LEEUWARDEN, 15 December. In eene van veel studie en degelgk on. lerzoek getuigende rede vestigde de heer J. O. Singel*, die Donderdag avond als spreker optrad in de bgt«nkömst van het Friesch Genootschap, de aandaoht der talrijke aanwezigen op eun van Frießlands edelste en meest Terliohte zonen, Balthazar Bekker, op den- man, jan wien te recht kan worden verklaard, „dat üen duivel heeft bestreden en hem heeft onttroon*. In korte trekken gaf spr eene levensschets v an dezen grooten man. Hg werd te Metslawier in 1634 geboren, studeerde te Groningen en te Franeker; hg was predi kant te Oosterlittens, daarna te Franeker en, na nog op eenige andere plaatsen het predikambt te hebben vervuld, werd hg in 1679 predikant to Amsterdam. Op nauwgezette wgze verTuldo hg zijne her.lerlgke plichten; dit Terhinderde hem echter niet, maar spoorde hem Teeleer aan om zijne Btudiën Toort te zetten en het resultaat Tan die studiën in menig geschrift te openbaren, — geschriften, die hoofdzakelijk ten doel hadden aa bestrnding van het bggeloof, dat in die dageu zoo welig tierde. Hg werd Terdacht gehouden Tan Cartesiaansohe ketterij. Toen hg in 1683 in een werkje overdekome ten aantoonde, dat deze geen Toorteekenen waren of konden znn van Tolksrampen of onheilen, en toen in 1691 de eerste twee deelen en in 1693 het derde en vierde deel van zijn Betooverde wereld het licht zagen, we- d hij van het predikambt ontzet, omdat de machtige Synode, waarop hg zioh had beroepen, de geToelens, in dit boek gehuldigd, Terwierp. < - In de Betooverde wereld trekt Bekker krachtig te Telde tegen het geloof in het bestaan Tan booze geesten, spoken, duiTels enz. Als men bedenkt, dat hg een streng CalTinist was, Toor wien de Bgbel het meest gezaghebbend geschrift was, dan is des te beter te begrijpen, hoe zwaar hem die taak moet zijn geTallon In korte trekken schetste spr. den inhoud Tan dit merkwaardig boek, dat in Terschillende talen werd OTergezet, en daaruit leeren wg , dat hg het geloof aan die boTennatuurlgke wezens toetste aan de leer des Bg bels, de eenige kenbron der waarheid, en omdat, naar Bek kers uitlegging en Terklaring daarTan , de Bgbel dn bestaan niet leert, werd dit ook nu.t geleerd door Bekker. De Terklaringen die hij geeft Tan bijbelplaataon, waur sprake is van duivelen ot booze ot onreine geesten, getuigen van groote scherpzinnigheid, maar ook hiervan , dat het h-.-m veel hoofdbreken moet hebben gekost om niet met de woorden des Bijbels in strgd te komen Bekker bepaalde er zich echter niet uitsluitend toe om dit bijgeloof op directe wijze te bestrijden, hij wees ook de middelen aan, om het ontstaan en voortbestaan daarvan te Terhinderen, en deze waren goed onderwijs en meerdere kennis der natuur. Het geloof in al die booze machten vindt zijne oorzarU in onkunde, waardoor vooroordeel, Trees, dweepzucht on dsrgelijke ontstaan en vrij spel hebben. Deze, en deze alleen, hebben de wereld met al die denkbeeldige wezens gefuld. Hef dus de onkunde op en wij zijn dan van zelf Tan al die spoken, duivels en hun aanhang verlost. Merkwaardige bijzonderheden omtrent spook-, heksenen duivelverschijningen werden uit Bekkers boek medegedoeld, en deze maken bet verklaarbaar, dat oen mnn , zóo eerlgk , zóo verlicht en zóo moedig als hg , zich krachtig Terzette tegen de gruwelen, onrechtvaardige vonnissen en martelingen, die in Nederland, maar vooral daar buiten, aan de orde van den dag waren. Bekker was een machtig strijder in den dienst der waarheid, maar, gelijk aan de meeste helden in dien strijd, bleef ook hem het leed , daaraan verbonden, niet gespaard. Hoewel hij om zgne braafheid en geleerdheid in Hiooge achting stond, had hij Blechts weinig trouw» vrienden, maar in do dochter van professor Fullenim had hij eene trouwe en liefdevolle gade, die levenslust en levensmoed in hem wist wakker te houden , en medo aan haar invloed is het te danken, dat Bekker tot het laatste toe in zgn adelen strgd bleef volharden. In enkele trekken besprak spr. nog het uiterlijk voorkomen van Bekker, die zeer leelijk moet zgn geweest, wat trouwens ook bleek uit onderscheidene aanwezige portretten, ook uit een familieportret in olieverf, dat de heer Bekker, burgemeester van Achtkarspelen,welwillend voor deze gelegenheid had afgestaan. ETen geestig als ondeugend is het bijschrift, dat La Monnoye op het portret Tan Bekker maakte en waarin eene toespeling op zijne leelijkheid Toorkomt. Bekker OTerleed te Amsterdam in 1698 en ligt to Jelsum begraTen; de juiste plaats waar, is niet aan te wijzen. Een en ander rosumeerende, besloot spr. zgne redo met de groote Terdiensten Tan dezen edelen en Terstan • digen Fries ten hoogste te prjjzen. Hij sprak als zgne meening uit, dat het Friesch Genootschap eene daad van schuldige piëteit zou verrichten, indien dit het initiatief nam, om de nagedaohtenis van Bekker te huldigen door in of bg de kerk te Jelsum een eenvoudig gedenkteeken to stichten. Dit denkbeeld, door den spr. geopperd , Toerde tot eene korte gedachtenwisseling tussehen den Toorzitter, den heer mr. J. Dirks, en den heer van Loon. Het Tond bij hen Teel bijval, zoodat voorstellen daartoe wellicht spoedig te wachten zijn. — De eerate receptie in het tegenwoordige seizoen bij den Commissaris des Konings zal plaats hebben Vrijdag den 21 December e.k., 's avonds 8 uur. — In de bovenzaal van mej. de wed. Kranendonk, Nieuwe Veemarkt, wordt heden avond eene feestviering gehouden door bestuur en leden van de Goud- en zilversmidsvereeniging met hunne vrouwen, ter herdenking van het honderdjarig bestaan van het zieken- en begrafenisfonds van dit gilde. Do patroons zijn ter bijwoning uitgenoodigd. Deze zoo oude vereeniging bestaat uit p.m. 90 leden en is, naar men ons meldt, de eenigo vakvereeniging alhier welke er eene organisatie als de genoemde op nahoudt. — Dank zij den ijver en den spoed, waarmede aan het tot stand komen der waterleiding is gewerkt, zal deze Zaterdag 22 dezer worden geopend. Het zal met eenige feestelijkheid geschieden. Daartoe zijn een groot getal uitnoodigingskaarten verzonden, — behalve aan de aandeelhouders der Leeuwarder waterleiding-maatschapp/j, aan den commissaris des konings en den griffier der staten, de burgemeester, de leden van den gemeenteraad, de secretaris en de ontvang ir der gemeente, de voorzitter en de secretaris van de kamer van koophandel en fabrieken, de directeur van de registratie en domeinen, de hoofdingenieurs en de ingenieurs van den rijks- en den provincialen waterstaat, de directeur van de gemeentewerken, vertegenwoordigers van de dagbladpers hier en elders enz. Des morgens 9 uur zal door de primitieve concessionarissen , thans generale aannemers , de heeren Th. A. van den Broek en G. W; van Barneveld Kooij Jr. en den ingenieur van laatstgenoemden, den heer H. P. N. Balbertsma , aan de genoodigden gelegenheid worden gegeven, zich per extra-trein naar Grouw en van daar per stoomboot naar de werken der prise d'eau te begeven. Na van Grouw te zijn teruggekeerd, zal de watertoren worden bezichtigd. Om 12Vi uur zal door genoemde heeren aan de genoodigden een dejeuner in het hotel „Het Wapen van Friesland" worden aangeboden. Na afloop hiervan zal men naar het gemeentehuis vertrekken, om van daar getuige te zijn van de opening ler waterleiding op het Hofplein. Het stede lijk muziekkorps zal zich daarbij doen hooren. Om 5Vf uur wordt door het bestuur der Maatschappij 'aan een 100-tal genoodigden een diner in den boven-foyer vau „De Harmonie" aangeboden. In de groote benedenzaal is er 's avonds voor deze genoodigden en de geabonneerden op de waterleiding een concert van het stedelijk muziekkorps en de stafmuziek van het le regiment infanterie met elkander vereenigd en onder afwisselende leiding van de kapelmeesters, de heeren H. de Jong en J. F. Stoetz. Het concert zal tevens voor het publiek tegen betaling toegankelijk zijn. — Gaarne vestigen wij de aandacht op de in dit no. voorkomende advertentie van den heer Sakarinie Kinsbergen, waarbij hij zich aanbeveelt tot het geven van voorstellingen in de „moderne magie" enz. De heer Kinsbergen is een oud en tevens goed bekende in Friesland. Evenmin als in vorige winters, zal het hem zeker ook nu aan goede engagementen ontbreken. — Wij verwijzen naar achterstaande advertentie betrekkelijk de patent Wireine SockS, welke zooien door medische autoriteiten zijn aanbevolen. — Gedurende de maand November zijn in de provincie Friesland overleden 402 personen, hieronder begrepen 34 levenloos aangegevenen, of, over een geheel jaar gerekend, 14.53 op 1000 inwoners (te Leeuwarden 16.18). De sterfte naar den leeftijd was: beneden 1 jaar 69, van I—4 jaar 40 (te zamen 29.62 pet. van het geheel), van 5—13 jaar 25, van 14—19 jaar 14, van 20—49 jaar 62, van 50—64 jaar 46, van 65—79 jaar 84, van 80 jaar en daarboven 28. Aan de bij de wet genoemde ziekten stierven 4, als aan: mazelen 2 en aan diphtheritïs 2, voorts aan croup 10, kinkhoest 11, acute diarrhaea, aanhoudende koortsen 2, ziekten van het zenuwleven 42 , id. der ademhalingsorganen 99 (hiervan aan keel- en longtering 27), id. van hart en vaten 11, id. der spijsverteringsorganen 26, id. der urine- en geslachtsorganen 11, id. van het kraambed 5 , slepende ziekten 98, gewelddadige invloeden 4, verdrinken 5 , onbekend gebleven oorzaken 26 (hiervan plotseling 1). Zonder geneeskundige behandeling stierven 33, bij welke allen doodschouw is verricht. De grootste sterfte was te Workum 34.68 op 1000 inwoners. In de gemeenten Hindeloopen, Schiermonnikoog en Stavoren kwam geen enkel sterfgeval voor. — De Enkhuizer Ct. verneemt, dat tot nadere voorloopige voorziening in den stoombootveerdienst Enkhuizen—Stavoren de Zuiderzee raderstoomboot Willem 111 gisteren in dienst gekomen , met den kapitein en de bemanning van de Holland, gestationeerd te Enkhuizen, terwijl de Holland met kapitein en bemanning van de Friesland, gestationeerd wordt te Stavoren. De dienst zal dan volgens de met 1 Dec. ingevoerde regeling aldus plaats vinden: De Willem 111 vaart 8.50 voorm. en 4.55 nam. van Enkhuizen en 1.14 en 7.07 nam. van Stavoren. De Holland vertrekt 9.10 voorm. en 355 nam. van Stavoren en 11.42 voorm. en 7.14 nam. van Enkhuizen, en zulks in aansluiting met de in beide richtingen vertrekkende spoortreinen. Deze schikking noemt de Enkh. Ct. een werkelijke verbetering, vooral ook , wijl kapitein Oostinga van de Holland jaren lang op de Willem 111 tussehen Harlingen en Amsterdam over Enkhuizen gevaren heeft. Hij kent het schip zoowel als het vaarwater. — De trein die te 11.20 's morgens van Nieuweschans naar Groningen vertrekt, heeft gisteren bij den overweg te Hoogezand een man aangereden. De geneesheer, welke de eerste geneeskundige hulp verleende, constateerde dat hij , behalve een kleine wond aan het hoofd, ernstig aan de ribben was bezeerd. — Z. M. de Koning heeft tot verbetering van den veestapel in Limburg aan het hoofdbestuur der Limburgsche Landbouwmaatschappij ten geschenke aangeboden 1 stier en 4 koeien. Dit geschenk is met de meeste erkentelijkheid aangenomen. — Bij kon; besluit is Z. K; H. de priü8 regent van Beieren benoemd tot ridder grootkruis iv de orde van den NederU«j" sehen Leeuw. — Bij de Kamer van koophandel en fa: brieken te Groningen is eene missive inp-e^ komen van de Maatschappij tot Expl. ya" Staatsspoorwegen over de in werking getre den gewijzigde dienstregeling op de lijn Leeuwarden—Stavoren. Deze wij. ziging heeft tengevolge, dat de lijn Gronin" gen—Leeuwarden niet kan aansluiten met de eerste verbinding Stavoren—Enkhuizen. De trein van Leeuwarden vertrekt te 8.5 uur terwijl de eerste trein van Groningen te 8.51' uur aaukomt. Door de commissie voor de middelen van vervoer dezer Kamer is een schrijven aan de Holl. IJzeren Spoorweg- Maatschappij gericht, waarin op dit ongerief gewezen is en verzocht, zoo de wijziging niet vóór 1 dezer kon worden ingetrokken bij het regelen van den a. s. zomerdienst het ongerief uit den weg te willen ruimen. Daarop is door de Hollandsche Maatschappij geantwoord, dat door de verandering,