MENGELWERK. IETS OVER HET OP DEN 15 APRIL 1832, BIJ ZWARTEHAAN, ONDER SINT JACOBI PAROCHIE, GEVANGEN ZEEDIER. (Vervolg van dit Mengelwerk No. 43.j Ik beb de belangrljksce afmecingen des ligchaams aldus gevonden: El. Van den inham des scaarcs coc de punc van de bovenkaak 4.75 Van den mondhoek coc de punc der bovenkaak 0.45 1 benedenkaak 0.46 Van de punc der bovenkaak coc de voorsce lip van hee spuiegac... 050 rand der rug- of vetvin 195 Grondslag der vetvin 0.45 Voorrand o 50 Achterrand 0.38 Van dezen achterrand tot den inham des staarts 2.35 Van de punc van de onderkaak coc den voorrand des schouders 1.06 Lengce van elke vlaar 0.59 Breedee 0.36 Breedte van de scaarc van de eene pure coc de andere 1.24 Van de punc van de cong coc den worcel derzelve 0.41 Grootste breedte van de tong 0.20 De lengte van het geheele dier is eerst 0.75 meer opgegeven, hetgeen waarschijnlijk van de manier van meten afgehangen heefc. Hec geefe namelijk een grooc verschil of men de bogc van kop en rug, dan of men regc door mccc. Deze laatsce manier kiese men als de veiligsce. — Zoowel uic de plaacsing van sommige uicwendige deelen, als uic de oncleding mag men besluieen, dac de kop 0.70 of iecs meer lang is en derhalve niec, zoo als bij de Walvisschen \ van hec geheele dier daarscelc, maar minder dan J. Eindelijk blljfc ons de beancwoording der vraag over, welke Soort van Dolfijn is de onze? Deze vraag laac zich na eene naauwkeurige vergelijking van de eigenschappen des diers mee de beschrijvingen van de besee natuurkundigen ook spoedig beantwoorden , als men niets dan de sijscemacische naam begeerc cc wecen, maar ik stel mij voor dat men hier liefst de hollandsche meest gemeenzame naam en de beschrijving van bet dier zelve en deszelfs geaardheid zal lezen-, en dit heefc eenige meerdere zwarigheid. Ik zal trachten er ten minscen zoo veel van ce zeggen, als ce dezer plaacse en op dit oogenblik geschieden kan, met verzoek om in het oog te houden, dat mijn opschrift iets en niet alles belooft. Ons dier dan is die soorc, welke de sUscemaeische nacuurbeschrijvers Delphinus Orca noemen en door Cuvier (R. A. I. p. 289) aldus bepaald worde: Hij heefc dikke, „ kegelvormige, een weinig gebogene canden, een getale van 11 overal Cd. I. in elke „ kaak aan weerskaneen, dus 44 in hec geheel), de achterste dwars afgeplat; het lig. „ chaam boven zwart, beneden wit; eene halfmaansgewljs gebogene plek boven het „ oog; de rugvin verheven en spits. — HIJ is de grootste soort der Dolfijnen, zijnde „ dikwijls 20 a 25 voeten lang; hij is de wreedste vijand van den Walvisch. Zij tas„ ten deze troepsgewijze aan, tergen hem tot dac hij den bek openc en verslinden dan „ zijn cong." Wij moeeen hier nog bijvoegen, dac gemelde cc vroeg voor de weeenschappen dezer dagen overledene nacuutkenner onze Dolfijn toe die gene brenge, welke een stompen kop hebben , waartoe ook de gewone Bruinvisch behoort, en welk karakteimerk een ieder in het oog viel. Geheel anders is dit met de Tuimelaars en eenige andere soorten, die een toegespitste, wel wat naar een ganzenbek gelijkende, snuic vereoonen. Vergelijkt men onze boven gegevene beschrijving van de tanden met die van Cuvibr , dan oncwaarc men eenig verschil cusschen de geealen en cusschen de plaacs der afgeslecene canden. Doch die laac zich oplossen, als wij in aanmerking nemen dac hij 11 opgaf; om dac die zoo is in een kop, die in hec Parijsche Musaeum bewaard worde en reeds door Lacbpède (Cétac. Pl. 16.) werd afgebeeld, en welke kop geene blijken vertoonc van canden verloren ce hebben. De cweede kop, die Cuvier van onze soorc zag in hec Musaeum van de Heelmeesters te Londen, waarvan zijne 3de en 4de figuur van Pl. XXII des Ossem fossil T. V. 1. de afbeelding schijnt te wezen, beefc 10 canden in de bovenkaak en 12 in de benedenkaak, dragende in de bovenkaak wel eenig blijk van verlorene canden. Misschien scheen hem deze geseeldheid ce twijfelachtig toe, om ze in zijne beschrijving op te nemen. — Het verschil tusschen de plaacs die de afgeslecene canden bekleeden is zeker aan een schrijf- of drukfouc bij Cuvier coc ce schrijven, daar in de laacscgenoemde figuur de vier voorste tanden der benedenkaak zeer afgesleten afgebeeld zijn en de overige allen spits, zoodac hij onmogelijk mee opzet de achterste afgeplat noemen kon. Het loopc bij ons voorwerp zeer in hec oog, dac de canden van de benedenkaak meer afgeslecen zijn, dan die der bovenkaak ; van de eersce zijn hec voorsce paar vlak, de vier volgende paren scomp afgerond , van de laacscen is geen paar vlak horizoneaal, maar zijn de drie voorsce paren schuins binnenwaards afgeplac. Overigens is van de beneden - tanden de achterkant en van de boven - tanden de voorkanc meesc afgesleten, terwijl de langscen $ N. duim en de koristen ii duim boven de beenen kaak uitsceken; aan den worcel zijn de diksten 3 N. duim in middellijn. Op een na de achtersce, regeer tand in de onderkaak is afgebroken , zit scheef en ziet er ziekelijk uit. Alle overigen staan vrij vast in de kaken. De minst gesletene canden zijn een weinig achter- en binnenwaards gebogen, hetgeen zeker bijdraagt om door middel derzelven het gevangen aas beter te houden en het terug gaan van hetzelve uit de mondholte te belemmeren. Doch laat ons v« de tanden afzien, na alleen nog te hebben opgemerkt, dat wij niet gelooven, dat ra deze soort van Dolfijn ooit 40 tanden in ééne kaak plaats kunnen vinden, zoo al» Lacep4de zegt, dac door den grooten Petrus Artedi wordt opgegeven. Ik vermoed dat hij 40 in beide kaken vond, doch kan die niec nagaan daar mij zijn oorspronkelijk werk oncbreekc. Linnaeus (Sijst. Nat. cd. Gruel. I. 231) geeft immers dae gecal ook op en putte zijne beschrijvingen van dit slag van dieren veel uic Artedi's geschriften; hij nam waarschijnlijk een oud voorwerp waar, daarbij alle linnen scomp noemc. De kleur en eeekening des diers zijn in bovengemelde beschrijving van Cuvieß waarschijnlijk volgens Hunter opgegeven. Deze Engelsche natuurkenner onderzocht een mannelijk voorwerp in 1759 in de Teems gevangen en gaf van heczefve eene afbeelding in de Phil. Trans. 77. T. \6, welke naderhand in andere werken is gevolgd. Dac dier was 24 voecen lang en kome mee hee onze zeer overeen. De gtnsche rug. bovenkaak en schedel , de rugvin en de boyenvlakte der staarc zijn glinsterend zware, zonder eenige rimpels of plooijen. Toen wij hec dier voor de eersce maal zagen va die vooral zi.cbaar, doch later ontstond er iets rimpeligs en dofs De vlaaren waren aan weerskanten even schoon zwart. Van elke mondhoek af naar de inplanting vin elke vlaar en dan zoo verder achterwaards tot ongeveer 1 El van den inham derstaart af, wordt die zwarte kleur met een moeijelijk te beschrijven bogtige lijn scherp v«n de witte oppervlakte der benedenkaak , borst en buik gescheiden. Men stelle zie& voor dat het zwart van het plugënd aan weerszijden eene vooruitspringende breede, stompe streep in het wit vormt en dat de beide helften der staart van onderen wit met een zwarte zoom en een flaauw- zwart middenstuk. Brzonder kome echcer de wicte plek boven ieder oog in aanmerking. Dezelve begon biions dier zoo als bij dac van Hunter .een weinig meer voorwaards dan de binnen (of voorsce) ooghoek en strekte zich 50 N. dnim achcerwaards uic: in hec midden was dezelve 10 N duim breed en bep naar beide einden wel smal, maar niec puneig, uic. Da halfmaansgevvljze gedaante kon men er echcer niec in erkennen; de figuur van Hunter vertoont die evenmin. Hoe die zij, deze plek of band is nog bij geene andere soorc, dan deze waargenomen en kan dus als een opmerkenswaardig karakcerceeken worden aangeraerkc. Daar de Ouden (JXIV,Sr Jb' IX' ff-V' -*u*Nl,s* Bisf. An. lib. XV. cap. 2) bij hec dier, hetweiic zij {Zee-ram) Aries maris noemden, zulke banden aan den kop waarnamen en in hunne beschrijvingen mee den diadeem van een of ander Macedonisch Kon-r* ?r!n .UMI " CL,rIER V,° °°rdeel d" hUO *** d<ï DeltkiriUS OrCtt F****^ zoo als hij «an Visconti (Iconographie grecque Torn. II p. 254 J opgaf. Vo°f hun, die der Ouden schriften beoefenen, sta her nog in het voorbijgaan opgeceW dac zij de Orca, waarvan zoo veel dichcerlijks geboekt staac, niec mee de hier beschrevene moeten verwarren, daar hec coc nog toe geheel onzeker is, welk dier e. mede bedoeld werd. Plinius zeide er van: men zor, deszelfs beeldtenis niet ane*r» kunnen uitdrukken , dan door een ontzettende vleeschklomp met tanden voorden» waarop Artedi met regt aanmerkt: het blijkt dat er een groot slag van Dolfijn?' Potvisch bedoeld wordt, maar hec zou roekeloos ziin de soorc uic dezen onb'p"»*" en zonderlingen woordenvloed ce willen bepalen. De lealianen houden die Orca o*- Ouden meer voor een Pocvisch, dan voor een Dolfijn. ... *~ De groocte en kleur van de rugvin reeds hebbende opgegeven, behoeven wij bl) & zelve niec meer stil te staan. Men is van oordeel dat deze. vin in sommige voor» £ pen bijzonder hoog en spits is, en in dit geval aan het dier den naam van Deti>*»~" giadtator. Zwaard- of Sabel-visch gegeven wed. Zelfs verhtalc men ei 631ïL1. om die Sabel moet dienen om den buik der Walvisschen open ce rijeen, en dergenj labels meer. (Het Slot ir. bit v:lj '■••'' rV#O ---