NEDERLANDEN. 's GRAVENHAGE, ien 9 November. Bij besluit van den 3 dezer, heeft Z. M. de formatie van het departement van oorlog gewijzigd volgens het verminderd bedrag, daarvoor bij de begrooting van dat departement, over de jaren 1844 en 1845 aangewezen, met bepaling , dat de vroeger verleende magtiging tot het in dienst stellen van een' hoofdofficier bij het ade bureau der afdeeling genie, en van twee hoofdofficieren der militaire administratie, bij het ïste en 3de bureau van de afdeeling administratie, wierd ingetrokken, mitsgaders dat pensioen uit 's Rijks schatkist zou worden verleend aan zoodanige ambtenaren, thans nog bij liet departement van oorlog werkzaam, die niet ln de zamenstelling van het nieuwe kader hebben kunnen worden begrepen. — Bij verschillende besluiten van den 3 dezer heeft Zijne Majesteit goedge vonden: 1». Bij den plaatselijken staf, den rang van kolonel toe te kennen aan de luitenant-kolonels P. R. Boelen, plaatselijken commandant van de eersse klasse te Bergen op Zoom, H. C. ten Broeke en J. Voigt, plaatselijke commandanten van de tweede klasse, respectivelijk te Breda en 's Hertogenbosch , en dien van kapitein aan den eersten luitenant J. Pommée, plaatsmajoor van de derde klasse te Woudrichem. 20. Te benoemen: Bij het wapen der infanterie, bij htt 2de regiment infanteiie, tot majoor, de kapiteins der eerste klasse L. A. C. M. van Ghesielles Koek, vsn het regiment grenadiers en jagers, en J. C. A. de Roo van Alderwerelt, vsn de ïste divisie van het algemeen depot der landmagt, en tot kapitein van de derde klasse, bij ancienneteit, de eerste luitenants P. F. de Ra•vallet, van het ïste regiment infsnterie, J. Piper, van de opgeheven twee laatste divislen van het algemeen depftt der landmagt, en A. J. T. Beekman, van het sde regiment infanterie; bij keuj, de eerste luitenants-adjudant D. Petter, van het Bste, en J. F. Vleugels, van het 4de regiment Infanterie. Bij het 3de regiment infanterie, tot kapitein van de 3de klasse, bij ancienneteit, den isten luitenant-adjudant P. H L Lilly, van het regiment. Bij het 4de regiment infanterie, tot majoor, den kapitein der ïste klasse A. van Hoey Schilthouwer, van het sde regiment infanterie, en tot kapitein van de 3de klasse, bij keus, den isten luitenant-adjudant K. A. T, Vogel, van het 7de regiment infanterie. Bij het sde regiment infanterie, tot majoor, den kapitein der ïste klasse W. G. F. van Heems kerk, van het regiment, en tot kapitein van de 3de klasse, bij ancienneteit, de ïste luitenants H. S. Lutz, van het Bste, en J. Cramer von Baumgarten, van het opgeheven 9de regiment infanterie, en bij keus, den isten luitenant M. F. C. J. E. W. de Charon de St. Germain, van het 2de regiment infanterie. Bij bet 6de regiment infanterie, tot majoor, de kapiteins der ïste klasse T. Ongerboer, van het 7de regiment infanterie, C. G. ie Bock en W. J Fischer, beiden van het regiment grenadiers en jagers, en tot kapitein van de 3de klasse, bij ancienneteit, den isten luitenant C. J. Schluter, van het regiment. Bij het 7de regiment Infanterie, tot majoor, den kapitein J. W. Walther, van den siaf der infanterie , adjudant van den luitenant-generaal Schuurman, uit welke betrekking hij met deze eervol is ontslagen, en tot kapitein van de 3de klasse, bij ancienneteit, den lsten luitenant A. M. Pompe van Meerdervoort, van het ïste regiment infanterie, en bij keus, den isten luitenant T. Meimer, van laatstgemeld corps. Bij het Bste regiment infanterie, tot majoor, de kapiteins der ïste klasse J. C. Egter van Wissekerke, van het corps, en J C. Anemaet, van het opgeheven 9de regiment infanterie, en tot kapitein van de 3de klasse, bij ancienneteit, de ïste luitenants F. W. K. Meffert, van het opgeheven 9de regiment infanterie, en J. A. Koppelaer, van het 2de regiment van het wapen. Terwijl door Z. Exc. den Minister van Oorlog zijn verplaatst: Bij het reserve bataillon van het 7de regiment Infanterie, de kapitein W. E. van Bevervoorden, van het reserve bataillon van het ontbonden icde regiment infanterie; bij het ade regiment dragonders: de majoor B. van Merlen, van het opgeheven 4de regiment ligte dragonders; bij het 2de regiment lanciers: de majoor W. P. baron Snouckaert van Schauburg, van het ïste regiment lanciers; bij het ïste regiment dragonders: de is;e luitenants W. W. A. Royen, van het ïste regiment lanciers, P. A. J. H. Boreel de M.mreguault en W. H. A. Gelierman , van het ïste regiment lanciers; bij het 3de regiment dragonders: de ïste luitenants G. A. Hamming en W. L. B. van Panhuys, beiden van het 2de regiment dragon ders;_als 2de luitenants; de ade luitenants adjudant, H. L. van Vessem en F.J. van Kempen, beide van het opgeh. 4de regiment ligte dragonders; zijnde aan hen tevens eervol ontslag uit de betrekking van adjudant verleend; bij het ade regiment lanciers: de 2de luitenant J. M. Nolthenius van Elsbroek van het 4de regiment dragonders, thans ingedeeld bij bet isre regiment dragonders. — De luitenant-kolonel dr. Mohr, eerste officier van gezondheid, die dezer dagen gepensioneerd werd, is door Z. M., voor zijne goede, langdurige en trouwe diensten, benoemd tot commandeur der orde van de Eiken Kroon. Hij woonde veertien veldtogten bij, en zou in de maand Mei aanstaande gedurende vijftig jaren, onafgebroken, als chirurgijn-majoor , den Lande gediend hebben. AMELAND, den 11 November. Met genoegen kan men vermelden, dat het Z. M. Koning Willem Frederik, Graaf van Nassau, gunstiglijk heeft behaagd, ten behoeve der Amelander zeelieden, welke met eigen levensgevaar, op den 13 September 11., de1 equipagie van het gestrandde schip Alida hebben gered, als blijk vsn Hoogstdeszelfs tevredenheid over deze menschlievende daad , ter dispositie van den Heer Grietman van Ameland te stellen, eene gratificatie' van zestig gulden, welke men verneemt dat op eene plegtige wijze aan de betrokkene zeelieden zal worden uitgereikt. LEEUWARDEN, den 13 November. De Minister van Financien heeft bij resolutie van 14 September jl., no 21 , op de vraag, of de tuinmanskuizen, boerderijen , enz., zich bevindende op het terrein der buitenplaatsen, tot tijdelijk verblijf der elders gevestigde eigenaren dierende, voor de toepassing der personele belasting, als aanho,iri;keid van het hoofdgebouw, dan wei als afzonderlijk te belasten perceelen moeten worden aangemerkt? Gelet op de bepaling van art. 24 $ 2 der wet op de personele belasting, alsmede op de resolutie van den 10 Julij 1834, no 81, te kennen gegeven, dat, wanneer de bedoelde tuinmanshuizen en boerderijen afzonderlijke gebouwen zijn geene dadelijka gemeenschap hebbende met het heerenhuis of hoofJgebouw , dezelve ook als afzonderlijke perceelen zijn (e beschonwan, en afs zoodanig vatbaar om atzonderlijk te worden aangeslagen, ien name van den onmiddelijken gebruiker Verder bij resolutie van den zelfden damm , no. 100, omtrent de vraag: of iemand, die gepatenteerd is als winkelier, tevens zijne waren aan de huizender ingezetenen zijner woonplaats aanbiedende, al dan niet afzenderlij n moet worden aangeslagen, wanneer hij gedurende de jaarmarkt in die gemeente zijne waren ten huize van een derden uitstalt? Gelet op $ , , lett. „eni, in veroand met §^ 4en 7 der 7de tabel, gevoegd bij de wetten op het patentregt; te kennen gegeven, dat, verraus ten aanzien van het regt, bedoeld § 1, lett b door de wet geen onderscheid wordt gemaakt tusschen het al of Biet inwonen in de gemeente alwaar de uitstalling geschiedt, de gedane vraag niet andeis dan toestemmend kan worden beantwoo; - In net Tijdschrift voor Nijverheid leest men eene belangrijke verhandeling van den heer van der Boon Meuk, over '/ Nederlandsch fabrijkwezen, waarin onder meer voorkomt: „ Eene der oorzaken van't kwijnen of vervallen vaneent ge deelen van o.ns fabnjkwezen, |s eene algemeene en zorgelooze onversehi'ligbeid, ol h.t binnen- of buitenlandsche goederen zijn, en eene te algemeen door gedro.7ge_i« zucht voor tuitlandsch* en minachting voor 't vad.riandiche zoodat men naaüwelÜks aan eene vergelUßing, veel minder aan e.ne onpartijdige vergelijking denkt: hoewel het ook, bij 'tlevend.gst voornemen,om ons fabrukwezeo voor te staan, dikwerf onmogelijk is, over de afkomst in t zekere onderrigt te W°rdGemis aan wetenschappelijke beginselen , onkunde betreffende den aard en de"êiger,schappen der stoffen, die men gebruiken moet en aangaande de geaardheid der te verrigten bewerkingen , zijn insgelijks onder de oorzaken te stellen, waardoor sommige fabrijken kwijnen, waardoor men geene eigene verbeteringen en vereenvoudig.ng.n uitdenkt, of de vorderingen in buitenlandsche fabrijken gemaakt, hier niet kan invoeren; waardoor een deel van t fabnjkwezen op een lossea grond suat, die meer en meer onder de voeten wegzinkt. En dit gebrek aan kennis der natuur-, weiktuig- en scheikunde oefent niet alleen zijn nadeeligen invloed op de inrigtirgen van hen, die haar missen; maar eok andere fabrijken, die de bulp en medewerking van anderen neodig hebben deelendaann en worden in haar vooruitgang belemmerd en vertraagd. Als met t geheel en den schakel, waardoor't een aan'tander verbonden is, overziet, dan bemerkt men terstond , dat de noodlottige gevolgen dezer onkunde zich over c geheele vaderland en deszelfs voornaamste bestaanmiddelen verspreiden. Het is onnoodig, t gezegde over 't gebrek aan kennis te staven door voorbeelden, die mij eene ondervinding aan de band geeft, daar in eene gehoudene vergadering vaneenige fabrükamen, waarin over de belangen van 't fabnjkwezen gehandeld werd, als eene voorname oorzaak van den achteruitgang , met algemeene toestemming , werd aangewezen de lage trap van kennis in werktuig- en scheikunde. Vele der fabrijkanten met wie ik persoonlijk bekend ben, en voor wie ik gaarne de mij opge dragen onderzoekingen heb ten einde gebragt, hebben mij steeds betuigd, dac gebrek aan kennis der scheikunde eene der hoofdoorzaken was, waarom men niet vorderde, en dat zij hoe langer hoe meer de behoefte daaraan inzagen endagelijks £6VOfild6D» ' De gemakkelijke verkrijgbaarheid en de minst mogelijke kostbaarheid der verschillende brandstoffen zijn onder de vermogendste middelen retellen, om'c fabrijkwezen op te beuren. Hierdoor worden de onkosten der fabrijkmatige bewerkingen en zelfs de werkloonen, die ook van de brandstoffen afhangen, zeer verminderd; terwijl zij in een tegengesteld geval daardoor zeer verzwaard en de prijzen der fabrijkaten veel te hoog worden. Sommigedeelen van ons fabrijkwezen worden bijzonder door de kostbaarheid der brandstoffen zeer gedrukt, en elke maatregel, die strekken kan, om haar te verminderen, strekt tot bevordering der fabrijken. De toestand van werkplaatsen, waarin groote vuren dagelijks branden, en die in de nabijheid van de bronnen der brandstoffen geplaatst zijn, in en buiten ons Vaderland, kunnen de waarheid van't gezegde bevestigen. Hoe meer men derhalve langs allerlei wegen den aanvoer van brandstoffen bevordert, en de bewerking der veenderijen gemakkelijker maakt, destemeer nut kunnen de fabrijken van de vrijstellingen trekken, en destemeer zal haar bloei, gelijktijdig met dien van den landbouw en handel, bevorderd worden Ook bij de plaatsing: van vele soorten van fabrijken, moet men zooveel mogelijk die streken kiezen , waarin zich turfgraverijen bevinden, om de transportkosten der brandstoffen te verminderen, en omdat zulke streken gewoonlijk goed bevaarbare kanalen bezitten , die wederom ander eigenaardige voordcelen opleveren. Eene overdrevene en op geene goede gronden rustende oprigting van fabrijken is zeer verderfelijk, daar hierop schade volgen moet, die niet bepaald blijft bij den bezitter, maar zich dikwerf tot velen kan uitstrekken, niet zelden plotseling werkeloosheid, veroorzaakt, en door hoop en verwachting teleur te stellen, dikwerf zeer nadeeligiin de gevolgen werkt. Hoe meer die deelen van 't fabrijkwezen , welke vele handen vorderen, met den landbouw op eene doelmatige wijze vereenigd zijn, des ie beter voor de eigenaars der fabrijken, voor de fabriekarbeiders en de plaatsen, waar zij geplaatst zijn, daar beide takken nu elkander ondersteunen; en waar dit geschieden kan, verdient het alle aanprijzing. Het heeft in eenige buitenlandsche streken en ook hier en daar in ons Vaderland, met de gelukkigste gevolgen, in spin- en weefwerk plaats. De arbeidsloonen kunnen dan lager zijn, en, vorderen de fabrijken minder arbeid, dan is de schade voor de arbeidende klasse minder, daar 't geen de fabrijken niet meer leveren, de grond gedeeltelijk kan schenken. De schroomelijke ellendeenverbastering, eigen aan groote fabrij kplaatsen , waar 't werk vermindert, zijn dAAr niet te verwachten , en die de aangeduidde verbinding tot stand brengt, bevordert 't welzijn vaut Vaderland. IJverige deelneming aan den arbeid der reeds zoo zeer uitgebreidde Maatschappij tot bevordering der Nijverheid, waarin loffelijke werkzaamheid met onpartijdige behartiging van aller belangen en betamelijkheid verbondenis, en vereeniging van vele krachten tot bereiking harer edele bedoelingen, kunnen van belangrijke gevolgen zijn." --- BUITENLANDSCHE SCHEEPVAART te HARLINGEN. Binnengekomen: Den 4 November het kofschip Leeuwarden, kapt. K. W. Nieboer, van Dantzig; het schonerschip Nortkam, kapt. T. R. Botson, vau Londen. — Den 6 dito het kofschip Catharina Elizabeth, kapt. H. G. Pot, van Laurvig. — Den 8 dito het schonerschip Herman & Wilhelm , kapt. C. Claasen, van Greena. — Den 9 dito het schonerschip Flora, kapt. John Man ning, van Londen; bet kofschip Concordia, kapt. H. H. Koster, van Rouaan. Uitgezeild: Den 10 November het schonerschip Fame, kapt. W. Barfield, naar Londen. Aan de Leden, Begunstigers en verdere Vrienden van het Bijbelgenootschap alhier, wordt bekend gemaakt, dat het openbaar Verslag wegens den staat en de verrigtingen van hetzelve, benevens de daartoe betrekkelijke Opwekkings-rede voor dit jaar zal gehouden worden door den Wel Eerw. zeer Gel. Heer S. Crommelin, op Woensdag den 15 dezer, des avonds ten 5 ure, in de Groote Kerk alhier; tot bijwoning waarvan allen, die in de verspreiding van Gods dierbaar en heilig woord belang stellen, minzaam worden uitgenoodigd. Terwijl de alsdan te houdene Collecte, uitsluitend zal strekken ten voordeele van het Bijbelgenootschap. Leeuwarden, Namens het Bestuur van het Bijbelgenootschap alhier, den 9 November 1843. H. SCHU TT E , Secretaris. BESTUURDERS van het Departement Leeuwarden der Maatschappij Tot Nut van 't Algemeen , herinnerende aan het besluit der Algemeene Vergadering van 1825, waarbij, ter bevordering der Schoonschrijfkunst, alle bekwame Schrijvers in ons Vaderland, en bijzonder Onderwijzers, om de drie jaren, zouden worden uitgenoodigd tot het inzenden van Vertoonschriften, en verwijzende, wat de voorwaarden voor eene vernieuwde inzending aangaat, naar het Programma der Maatschappij voor 1843, te vinden achter de Handelingen bladz. 15 en 16: roepen bij dezen alle beoefenaars der schrijfkunst op, onder het Departement Leeuwarden of buiten den kring van eenig Departement in Vriesland ressorterende, om, indien zij genegen zijn naar den uitgeloofden prijs te dingen, hunne stellen van niet minder dan twaalf stuks, vrachtvrij te doen bezorgen aan het adres van den laatst ondergeteekende, vóór den eersten Februarij 1844. Leeuwarden, Bestuurders voornoemd, den o November 1843. H. WELLAN, Voorzitter. R. D. SMEDING, Secretaris. Met toestemming van de Ed. Achtb. Heeren Burgemeester en Wethouders der stad Leeuwarden, zal op Woensdag den 15 November 1843, een BUITENGEWOON WINTER-COLLECT, ten behoeve van de Armen der Israëlitische Gemeente alhier, plaats hebben. Het aannaderende Wintersaisoen, in welk door de menigvuldige aanvragen, de meeste aandacht, ter verzorging van gewone en buitengewone behoeftigen , zoo vereischende is, doet hen van het gemeidde Collect het gewenschte gevolg verwachten. Het Armbestuur der Nederl. Israëlitische Gemeente te Leeuwarden , J. B. DRIELSMA, vice President. Ten Kantore dezer Courant is op nieuw ten behoeve van de hulpbehoevende Huisgezinnen te Terschelling (zie no. 85 en 86) ontvangen van N. N. van Harlingen ƒ5. Vroeger ingekomen ƒ 25,48.. --- * * Getrouwd: Rauwerd, E. H. van BORSSUM WAALKES , en den i November 1843. H. R. WARTENA. Eenige kennisgeving. \* Getrouwd: Blokzijl, P. SMIT, en den 9 November 1843. J- KOOPMANS, van Oostetzee. *,' Getrouwd : Sneek, A. A. LIEPMANN, van Lorden, met den 11 November 1813 HENRIETTA FRIJDA. Strekkende deze zoo tot algemeene als bijzondere kennisgeving. V Heden beviel van eene Dochteh ATJE TOLKERDINA GORTER, Eciugenoote van Leeuwarden, den 9 November 1843. K. WIJBRANDI Jz. Eenige kennisgeving. V Heden beviel van aette welgescb.peoe Dochter DIEUWKE EISMA, geliefde Echtgenoote van Dockum, P. KRAMER, den 10 November 1843. Goud en Zilversmid. * • Na een smartelijk lijden overleed rieden morden onze beminde Dochter SIERDJE, in den ouderdom van 22 jaren. Franeker, D. RUITINGA. den 1 November 1843. H. RUITINGA, geb. Alderts. Eenige kennisgeving. MIDLUM , den 2 November 1843. Heden avond overleed ca langdurige sukkeling, in den ouderdom van 74 jaren en bijna 7 maanden, onze waarde Moeder ANTI E MINNES ANEMA, Wed. Arjen Rinzes Brunia. J ANTJE A. BRUNIA. G. HESLINGA. EKE A. BRUNIA. B. MULDER Jz. * * Onze hartelijk geliefde Dochter CORNELIA, is niet meer op Aarde. Zij 'overleed aan het roodvonk. Vijftien jaren en omtrent negen maanden was zij ons tot vreugde. Die haar kenden, beseffen dat wij zeer veel hebben verloren en wenschen ons voorzeker den troost, welken de hoop des beteren levens vermag in te boezemen, met opregte deelneming toe. IJlst, J- KUIPER. den 6 November 1843. T. KUIPER, geb. Feenstra. PS Nabestaanden en Vrienien , zullen ieze algemeene, ook gaarne voor biizo'niere kennisgeving willen aannemen. * * Heden overleed ten mijnen huize, na eene ongesteldheid van slechts wei nige dagen, in den ouderdom van 66 jaren, onze geliefde Moeder en Behuwd mo_der, Mevrouw ANNA TEITSMA, Wed. den Wel Edel Gestrengen Heer en Mr. Antokius Joiia. Uit aller naam, Noordscharwoude, den 6 November 1843. Th. JOH A. Eenige kennisgeving. * * Heden morgen 9e ure, overleed tot mijne bittere droefheid, na een geduldig lijden van ruim I jaar, mijne dierbare Echtgenoote ELSKE PIEBES TANIA, in den ouderdom van 33 jaren en ruim 9 maanden, na eene gelukkige Echtvereeniging van circa 7, jaren, nalatende drie Kinderen, alle nog te jong om hun groot verlies te beseffen. Makkum, den 8 November 1843. K. OOSTERHOFF. PS. Familie, Frienden en Bekenden, gelieven deze algemeene, tevens als bijzondere kennisgeving aan te nemen. * * Heden avond omstreeks zeven uur ontsliep zeer zacht onze geliefde Moe. der*JOUKJEN MINNES BROUWER, Weduwe van Harmen Hendrik Geerhos. in den ouderdom van 71 jaren en ruim 8 maanden. Dragten, M. GEERL I G S , den 8 November 1843. Mede namens mijne Broeders en behuwd Broeder. * * Heden avond trof mij de zwaarste slag des levens. Mijne lieve Vrouw HENDRIKA van GIFFEN, overleed na eene langdurige ziekte, in den ouderdom van drie en twintig jaren en zes maanden. Zij stierf stil en kaim, gelijk zij geleefd beeft. Sexbierum, den 8 November 1843. R- JENTINK. » » Ow den 4 Novemoer ontsliep, na een allersmartelijkst lijden, in het 77ste levensjaar, onze teeder geliefde Moeder. De waardige Vronw vond steeds moed en kracht in haar Christelijk geloof, en rust dankbaar gezegend en hooggeëerd door kinderen en Vrienden. J. R. RUITENSCHILD. Leeuwarden, den 9 November 1843. In aller naam. * ♦ Heden overleed aan langzaam verzwakte en eindelijk geheel vervallene levenskrachten, mijn waarde Echtgenoot GERBEN DURKS LANTING, In den ouderdom van 86 jaren en 8 maanden. Oppenhuizen, N. W. FRANK E N A , den 10 November 1843. Wed- G. D- Lahtii-O, . LE-EUWARDEN, den 11 November 1834. Heden ontsliep zeer kalm, in de hoop op een beter leven, mijne geliefde Echtgenoote ELIZABETH DIJKSTRA, in den ouderdom van ruim 45 jaren. !>IK-A' G. STELLINGWERF. * • Na eene langdurige sukkeling overleed mijn beste Man en mijner Kinderen'zorgdragende Vader OLTMAN ALBERTS OLTMANS, in leven Huisver. wer alhier. .... __ . , . ._ • Door deze geef ik kennis daarvan aan Vrienden en Bekenden, zoo wel buiten «ls binnen deze stad. Ten behoeve van tijdelijk onderhoud, zullen de werkzaamheden, met behulp van mijnen oudsten Zoon, blijven voortgaan. Ik beveel mij daarom aan in de gunst van hen, die iets willen laten verwen, en hoop dat men deswegens aan eene Weduwe met vijf kinderen billijk zal gedenkeLeeuwarden, Wed. O. A. OLTMANS, geb. Smedinu. den 13 November'lB43- »'» i* Oosterstraat. ---