Chorramsjahr ongeveer honderd Iraniërs werden gedood. Eerder was van Iraanse zijde gemeld dat de brug over de rivier de Karoen door soldaten en revolutionaire gardisten was heroverd. Iran sprak toen ook Iraakse beweringen tegen als zou Chorramsjahr zijn gevallen. Er zouden in de stad nog steeds straatgevechten plaatsvinden. Volgens radio Teheran zouden verder Iraanse strijdkrachten zware verliezen hebben toegebracht aan de vijand „bij gevechten op Iraaks grondgebied". Indien dat onbevestigde bericht juist is zou het voor het eerst zijn in de Iraaks-Iraanse oorlog, dat grondgevechten plaatsvinden op Iraaks grondgebied. --- Irak vraagt bemiddeling EG in conflict met Iran LUXEMBURG (RTR) - Irak heeft de Europese Gemeenschap gevraagd te bemiddelen in de oorlog met Iran, zo hebben diplomaten van de gemeenschap in Luxemburg gezegd. De Luxemburgse minister van buitenlandse zaken en fungerend voorzitter van de EG, Gaston Thorn, verklaarde tegen journalisten dat hij een brief heeft ontvangen van de Iraakse minister van buitenlandse zaken, Hamed Alwan, waarin Irak slechts uitleg geeft van zijn standpunt. EG-diplomaten zeiden echter dat Irak in feite vraagt om bemiddeling door de Gemeenschap. De ministers van buitenlandse zaken van de negen zouden volgens de diplomaten echter hebben besloten dat zij weinig kunnen doen. De ministers bevestigden wel dat zij de economische sancties tegen Iran zullen opheffen zodra de gijzelaars vrijkomen. EG-voorzitter Thorn verklaarde na afloop van de besprekingen in Echternach, die twee dagen duurden en waaraan voor het eerst ook de Griekse minister van buitenlandse zaken deelnam (Griekenland wordt 1 januari lid van de EEG) dat de ÉEG niet geneigd is een aparte en nieuwe bemiddelingspoging te ondernemen in het Iraaks- Iraanse conflict. ~Er zijn al een aantal initiatieven en de gemeenschap heeft niet gewacht tot deze brief kwam om onze wens te uiten dat het conflict onmiddellijk wordt beëindigd en dat de betrokken partijen vredesonderhandelingen beginnen", aldus Thorn. De Luxemburgse minister zegde wel toe dat de Gemeenschap „zal onderzoeken op welke wijze zij kan bijdragen aan herstel van de vrede zonder inmening in het conflict." Volgens Thorn bevat de Iraakse brief een „impliciete waarschuwing" aan de EEG-landen geen wapens te leveren aan Iran. Op de informele bijeenkomst in Echternach is ook gesproken over de Europese veilgheidsconferentie in Madrid die volgende maand moet beginnen. De EG-partners waren het erover eens dat de conferentie ondanks de verscherpte Oost-West situatie moet doorgaan en dat zij niet worden gebruikt als beklaagdenbank voor de Sowjet- Unie. --- Vrijgelaten Dertien Iraanse burger-functionarissen, die sinds het uitbreken van de oorlog tussen Iran en Irak in Irak werden vastgehouden, zijn vrijgelaten. Zij zijn naar Koeweit vertrokken, zo heeft het Iraanse ministerie van buitenlandse zaken bekendgemaakt. Irak had drie dagen tevoren al aangekondigd dat het de dertien zou laten gaan, nadat secretaris-generaal Waldheim van de VN hierop had aangedrongen. De „opperste defensieraad" van Iran heeft de kranten nog eens gewaarschuwd tegen het publiceren van artikelen die kunnen leiden tot geschillen in regeringskringen. De afdeling propaganda van de raad liet weten dat kranten, die het verbod om dergelijke artikelen te publiceren naast zich neerleggen, niet meer mogen verschijnen. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties verdaagde vrijdag het debat over de Iraans-Iraakse oorlog na een korte zitting, voor onbepaalde tijd. --- Koningin Elizabeth van Engeland, op staatsbezoek in Algerije, bracht een bezoek aan de slachtoffers van de aardbeving in El Asnam. Foto: de Engelse koningin aan het bed van een van de gewonden in het Mustapha-ziekenhuis te Algiers. --- Portugese oud-premier Caetano overleden LISSABON/RIO DE JANEIRO. (RTR/AFP) - Marcelo Caetano, oudpremier van Portugal en opvolger van Salazar, is op 74-jarige leeftijd overleden in Rio de Janeiro (Brazilië), waar hij in ballingschap leefde, sinds de "anjerrevolutie" in 1974 een eind maakte aan zijn regering. In Rio de Janeiro was Caetano docent aan een universiteit. Het persbureau Jornal de Brasil gaf als doodsoorzaak een hartaanval. Caetano volgde in 1968 Antonio de Oliveira Salazar op, toen deze overleden was, nadat hij tientallen jaren de Zuidwesteuropese republiek als dictator had geregeerd en bij een slepende en bloedige oorlog betrokken was in de „overzeese gebiedsdelen" in Afrika, zoals Mozambique en Angola. Toen Caetano in 1968 premier werd, riep hij het Portugese volk op geduld te oefenen en niet te snel een democratisering van de feitelijke dictatuur te verwachten. „We moeten nog een heel lange weg afleggen" zei de man die enige liberalisering probeerde in te voeren. Onder druk van uiterst-rechts faalde hij in een poging het regeringssysteem aan te passen. In 1974 schoof een militaire junta onder leiding van generaal Antonio de Spinola hem en president Americo Tomaz opzij. SUEZ (DPA/AFP) - President Sadat van Egypte heeft zaterdag de eerste tunnel onder het Suez-kanaal geopend. In zijn openingsrede zei de president: „Vandaag oogsten wij de vruchten van de vrede." Ook haalde de president uit naar vijanden van zijn land in de Arabische wereld. De tunnel ligt 16 kilometer ten noorden van Suez. Hij is 1,6 kilomter lang en ligt op een diepte van 51 meter. Er is zeven jaar aan de tunnel gebouwd. Het project heeft ruim 300 miljoen gulden gekost. --- Nieuwe Grondwet van kracht in Zuid-Korea SEOEL [RTR] - President Chun Doo-hwan heeft gisteren de negende Grondwet van Zuid-Korea afgekondigd. Met de afkondiging is het huidige parlement automatisch ontbonden en zijn de bestaande politieke partijen afgeschaft. De voormalige sterke man van het Zuidkoreaanse leger vertelde tijdens een plechtigheid in een cultureel centrum van Seoel dat de nieuwe grondwet de overweldigende steun van het volk geniet. In een referendum van afgelopen woensdag gaf 92 procent van de opgekomen kiezers zijn stem aan de Grondwet. President Chun zei dat het volk van Zuid-Korea vreedzame verandering wil en dat de nieuwe wet bedoeld is om een dergelijke verandering te waarborgen. Verwijzend naar politieke partijen, onderstreepte hij dat de Grondwet een verdere verspilling van nationale energie moet voorkomen. „De nationale situatie van vandaag staat niet toe dat de extreme partijstrijd wordt voortgezet die de nationale grondslag in gevaar kon brengen". Het vertrekkende parlement was al uitgedund van 231 leden tot 201 leden na een zuiveringsactie die door Chun op touw was gezet nadat president Park Chun-hee een jaar geleden bij een aanslag voorlopig om het leven werd gebracht. De parlementaire funkties zullen voorlopig berusten bij een uit 70 leden bestaande Legislatieve Raad voor Nationale Veiligheid, een bredere versie van de door de militairen beheerste speciale commissie voor de nationale veiligheid. De raad moet wetgeving opstellen waarin regels zijn vastgelegd betreffende het vormen van nieuwe politieke partijen. President Chun heeft gezegd dat een nieuw meerpartijensysteem tegen december zal werken, dat voor maart nieuwe presidentsverkiezingen worden gehouden en dat algemene verkiezingen plaatsvinden in april of mei. De terdoodveroordeelde leider van de Zuidkoreaanse oppositie, Kim Dae-jung, heeft vorige week in alle toonaarden ontkend dat hij tegen Seoel samenzwoer of onder een hoedje speelde met Noord-Korea. In de zuidkoreaanse hoofdstad begon de behandeling van het vonnis tegen Kim in hoger beroep. In de rechtszaal, waar namens de Europese Gemeenschap als waarnemer een Westduitse diplomaat aanwezig was, zei de 54-jarige Kim, „Ik ben een liberale democraat, geen communist. Als Noord- en Zuid-Korea zich onder een communistisch bewind zouden herenigen, dat was ik daar tegen". De politicus, die bij de presidentsverkiezingen in 1971 met klejn verschil verloor van het latere staatshoofd Park Chung-hee, zei de overtuiging te hebben dat alleen een levende democratie het communisme kan tegenhouden, maar dat zon democratie niet mogelijk was onder het bewind van Park. In Zuid-Korea zijn eind vorige week vijf personen ter dood veroordeeld wegens medeplichtigheid aan een opstand die in mei van dit jaar plaatshad in de zuidelijke stad Kwangjoe. Daarbij werden ongeveer 190 mensen gedood. --- Oost-Europa nog steeds nerveus over ,Polen' (van onze redactie buiten/and) Hoewel in geen enkel Oosteuropees land echt paniek is uitgebroken over de gebeurtenissen die de laatste paar maanden in Polen hebben plaatsgevonden, is er in de diverse landen nog steeds duidelijk sprake van nervositeit. Overigens is die nervositeit niet overal van gelijke aard. Men kan globaal twee richtingen onderscheiden. Sommige Oosteuropese leiders zijn bezorgd dat de ontwikkelingen in Polen van invloed zullen zijn in hun eigen land en zij dringen daarom aan op harde maatregelen tegen de vrije Poolse vakbonden. Een interventie van de Sowjet-Unie en haar bondgenoten behoort voor hen heel nadrukkelijk tot de mogelijkheden. Anderzijds is er een richting die juist tegen zon ingrijpen van de kant van Moskou is. In dit kamp meent men dat de polen zelf hun problemen moeten oplossen en dat er van gewelddadig ingrijpen alleen maar meer brokken zullen komen. Tsjechoslowakije en Oost-Duitsland, beide buurlanden van Polen, behoren tot de eerste richting. Hongarije en Roemenië, zij het dat hun motieven verschillend zijn, willen niets weten van rechtstreekse inmenging in de Poolse aangelegenheden. Een verschil is ook, dat de leiders in Praag en Oost-Berlijn zich steeds volledig achter het Poolse regime gesteld hebben, terwijl hun collega's in Boedapest en Boekarest respectievelijk terughoudender en kritisch waren. De angst in de Oosteuropese landen <«* de moeilijkheden in Polen zullen 7>nien overwaaien, wordt vergroot tloor de economische problemen *aarmee zij de laatste tijd alle te kampen hebben. De communistische eiders zijn zich er goed van doorzongen, dat zulke economische moei'Jkheden in Polen de aanleiding tot de «akingen en de daarop volgende vorming van vrije vakbonden waren. "e Oosteuropese landen krijgen zeer ook hun portie van de _ eteldwijdc economische recessie, „ü" gemiddelde economische groei 'J'l dit jaar met 2,3 procent ver 0 er de nagestreefde 4,3 procent. der^ 'ndustr'èle «roei zal vermoe'Jk twee procent onder de planning Jven. Terwijl de investeringen in de helft van de jaren zeventig elk r met gemiddeld zeven procent wnamen, was dat percentage in 1979 liiU '0I 26" En dan is er natuur' Vj de energiecrisis, die ook de landen Cuh Comecon (Oost-Europa plus g"*. Mongolië en Vietnam) duide-I*. voelbaar is. Terwijl de Sowjetdez'e als belangrijkste leverancier van Drtvi zich genoodzaakt ziet de en