Wat schriften worden minst gelezen met verstand? Ik weet er tweederlei: den Bijbel en de Krant. „ Recipite hae pilulae, plagt de lijfarts van mijnen peetoom te zeggen* Ik zag rond of er ook lemand met de pillen bezig was, maar elk wees mC { op zijnen buurman. — Derhalven besloot ik mijne eigene krachten te beproev , met behulp van het hoofd en de bibliotheek van een goed vriend, die meer we , hij zich zelf verbeeld, en daarom een zeer nuttig meubel in de maatschappij 1 , r soort van verhaal, vertoog of overzigt van de Couranten-geschiedenis op te . De geschiedenis zelve wilde ik getrouw volgen, en uit goede bronnen Pu"en.' y overigens laat ik mij aan geene banden leggen. Mij dacht: „ Misschien vindt „ val, ja wel navolgers; heb ik het geluk wat goeds op te sporen, netge _ een knap verstand wat aangevuld wordt, zoo kan er eindelijk eens een -^ L]„ van komen; —en als het dan niet te droog, te lang of te soppig »« da ■_. _er onder de lezers van de bovenvermelde kwaliteit ook nog al zijn, die va _ noegen vinden. Verandering van spijs doet wel eten." Eerstelijk zal ik mij dus, om ordenlijk te werk te gaan, bepalen tot den --- OORSPRONG der COURANTEN. Ik begin met de Chineezen , die wonder- en zonderbare kinderen der Sch pP^ om dat die voorzeker, de oudste dagbladschrijvers zijn, die wij op den°oDd, aardbol aantreffen, en bij wie ook de drukkunst reeds voor vijftien eeuwen -* --- CHINA. Op de vijftiende bladzijde eener voorrede van de vertaling der Chou-ktng' ._^ boek der Chinezen, gedrukt in Parijs 1770, merkt de Vertaler, de heer "J.^ aan, dat reeds sedert bijna vier duizend jaren In China Historie- en Coll"n ~iuyj_J aan he: hof bestonden (*). Men kan dus .'ernst aan dat V--"- il" __ï__^_ (*) Abel-Nemusat neemt duizend jaren minder. Evenwel is de massa °Lieg«r.- Rijk, volgens deze schrijver nog ai van belang, want de voorganger vg. woordigen Keizers had bevolen eene Keur of Bloemlezing uit de beste boek vaardigen en ,n honderd tachtig duizend banden uit te geven. Mogt _e dige zamenpersende drukgeest het eens zoo ver brengen om zulk een v>erk \, verkrijgbaar weid,) ;_ CB boekded ui: te geven. . en wij behoeven tilet 200 3ls __§$•__-_ koster en C-'thembcrg te beslissen, de oudste Couranten buiten dat vermaarde rijk tellen niet zoo vele honderden ja- W*"C Het moet toch van oude tijden her, even als op heden, zeer moeijclijk geweest fen' oor de Europeanen, om zich bij den Chfoetchen uitgever te abonneren, of om Z-n..v „emen van zijn dagblad, anders hadden wij er meer van kunnen vertellen. k°PIJ djt ego.stisch volk is geenen Couranten-handel te drijven, der de heerschappij van de Keizers Hia en Chang, 2207 en 1122 jaren voor 1,-mis geboorte, waren aan het hof twee historieschrijvers, de een Geschiedschrijan de regter —, de ander van de linkerhand genoemd. De eerste beschreef a" daden van "de Vorsten en Grooten des rijks, — de andere schreef hetgeen hem a de Prinsen werd opgegeven. Deze schrijvers vermeldden niets (zoo staat van ïTifeeboekt) dan hetgeen waarheid behelsde, dus ook de gebreken der Opperheeren; •zelfs wilden zij liever er het leven aan wagen, dan in hunne jaarboeken leugens te '%'riiven. Zij waren bij de Keizers in groot aanzien, zoodat zij meermalen te zelfden *?., het'ambt vau Eersten Minister en Opperpriester hebben bekleed. Tot den post "n Geschiedschrijver behoorde ook die van de Couranten zamen te stellen, welke moesten bevatten den tijd der vervulling van alle plegtigheden, en hetgeen °" de binnenlanden voorviel. Wat daar buiten gebeurde, was hun natuurlijk onvers-Mie daar een opregt Chinees zich nooit met een ander land bemoeit. Men heeft .elfs willen beweren, dat zijne eigenliefde zoo verre gaat, dat hij stellig gelooft, dat 'et alleen onze aardhol, maar het gansch heel-al om zijnentwille is geschapen. — Welke gelukkige menschen voor zich zelven! De burgeroorlogen, vijf honderd jaren voor onze jaartelling, deden Historie en Couranten verdwijnen, en drie honderd jaren later beijverde zich de Keizer Chi hoang-ti, üm _eheel China om te keeren. - Tiran moet ik zijn, en wil ik wezen," was zijne leus Naar overoud gebruik viel men hem lastig met de geschiedenis en de Couranten alle "dagen te versieren door de berigten zijner hoos vorstelijke wandaden, terwijl geen oDDOsitie-blad, geen journal de Peking , courrier de la Kiang, de la Hoan-ho of een Cons fu tsinuè, in de omgekeerde reden beschouwd tot ons land, evenwel het te- Mndeél verkondigden. Dit verveelde hem weldra , zoodat hij in de hitte zijns toorns beval niet alleen alle boeken en Couranten tot pulver te verbranden, maar ook vijf honderd geletterde mannen ten vure doemde, die in de gebergten gevlugt waren, om er de schriften der ouden te bewaren. Zes en dertig jaren daarna heerschtte de Keizer Ven - tl, een wijs Vorst, die niet gelijk aan zijnen Voorganger den waarheidlievenden schrijver haatte, maar de Geschiedenis en Dagbladen in hunnen ouden vorm en kracht herstelde. Hij zorgde nu meerder dan voorheen, dat de kundigste en tevens braafste mannen tot dien post werden verkozen, en na dat tijdstip kwam er eene gelukkige hervorming. Sedert onheugelijke tijden komt er te Peking hoofdstad van China, eene Courant uit (met of zonder Melgelwerk, is mij onbekend) gedrukt op zijdestoffen, bevattende de gebeurtenissen van het rijk. Daarin is het aloude bewaard gebleven: juistheid, waarheid en vaderlandsliefde zijn er de bestanddeelen van. De Keizer zelf houdt zich met de beoordeeling bezig, waarom hij dan ook in den jare 17215 eenen Staatsbeambte ter dood deed brengen, die een valsch berigt daarin had geplaatst, (f) ocri > dat toen de redacteurs in onze dagen, zoo wel in dit als in andere rijken, eer zij de driftige, onberadene of listige pen op het gedienstige papier brengen, eens mogten bedenken , hoe dikwijls zij, naar der Chinezen wet, reeds den dood hadden verdiend, door zoo menige ronde waarheid tot eene platte leugen te versnijden, en den volke toe te dienen, als of zij het wel en goed met hun Vaderland meenen, terwijl kwade trouw hun op het voorhoofd en partijwoede in de ziel geschreven staat. Och Jupiter! dat toch zulke Courantenschrijvers, eensklaps, zoo wel naar ligchaam als naar ziel, in oude Chinezen veranderden; — wat zouden zij veel bekijk, en wij weinig ergernis hebben! — Maar om tot de Pekinger-Courant weder te keeren, zoo dient nog vermeld, dat zij zoo naauwkeurig is in het artikel: Plegtigheden, — dat er telkens wordt verhaald, wanneer een Mandarijn, die nog veel meer te zeggen heeft, dan een Friesch Potestaat in de tiende eeuw, de paauwen —of ravenveder aan zijne muts verkregen heeft. De eerste is een bewijs van hooge goedkeuring; de laatste van diepe vernedering. — Dat men geene stofte ontziet voor die Courant, bewijzen de Exemplaren van 18en 26 Februarij 1798, in de Kouiklijk bibliotheek te Parijs voorhanden, welke eene lengte hebben van tien en eene halve ellen. — Klugtiger is het nog, dat de visitekaartjes, vooral voor personen van hoogen rang geschikt, zeer vele ellen stofte bevatten. Hoe grooter sterveling, hoe meer ellen. Lord Macartncy !(vid.'Handelsblad no. 5. 1829) ontving van den Onderkoning Petchelin een dergelijk kaartje, met hetwelk hij eene middelmatige kamer hadden kunnen behangen. Welk een hemelsbreed verschil bestaat er dus tusschen de Couranten van China en die van Europa! Genen, zegt Voltaire, bevatten alleen de geschiedenis van hun rijk, dezen omvatten de historie der geheele wereld. Zoo is het: genen houden zig bezig met dagelijksche berigten en tijdelijke voorvallen, dezen gaan eeuwen terug en vliegen eeuwen vooruit. De Chinezen lazen vierduizend jaren, de Europeanen nog geene driehonderd, en toch trokken wij meer voordeel van onzen handel, want wij volgen, dat is, wij gaan vooruit met den tijd. Wat zullen wl) nu niet gevorderd zijn , indien Europa's kinderen ook eens vierduizend jaren Couranten gelezen hebben? Dit verheven denkbeeld maakt mij te duizelig, dan dat ik er verder overschrijven zoude. Derhalven, verlaten wij dit Middelpunt der aarde, (Tschong-kue) en begeven wij ons naar Europa. om in het oude Vaderland der wereldberoemde ,ja wat nog meer is , der wereldbeheerscht hebbende Romeinen, den oorsprong der nuttige dagbladen, op te delven. — Men moet echter niet denken , dat zij uit de assche van Pompeji en Herculanum zijn verrezen; neen, van het geboorteland van Algarotti, Gozzi, Goldini, Sansovino en andere Geleerden en Kunstenaars, — van het land waarin ook Aballino zijne verbazend stoutmoedige rol vervulde, zullen wij partij trekken, om tot de ware bronnen door te dringen! — Het vervolg, Italkn en Duitschland, in de volgende weck. --- MENGELWERK. TER GEDACHTENISSE AAN DE JONGSTVERLOOPENE FEESTDAGEN. nü «relepenheld dat zich Z. M- onze geliefde Koning, met Hoogstdesze fs oudsten 7, on en oudsten Kleinzoon In deze Stad bevond , trok het onze aandacht dat, buiten 7 M en Hoofstdeszelfs Vader, nimmer een der Vorsten uit zijn doorluchtig huis, in de 'Nederlanden, het geluk gehad heeft eenen Kleinzoon te aanschouwen, en dat, " zoo Verre wij weten, Friesland nimmer de eer heeft genoten van Grootvader, Vader eu Kleinzoon, van zulk eenen uitstekenden rang, te gelijkertijd op zijnen grond teDe°geschiedeLnis 'doorloopende, vinden wij, ten aanzien der Friesche Stadhouders uit het huis van Nassau, het navolgende. _•'•___-•*■_ WiLi-iu Lodewijk, Graaf van Nassau, geboren 1560, gestorven 1620, Frieslands eerste Stadhouder, liet bij zijne gemalin. Prinses Anna van Nassau-Oranje, dochter van Prins Willem I, geene kinderen na. Zijn broeder en opvolger, Ernst Casimir., Graaf van Nassau, tweede Stadhouder geboren 1573, en in den krijg gesneuveld 1632, trouwde Sopiiia Hedwiü, Prinsesvan Brunswijk, welke hem twee zonen baarde, die beiden het vaderlijke ambt bekleed hebben. De een, Hendrik Ernst Casimir, of Hendrik Casimir I, derde Stadhouder geboren 1611, in den oorlog omgekomen in 1640, stierf zonder getrouwd te ziin geweest. De tweede , Willem Frederik, vierde Stadhouder, geboren 1613, (-estorven 1664, ten gevolge van een ongelukkig toeval, hem door zijn eigen pistool overkomen, trouwde, In 1652, Albertine Agnes, dochter van Frederik Hendrik Prins van Oranje. Daar nu Ernst Casimir iv 1632 was overleden, heeft hij natuurlijk eeen grootvader kunnen zijn. WiiLEM Frederik overleed (als wij zelden) in 1664. en liet twee kinderen na, van welke de zoon, eerst in 1684, zich in het huwlijk begaf, zoo dat ook deze Vorst zich niet in eenen kleinzoon heeft mogen verblijden. Evengemelde zoon, Hendrik Casimir 11, vijfde Stadhouder, geboren 1657, getrouwd in 1684 aan Ameha, Prinses van Anhalt Dessau, verwekte verscheidene kinderen; doch zijn zoon, die liet geslacht voortplantte, trouwde eerst in 1709, terwijl hij zelf in 1696 overleed. .-"--■__•'•'_ _ _•„ „ j • Die zoon, loan Willem Friso, zesde Stadhouder, geboren 1687, en gehuwd in 1700, verdronk aan den Moerdijk den 14 Julij 171 _,- en beleefde niet eenmaal de geboorte van zijnen zoon, Willem Karel Hendrik Friso, zevende Stadhouder, geboren den 1 September 1711, in 1747 Algemeen Stadhouder, en beter onder den naam van Willem IV bekend. Deze liet bij zijne schrandere gemalinne, Anna , Prinses van Engeland , tijdens zijn overlijden in 1751, twee minderjarige ongehuw- Van de doorluchtige gemalinnen der voormelde Stadhouders, overleed de weduwe van Ernst Casimir in 1642, dus vóór het huwelijk van haren zoon. Ook prinses Anna stietf, in 1759, vóór dat haar zoon in den echt was getreden. Maar Albertina Agnes, Willem Frederiks gemalin, op het Oranjewoud in 1696 gestorven, zag haren kleinzoon haar overleven. Ook Amelia (gestorven 1726,) had dat geluk, en Insgelijks Maria Louisa Prinses van Hessencassel , des uitmuntenden Joan Willem Frisoos edele gade, gestorven 1765, en onder den haar zoo vereerenden naam van Marijke Moei nog bij het nageslacht bekend. Zij genoot nog in 1754 het genoegen, hare schoondochter, Prinses Anna met derzelver beide kinderen, Prinses Carolina en Prins Willem (den vijfden) bij zich in Friesland, en bepaaldelijk op ■het Oranjewoud, eenigen tijd te zien doorbrengen. Wat de Hollandsche Stadhouders, Willem len zijne nakomelingen betreft, hijzelf, de verlosser van Nederlanden de grondlegger van den Staat, liet drie zonen na; Purups Willem, geboren 1554, overleden 1618, zonder kinderen; Maurits, tweede Stadhouder van Holland enz., geboren 1567, ongehuwd en zonder wettige nakomelingen, in 1625 overleden, en Frederik Hendrik, nog op 's voedsters lieven schoot, (als Vondel zegt), toen een vuige moordenaar den Vader dcs Vaderlands in 1584 doorschoot. Zijne weduwe, Louise de Colignij , stierf in 1620, en dus voor de geboorte van haren kleinzoon Willem 11, (1626). Frederik Hendrik, derde Stadhouder, in 1647 gestorven, heeft evenmin zijnen kleinzoon Willem 111, geboren in 1650, gekend; en Frederik Hendriks zoon, Willem 11, vierde Stadhouder, stierf nog vóór de geboorte van den zijnen. Deze Willem 111, later Koning van Groot Brittanje, vyfde Stadhouder, verwekte geene kinderen bij Maria Prinses van Engeland. Maar Frederik Hendriks echtgenoot, Amelia, Gravin van Solms, bereikte eenen hoogen onderdom, komende in 1675 te overlijden, en zag dus haren kleinzoon de mannelijke jaren intreden. Des tweeden Willems echtgenoot, Maria Stuart , Prinses van Engeland, stierf in 1662, doch (gelijk wij zeiden,) haar Zoon was kinderloos. Prins Willem V echter, de vader van Z. M. den Koning, overleed eerst In 1806, en zijne verhevene gade, Frederika Sophia Wilhelmina, Prinses van Pruissen, geboren in 1751 , overleed den 9 Junij 1820. Beiden hebben alzoo hunne twee kleinzonen, geboren 6 December 1792 en 8 Februarij 1797, gekend, en de Vorstinne daarenboven nog twee van hare achterkleinzonen, geboren 19 Februarij 1817 en 2 Augustus 1818. Hoe wel doet het ons, te zien, dat zulk een Koning als de onze zulke zigtbare blijken van de gunst des Allerhoogsten, boven zoo vele anderen vau zijnen stam geniet. Hoe hebben zich niet aller harten dezer dagen verheugd, in liet aanschouwen van den besten aller Koningen; van zijnen dapperen Zoon, wiens bloed voor onze onafhankelijkheid zoo roemrijk eens gevloten heeft; van het veelbeloovend kind, in wien vader en grootvader te herleven sckijnen, en welks beminnelijke trekken zich onnitwischbaar in onze harten geprent hebben, naast de beeldtenissen van zijnen vader, van zijnen en onzen Koning. Des laatsten jaren zijn nog niet zoo hoog geklommen, en zijne gezondheid schijnt, (Gode zij dank), nog niet zoo zeer geleden te hebben, of hij kan, ais zijne groote moeder, nog eens kinderen van zijnen kleinzoon aanschouwen. Dien zoeten en reinen wt-lust schenke hem Hij, wiens beeld hij op aarde is, en, even als wij, moge ook ons nakroost zich met de hoop strelen, dat het Nederlandsch Koningshuis niet dan met Nederland — zelf zal vergaan. Laat ons de doorgebragte feestdagen, Lezers, die als het ware te zamen één feest waren, niet vergeten. Het was een feest van reine vreugd, Met diep gevoel vereend ; Een feest voor ouderdom en jeugd; Elks hulde welgemeend. Den welbeminden, die de Kroon Zoo onvermoeibaar torscht, — Des eedlen vaders dapperen Zoon, Eens, Nederland, uw Vorst, — Des helden kroost, ook eens, als hij, Met vaders kroon versierd, — Bragt ons dit feest, een feest zoo blij Als immer werd gevierd. Drie Vorsten, uit het Friesche bloed! Prent, ets het in uw geest, En kind en kindskind in 't gemoed, llet Frjescu Driekqnincsi-eestl De Redactie. --- LIED AAN DEN KONING. BIJ GELEGENHEID VAN HOOGSTDESZELES VERBLIJF IN FRIESLAND. Wilhelmus van Nassouwen Zijt gij va" 'c Friesche bloed, Op God was nw betrouwen In 's werelds zuur en zoet. Thans wenscht Gij te regeren, Met Vaderlijke min, En, in de vrees des Heeren, Uw talrijk huisgezin. Uw Voorzaat sloeg zijn' handen Aan 't juk der dwing'landij, En maakte zeven landen Van 't dierbaar Neèrland vrij. Als ooit een tweede Spanje, Dat God verhoede! keert: Gij Prinse van Oranje Staat vast en onverveerd J Eens gaf het lot zijn slagen En trof uw's Ouders hoofd ; Maar Gij ook moest het dragen, Van Land en goed beroofd; Als balling uitgesmeten, Naar 't overzeesche strand; Gescheurd, maar niet vergeten, Van 't lieve Vaderland. Wat hebt Gij niet geleden o Ne.rland! van dien slag: Uw vrijheid lag vertreden, Geen zee vertoonde uw vlag; Gij zaagt uw zeden honen, En door een' Fransch Despoot Uw rijkdom en Uw Zonen Gevoerd in Frankrijks schoot J Maar, God wou 't zoo regeren; De vorst moest, in zijn hand, Als middel wederkeeren, Ter redding van ons Land, Men deed 's volks wensch U weten Gij gaaft uw Konings woord. „ Vergeven en vergeten, „ En alle wrok gesmoord!" Leeuwarden, den 25 Julij 1830. Gij kwaamt met brave zonen Die wagen goed en bloed ' Om 't Vaderland te toonen Oranjes ouden moed. Schoon blinkt aan 's Prinsen zijd* 't Verwinnend heldenzwaard Waarmee hij 't Land bevrijdde' En 't ondier sloeg ter aard. Toen is zijn moed gebleken, Toen heeft zijn bloed gevloeid Toen wierp hij 't Ridderteeken Met eigen bloed besproeid, Tot loon voor heldendaden, Met ed'len zin ter aard, En sprak: „ Mijn Kameraden» Gij allen zijt dit waard!" De Prinsen van Nassouwen, Zijn nog het oude bloed, Op hen is ons betrouwen: —. En, waar ook onrust wroet Het Land der vrije Friezen, Dat nieuwe boosheèn haat, Zal eer zijn naam verliezen Dan dat het hen verlaat! 't Is Willem van Nassouwen, Die ons zoo wel regeert: Weer bloeijen de landsdouwen, Der steden pracht vermeert' De Godsvrucht is in eere, Om dat de Vorst Haar mint: — Eerst dienen wij den Heere En dan den Vorst, Gods vrind! O Koning I Gij moogt leven, En, diep in ons gemoed, Sta uwe naam geschreven, Voor 't goede dat Gij doet. — Gij maakt, met uwe Zonen, O Neèrlands Lust en Hoop! De kleinste van de Kroonen, De schoonste van Euroop. --- DE HISTORIE DER COURANTEN. Die timmert aen den wegh En schrijft voor 't algemeyn, Sal staeg voor alleman Een steen des aenstoots seyn. Toen in de maand December van het afgeloopen jaar in de Leeuwarder Courant de aankondiging geplaatst werd, dat zij, gelijk vele anderen, ook met een Mengelwerk zouden worden voorzien, welk plan reeds twee jaren vroeger was gevormd, kwam het mij, voor het eerst in mijn leven, hoezeer ik reeds vijf en twintig jira lang een getrouw lezer van alle dagbladen was, in de gedachten, dat ik niet eenswisi hoe de Couranten in de wereld gekomen zijn, wat derzelver doel en strekking gewee>. was, hoedanig zij behooren te wezen en wat zij thans zijn; wat geleerde en wlja luiden er over gedacht en geschreven hebben. . . . Zoo als het dikwijls gaat met menschen van mijn' slag, die Kunne wijsheid oom. van anderen hebben moeten, daar zij op eigen wieken zwakjes drijven, vroeg ik eenig knappe Couranten-lezers; doch die wisten mij alles te vertellen, behalve hetgeen ikv ■ langde te weten. Sommigen verklaarden dat hun de Historie der Couranten zeer • verschillig was, als zij maar goed te lezen waren, en stelden zelfs de mogelijkheid, tol per arabier in de wereld gekomen waren. Bij anderen die louter uit tijdverdrijf en \dooding lezen, vond ik geen beter onthaal, daar zij mijne nieuwsgierigheid zeer ongepw vonden en beweerden, dat men bij alles wat men las geenszins zijne hersenen o ver gebeurde en lang geledene dingen krenken moest. Eenigen achtteden het dertn - te niet waardig zulk een nietig onderwerp te behandelen, en wel op het krachtiga gP ment, dat eene Courant toch altijd maar eene Courant was. Een oud man, van een * fatsoen, die dit gesprek aangehoord had, zeide: „ Zie onzen beroemden DO „ Styl , op het woord Krant, en daar vindt gij: ---