BEKENDMAKING. Db BURGEMEESTER van Leeuwarden brengt ter kennis van Belanghebbenden, dat voortaan de Attestatiën de vita voor Oost Indische Gegageerden eerst denl4enoflsenvan de eerste maand van elk kwartaal zullen worden afgegeven. Leeuwarden, den 21 Juli 1893. De Burgemeester voornoemd. van HARINXMA, "DiTbURGEMEESTER van Leeuwarden; Overwegende, dat het voor de veiligheid van het verkeer noodzakelijk is, bepalingen temaken omtrent het rgden langs de Poslstraat aldaar; Gelet op art. 79 der verordening, houdende algemeene bepalingen van Politie in de gemeente Leeuwarden; Brengt ter algemeene kennis, dat hat verboden is, de Poststraat in te rijden van de zijde van de Minnemastraat on in die Straat harder dan stapvoets te rgden. Leeuwarden, den 25 Juli 1893. De Burgemeester voornoemd, van HABINXMA. --- STATEN-GENERAAL. TWEEDE KAMER. 's GRAVENHAGE, 25 Juli. Na mededeeling van de ingekomen stukken en het overgaan tot het trekken van de afdeelingen, gaat de Kamer over tot de algemeene beraadslagingen over het wetsontwerp tot regelng van de kiesbevoegdkeid voor de Tweede Kamer en de Provinciale Staten. De heer Travaglino is d. eersle spreker. Zgn oordeel over deze ontwerp.n is ongunstig. Het is ham ona.ngena.in den Miuster van binnenlandsohe zaken te moeten bestrgden, van wien hg steeds welwillendheid heeft ondervonden. Maar naar overtuiging, naar eer en geweten acht hg zioh verplioht deze voordrachten met openhartigheid te bestrgden. Vooraf wensoht hg eene exoeptie van ontgdigheid , van non-opportuniteit, voorop te stellen. Hg acht het in een tgd van een regentschap niet verstandig, deze wetsontwerpen te behandelen, die den grondslag van den bestaanden regearingsrorm aantasten. Derhalve achtte hg ook de indiening van deze ontwerpen onvoorzichtig, roekeloos, en de verantwoordelijkheid daarvoor rust op den Minister van binnenlandsohe zaken, op den Minister van buitenlandsche zaken en van de Regeering. Juist in tgden van een regentschap moet men alles vermgden wat ontevredenheid en onrust onderde bevolking kan opwekken. Indien er thans ongezonde toeßtandea in de m.atschappg bistaan, dan vloeien deze voort niet uit de bestaande regeling van het kiesreoht, maar uit de toenemende zuoht naar weelde en genot. Hg ziet ook niet in , in welk opzicht de volksme.ning versterkt behoeft te worden in de Vertegenwoordiging. Men zal daardoor het gezag van de Kamer slechts nood.-loos in de waagschaal stellen. Intussehen, in het parlement kan men niet volstaan met het opwerpen van exoeptiën. Hg komt daarom tot de zaak ter principale, Eu dan is zgne eerste stelling deze: dat de wetsontwerpen niet in overeenstemming zgn met de bepalingen der Grondwet. Art. 80 der Grondwet eischt uiterlgk waarneembare kenteekenen van geschiktheid en welstand. Ten opziohte der juistheid heeft de Minister gezooht naar de elementaire hoedanigheden. Maar nu ontbreekt juist het voornaamste: do kennis van het rekenen. Er blijft dus alleen over de kennis van het lezen en schrgven. Dit is echter volstrekt onvoldoende. Eenerzgds zgn zg die lezen en sohrgren kunnen soms zeer ongeschikte kiezen en kunnen er zeer geschikte kiez.rs zgn, die door hun bedrgf of handwerk de kennis van hst schrgven verleerd hebben. Daarenboven wordt niet eens geëisoht dat men kunne lezen. Dan wordt de eisch van het schrijve. gesteld , te bewgsen door de eigenhandige invulling van eene aanvraag, die tot het gemeentebestuur moet worden gerioht. Maar de wgie waarop dat geregeld is, kan geen voldoenden maatstaf opleveren. Aan den anderen kant zullen allen, zelfs de Minister van binnenlandsohe zaken, zioh ten Btadhuize moeten begeven om hunne schrijfproef af te leggen. Is dat geen ■atire P Ook het kenteeken ran welstand is volstrekt onvoldoende. Het beoogt het bewgs dat men in het onderhoud van zioh en zgn gezin kan voorzien, dat men op de bevolkingsregisters zg ingeschreven en dat men gedurende het laatst voorloopen jaar geen onderstand van eenig bestuur heef. genoten. Dooh dit is slechts een negatief kenteeken en de Grondwet eisoht positieve kenteekenen. De Minister stelt niet-bedeeling gelijk met maatsohappelgken welstand. Dit is zoozeer in strijd met de practijk des levens, dat de naam van fictie daarvoor te zwak is. De Minister zelf heeft in de stukken erkend de zwakheid van zgn voorstel. Want er zgn vele andere kenteekenen in de memorie van toeliohting en beantwoording behandeld , maar alle wgst de Minister af; alles heeft kg gewogen en te lioht bevonden. De Minister blgft allaen bg het negatieve. Tooh hebben de kenteekenen, die de Minister heeft voorgesteld, in zgn eigen oog weinig of geen waarde, gelgk uit de wgse blgkt waarop de Minister ze in de stukken verdedigt. De Minister zooht niet naar het bewgs der geschiktheid, maar vraagt het bewgs der ongeschiktheid. Dit is bloot negatief. Ean ieder is gesohikt die niet ongeschikt is, een leder geniet maatsohappelgken welstand van wien niet kan bewezen worden dat hg behoeftig is. Dit ia precies het tegenovergestelde van wat de Grondwet eisoht, op die manier kan men gemakkelijk tot allerlei oonoluslën komen, maar spr. moet er voor danken den Minister op dien weg *• Tolgen. Het verheugt spr. zioh hierbij te kunnen beroepen op het gezag van den heer van Houten m de Middelb. Ct. en in de Vragen des Tijdden °P het gezag van mr. Levy in zgne Eota, op het Utreohtsohe adres en op hat betoog van mr. öprenger v. Egk in Nederland. En waartoe is deze hervorming noodig P Waardoor wordt zg gemotiveerd ? Is het waar , dat het gezag van Regeering en Kamer niet gejjoeg ateun vindt in d. t.jenwoordige samenstal- UDg der Kamer, dat de volksrechten worden ■Blakend P Het feit reeds dat deie Kamer met de behandeling van deze ingrijpende ontwerpin wordt belast bewgst het tegendeel en overigens bewget o. a. de arbeidswet, de voorstellen betrekkelijk do kamers van arbeid, de toegestane gelden voor den nood der gemeenten, de jongst behandelde belastingwetten, de vermogens- en de b.dnjf.bolasting, dat de belangen van hat volk hier in de ruimste mate worden behartigd. Ten betooge van de nadeelige gevolgen van het algemeen stemrecht beroept spreker zich op den bekenden brief van den heer Anemaet aan den heer van Kerkwijk, die zeker daarmede wel zal instemmen. De heer van Kerkwijk: Dat zal nog moeten blijken. De heer Travaglino verheugt zioh er over, dat de hetr van Kerkwijk zich zijne meening thans nog voorbehoudt. Inmiddels leest spreker de voornaamste zinsnede van d«n brief des heeren Anemaet voor. De Minister heeft intussshen in de stukken de bezwaren tegen het hoofdbeginsel zijner voordracht bestreden en beroept zioh op de staatkundige en maatschappelijke gevolgen welke deze kieswetsherrorming zal habben. Hij wees op de toegenomen staatkundige ontwikkeling des volks sinds 1818. Maar met sprekers maatschappelijke en staatkundige beginselen zgn deze ontwerpen volkomen in strgd en de memorie van beantwoording heeft dan ook slechts gestrekt om zijne bezorgdheid te doen toenemen. Hg vereenigde zioh dan ook volkomen met het adres van den heer Merkus o.s. uit Utrecht; hoogeljjk ingenomen is hg eohter met het Ha.geche adres., omdat dit mede onderteekend ia door mr. Heemskerk, den vader van art. 80; dit is dan toch het sterkst démenti op 's Ministers betoog;. Dit heeft de Minister dan ook blijkbaar gerotl 1, want in zgne memorie van antwoord op dit punt herkent men den kalmen minister Tak niet, maar zon men veeleer iemand zieken van een s.ngui.i.ch tempeiamert. Veel z.u bg kunnen spreken over de gevaren waaraan deze regeling ons blootstelt voor het maatechappelgk en staatkundig welzgn, en over hst onbegrgpelgk optimisms van den Minister. Maar hg mag geen misbruik maken van het geduld der vergadering. Daarom komt hg thana tot zgn laatste punt. Spr. is streng monarohaal, daartegenover staat de demooratie: eene gevaarlgke dwaling, welke hem moet doen weerhouden deze ontwerpen aan te nemen. Van de demooraiisehe begrippen is in de laatste jaren veel misbruik gemaakt. Dekathederdemooraten spelen met inur; de hartstochten worden opgewekt en niet gemakkelijk zullen iq te betengelen zgn. Zg kunnen geen tegenspraak dulden. Da ware beteekenis der democratie is niet de vermeerdering van den volksinvloed, maar de volksregeering zei re (demos kratein, leert ons de Grieksche taal). Ea spr. zegt: alle maoht komt van God, niet van het volk. Hij zou daarom een sterken conservatieve phalanx n deze Kamer willen vormen om de verwerping dezer wet te verkrggea, ook ter beveiliging van troon en dynastie. En de welvaart van het volk is nauw verbonden aan de rustige Regeering van het Huis van Oranjs Nassau. Daarom bidt hg ten slotte: God beware Nederland met Oranje en Oranje met Nederland 1 De heer Mees brengt rapport uit over de geloofsbrieven van den heer Borrel, voor Beverwijk gekozen. — Tot toelating wordt geooacludei rl en door de Kamer baslote.. De heer Borret wordt beëedigd en neemt zitting. Da beraadslaging wordt daarop hervat. De heer Boel wenscht in alle kalmte een woord over dit ontwerp te zeggen. Zgn oordeel is on gunstig en dat oordeel berust op sgne innige overtuiging. Hg beschouwt de politieke ontwikkeling van ons volk als nog niet voldoende gergpt vooreene hervorming als deze. Eene geleidelgke uitbreiding was in 18.8 niet mogelgk. Toen reeds werden vele ongeschikten tot de stembus geroepen. Bg de jongste grondwetsherziening was men blijkbaar met de zaak verlegen en heeft men zioh met een expediënt tevreden gesteld. De regeling ran 1887 behoort als noodzakelgk te worden veraederd. Uitbreidicg van het kiesrecht is eienzeer wensehelgk; hg is daar volstrekt niet tegen, maar eene nieuwe regeling behoort te zgn in overeenstemming met de Grondwet. Deze heeft dei wetgever vrgheid gelaten. Maar niet reeds dadelgk behoort de wetgever zóo ver te gaan, als hier gesohiedt. Dat kan de bedoeling der Grondwet niet geweest zgn. Veeleer beoogde zg geleidelgke uitbreiding en niet om dadelgk tot dia uiterste grens te gaan. Reeds wat den leeftgd betreft, stelt de Grondwet wel een minimum, maar daaruit volgt nog niet dat men het laagste ogfer moet aannemen, tenig men in de kenmerken van geschiktheid en welstand eenen waarborg vinde. Blgven deze onveranderd, dan behoort de leeftgd op 30 jaren gesteld te worden. Wat de kenteekenen zelve betreft, mannen van karakter en zelfstandigheid zal men alleen kunnen vinden onder hen die met kennis van zaken kunnen oordcelen. Daarvoor is de kunst van lezen en schrjjven niet voldoende. Dit is een al te mild begrip van geschiktheid, en dat kenmerk zal dan ook weinig meer dan een vorm zgn. Zoo ook is het kenmerk van welstand, zooals het hier geregeld is, eene bloote notie en nog onbeduidender dan het kenmerk van geschiktheid. Het niet genieten van bedeeling, en nog wel van offloieele bedeeling, geeft geen waarborg voor den welstand, die noodig is voor de onafhankelijkheid van eene eigene meening. Het voorstel van den Minister getuigt dus ook niet van den ernst dien men van hem mocht verwachten. Da voorgestelde kenmerken aoht spr. bovendien in strgd met de Grondwet. Zg eischt degelgke kenteekenen, De voorgedragen regeling is ook in strgd met het algemeen belang; gaarne zou bg aan do ontwikkelden , ook onder de arbeiders, het kiesrecht gunnen, maar hg kan er niet toe medewerken, drommen onwetenden naar de stembus te doen drgven door anderen. Ten onrechte besohonwt men het kiesreoht als een natuurreohi; de grenzen van het algemeen belang worden door dit voorstel overschreden. De gang der staathuishouding zou daardoor afhankelijk worden gemaakt van het oordeel eener massa onwetenden. Hg ontkent ook dat er een volksverlangen naar uitbreiding van het kiesreoht bestaat. De geringe opkomst aan de stembus bewgst het tegendeel. Het volk verlangt veel meer verlichting van lasten dan uitbreiding van het kiesreoht. Slechts oenige rumoermakers stellen cisehen, ca hebben die sedert de n ien ng van dit ontwerp nog sterker doen klinken. o.k het beroep op het buitenland gaat niet op, omdat men daar geheel andere omstandigheden hetf_ De Duitsche Rgksdag heeft zoo groote bevoegdheden niet als het Nederlandsche parloment. Ook in Engeland zgn do omstandigheden andere. D_ar heeft het volk selfgovernment geleerd. Ten onzent is de volksopvoeding zeer gebrekkig geweest. Frankrgk levert een waarschuwerd voorbeeld voor ons op. Ook België en Zwitserland kunnen ons niet tot voorbeeld gesteld worden; in laatstgenoemd land komt men bovendien gaandeweg terug van de goede opinie omtrent het algemeen kiesrecht. Er is geen land aan te wgzen waar het algemeen kiesreoht werkelgk de maatsohappg ten goede heeft gevormd. Bg ons hebben velen nog behoefte aan elementaire politieke op I.'ding; dezulken kan men het kiesreoht niet toekennen. Dat was vroeger de algemeene opinie, ook die van den heer KerJijk. Daarbg komt, dat als deze lage eischen voor het kiesreoht wor den aangenomen, zg later ook aan de kiezers voor de gemeenten niet zullen kunnen worden onthouden. Daardoor zouden de gemeente fisanoiën worden overgeleverd aan hen die niets betalen. Of beoogt de Minister voor de gemeenten sterker eischen P Moet dat eerst blgken ? Spreker hoopt, dat onderling overleg er toe zal leiden, om alsnog gewensohte veranderingen in deze ontwerpen te brengen. Geschiedt dit niet, dan zal hg er tegen stemmen, omdat deze ontwerpen anders leiden zullen tot macht van den sterkste. De heer Smeenge, hoewel reeds meermalen sgne opinie over deze welsvoorstellen medegedeeld hebbende, acht zich verplicht dit nogmaals te doen, omdat men hem niet begrepen schgnt te hebben In tegenstelling met de beide vorige sprekers bro.gt hg hulde aan den Minister van binnen! zaken voor de indiening van deze wetsontwerpen. D. heer Travaglino aohtte deze ontwerpen ontgdig, met het oog op het regentschap. Maar in 1884 heeft men zelfs ond ar een regentsohap de grondwetsherziening mogelijk maakt. Ih strgd met de hseren Travaglino en 8001, begroet spreker met g« juich deze ontwerpen, waardoor voldaan wordt a.n een verlangen des volks en ds kiesreoht quaestie voor langen tgd van de baan zal zgn. Het volk is niet overtuigd dat de bestaande Volksvertegenwoordiging zgne belangen kent en behartigt. Er zgn In latere jaren misstanden aan het lioht gekomen die noodzakelijk verbetering eischen. Do drukpers heeft daartoe het hare gedaan, en om gevolg daarvan is geweest, dat het volk is gaan spreken van overheersehing van het kapitaal. Zgn nu alle klachten tegen de bestaande Vertegenwoordiging gegrond? Volstrekt niet. Wel moge bic. ea_s lang gewikt en gewogen worden, maar niemand zal kunnen ontkennen, dat hier de belangen des volks behartigd worden. Maar wat is de eigenlgke grief des volks P Dat zg, die hier zitting hebben, behoorenrfe tot de meer bevoorrechten des volks, de nooden van het vclk niet kennen , niet geleefd hebben te midden van den drnk. Eo hebben zg daarin zoo groot ongelgk P Indien men nu eohter het volk laat medewerken in de keuze der Volksvertegenwoordiging, zal het de verantwoording van hetgeen tot stand wordt gebracht, zelve meedragen. Dit gevoelt het volk, geinige hetgeen daaromtrent gezegd wordt in de meeting Zondag j.l. door een eenvoudig bakkersgezel, die helder en duidelgk de toestanden schetste en er aan toevoegde: -hebben .ij deel aan de keuze, dan zullen wg de verantwoordelijkheid niet meer van ons af kunsen schuiven". Een feit is het, en ook daaraan werd in bedoelde meeting herinnerd, dat op wetgevend go bied meer had kunnen worden tot stand gebrn.ht, maar men zag z.lf in, dat uitbreiding van kiesrecht daaraan moest voorafgaan; dat de Staten- Ge.eraal in werkelijkheid „het Nederlandsche volk" moesten vertegenwoordigen. Ontgdig zgn deze ontwerpen allerminst In plaats van gevaerlgk, zgn zg in het belang van Kroon en Vaderland. Daza kieswetregeling voldoet naar sprekers inzien aan een zeer groot aantal eischen. Ook in 1887 was men van oordeel, dat het kiesrecht van den oensus moest worden losgemaakt, daar deze elke goede regeling tegenhield. Juist door de noodzakelgkheid d_r betaling van belasting zgn _c hrome- Igke misstanden in het leren geroepen, en is een overwicht ontstaan van de steden op het platteland, zgn velen van de stembus geweerd die hadden moeten worden toegelaten. Het betalen van belasting moet nimmer worden aangenomen als een kenteeken van maatsohappelgken welstand, want het werkt ongelijk. Van groot belang is dus eene regeling die voor allen {.olijk werkt. Ea niemand zal beweren dat de Minister geen criteria heeft geko.cn dat bereikbaar ie. Het kenteeken van geschiktheid „lezen en schrijven" is voor iedereen bijna bereikbaar en spreker hoopt dat de tijd niet meer verre zal zgn dat, bgna zonder uitzondering, iedereen lezen en sehrgven kan. Ook wat het onderhoud van eigen gezin betreft zal iedereen trotsch zgn om daarin te kunnen voorzien. Waartoe bg het sohrgven en lezen ook het rekenen nog gevoegd moet worden begrgpt spreker niet. Welke regeling wil men dan ? Die van den heer van Houten vasthouden aan den census of ƒ5O op het spaarbankboskje P Spr. wensohte dat de heer van Houten Zondag jl. den spreker uit Workum eens had gehoord over het bezit van zu'k een spaarbankboekje. Kiezersteelt is bg het stelsel van het spaarbankboekje ook zeer wel mogelijk. Het stelsel, aangeprezen door een onbekende, om ƒ 3 te storten in de rgks- of gemeentekas voor eiken kiezer, acht spreker al oven sleoht, of nog tleohter, en ook daardoor zou kiezersteelt in de hand gewerkt worden, Men zegt: er is geen belangstelling bg het volk voor het kiesreoht, getuige de verkiezingen. Maar me. mag de aanstaande kiezers niet van lauwheid beschuldigen, zonder dat die gebleken is. Onjuist is ook de meening, dat het kiesrecht alleen gevraagd wordt om de bestaande orde van zaken omver te werpen. Juist wanneer men aan den breeden zoom van werklieden het kiesrecht geeft, zal men aan de sociaal- demoeraten een geducht wspen ontnemen, terwgl de ontevredenheid zal toenemen, juist wanneer men het volk aohter de kiezers niet tegemoet treedt en het bestaande wantrouwen wegneemt. Wat de praotisohe zgde van het vraagstuk botreft, zegt spreker dat door bet oonloirstelsol vele thans beslaande misbruiken zullen verdwgnen. En wat zullen de gevolgen zgn van de verwerping dezer voorstellen ? Zooals in de meeting Zondag terecht gezegd werd: de ontevredenheid zal er door stijgen. Komt er eene andere minder uitgebreide regeling op grond van bezwaren aan de Grondwet ontleend, dan zal de drang naar grondwetsherziening toenemen. (Da heer van Houten: Dat zou nog zoo kwaad niet zgn.) Da heer Smeenge. Het zou nog zoo kwaad niet zgn zegt de heer van Houten, maar hg vergete niet dat tgdens eene grondwetsherziening niets tot stand komt. Ten slotte brengt spr. nogmaals warme hulde aan deze Regeering voor da indiening dezer wetsvoorstellen. De heer Michiels van Verduijnen doet opmerken, dat men natuurlijk van deze Regeering een voorstel tot uitbreiding van het kiesreoht kon verwachten, doch zg was niet verplicht eene regeling voor te stellen zoo uitgebreid als deze, ge* tuige het advies van mannen all wgien Buys en den heer van der Kaay, welke laatste zelfs zeide: nóch bg benadering nóch zuiver het algemeen kiesreoht te willen zien ingevoerd. Van een kabinet als dit had men dan ook een gematigder voorstel kunnen en mogen verwachten en wanneer dit ontwerp niet wordt aangenomen belemmert dit kabinet daardoor de taak voor zgna opvolgers. Thans de vraag hoe moet men handelen tegenover dit ontwerp om de gevaarlgke gevolgen te voorkomen? Spreker is geen groot voorstander van de uitbreiding van het kiesrecht, maar bg zou er toe kunnen komen wanneer deze wet een nationale wet ware. Hg kan zioh eohter niet vereenigen met een ontwerp dat niet is overeen te brengen met den geest van de Grondwet. Daarna de kenteekenen van gesehiktbeid en maatsohappelgken welstand behandelende, bestrgdt spr. die als strgdig met de Grondwet. Dooh zelfs al bestonden die grondwettige bezwaren niet, ook dan zou hg tegen deze ontwerpen stemmen, omdat hier de getalsterkte der kiezers zal do mineeren. Zjjcs inziens moet belastingplicht big ven bestaan als kenteeken van geschiktheid en maatsohappelgken welstand, en geschiedt dit niet, dan acht bg zioh verplioht tegen kiesreohtuitbreiding te stemmen. Vrees acht spr. in deze een slechten raadsman, want ook bg aanneming van deze voorstellen zal de agitatie tot grondwetsherziening on opheffing van het privaatbezit blgven voortduren. Ook werkstakingen zullen bg hst bezit van een stembtljet niet verdwgne_, getuige Duitschland. Spr. herinnert aan de woorden van den minister Kappegne, die niet wensohte mede te werken tot algemeen kiesrecht en hg hoopt dat de woorden van dien Minister ingang mogen vinden in deze vergadering. De heer van Kar nebeek stelt de vraag: „mogen wg deze wetsontwerpen aannemen ? In de eerste plaats moeten zg daarover getoetst worden aan de eischen der Grondwet. Voldoende kenteekenen van geschiktheid en maatsohappelgken welstand aan de eischen der Grondwet P Zgns inziens doen deze kenteekenen in deze ontwerpen dienst als een soort tooneelsoherm als tooceeldécor. De werkslgke kenteekenen werden verborgen, namelgk het niet bedeeld zg.. Ea nu kan het bedeeld zgn wel reden zgn van nitsluüing volgens de Grondwet, maar niet tegelgk als kenteeken worden aangemerkt. Wel beroept de Regeering er zich op, dat men op het bevolkingsregister moet voorkomen, maar dat is geen kenteeken, want elk Nederlander moei daarop voorkomen. Wat het kenteeken van lezen en .chrgven betreft, hoe zal men kunnen beweren dat het invullen van een stembiljet, zooals de Minister dit wil, een waarborg geeft voor de geschiktheid van den kiezer. Op dien weg heeft spreker reen vrgheid om den Minister to volgen. Ook de redeneeringen van den Minister in de mem. v. antw. heeft hg met leedwezen gevolgd en hg komt tot de conclusie, dat d^ze ontwerpen onaannemelgk zgn en de Regeering ze niet had mogen indiener. De heer van Karnebeek zegt, dat de Regeering zelve erkent, dat de Grondwet algemeen kiesreoht niet toelaat en van deze Regeering had men dus geen voorstellen mogen verwachten, die algemeen kiesreoht zoo _abg komen. Zgne innige overtuiging is, dat het stembiljet geen lotsverboteri.g voor den werkman zal aanbrengen. Hg eoht het in 's lands belang met de kiesrechtuitbreiding niet zoover te gaan als de Regeering wil. Ook de ervaring in andere landen heeft geleerd, dat algemeen kiesrecht niets dan nadeel en slechte wetten voortbrengt. Wat de détails betreft, een minimumleeftijd van 25 jaar zou spreker nog te laag achten. Hg botwgfelt of d« wgze van c.ndidaa.stelling overeenkomstig de Grondwet is. De keuze wordt daardoor beperkt. Morgen 11 uur voortzetting. (Zie ttlegr.) --- BIJVOEGSEL, behorende bij de LEEUWARDER COURANT van Donderdag 27 Juli 1893. --- LEEUWARDEN, 26 Juli. PROVINCIALE STATEN. Zitting van Dinsdag 25 Juli. Aanwezig 40 , later 42 leden. Afwezig met kennisgeving de heeren de Blocq van Scheltinga, Croles, Reeling B.ouwer en van Vliet; zonder kennisgeving de heeren Huber, Pollema, Oosterlo on Fennema. De beer Fabtr brengt rapport nit over punt 73, verzoek om uitkeering van slikgelden voor de oprichting van een waterschap onder Gargp en Eernewoude; de heer Drgber over punt 96, idem voor verbetering van de Rietlandscho vaart; de heer v. Hettinga Tromp over punt 91, wgzijing der instruotie voor den griffier der Staten , en de hoer Botma over punten 66, 84 en 95, wgziging derbgzondere reglementen VGor zes zee. jjtswaterschappen. Deze rapporten worden ter griffie neergelegd ter inzage van de leden , om morgen te behandelen. Voor heden is aan de orde: Punt 58. Voorstel van Ged. Staten naar aanleiding van een adres van de Frieiehe Maatsohappg van landbouw, om de opriohting van waterschappen te vergemakkelijken door van wege de provincie technische hulp te verleenen. Ged. Staten geven in overweging: 1. Hun besluit tot vaststelling eener aanvulling in de inatruetie van de provinciale opziohters aan te nemen voor kennisgeving. 2. Hen op te dragen, aan adressante te bsriohten, dat aan naar verzoek, zoover dienstig geaoht, is voldaan. De commissie overtuigd van het groote nut dat er voor deze provincie in gelegen is, dat gereglementeerde watersohappen worden opgericht zooveel sleohts mogelgk ia, en de meening van het hoofdbestuur der Fr. M, v. L, en V. deelende, dat aan die oprichting dikwgla in den weg staat gemis van teohnisohe hulp bg de voorbereidende werkzaamheden , of de vrees dat die niet dan duur zal zgn te bekomen, stelt zioh voor, dat van de handelingen van God. Staten - door de instruotie der opziohters in den gewenschten zin te wgzigen, gunstige resultaten zullen zgn te waohten. Zg kan eohter niet nalaten, uitdrukking te geven aan den wensen, dat Ged. Staten de kostelooze ter dienststelling van het intellect der opzichters bg de oprlohting van watersohappen zoo rnim mogelgk toepassen. Ten slotte adviseert zg, overeenkomstig het voorstel van Ged. Staten te besluiten. Zonder discussie of hoofdelgke stemming daartoe besloten. Punt 35, Onderzoek en vaststelling van de door Ged. Staten opgemaakte rekening der enkel provinciale en huishoudelgke inkomsten en uitgaven, over 1891. Ged. Staten stellen voor, te besluiten: 1. Vast ta stellen: _ a. de ontvangsten van voormelde rekening tot een bedrag van ƒ 75,1755 09 b. de gemandateerde uitgave. tot een bedrag van f 722,545.70 Laverende deze rekening alzoo een batig saldo van f 29,209.39 2, God. Staten te verzoeken dit besluit aan de koninklgke goedkeuring te onderwerpen. Het onderzoek dezer rekening heeft de commissie tot geenerlei opmerkingen aanleiding gegeven. Wat het beheer der geldmiddelen in het algemeen en de boekhouding in het bg zonder betreft, is het haar voorgekomen, dat daarbg da meeste orde en nauwkeurigheid is in aoht genomen, zoodat , naar hare meening, Gad. Staten bg vernieuwing den dank der vergadering verdienen voor de zorg aan dit zoo belangrgk deel van hunnen werkkring besteed. Zg stelt daarom voor, het bg missive van 18 Mei 1.1. aangeboden ontwerp besluit tot vaststelling van voormelde rekening onveranderd aan te nemen. Zonder disoussie of hoofdelgke stemming alge meen daartoe besloten, met aanteekening dat Gad. Staten niet tot het nemen van dit besluit hebben deelgenomen. Punt 94. Missive en voorstel van Ged. Staten naar aanleiding van een adres van den Gemeenteraad van Harlingen, houdende verzoek om maatregelen te nemen tot verbetering van den Leeuwarder—Harlinger trekweg, wat betreft het gedeelte gelegen ia de gemeenten B.rra.e.l en Franekeradeel. Ged. Staten stellen voor, hen op te dragen aan den Raad der gemeente Harlingen als beschikking op het door hem ingediend adres te berichten, dat de inhoud daarvan geene aanleiding heeft gegeven om in dezen handelend op te treden. Da heer Hannema wgst er op, dat iv da laatste jaren meerdere onderhoudplichtigen van de wallen van dezen trekweg, speciaal onder Koningsburen, in de gemeenten Barradeel en Franekeradeel, nalatig in het onderhoui zgn , waardoor Harlingen, die voor het onderhoud heeft te zorgen, faitelgk verhinderd werd op enkele plaatsen aan hare verplichting te voldoen. Meermalen is daarover met Ged. Staten gecorrespondeerd en het ontbrak daarbg niet aan hunne medewerking ooi ..een beteren toestand in het leren te roepen, doch het was vruchteloos. Do toestand der wallen ging steeds achteruit, in den laatsten winter werd op enkele plaatsen de wal voor een aanzienlgk deel door het kanaalwater ondermijnd en weggeslagen, waardoor het verke.r ■al worden gestremd zoodra het boezemwator tot winter peil is teruggekeerd. Een zeker besef van verantwoordelgkheid voor de gevolgen van niet uit te blgven ongelukken werd opgewekt en daarom heeft de Raad van Harlingen zioh tot de Staten gewend om ingrijpend op te treden, om den bestaanden reeds onhoudbaren en te vreezen ergeren toestand weg te nemen en te voorkomen. Da Gemeenteraad was daartoe zeker verplicht, omdat zoowel art 190 der Grondwet als art. 137 der provinciale wet het toezicht op wegen, bruggen , wallen, kanalen etc. aan de Staten opdragen. Ged. Staten beweren, dat ten aanzien van dat toezicht reeds alles hunnerzgds werd gedaan, wat in verband daarmede van de zgde der Staten kan worden gevorderd. Intusschen schgnt eene ruimere bateekenis aan het denkbeeld van toezicht houden te ku.n.n worden verbonden. Baid. wetsartikelen kunnen evenzeer geaoht worden te bedoelen, dat door dat toezicht onhoudbare en onveilige toestanden zullen worden voorkomen. Zgna denkbeelden hierover verder ontwikkelende vraagt spreker of hg in dwaling verkeert zoo hj meent, dat in dezen de verantwoordelgkheid werd verplaatst van do gemeente Harlingen naar de Staten dezer prorinoie, voor zoover deze in gebreke mooht.n blgven hierbg te voldoen aan datgene, wat verbonden kan worden geacht aan de opdracht tot het houden van toezicht P Vraagt men, welke redenen er kunnen bestaan, waarom sommige onderhoudplichtigen van wallen in gebreke blgven in dat onderhoud te voorzien, dan zal het antwoorj vermoedelijk zgn: 1. omdat de pro_inoie indertgd het vaarwater in onderhoud en beheer overnemende, daaraan eene veel grooter diepte dan de vroegere heeft gegeven, waardoor het onderhoud der wallen aanmerkelgk werd verzwaard; 2. omdat Ged. Staten indertgd ooneeisiën verleenden ten behoeve van het stoombootverkeer, dat sedert zeer aobadelgk voor het onderhoud der wallen bleek te zgn. Zulke beweegredenen vermeerderen het gewicht der door de oommissie voor punt 52 gedane vraag: „of de overname van eenig vaarwater in provinciaal beheer en onderhoud niet werkelijk tengevolge heeft, dat de aangrenzende trekweg „daaronder moet zgn begrepen, op grcnd dat de „laatste kan geacht worden deel ran het geheel „uit te maken?" Ten slotte stelt spreker voor: Do Staten, overw. rordo dat een kraohtig optreden hunnerzgds wordt veroi.cht cm de wanorde t« voorkomen, die weldra het gevolg dreigt te worden van nalatigheid in het beheer van de trekwegwallen onder Koaingsburen (gemeente Barradeel en Franekeradeel) noodigen Uedeputierde Staten uit, voor rekening van hem of heo, wien dit later zal blijken aan te gaan, zoodanige maatregelen te nemen, als Waardoor het geregeld verkeer en de veiligheid op bedoelde plaatsen kunnen blgvon verzekerd. De heer Bloembergen heeft met waarfesring de motie gehoord, maar hg staat daartegenover op hetzelfde standpunt als tegenover het adres, het is jammer dat niet de weg aangewezen woidt. De trekweg is er, maar men weet geen weg om dien te verbeteren. Nu wil de heerHannema aan Ged. Staten opgedragen hebben, om op kosten van ongelgk den weg te verbeteren. Waaraan ontleenen zg die bevoegdheid? aan welk wetsartikel ontleenen zij daartoe het reoht. Spreker zou dit wenschen te weten en aoht het adres bedenkelgk om onvoorbereid de handen te steken in lets dat zulke groote gevolgen kan hebben. Ia het algemeen is Harlingen belaat met het onderhoud van den weg en wallen;, behalve op enkele punten waar men krachtens octrooi reed kreeg én de grond met wallen eigendom bleven der huissteden. Als de provincie zioh met die gedeelten bemoeit, dan zal er spoedig pressie komen den geheelon weg over te nemen. Spreker vindt het beter, dat de gemeentebesturen tgdelgk den weg onbruikbaar verklaren, dan dat de Staten hunne banden ia dat wespennest steken. De hoer Harmens antwoordt op dit laatste, dat zulks de bedoeling niet is. De bedoeling is: 5r ia een weg en er zgn onderhoudplichtigen, ie weg .is levensgevaarlgk, dat zegt spreker ronduit, en dan vraagt bg, of er in Nederland «een wet is, dat daarin kan voorzien worden? Het is niet om het onderhoud aan de provincie over te dragen, maar om den I.vensgevaarlijken Weg te herstellen eer niet een kalf maar een mensch verdronken is. De heer van Hettinga Tromp weet niet, of daartoe de zaak genoeg is voorbereid. Hij heeft geluisterd naar het wetsartikel, waarop de macht der Staten zou steunen, maar hat niet hooren noemen. De laatste spreker glgdt er gemakkelijk over heen; als hat maar op de een of andere wijze geschiedt. Spreker hoort dat er onderhoudplichtigtn zgn, en veronderstelt, dat daarvan een legger is, aangehouden door het plaatselijk gemeentebestuur en dan is dat bestuur, van Barradeel, gehouden nitroering te geven aan sgne verplichting om nalatige onderhoudplichtigen te dwingen. Zg, die na het verleenen van het octrooi verzoohten , geen sloot te graven tussohen den weg en hunne fabrieken, werden daartegenover verplicht in het onderhoud der belendende wallen te voorzien. Als die bijzondero onderhoudelast steunt op eene dispositie der Staten van voor twee eeuwen, dan heeft de gemeente negen van de tien koeren kans, om da gelden van de nalatiga onderhoudpliohtigen terug to krggen. Waar het gemeentebestuur staat niet tegenover onvermogenden maar tegenover per.onen. cp wien do kosten zgn te verhalen, on waar «ene za.elgke verplichting is die met het goed overgaat, daar is de weg dat bet gemeentebestuur handelend op'reedt en eer.t als dat bestuur tekort schiet kunnen de Staten middelen baramen om dat bestuur tot lijn plickt te brengen. Do heer Bloembergen releveert, dat op Barr_de_l niet de smet mag kleren, alsof die gemeente nalatig is, want al heeft de heer v. H. Tromp zulks ni.t bedoeld, het kan er verkeerd uit f. ï-._rp.ete._d worden. Barradeel heeft verleden j.ar verschillende processen-verbaal laten opmaken on vervolgingen doen in-tellen, m.sr de kantonrechter te Harlingen heeft omtrent de kracht van leggers een leer gehuldigd, die spreker vreemd .ch. en sfwgkt van de leer van den heer v. Hetticga Tromp, maar het O. M. heeft nu geen lust in verdere vervolgingen. Gedeputeerden wisten dat er een arrest van den Hoogen Raad te wachten .as en teen dit kwam, hebben zg hei gemeentebestuur ia overweging gegeven, een enkel art. in de verordening te wg/.igen. De circulaire van 23 Mei is ook aan B.rradeel gezonden , maar omdat dis gemeente nu nog niet opnieuw handelend opgetreden is, kan het niet reeds nu als nalatig worden beschouwd, omdat eerst de verordening gewgzigd moet worden en dan nog eerst eene schouwing moet plaats hebben. De heer van He .tinga Tromp heeft niet Jlarradeel van nalatigheid willen b.tïchten , maar bg heeft willen laten uitkomen, dat zg volgens de wet geroepen is om te handelen. Art. 190 der grondwet on art. 137 der prov. wet geren aan de Staten eene andere bevoegdheid dan art. 180 der gemeentewet aan de gemeentebesturen geeft. Wat de weinige medewerking van het 0, M. bg bet kantongerecht te Harlingen betreft, spreker meent d.t de jurisprudentie vaststaat, dat voer d eto.passeigkheid van crt. 180 der gemeentewei niet noodig ia dat de nalatigheid geconstateerd zg door eene strafvervolging. De schuld der nalatigheid Lehoefc da kantonrechter niet te oonsiateeren, de .nderhou-püohtige is nalatig als hg op aanschrijving va. het gemeentebestuur „et werk niet uitvoert. De heer Hannema ooido.it, dat de Raad van Haili.gea zich wgselijk onthouden heeft den weg t_ wgzen. De rechtsgeleerden in deze vergadering zijn het over den weg eens, msar < pperon allerlei zwarigheden en inmiddels nadert do winter en dan komen de ongelukken. Dg loht de St.ten a_neprakelgk voor de gevolgen als tr niets gedaan wordt. De heer Bloembergen geeft den heer v. H. Tromp toe, dat voor de tospasaelgkheid van art 180 dsr g. meest, wot niet 6en veroordeelond vonnis noo clig is, ma«_ hier beslaat een vrijsprekend vomis D. 1 anto.rechter te Harlingen zegt: ik beschouw den gedaagde niet als sohuldig, en nu ia hat moeilijk van Barradeel te vorderen, art. 180 der gemeentewet toe te passen. De Voorzitter gelooft, dat de laatste spreker nit het ocg verliest, dat de v.gspraak hierop berust, dat de onderhoudplichtigheid niet door den logger bewezen is, maar naar een ander bewgs ii niet rondgezien, Wat de motie van den heer Hannema betreft, art. 180 der gemeentewet geeft wel aan de gemeentebesturen bevoegdheid, maar die bevoegdheid is tiet bg de provinciale wet aan de Staten gegeven. Als de Staten in het onderhoud voorzien, dan blijft het voor rekening der provincie en is de eirste stap tot overneming gedaan. De heer Hannema is, na da gehouden discussie, overtuigd, dat Ged. Staten de noodiakolgkbaid inzien, dat er iets moet worden gedaan en i.j das wel ernstige pogingen zullen doen voor wat noodig is. Op dien grond trekt spreker jij.o motie in. Het voorstel vau Gad. Staten wordt nu algemeen aangenomen. Punt 97. Voorstel van Ged. Staten tot het verleenen van vergunning aan het bestuur van het St. Anthony Gasthuis te Leeuwarden, tot doorgraving van den Nieuwen Leppedgk. Ged. Staten stellen voor: . Aan het bestuur van het St. Anthony-Gaslhnite Leeuwarden vergunning te verleenen tot dooraraving van den Nieuwen Leppedgk en het leggen van eene brug, ter plaatae als op de bg het adres gevoegde situatie is aangewezen, een en ander onder de voorwaarden dienaangaande door Ged. Staten te stellen. Zonder discussie of hoofdelgke «temming algemeen aangenomen. De heer van Hettinga Tromp brengt rapport uit over punt 98, herstelling van den walmuur voor het post- en telegraafkantoor te Gorredgk. , . Ter visie gelegd om morgen te behandelen. Punt 70. Missive en voorstel van Ged. Staten tot vaststelling der jaarwedden voor de wachters bg het Buitenst verlaat onder Draohten, het Buurtsteiverlaat in Drachten, het Ureterperverlaat, het Friesohepaalsterverlaat en het Bakkeveensterverlaat. Ged. Staten stellen voor, te besluiten: 1. De jaarwedden van die slniswachtera vaat te stellen als volgt: Voor die bg het Baitenstrerlaat op f 400, „ „ „ „ Buurtster verlaat „ - 400, „ „ „ „ Ureterperverlaat „ - 350, „ „ „ „ Friesohepaalsterverlaat „ - 350, „ „ „ „ Bakkeveensterverlaat „ -350, allen met genot van vrge woning, erf en tuin. 2. Ged. Staten op te dragen den dag van het in werking treden van dit besluit te bepalen. 3. Ged. Staten uit te noodigen dit besluit aan de koninklgke goedkeuring te onderwerpen. De oommissie stelt voor, conform te besluiten. De heer van der Meulen acht het wensohelgk dat de gaarder geen winkel mag honden en hem geen vergunning gegeven wordt tot vissohen, want bg hoog water stroomt bg niet genoeg, omdat hg dan niet genoeg kanvissohen. De Voorzitter vat dit op als een wenk aan Ged S.'aten, om te overwegen, doch doet opmerken, dat er nog nader regelen voer de afstrooming moeten gesteld worden voor een raarwater dat particulier geweest is. De heer j. van Loon meent, dat Ged. Staten niet dadelgk kunnen aannemen wat éen lii aanvoert. Tot nu toe was het verlaat te Draohten bg het Gemeentebestuur van Smallngerbnl, die het profijtelgk heeft gemaakt. De Voorzitter he.lt daarom gezegd : wenkea die door Ged. Staten in overweging zullen worden genomen. Hierop wordt het voorstel van Ged. Staten zonder hoofdelgke stemming algemeen aangenomen. Punt 53. Mis Eire vau Ged. Staten, hondend» mededeeling van de uitvoering, gegeven «an bet besluit der Staten van den 17 Nov. 1892, no. 4, (.in zich opnieuw tot don Minister van waterstaat onz te wenden met het verzoek om vonr de verbetering van het kanaal Kolonievaart Buitenstverlaat, overeetkomst'g bet ingeriende plan van verbetering, alsnog toezegging te willen geven van een rijkssubsidie. In een uitvoerig, vroeger door ons in 't kort medegedeeld sobrgven deelen Ged S_t>n mede, dat hunne pogingen bg den Minister om rjjkstubaiiio te erlangen zgn mislnkt. Zg zgn nu voornemens bg de eerstvolgende begroolingen voorstellen te doen tot gelijdelgke uitvoering van bedoelde werken, en .tellen voor , hun sobrijven voor kennisgeving aan te nemen. Na ornetijo overweging vindt de commissie geen vrgheid te adviseeren, een nader adres ter zake in to .dienen. Immers, waar het tegenwoordig hoofd van het Departement van waterstaat, handel an nijverheid door de klemmonda en deugdelijke a?gur_e_ten in al de door Ged. Staten tot Z Exc ge. ch e missives zioh verantwoord acht door geen subsidie voor bot zoo onvermgdelgk noodige werk, g-lijk dit door de Staten werd vastgesteld, aan de wetgevende macht te onderwerpen; waar da Minister — zelfs wanneer eene oommissie uit Ged. Staten zioh de moeite getroost om, ter voldoening aan der Staten opdracht, in audiëntie do subsidie aanvraag nader met tal van onwederlegbare argumenten te omkleeden en aan te dringen — pal blijft staan op de vervulling van onmogelgk dezerzgds in te willigen voorwaarden; daar zal het deze vergadering niet gelukken, door nadere betoogen en nieuwe argumenten, die trouwens niet verder aanwezig nooh te vinden zgn, dien bewindsman van zienswgze of van standpunt te doan veranderen. Een standpunt, 't blijkt uit al de antwoorden, niet beter te karakteriseeren, behoudens allen eerbied, dan met de Latgnsohe spreuk: „Btat pro rationa voluntas". Na deze beschouwingen adviseert de oommissie: onder _ dankbetuiging en waard ae. ende wat tot dusver in deze zaak door Gedeputeerden is verricht, het schrgven van 3 Juli j.l. voor kennisgeving aan te nemen, eu met belangstelling af to wachten de nadere voorstellen, welke hun college zioh voorstelt, ter uitvoering van der Staten beslui van 1 December 1891, no. 8, goedgekeurd bg koninklgk besluit van 29 Januari 1892, no. 37, bg eerstvolgende begrootingen te doen. De heer J. van Loon releveert in 't kort den loop der onderhandelingen en leidt daaruit af, dat de Minister oordeelt: Friesland moet voor zg-o eigen kanalen zorgen, de rgkabeurs is geslote >. En tooh is dit kanaal niet alleen van provinciaal, maar ook van rgkabelang. De ronclnsis der ecmmissie wordt zonder hoofJolijke stemming algemeen aangenomen. Punt 82. Voorstel van Gad. Stat _i naar aanleiiing van een verzoek van den Gemeenteraad vau Smallingerland en van onderscheidene vereanigingan, houdende verzoek om te besluiten mede in 1894 ta doen vernieuwen het Friesohepaalsterverlaat. Ged. Staten achten het noodig dat worde besloten , om in 1894 te doen uitvoeren den bouw van do sluis te Bakkeveen met dien vandesluiswaohterswoning aldaar, met gelgktijdige uitdieping of alatting van het le pand tuuohen de Kolonievaart en het Bakkeveensterrerlaat ter longte van 12,660.40 meter en hst aanbrengen in dat gedeelte van da vereisohte wisselplaatsen begroot op ruim ƒ 15,000, zoomede tot verdieping van het kanaal beneden het verlaat te Bakkeveen ter lengte als Gad. Staten noodig zullen oordeolen' Ter bevordering daarvan zullen de op dé provinoiale begrooting aangebrachte sommen tot gelgk bedrag kunnen blgven uitgetrokken, met dien verstande, dat het eerste onderdeel van co 82 vervalle en daarvoor in de plaats worde gaeteld : „kosten wegens uitdieping van het gedeelto „van het kanaal, loopende van do Kolonieraart „tot Bakkeveen en van een gedeelte beneden „het verlaat aldaar ƒ 20,000. üed. Hiaten stellen voor, de omeobriiviu* »«„ gemeld onderdeel in dien zin te wgzigen. Mooht het hen ten Hjde der a.s. winterzittiD_, twgfelaohlig voorkomen, of do provincie in d eerste maanden van 1801 den eigendcm af.l kunn erlangen van hot Bakkeveenstorverlaat met aan0 behooren, dan blijft er nog golegenheid een voor stel aan te bieden tot eene gewijzigde rangre». ling der nog uit te voeren werken. 8 De commissie vermeent, dat de schade voor d provincie wegens een jaar vervroegde uitvoerir» van enkele werken, niet wordt opgewogen te»e_ de nadeelen voor de bewoners langs het kanaal Zg stelt voor, te besluiten alsnog op de ba grooting aan te brengen: voor vernieuwing van de aluis te Frie_e_,___ palen ƒ20,000; ne" voor verbetering vau 't kanaal Draohten—Ve«_ huizen / 38,850. "" (volgens begrooting, zie notulen W.Z 189 a bgl. A 8). Moohten zioh bg den provincialen waterstaat technische bezwaren opdoen , tegen de gelijktijdig, uitvoering van bovengenoemde weiken , of mocht ten tgde der aanstaande winterzitting twgfelaohti» zgn, of de provincie in de eerste maanden van 18S4 den eigendom zal kunnen erlangen van het Bakkevcensloiverlaat met £a_.ehcoren, dan nieuwe voorstellen van Ged. Staten in te wachten tot eene gewgaigde rangregeling der nog nit te voeren werken. Aan adressanten te berichten, dat aan hun verzoek is voldaan. De heer Bekhuis meent, met volle waar. deering der goede bedoeling van de commies. dat de vergadering haar voorstel niet kan aannemen. Ged. Staten willen in 1894 ten deele de kunstwerken uitvoeren en ten deela de vaart verbeteren en de verruimingen In de vaart. De commissie zegt, dat het gewensoht is alias inéén jaar uit te voeren. Zeker, zelfs zoo dat spreker zgn stem daaraan zou geven, al moest het meer kosten, ala hg maar overtuigd waa dat het in éen jaar kon. Maar die overtuiging heeft hg niet en de brief van den hoofdingenieur geeft hem cok geen licht. Hg acht het daarom beter het voorstel van Ged. Staten aan te nemen, maar hen tevens uit te noodigen te doen onderzoeken cf de werken, waarvoor drooglegging noodig ia, in éen' jaar kunnen uitgevoerd worden, zg het dan cok in 1895, en stelt voor: 1. het voorstel van Ged. Staten onveranderd aan te nemen; 2. Ged. Staten nit te noodigen een onderzoek te doen instellen, of er werkelijk afdoende bezwaren bestaan om al de werken tot verbetering van het kanaal Buitenstverlaat—Drachten—Bakkeveen—Kolonievaart, voor zoover daartoe afsluiting van het soheepsraarwater noodzakelijk is, in den loop van het jaar 1894 of 1895 te doen uitvoeren; de resultaten van dat onderzook in de as. winterzitting aan de Staten mede te deelen, cq vergezeld van nadere voorstellen. De heer Oosterbaan heeft, daar dit voorstel hetzelfde wil als de oommmie, zelfs neg iets verder gaat, doch in elk geval de werken, waarvoor afsluiting noodig is, in éen jaar wil uitvoeren, geen bezwaar om dat voorstel over te nt_.tr, Do heer J. van Loon vraagt eenige inlichtingen omtrent de zinsnede „voorzoover afsluiting van het vaarwater nocdiakelgk is." Het water vin het bovenpand van bet _praal staat s', rM. hocger dan dat van htt benedenpand. Ged. Setnzi nin dat verschil van waterpeil beswaar voer nit .crirgin éen ja.r. Daarover is de hoefdirgenienr echter niet gebeerd. De beer Bekhuis beeft die woorden tr bggevoegd, omdat blgkens re begreoting van 1892 ook gedeelten van de vaait zgn, waar.cor gtene afsluiting nocdig is. Da heer Oosterbaan wgst ep bglage I, dat er gedeelten van de veait zgn, die nietbetoevtn afgesloten te worden. Den heer van der Meulen komt htt voor, dat de heer Bekhuis het voorstel van Gedeputeerden niet goed begrepen heeft. De hoofdingenieur zegt, dat er geene technische bezwaren zijn; maar de commissie vereenigt zioh met zgn voorstel, spreker zal er zich bg neerleggen, voor hem ie hoofdzaak dat het in éen jaar uitgeroerd wordt. De heer Witteveen wensoht er toch rekening mcè te houden, dat het een werk is dat men niet in ba.dr.n beeft. Er zgn 12 witselplaateen waarvoor onteigend meet worden, en all men dan komt op grond van den heer Sproc, dan zal dat weer volgens de wet moeten geschieden. De heer Oosterbaan antwoordt, dat die wisselplaatsen zgn tussohtn Ureterp en Frieschepalen , waar geen eigendom van den heer Spree ligt De heer j. van Loon wgst er op, dat behalve op de wisselplaatsen de vaart op verschillende punten , waar zg slechts 8 50 M. breed i», moet verbreed worden. Het voorstel van den heer Bokbuis wordt zonder hooflelgko stemming algemeen aangenomen. (Wordt vervolgd)' — Men sohrgft aan de N. R. Ct.: Wanneer mén de veenarbeiders des voorjtaii en tot het einde van het tntfgraven, dua tot einde Juni, aan hun werk ziet, zou men niet gelooven, dat ia de veenstreken _oovoel jenever verbrui» wordt als gezegd is. Het is eene zeldzaamheid als de turfgraveri of baggelaars bg hun eigenlijk» graafwerk sterken drank gebruiken, en batrek.e-lijk weinigen koopen na gedaan dagwerk cc» borrel. Hoe geheel anders echter wordt die schijn van matigheid , wanneer de tgd van het afscbe.e» aanbreekt. Mannen, vrouwen , jonger» en r_e_j«« nemen deel aan dat werk, en bg ied*r «chip o» geladen wordt, gaat de schipper 6 tot 8 ma»» mot de flesoh rond , waarbg niemand — ook nw» de jeugdige arbeiders en arbeideterß, dikwgls va» 13 tot 14 jaar — wordt vergeten. .. Ea wanneer men dan ziet hoe dat jonge vol») . neg kinderen haait, den borrel In eenen teug <>P' mman, zonder een soheef gezicht te trekken - en daarbg in aanmerking neemt dat hot tuifaohep»» twee a drie maanden lang aoowat dag aan dag voorkomt — dan ja, wordt er een flink stuk gei» verdiend; maar cok hoevelo flinke jongens e» meisj.B worden dan reeds in den grond bedorven Behalve In den tgd van het wgkgraven w Augustu» en September, som» tot in Ootoner» wanneer er bg dien arbeid ontzettend g»d'°»**" wordt en dag.Ujksoho opstootje» het gevolg »B°> kan men noohtani over het geheel niet zeg»" dat er vele dronken lui bg den weg gezien worden- Het gebruik van jenever is daarentegen een «oort levensbehoefte geworden, waardoor mem., .ezin, dat in den weiktgd flinke verdiensten M»M m den winter borgen moet of gebrek lijden. W* neer het tot een gesloten „Schiedam" «oe» komen, zouden iv onze veenatreken die toe»»*"" aanmerkelgk verbeteren. __ Bij koninklijk besluit van 24 dezer zijn benoemd, bij het wapen der infanterie, tot tweolen luitenant: bij het lste regiment, de cadet A. Ferf; bij kot 2da regiment, de cadets H, van Ma .r