KENNISGEVING. BURGEMEESTER en WETHOUDERS van LEEUWARDEN brengen ter algemeene kennis , dat op Woensdag 13, Donderdag 14 en Zaterdag 16 November e.k., van 's morgens 7 tot 's avonds 5 uur, de passage o ver de VRO U WENPOORTSBR UG voor Rijen VOERTUIGEN zal GESLOTEN zijn. . Leeuwarden, 11 November 1895. Burgemeester en Wethouders voornoemd, van HARINXMA, Burgemeester. P. A. BERGSMA, Secretaris. --- BUITENLAND. ALGEMEEN OVERZICHT. 11 November. Sedert eenige maanden zouden we dag iv dag uit op deze plaats van on- blad melding hebben kunnen maken van processen wegens majesteitsschennis of beleediging van de overheid in Duitschland. Nu de Umsturzvorlage verworpen zijn door de publieke opinie, stelt de Duitsche Justitie zich tevreden met de wapenen , die het nu bestaande Wetboek van Strafrecht haar aan de hand doet en die waren voldoende, beweerde de regeering. Inderdaad, meer dan voldoende, vooral wanneer men er meê omspringt, als in Duitschland gebeurt. We zeiden, dat we iederen dag over processen wegens majesteits- en overheid-sehennis hadden kunnen spreken. We hebben het niet gedaan, omdat de ergerlijke en dikwijls gevaarlijke vervolgingen, die werden ingesteld , er niet toe bijdragen om groote waardeering te krijgen voor de Duitsche huishouding. In het kleingeestig straffen met zware boeten en gevangenisstraf van dikwijls onbeteekenende feiten ontdekt men zoowel innerlijke zwakte als een treurig kruipen der ambtenaren voor de „hooge" en de ,allerhoogste" macht in den Staat. Een staaltje; het wordt medegedeeld door den correspondent van de N. Rott. Ct. ,Twee vrouwen uit den werkmansstand houden een .staatkundigen redetwist" over het bekende telegram, waarin de keizer zijn verontwaardiging uitsprak over het votum van den Rijksdag om op 1 April van dit jaar Bismarck niet geluk te wenschen. Later krijgen die vrouwen twist en de eene loopt naar den officier van Justitie om het feit, dat hare „vriendin" zich beleedigend over den keizer heeft uitgelaten, bij het gerecht aan te brengen. Er wordt een aanklacht ingediend en de rechtbank te Altona veroordeelt de beschuldigde tot 2Vi maand gevangenisstraf !" En aan het eind van zijn brief meldt dezelfde correspondent: „Welke meening men ook koestert uit een politiek oogpunt ten aanzien dezer heele processen-campagne, die door de regeering »tot versterking van het gezag van den staat en der monarchie" gevoerd wordt; één ding zal toch wel door iedereen toegegeven worden, die de vonnissen der Duitsche rechtbanken in den laatsten tijd heeft nagegaan: een nieuw Umsturz-gesetz heeft men waarlijk niet noodig om van boven af flink te kunnen aanvatten en — knijpen. De bestaande wetsartikelen schijnen daartoe ruim voldoende. Men leest tusschen de regels door, hoe ook te Berlijn (de correspondent is een volbloed Duitscher) die processen-campagne wordt veroordeeld. En de redactie van de N. Rott. Ct. vult dien brief zeer juist aan met eene uiteenzetting van het verschil tusschen Duitschland en de West-Europeesche landen ten opzichte der pers. In Duitschland kan yeel minder kritiek geoefend worden, zelfs 111 den meest beschaafden, meest humanen Torm. Telkens komt men dan in conflict met °-e «allerhoogste macht", die nu eenmaal onfeilbaar en almachtig wil zijn. Het blad haalt de woorden aan der Vossische Zeitung woorden , die het blad waarschijnlijk wel een proces zullen bezorgen — : .Misschien zal er dan toch eens een Rijksdag of ten minste een Landdag gevonden gorden, die art. 27 der grondwet: „leder Pruisisch onderdaan heeft het recht door woord, schrift en druk zijne meening vrijelijk te uiten", aanvult met: „behalve als deze meening in strijd i 3 met die van de overheid." Dat schijnt dus de heerschende opinie in Duitschland te zijn. Het is treurig. Er is geen onfeilbare regeering en aangezien de regeering alleen maar recht van bestaan heeft, wanneer zij het volk, om welks wille zij bestaat, goed regeert, moet men zooveel mogelijk het volk het recht geven om op zwakheden en onvolkomenheden in de wetten en in de regeering te wijzen. Daartoe dient de volksvertegenwoordiging en daartoe dient ook die groote , onwederstaanbare macht, die men noemt de pers. Het is een heilige taak van de pers om kwaad kwaad en slecht slecht te noemen, ,'t zij het vriend of vijand doe" en zoolang zij daartoe de hoffelijke termen, de beschaafde taal gebruikt, die niet in het minst afbreuk doet aan de beslistheid der overtuiging, zoolang heeft zij recht om te beoordeelen, ook zelfs de daden dor .allerhoogste macht" en is die „allerhoogste macht" verplicht om met de groote volksstern rekening te houden. Maar in Duitschland schijnt de regeering dit niet te beseffen; daardoor zaait zij echter den wind, die den storm zal moeten doen uitbarsten. Zulk een storm heeft blijkbaar de sultan van Turkije opgeroepen door zijne aarzelende houding ten opzichte der hervormingen in Armenië. Het duurde te lang ;de tusschenkomst der mogendheden vorderde niet; toen begonnen de Armeniërs zelf krachtdadig te werken en bereidden het straatoproer te Constantinopel voor. Sedert gaat alles verkeerd. Een allererbarmelijkste kabinetscrisis volgde en, moest men de telegrammen van het eind der vorige week gelooven, dan zou men meenen, dat we op het punt waren van eene revolutie te zien uitbarsten en de mogendheden bezit nemen van het Turksche rijk. Zóó erg is het toch waarschijnlijk nog niet, al is de toestand in Turkije zeer ernstig. Wel heeft lord Salisbury, die reeds eenige weken geleden over de mogelijkheid van Turkije's zelfstandigheidsverlies sprak, Zaterdag die meening nog eens herhaald, maar hij zeide er bij, dat de mogendheden toch maar liever Turkije wilden behouden, zooals het nu was , want er konden zoo licht gevaarlijke conflicten voor de Europeesche mogendheden voortvloeien uit eene verdeeling van het rijk. Dat is duidelijk en oprecht. Wie de mogendheden het minst vertrouwen, dat zijn zij zelve. Intusschen geven de laatst ontvangen telegrammen te kennen, dat de mogendheden het geheel eens zijn, hoe te handelen ten opzichte van Turkije. Dit geeft dus tevens een démenti aan het bericht, dat Engeland en Italië te zamen en Rusland en Frankrijk gemeenschappelijk zouden ageeren. De mogendheden houden zich op ernstige gebeurbeurtenissen voorbereid, zooals blijkt uit de versterking der verschillende Middellandsche zee-eskaders. Dat echter, zooals door de Italiaansche „Groede Correspondentie" verzekerd wordt, Engeland reeds eene eventueele verdeeling van Turkije op schrift heeft gesteld en, van dit document begeleid, een soort van ultimatum tot de Porte heeft gericht, kan men nog niet aannemen. Nog eene andere tijding , die we onder alle voorbehoud vermelden, komt uit Rome. Zij betreft Bulgarije en wel den doop van den kleinen prins, Boris. Toen die voorgenomen opname in de Griekschorthodoxe kerk van den kleinen troonsopvolger te Rome bekend werd, vond zij weinig geloof. Het kind is gedoopt in de Room?eiikatholieke kerk. Voor de ten uitvoerlegging van het plan van vorst Ferdinand had deze, zoo beweerde men, de toestemming van den paus gevraagd. Anderen wisten echter te vertellen , dat vorst Ferdinand daarover niet met den paus had gesproken. Nu seint men uit Rome aan de Parijsche Temps, dat de pauselijke toestemming inderdaad door vorst Ferdinand is gevraagd, maar dat Leo XIII van plan is om in besliste termen zijne toestemming te weigeren. Dat zou moeilijkheden kunnen geven voor het toch reeds zoo onrustige vorstendom. Nu het toch den Russischen kant op wil, ziet het alleen heil in een maatregel, waarover Rusland zich de handen wrijft. En het enthousiasme over 's vorsten voornemen is zoo groot, dat het niet geraden is om die lang gevoelde begeerte niet meer in te willigen. Evenmin als deze zaak is de quaestie- Lueger uit de wereld. De niet-erkenning van Dr. Lueger als burgemeester van Weenen is natuurlijk terstond in de Oostenrijksche Kamer gebracht. De antisemieten zijn daarin goed vertegenwoordigd. Prins Lichtenstein , de afgevaardigden Pattai en Houck, door een deel der clericalen, der Nationaal-Duitschers , der Czechen en dei Croaten gesteund, hebben de regeering geïnterpelleerd over de keizerlijke weigering De premier, graaf Badeni, antwoordde. In beginsel, zoo zeide hij , was de regee, ring niet verplicht om rekenschap te geven I van de motieven , die haar aldus hebben doen handelen. De keizer is alleen aan zijn eigen geweten rekenschap verschuldigd. Door de weigering van den keizer om Dr. Lueger als burgemeester van Weenen te erkennen i 3 volstrekt geen inbreuk gemaakt op de gemeenteautonomie van de hoofdstad. Zulk eene benoeming goed te keuren is alleen mogelijk, wanneer zij voldoenden waarborg geeft, dat de gemeentelijke administratie onpartijdig zal geschieden, zonder eenige neiging tot verwekking van agitatie, in alle opzichten gelijk voor iedere klasse der bevolking. We zien dus wat den keizer heeft genoopt tot zijn besluit. Die onpartijdigheid, die rust, die gelijkheid loopen gevaar, wanneer een partijman, een agitator als Lueger burgemeester is en aan het hoofd staat van den gemeenteraad. Daarom weigert Frans Jozef zijne toestemming. Het is te begrijpen en te verdedigen. Maar dat neemt niet weg, dat de moeilijkheid om de zaken nu te schikken groot blijft. --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 11 November. Voetbal. Gisteren had alhier een voetbalmatch plaats tusschen „Frisia" van Leeuwarden en „Achilles" van Assen. De volgende elftallen namen hieraan deel: Frisia : W. v. Loon ; Woortman en Schouten : Theunisse, J. v. Loon en Postma; Dribblo, I. Quadekker, Friso, Kolff en Langschot. Achilles: B. ten Oever; 't Hooft en Wilbfenninck ; Hovenkamp, v. Hasselt en Reijnders; Denerée, H. A. de Koningh ,A. de Koningh , Schut en Stork. Frisia maakte voor half-time 2 goals en wist er daarna nog 2 bij te voegen. Wanneer de forwards niet zoo dikwijls een mooie kans hadden voorbij laten gaan , was er nog grooter voorsprong verkregen. Achilles mistte samenspel en dankte het vooral aan één der achterspelers dat het er zoo genadig is afgekomen. De forwards (welke buitendien zeer slecht door de baif-backs werden gesteund) voerden niet veel uit; ze stuitten meestal op de halfbacks van Frisia en braken ze een enkele maal door, dan was het nog geen zwaar werk voor de vijandelijke backs het terrein te zuiveren. De uitslag was, dat Frisia won met 4—o. — Volksbijeenkomsten. In de eerste Zondagavond-bijeenkomst in dezen winter, gis;eren gehouden , trad voor het volk de rederijierskamer „Ten Kate" op met het drama „Ri;hard Moor", van C. R. H. Spoor, on een blijspel met zang , get. „Na den Oogst", van het lid der Kamer D. H. Zijlstra alhier. Gelijk men van deze Kamer gewoon is, waren deze stukken met zorg ingestudeerd ; de uitvoering liet dan ook niets te wenschen over; vooral het samenspel was van dien aard, dat men moeilijk kon denken geen tooneelspolers van beroep voor zich te zien. Het eerste, misschien voor een enkelen bezoeker wat te hoog, maakte op het zeer talrijk opgekomen publiek oen diepen indruk. Het publiek leefde als het ware met de handelende personen mede, zelfs zoo, dat op het moment dat Richard Moor bij vergissing een glas water met vergif opdrinkt, een der bezoekers in vervoering uitriep „blijf er af." Het nastukje gaf stof te over tot vroolijkheid, zoowel auteur als acteurs verdienen een woord van lof voor inhoud en uitvoering. Komt aan de rederijkerskamer „Ten Kate" een woord van lof en dans toe voor hetgeen zij reeds sedert vele jaren en ook dezen avond weer voor het volk ten beste gaf, een woord van dank en lof in het bijzonder aan het lid, den heer Schat, die expres uit Assen was overgekomen, om als Richard Moor het succes van den avond te verzekeren. Deze uitvoering heeft opnieuw bewezen, dat de kamer „Ten Kate", die reeds meer dan 33 jaren bestaat, zich nog steeds in toenemenden bloei mag verheugen. — Friesch Genootschap. In de winteravond-bijeenkomsten van bet Friesch Genootschap van geschied-, oudheid- en taalkunde zullen als sprekers optreden de heeren C. D. Donath, van Harlingen , op 14 Nov. ds. M. E. van der Meulen, van Bolsward op 12 Dcc; Waling Dijkstra, van Holwerd T. Velstra en J. Hepkema, van Leeuwarden op 30 Jan.; dr. D. C. Nijhoff, van Vechel Op 13 Febr.; dr. L. Knappert, van Assen op 20 Maart. — Korting en bijbetaling van granen. In eene commissie-vergadering der Friesche Handelsv^ reeniging alhier is bepaald, dat van 15 dezer af de korting en bijbetaling van granen, alsmede de gewichtsbepaling zal zijn als volgt: 75 kilo tarwe 10 et. per kilo. 70 , rogge 8 „ . ■ 70 , boekweit 10 . , . 00 , wintergarst 8 , .. » 60 , zomergarst 8 , . » 50 , haver 8 . » » 75 „ kanariezaad 15 , . > — Bevordering. De beer M. G. van de Blocquerie , stationschef alhier , is bevorderd tot stationschef le klasse B. — Provinciale Staten. Missive en voorstel van Ged. Staten naar aanleiding van een door den heer R. van Zinderen Bakker ingediend vooretel tot opneming van bepalingen omtrent minimumloon en maximum-werktijd in de bestekken van provinciale werken. (Punt 31.) Ged. Staten stellen er prijs op om hunnerzijds al het mogelijke te doen, ten einde te voorkomen, dat gebrek aan voorbereiding het nemen van eene principieele beslissing, in welken zin dan ook, zou belemmeren. Het is daarom dat zij gemeend hebben over het voorstel reeds vóór den aanvang dor zitting du voorlichting to moeten inwinnen van den hoofdingenieur van den provincialen waterstaat. Met hem meenen zij zich thans te kunnen onthouden van algemeene beschouwingen over de vraag of het opnemen van algemeene bepalingen omtrent maximum-arbeidstijd en minimum-loon in het belang van den werkman gewenscht is; of het de roeping is van publiek-rechtelijke corporatiën om, waar zij optreden als werkgevers, bij wijze van proef zoodanige bepalingen in de bestekken der door hen bevolen werken te doen opnemen en of in het bijzonder de werken, die in den regel voor rekening van deze provincie worden uitgevoerd, zich tot het nemen van zoodanige proef al dan niet eigenen. Naar hunne meening zijn alle deze vragen in de vorige zitting, toen het adres van de heeren Drucker c. s. in behandelisg werd gebracht, zoo uitvoerig toegelicht, zoowel bij de schrifturen, waarmede die behandeling werd ingeleid , als bij het mondeling debat, hetwelk naar aanleiding daarvan werd gevoerd, dat zij het onnoodig achten ter verdediging van het destijds door hen ingenomen standpunt de toen aangevoerde argumenten te herhalen of nader te ontwikkelen, maar zich aan don inhoud van het destijds gesprokene en geschrevene te mogen refereeren. Ged. Staten stellen er echter prijs op om to constatceren, dat zij dat standpunt ten volle handhaven. Voor de beoordeeling der vra^g, of deze zienswijze al dan niet juist is, meenen Ged. Staten do vergadering als voldoende ingelicht te kunnen beschouwen. Wel echter dient te worden nagegaan of, indien het mocht blijken, dat zij eene andere zienswijze is toegedaan , het onderwerpelijk voorstel van den heer R. van Zinderen Bakker kan leiden tot eene oplossing in den door hem gewenschten zin. Allereerst hebben zij tegen dat voorstel een bezwaar van formeelen aard, hetwelk zij in dezen op den voorgrond meenen te moeten stellen , omdat hij het door hem beoogde doel tracht te bereiken , op een wijze, ten eenenmale in strijd met de beginselen der wet, regelende de samenstelling en macht van de Provinciale Staten , terwijl zij bovendien in de practijk het geheele administratieve raderwerk der provinciale huishouding ia de war brengt. Het voorstel toch wil letterlijk dat dc vergadering bij wijze van algemeenen maatregel en dus niet voor speciale gevallen, zal besluiten gebruik te maken van de haar bij art. 159 der provinciale wet toegekende bevoegdheid en dus eveneens in het algemeen zich zal voorbehouden hare goedkeuring aangaande de voorwaarden der voortaan te houden aanbestedingen en in die voorwaarden zal doen opnemen de bij het voorstel nader omschreven bepalingen omtrent minimum-loon en maximalen werkdag. Art. 159 der provinciale wet intusschen, voorkomende in het vijfde hoofdstuk, handelende over de daqelijksehe leiding en uitvoering ran zaken, welke" bij art. 149, eveneens tot dat hoofdstuk behoorende, uitdrukkelijk wordt verklaard te behooren aan Ged. Staten, hetzij de Staten vergaderd zijn of niet, bepaalt, dat laatstgenoemden vaststellen de plannen en voorwaarden yan aanbesteding van de door de Staten bevolen werken, tenzij deze zich de goedkeuring daarvan hebben voorbe°Ënnu, wat de practijk betreft. Inderdaad Ged. Staten vreezen niet verdacht te worden , dat zij angstvallig naijverig zouden zijn op de hen door den wetgever toegekende bevoegdheden, maar zij vragen met volle overtuiging wat er van de tijdige uitvoering der bevolen werken terecht zou komen, I indien steeds de aanbesteding van het werk, dat j in een der gewone zittingen was bevolen, moest wachten tot het tijdstip dat de voorwaarden dier aanbesteding door de Staten in hunne volgende zitting waren goedgekeurd. Intusschen willen Ged. Staten aannemen, dat de bedoeling van dien voorsteller ten aanzien van ' het door hem gemaakte voorbehoud deze is ge> weest, dat op hetzelfde oogenblik, waarop het wordt gemaakt, do voorbehouden goedkeuring stilzwijgend wordt verleend en dus het door hem gewenschte voorbehoud rechtens weer wordt ingetrokken , mits slecht- do door hem gewenschte bepalingen eene plaats vinden in do bestekken vau aanbesteding, ten aanzien waarvan datzelfde voorbehoud zich krachtens den wil der Staten zou laten gelden. Ged. Staten betwijfelen, of zoo iets rechtens bestaanbaar zou wezen, maar wat zij op den voorgrond wenschen te stellen is, dat naar hunne innige overtuiging, de Staten, wanneer zij ten aanzien van een belangrijk deel der uitvoering van provinciale werken van geheel verschillenden omvang en vaak van zeer uiteenloopeuden aard eene uniforme regeling gingen vaststellen en I in de noodzakelijkheid brachten om die op te nemen in de voorwaarden van aanbesteding zonder dat daarbij rekening mocht gehouden worden met dien omvang, met dien aard , met locale omstandigheden , zeer spoedig de ervaring zouden opdom, dat zoodanige regeling ten eenenmale moet te kort schieten tegenover de eischen der practijk. Ten aanzien van allen een uniform minimumterief vast te stellen voor alle werken in de geheele provincie achten Ged. Staten hoogst bedenkelijk. Hier zal dat minimum to laag zijn en dus niet baten, omdat de normale loonsbepaling reeds leidt tot uitbetaling van een hooger loon; elders waar het in verband met de locale omstandigheden geacht kan worden hoog te zijn, roept het eene kunstmatige bescherming in het leven voor de meest bekwamen, do meest krachtigen ten nadeele van hen, dio in den strijd om het bestaan reeds de economisch zwakkeren zijn. Die bescherming moet dus zeker geacht worden te zijn eono bescherming in de verkeerde richting. Daartegenover staat weer dat art. 2 der voorgestelde voorwaarden bepaalt, dat de werklieden beneden drieëntwintigjarigen leeftijd voor niet meor dan 20 0/0 deel mogen uitmaken van de werkkrachten, terwijl voor hen de minima dor loonen aanmerkelijk lager worden gesteld, dan die voor personen;, boven dien leeftijd. Ged. Staten vragen: u dit voorschrift overal en vooral bij werken van goringen omvang te handhaven zonder dat mon den aannemer ten zeerste benadeelt in de toch voor hem zoo noodige vrijheid van beweging bij de keuze zijner werkkrachten 'i Gaat het op, wanneer de aard van het werk medebrengt, dat dit het best kan worden verricht door jonge krachtige personen , hem te verplichten het meerendeel zijner arbeiders te kiezen uit hen, die eenen bepaalden leeftijd hebben overschreden en hun een hooger loon te verzekeren dan dongenen, welke dien leeftijd nog niet hebben bereikt, maar juist daarom voor hem als werkkrachten verkioselijk zoudon zijn. Ten volle vereenigon Ged. Staten zich overigens met hetgeen door den hoofdingenieur is opgemerkt ten aanzien der moeilijkheden, waartoe de in het voorstel geregelde controle op do naleving der bepalingen, in de practijk zoude leiden juist in verbaud met het verschil in den aard on omvang der werken, on zij adviseeren na verdere beschouwingen , het voorstel van den ieor R. van Zinderen Bakker niet aan te nemen. — Friesche IJsbond. De ijsclub „Ysnocht" te Beetsterzwaag heeft voor 1895/96 eene bijdrage van ƒ2.50 toegekend aan „de Friesche IJsbond". — Unie-collecte. Op de 19e lijst van de 17e jaar-collecte voor de scholen niet den Bijbel komen giften voor van de volgende plaatsen in deze proviucie : Holwerd met Brantgum , Betterwird , Hiaure , Bornwerd , Raard , Foudgum en Wierurn f 101.75, Scharnegoutum met Loënga, Roodhuis en Tirns /'155.471,4 , Wanswerd met Jislnm on Birdaard ƒ92.15, IJsbrechtum met Tjalhuizen /"4.60 Totaal van 475 locale comités f 69,060.60y3. — Waterstaat. Bij beschikking van den minister van waterstaat is aan den civiel-ingenieur A. Th. Baert, adjunct-ingenieur bij de normaliseeriugswerken van de Merwede en Killen, op zijn verzoek, eervol ontslag verleend en is in zijn plaats benoemd de civielingenieur L. van Krimpen, ingenieur bij de gemeentewerken te Leeuwarden. Verder zijn benoemd tot buitengewoon opzichter de heeren: J. Olie te Hansweert en J. C. van Eendenburg te Hellevoetsluis, eerstgenoemde bij de werken van het kanaal door Zuid-Beveland en laatstgenoemde bij het kanaal van Voorne. — Aanbieding Gebr. Cohen. Heden is ten overstaan van notaris Moll te Arnhem de tweede verloting gehouden van ecu zilveren koffie- en theeservies ter waarde van ƒ4lB en een étui tafelzilver ter waarde van f 152.50. De eerste prijs (zilveren servies) is ten deel gevallen aan den heer E. D. H. Schutter te Groningen op no. 5287 ; de tweede prijs (stel tafelzilver) aan den heer F. Bakker te Spannum op no. 3778. De derde verloting zal spoedig plaats hebben. Wij vestigen de aandacht op de annonce van de heeren Cohen, welke verscheidene boeken bevat, die in de vorige aanbiedingen niet voorkwamen. — Onderscheidingen. Bij kon. besluit van 7 dezer zijn benoemd : tot ridder in de orde van den Ned. Leeuw, jhr. mr. C. J. den Tex te Amsterdam, voorzitter der internationale jury van de wereldtentoonstelling van het hotel- en reiswezen ; tot ridders in de orde van Oranje-Nassau, de heeren N. le Grand te Amsterdam, W. C. de Vos te Haarlem, leden, en K. A. van der Weide te Amsterdam , lid en penningni. van het uitvoerend comité der tentoonstelling; H. N. Roepiue te Parijs , gemachtigde van het uitvoerend comité der tentoonstelling voor Frankrijk; E Breman, architect te Amsterdam, bouwmeester van , Oud-Holland" ; H. Helwig van der Vegt te Bussurn, lid van de commissie van bijstand. Bij kon. besluit van 7 dezer is benoemd tot ridder in de orde van Oranje-Nassiu, met de zwaarden, de heer A. N. J. Fabius, kapitein der artillerie, lid van de commissie van bijstand der wereldtentoonstelling voor het hotel- en reLswezen, «n voorzitter van de commissie van „Oud-Hollami". — Reorganisatie Land- en Tuinbouwschool. Blijkens het afdeelingsverslag der Eerste Kamer over de betrekkelijke suppl. begrooting voor binnenl. zaken , werd algemeen groote verwondering uitgesproken dat de regeering over deze voordracht het Landbouw-comité niet had gehoord. Wat de voorstellen zelve betreft, geven eenige leden hunne hooge ingenomenheid er mee te kennen, terwijl anderen, hoewel niet tegen de voorstellen gekant, geen zeer hooge verwachtingen koesteren van de resultaten. L achten dezen 't, de practische wintercursussen uit te breiden. Ook de verdedigers van de voordracht hadden liever ecu driejarigen cursus aan de hoogere burgerschool gehad dan den vierjarige die van verschillende zijden niet werd goedgekeurd. Eenige leden betwijfelden het nut van een school voor Indischen landbouw. De voorstanders achtten ook hunnerzijds in elk geval latere practische vorming noodig in 's Lands Plantentuin te Batavia. Tegenover veler instemming met de oprichting van de Tuinbouwschool stond de twijfel van anderen of de groote kosten wel geëvenredigd zouden zijn aan 't nut dezer instelling. Onderscheidene leden achtten de keus van Wageningen voor de Tuinbouwschool niet gelukkig. Andere leden verdedigden de geschiktheid der plaats voor deze school. — Personeel. Aau de Tweede Kamer is een adres gezonden door het bestuur van den Ned. Hotelhoudersbond , waarin teleurstelling wordt uitgesproken, dat uit de inleiding en aanteekening op de nieuwe wet tot herziening der personeele belasting niet is gebleken, dat er eenige notitie is genomen van de reeds vroeger door den Bond ontvouwde grieven , ten einde vermindering te bekomen in de heffing dier belasting voor de hotelhouders. Het bestuur verzoekt bij de behandeling der wet bet ingediende adres in ernstige overweging te willen nemen. — De Kamers van arbeid. Het Haagsche Dagblad verwacht dat het wetsontwerp op de Kamers van arbeid zal uitloopen op oen reusachtige teleurstelling. In de eerste plaats sullen in do Kamers van arbeid volstrekt niet allen vertegenwoordigd zijn uit de eenvoudige kringen, dio voor loon diensten bewijzen. In de tweede plaats is het onjuist dat deze Kamers een belangrijke bijdrage zullen loveren tot oplossing der sociale quaestie. Die uitdrukking: „sociale quaestie", doet denken aan een geschil, dat voor oplossing vatbaar is; dit echter is volkomen onwaar. Wat men met een „volbloed-tijdwoord" sociale quaestie noemt is eenvoudig een complex van moeilijkheden en verschijnselen op het gebied van den arbeid, ontstaan door verschillende oorzaken, als : het verdringen van den werkman door de machine , de ontzaglijke concurrentie, het zich verheffon boven eigen kring en levensbehoefte. In het buitenland houden immers ook de werkstakingen stand, al bestaat er een wettelijk overleg tusschen patroons en werklieden. De tallooze moeilijkheden op arbeidsterrein zijn niet allermeest en allereerst op te lossen door wetgevende maatregelen. Het Dagblad verbaast er zich verder over dat De Tijd zich heeft verklaard vóór het verleenen van kiesrecht voor en lidmaatschap van de Kamers van arbeid aan de vrouw. Het blad acht het optreden der vrouw als arbeidster een noodzakelijk kwaad; erger zou zij 't vinden, wanneer men de vrouw nu ook nog „sociaal" kiesrecht toekende. Dat strijdt geheel met haar aanleg, haar karakter, haar roeping: dienende liefde; met de plaats die zij moet innemen in de maatschappij, en ook met het Evangelie. Heel haar wezen is in tegenspraak met heerschen. „In 's hemelsnaam geen emancipatie, dus ook geen arbeidsters aan de stembus of in de Kamers van arbeid." Dezelfde gronden die pleiten tegen het verleenen van politiek kiesrecht aan de vrouw pleiten ook hiertegen. „De ambachtslieden zijn tegenwoordig zoo wijs, dat zij waarlijk geen voorlichting, ook van de vrouw noodig hebbon. Men zie hier niet voorbij, dat do arbeidsters, als zij eenmaal deel nomen aan het arbeidsoverleg, zich zoogenaamd zullen gaan verdiepen in de vraagstukken van den arbeid. Bij al hetgeen wat nu reeds op vergaderingen van werklioden wordt geleuterd , zal dan nog do vrouwelijke „welbespraaktheid" het noodige voogen. En hebben de voorstanders van dit vrouwenrecht wel bedacht, hoe vrouwen nog meer dan mannen vatbaar zullen zijn voor den invloed der volksleiders , die in dwepende taal de bedenkelij kste theorieën voor do vrouw aannemolijk zulion trachten te maken P" „Dat echt vrouwelijke in karakter en levensrichting , hetwelk een door den Schepper gewilde aantrekkelijkheid en bekoorlijkheid van de vrouw uitmaakt, blijve haar eer en haar kroon!" — Wereldtentoonstelling. Eergisteren deed te Amsterdam het gerucht de ronde, dat de transport-maatschappij Holland beslag had doen leggen op alle goederen der Fransche en der Belgische afdeeling. Voor zooveel men heeft kunnen ervaren komt de zaak slechts hierop neer, dat de Fransche en Belgische exposanten, die bij den aanvang der tentoonstelling de transportkosten niet hebben betaald, thans hunne goederen niet vervoerd kunnen krijgen, tenzij eerst de oude schuld door hen wordt voldaan. Zij hadden tot dit oogenblik er op gerekend, dat de invloed der commissarissen hunner afdeelingen hen voor deze moeielijkheid zou hebben gevrijwaard. Omtrent het conflict tusschen het uitvoerend comité en de exposanten, die zich tegen de tarieven verzetten, kan worden medegedeeld dat enkele hunner bezoeken hebben afgelegd bij gemeenteraadsleden, uit welk feit het jongste debat in den raad over de tentoonstelling wordt verklaard, dat diezelfde heeren thans ook de leden der Kamer van koophandel met hunne grieven in kennis zullen stellen. Het li°t, naar men zegt, in hunne bedoeling der Kamer van koophandel te verzoeken de handelingen van het consortium van expediteurs in de voornaamste steden van Europa openbaar te maken. — Afsluitirjg van jachtterroinen. Men schrijft uit Apeldoorn: Aan het onlangs medegedeelde bericht. uuitrent'de afsluiting der jachtterreinen vau het Koninklijk Domein, een maatregel waardoor men het steeds verminderen van grof wild wil tegengaan , is reeds een begin van uitvoering gegeven. Sedert 14 dagen zijn een aantal werklieden op verschillende punten aan het werk met deze afrastering, waardoor geruimen tijd handenarbeid zal verschaft worden. Duizenden palen en duizenden meters gaas zijn noodig; de palen komen op 3 M. afstand en de hoogte der afsluiting zal 2 M. bedragen. — Vee-uitvoer. Het Landbouw- We ekblad verneemt, dat de openstelling der Belgische grenzen eenige vertraging ondervindt, tengevolge der voorbereiding van voorzorgsmaatregelen. De openstelling is niet te verwachten vóór de eerste helft van December. — De kilometerboekjes. ledereen heeft zeker met belangstelling kennis genomen van den manu egel die op de Staatsspoorwegen en op do Ned. Centraalspoorwegen mot ingang van 1 December zal worden ingevoerd: de instelling van kilometerboekjes. Voor 30 gulden zal men 1000 kilometer kunnen reizen, hetgeen in 't algemeen eene aanzienlijke en welkome besparing betcekent voor het druk reizend publiek, en vermoedelijk ook voor de spoorwegmaatschappijen, wegens drukker gebruik, niet onvoordeelig zal "wezen. .In H algemeen," zegt het Hbld. Want de voorstelling zooals die aan het Utr. Dagbl. is verstrekt, is niet geheel juist. Dit blijkt uit de volgende voorbeelden, waarbij de prijzen voor eersteklas-reizen in beschouwing zijn genomen. KILOMETEKDOEKJE. Gevoxe ~ , , . Heen en kegf.i.i.nc. takele reis. ieni_ Enk rds Retour Arnhem—Zutf.... ƒ0.90 (*) f 1.80 fIM f 2.1 U Ainhein—>"ijni. .. „ 0.57 „ 1.14 „ 0.85 „ 1.50 Amat.—Utrecht... „1.08 „ 2.16 „1.80 „ 2.70 Amst.—Middelb... „6.78 „13.55 „3.50 „12.50 Amst—Leeuw.... „6.54 „13.08 „7.25 „11.— Amst.—Maastr... . „ 7.29 , 14.58 „ 9.— „ 13.25 Zooals men uit het bovenstaande lijstje ziet — en iedereen kan dit narekenen met behulp van een spoorwegboekje waarin de afstanden zijn opgegeven — zal de nieuwe instelling in allen geval een zeer belangrijke prijsvermindering geven op de enkele reizen. Maar wat do reizen heen en terug betreft, strekt de verlaging zich alloen uit tot de kleine trajecten. Op groote afstanden zal het wat voordeeliger blijven, ern retourbiljet te nemen, dan gebruik te maken van het kilometerboekje. Na 1 Dec. zal men reizend op S. S. of N. C. S., wèl doen wanneer men : 1. op kleine trajecten nooit meer van retourbiljetten maar van het boekje gebruik maakt. 2. op groote trajecten het boekje altijd gebruikt wanneer men öf niet terug denkt te reizen , öf te lang wegbljjft om een retourbiljet to kunnen gebruiken. Dat alles geldt echter slechts dan wanneer men alléén reist. Want natuurlijk kan uit de zeer royale bepaling dat elk „vakje" in het boekje geldt voor „een of meer personen" een voel grouter voordeel worden getrokken dan het nadeelige prijsverschil tm.sschen de groote dubbele reizen. Voor het misbruik dat van die bepaling kan worden gemaakt, schijnt de directio der Staatsspoorwegen niet te vreezen. Voor handelsreizigers enz. zal hot niet onbolangrijk zijn , de bovenstaande tarieven eens met hun abonnementsprijzen te vergelijken. (*) Want de kilomotcrprijs is, volgons het boukje berekend , 3 cent, zoodat men ter vergelijking van de prijzen, bij het kilometerboekje het aantal kilometers mot ƒ0,03 moet vermenigvuldigen. — Ernstig voorval. Zaterdag avond , ongeveer half elf, heeft te Groningen een ernstig voorval plaats gehad. In het gezin van H. v. d. V., woonachtig aan den Singelweg buiten de voormalige Ebbingepoort, kregen broeder en zuster twist over een paar schoenen. De twist liep zoo hoog, dat de jongen, Arend, 16 jaar oud, zijne zuster, Elisabeth, 19 jaar oud, een slag gaf, waarop zij een aardappelmesje van de tafel nam en haren broeder daarmede zoo diep in den rug stak, dat de nier verwond werd. Onmiddellijk werd de hulp ingeroepen van dr. Wiersma, die na een voorloopig verband te hebben aangelegd, den patiënt naar het academisch ziekenhuis deed overbrengen, waar hij ter verpleging is opgenomen. Zijn toestand was gisteren redelijk. De daderes is, na verhoord te zijn, op vrije voeten gesteld. — Onze baldadige jeugd. Eene vrouw van aan de 75 jaren , die te Winschoten met een zakje met groenten onder den arm langs de huizen zich voortsleepte , heeft weer eens terdeeg ondervonden , wat het zeggen wil, tot mikpunt van onzen hedendaagschen straatjongen te worden uitgekozen. Een zoon lief exemplaar, een opgeschoten straatlummel, rukte het oude moedertje den zak onder den arm weg en bracht er haar een slag mee toe, zoodat ze kwam te vallen en zich vrij erg aan een knie bezeerde. Een paar uur bleet ze op de straat liggen kermen, totdat men zich over de stakker ontfermde en de vrouw op last van deu burgemeester, per as, naar hare woonplaats, het naburig Heiligerlee, werd gebracht. — Expeditie Beudeker. De commissaris van politie te Amsterdam sectie I Oudebrug maakt bekend, dat de navolgende goederen , bij den expediteur Beudeker aldaar voorhanden gevonden, niet kunnen worden verzonden en roept mitsdien eigenaars of belanghebbenden op, zich des voormiddags te 11 uur te vervoegen aan zijn commissariaat, ten einde die goederen weder terug te ontvangen : 1 colli, afgezonden door mevrouw Weber van Bosse , te Amsterdam , en bestemd voor miss E. Butler , 40 Murry street, Molden , Amerika; 1 kist, hoog ongeveer 0.15 lang en breed circa 0.60 meter, inhoudende eenige portretten van eene dame van gevorderden leeftijd , naam van afzender en geadresseerde niet bekend; 1 kistje bestemd voor den matroos Dreumiug, destijds dienende boord van Ilr. Ma. wachtschip te Bata 1 colli met paklinnen omwikkeld en gesdwl! seerd aan den heer H. P. van Seeters, nota*'" te Indromojoe ; 1 kist, hoog circa 0.30 ,br 0.50 , 0.70 meter zonder naam van afzend en waarvan het adres zoek geraakt is. u kist houdt onder meer in een breed kapm ! in schede, een thermometer, handwerkiV enz.; 1 colli verzonden door W. J. v. Kemne i te Amsterdam en bestemd voor Rusland — Sluipmoord. Men seint aan het N v. d. D. uit .Batavia : Voor de soeieteit te Medan (Dcli) is _ heer Kat door een amokmaker gedood. De heer E. Kat, uit Amsterdam, zegt het Nieuws, was verbonden aan de hoofdadmiaistratie van de Deli-Maatschappij te Medan Hij was een jouge man die een schoone toe« komst voor zich had , en eer9t kort geleden gehuwd. — Proeftocht. Het nieuwe stoomschip Prins Hendrik van de .Zeeland" is van den proeftocht te Vlissingen teruggekeerd. De proeftocht bleek een volkomen succes te zijn voor het schip. ---