BUITENLAND. ALGEMEEN OVERZICHT. 22 Januari. Langzamerhand wordt het gordijn weggetrokken , waarachter zich de listen en knoeierijen verborgen, die het aan de Chartered Company en aan Cecil Rhodes mogelijk maakten om een poging te doen tot gewapende in bezitneming van de Transvaal. Dag in dag uit dringt het licht dieper door m het donkere complot en kan er slechts toe leiden, dat de Transvaalsche zaak in achting wint. Van de Chartered Company en van den eerzuchtigen Kaapschen minister — want Cecil Rhodes is niet maar de eerste de beste, niet maar de een of andere particulier, maar een Engelsch minister der belangrijke Kaapkolonie — kan men dit niet zeggen. Zij krijgen een brandijzer op bet voorhoofd en reeds nu wekt het verwondering, dat de eerste nog de koninklijke protectie geniet en onder haar directeuren nog steeds den hertog van Fife, schoonzoon van den Engelschen kroonprins, blijft tellen; terwijl de laatste nog de brutaliteit durft hebben om te verklaren , dat nu zijn politieke loopbaan in Afrika eigenlijk pas begint. Deze woorden zijn echter geheel in overeenstemming met het uiterlijk van dezen gevaarlijken Engelschman. Men heeft dezer dagen zijn portret iv tal van geïllustreerde tijdschriften kunnen zien en een ieder is getroffen moeten worden door de onbeschoftheid en de vulgariteit, die op dat gezicht te lezen staan. We zullen straks zien, hoe er in Zuid- Afrika over hen gedacht wordt. Thans dit: Gisteren hebben we de mededeelingen vau de Transvaalsche regeering aan het Orarije- Vrijstaatsche comité vermeld. Zij stellen vast, dat minstens reeds sedert begin '95 de overrompeling werd voorbereid. De brief aan Jameson , hulp inroepende voor bedreigde vrouwen en kinderen, is dus een onzedelijk voorwendsel geweest, een gigantische leugen ter mogelijkmaking van een misdaad. Van daag komt er nog meer nieuws. We hooren nu het volgende: De inval werd gedaan door 900 gewapende Engelschen. Maar dat wa 3 maar een deel der troepen , die gereed stonden om vau verschillende kanten de Transvaal binnen te rukken , welke laatsten echter (na het uitbarsten der bom en de daarmede gelijktijdig plaat 3 hebbende verplettering der aanvallers en de eenstemmige verontwaardiging van Europa) door de Engelsche regeering verhinderd werden om hun plan uit te voeren. Van Johannesburg ging sedert maanden een samenzwering uit, de Kaffers werden opgestookt tegen de Beeren, wapenen en ammunitie werden binnengesmokkeld en met de verschillende aanvoerders der hier boven vermelde troepen werd voortdurend voeling gehouden. Niet alleen blijkt dit uit de documenten , die in de handen der Transvaalsche regeering zijn gevallen, maar ook uit de verklaringen van een aantal mijnwerkers, die kort vóór den inval Johannesburg verlieten en te Plymouth zijn aangekomen. Men wapende de mijnwerkers, vertelden zij, onder voorwendsel, dat de Boeren van plan waren de mijnon aan te vallen. Ecu van de teruggekeerden was van meening, dat de samenzwering al een kleine twee jaar duurde. Maar allen waren het hierover eens, dat Rhodes en de Chartered Company de spillen waren geweest, waarom alles draaide. Merkwaardig is het, dat gelijktijdig met de toenemende wapening en de vermeerderde agitatie in en om Johannesburg het grootste Engelsche blad, de Times, een campagne tegen de Boeren opende , die van den beginne af een vinnig, beleedigend karakter droeg. Dat is verdacht. Zou de Times niet meê in het spel zijn van Rhodes en zijn vriendjes? Waarschijnlijk wel. En reeds gaan in Engeland zelf stemmen op, die een onderzoek eischen naar de tusschen Rhodes en de Times bestaan hebbende relatie n. De houding vau de Times is een der verachtelijkste zaken in deze zoo verachtelijke geschiedenis. Voor de regeering van Engeland i 3 zij buitendien onaangenaam, want zij maakt het bijna ongelooflijk, dat het Britsche gouvernement niets afwist van wat daar ui Zuid-Afrika broeide. Wij wisten hier in Friesland wel, dat men eene bedreiging der Trans▼aahche onafhankelijk vreesde en de Transvaalsche bladen en de Z.-Afrikaansche I Standard and Diggers News wisten het, vóórl dat het zoover gekomen wa 3, ook wel. Alleen de Engelsche regeering schijnt niets ver- J moed , laat staan geweten te hebben. Want wat schrijft de Standard and Diggers News in een artikel, overgenomen door de Volksstern van Pretoria in haar nummer van 28 December, dus drie dagen vóór den inval van Jameson: „Er zijn twee mannen in Zuid-Afrika op dit oogenblik: Kruger en Rhodes. De toestand van Zuid-Afrika kan, volgens sommigen, alleen duidelijk gemaakt worden door een antwoord te geven op de vraag, ,wie van deze beiden moet de overwinning behalen ?" De strijd tusschen beiden is reods begonnen. Wij bemerken dezen uit berichten van uit de Kolonie, uit kritiek van uit de Kolonie , uit de vorming van plaatselijke club*, die zich als voorlooper3 van het Imperialisme willen doen kennen en den mond vol hebben van de braafheid van Rhode3 en de snoodheid van Kruger. Men kan het geval noemen den strijd tusschen Imperialisme en Republikanisme, maar ook wel het geval van begeerigheid naar eens buurmans ossen , ezels , land , riffen , kortom naar alles wat hij heeft. Het is eenigszins vergeeflijk, omdat Rhodes maar een arm land beheerscht en Kruger de goudlanden heeft. Daarom is dan ook Kruger een hinderpaal geworden voor den Britschen ondernemingsgeest. De grootste goudvelden van de wereld moeiten binnen de „sfeer van invloed" vallen. Nu dit niet zoo is, blijft er niets anders over dan gebreken in staatsregelingen te zien, of inbreuk op gesloten verdragen op te merken , of zich te stooten aan wreedheden. „Ziedaar dan een voorwendsel voor Imperialistische tusschenkomst. Natuurlijk wordt 't ware motief, do goudriffen , weggelaten." En op dezen toon gaat het lange artikel door. Zooals men ziet, laat het aan duidelijkheid niets te wenschen over. Anders leze men nog even dit: ,De fortui n vau de Kaapkolonie en de groote naam van Rhodes zijn afhankelijk van het kunnen doen knielen van den Boer, van het verkrijgen van alleenhandel op zijne markten, van het beheerschen van zijn handel. Daarom legt Rhodes zooveel bezorgdheid aan den dag voor het leven van den mijnwerker, geeft hij uitzicht op modeldorpen , en tracht des „Uitlanders" gunst te winnen. Dat iemand eene philantropische beweging op het touw wilde zetten , ten bate van de goudvelden, zou on 3 verheugen, maar dat Rhodes en zijn Kaapclique dit doeu maakt ons bevreesd. Rhode3 heeft herstel van goeden naam noodig, omdat hij misgeta^t heeft in de Kaap en in Charterland van waar uit nauwelijks een ons goud is te voorschijn gokomen." Zoo schrijft een Zuid-Afrikaansch, Engelsen blad. En de gouverneur der Kaapkolonie weet van niets; hij weet niet, dat zijn minister eenige snoode plannen koestert en de Engelsche regeering te Londen weet ook vau niets. Die stumpers. Alleen de Times heeft een telegraphischen dienst, die voldoende blijkt te zijn om al de gruwelen der Boeren en den onduldbaren toestand, „de zware dwingelandij van den despoot Kruger" in het moederland te kunnen doen beseffen. Hoe zeker men was in Zuid-Afrika, dat er spoedig iets door Rhodes zou worden ondernomen tegen de Transvaal, kan men zien uit de dagbladen van dat gedeelte van Afrika, die nu tot on 3 komen. Vóór ons ligt de Volksstern van 28 December. Het is nog niet het nummer, dat we met spanning afwachten; dat kan eerst oyer acht dagen hier aankomen, maar reeds dit exemplaar van het blad geeft belangrijke aanwijzingen. Men oordeele naar het volgende: „Het is niet te miskennen , dat naar gelang de Johannesburgsche aandeelenmarkt naar beneden gaat eu gaan blijft, de roep om herstel van grieven luider wordt. Nooit, ten minste voor zoover wij ons herinneren, vond men in Johaunesburg aanleiding om uit het feit, dat de Regeeriug eenige kanonnen uit Europa laat komeu , do conclusie te trekken, dat zij op Johannesburg zou willen schieteu. 11 t is ook niet te loochenen, dat volgens sommigen Je politieke toestand aan den Rand zoo onduldbaar gewordeu is en de verdrukking niet meer te dulden , sedert de Eerste Volksraad in de quaestio der ondergrondmijnrechten niet handelde naar den zin der Johannesburgsche financiers. En ieder onpartijdig toeschouwer zal toegeven, datdeze financiers nu voorop gaan in den politieken t rijd. Het wa 3 vroeger slechts de „smalle gemeente", zoo juichen sommigen, die zich de zaak van het recht aantrok; het is nu de .rijkdom", die er zich mede bemoeit. Wij zeggen dit niet — uitdrukkelijk stellen wij dit voorop — on daarmede met eén woord de zoogenaamde uitlander-beweging te veroordeelen. Wij ontkennen niet, dat de toestanden, zooals die nu zijn, niet moeten voortduren en dat men op het gebied van het onderwijs en het kiesrecht elkander ontmoeten moet. En wij gelooven, dat er onder de uitlander-bevolking — Engelschman , Duitscher of Hollander — een groot aantal mannen zijn, die niets liever zouden zien dan dat men tot eene bevredigende oplossing van deze vraagstukken kwam. Maar wij gelooven ook, dat een groot deel dergenen, die zooveel behoefte beweren te gevoelen aan wijzigingen in het tegenwoordige Gouvernement en aan zuivering van de administratie, in werkelijkheid gansch andere zaken op het oog hebben en den tegen wc ordigen toestand zoo donker mogelijk voorstellen , om de markt op die wijze te drukken , ten einde thans tegen lage prijzen in te koopen, wat later duur moet worden verkocht. Als men leest, dat in Trogmortonstreet de vorige week personen rondliepen het gerucht verspreidend , dat gewapende Boeren gereed stonden de uitlanders aan te vallen, dan kan men moeilijk gelooven, dat iets anders dan een beursspeculatie bedoeld i 3 geweest. Maar dan zal men on 3 ook toegeven, dat als dergelijke lieden om zuivering van het Gouvernement en om een eerlijk bestuur vragen, een glimlach het meest passende antwoord i 3. Want die eerlijke bestuurslieden zullen natuurlijk worden geleverd door de heeren zelf, de plaatsen in het Gouvernement , die door de „zuivering" ledig worden , moeten door de heeren en hunne vrienden worden ingenomen. Welnu, wij weten wat dat zal te beteekenen hebben. De operatiën van zeer vele Goudmijnmaatschappijen hier zijn bijna letterlijk herhalingen van de operatiën met sommige Spoorwegmaatschappijen in Amerika. Hoe de administratie en de Regeering er uitzien als deze heeren, nadat zij met beperkte Maatschappijen naar hun zin lang genoeg hebben geopereerd, den Regeeringszetel innemen, heeft men in dat werelddeel, niet altijd zonder schade , ondervonden. En daar men door schade wiJ3 wordt , durven de Amerikaansche spoorwegkoningen zich niot meer direct met spoorwegpolitiek te bemoeien. Het publiek daar heeft iets geleerd! Ook Frankrijk kan eenige voorbeelden bijbrengen van de heilzame gevolgen die een land ondervindt van een door Beursspeculanten geleide zuivering der administratie. Daarom vergete men die zijde van het uitlanders-vraagstuk niet. Waar men te doen heeft met ernstige mannen, met wezenlijke begeerte tot verandering, daar schijnt het ons een wijze politiek toe te trachten tot verstandhouding te geraken , doch waar men te doen heeft met politiek , die enkel dienst moet doen voor Beursspeculiitiën, daar past het voorzichtig te zijn." Dat werd geschreven den 28en December. Drie dagen later grepen de speculanten naar de wapenen. En nu nog eene rectificatie, (want al het voorgaande was er ook eene; het was de rectificatie der officieele leugenachtige berichten van Engelsch zijde , als had Jameson gehandeld uit menschenliefde en op het smeekverzoek der verdrukte Johanne3burgers.) Toen de Engelsche indringers zoo geweldig door de Boeren werden aangepakt en zooveel verliezen leden, beweerden de Engelsche bladen, dat het geen wonder was, want dat de Boeren tusschen de zes en tienduizend man om Jameson en de zijnen hadden vereenigd en dezen dus bezweken waren voor de overmacht. De zes- _ tienduizend man herleiden zich tot het volgende: Volgens de officieele opgaven van den Transvaalsehen consul-generaal stonden tegenover de negenhonderd Engelschen hoogstens achthonderd Boeren. Deze verloren vijl dooden , waatvan twee bij ongeluk door hun eigen strijdmakkers werden gedood. Ten slotte willen we nog twee oordeelvellingen opnemen over het gebeurde. De eerste is van den ouden Gladstone. Hij ■ zegt in een brief aan het Londensche bureau van de Cape Times, dat hij zeer is ingenomen met de houding van Kruger. „Ik walg van de beleediging, die der Zuid-Afrikaansche Republiek is aangedaan", verklaart de grand old man ; „zelfs indien de Uitlaaders de hoofdaanleiding waren , is dat nog geen reden om den vr9de van Transvaal te verstoren door leen gewapendeu inval". De tweede is de meening van de Russische pers over het ophemelen en in bescherming nemen van Jameson's „boevenstuk." „Het vrijbuiterskarakter der Engelsche koloniale en buitenlandsche politiek is lang en algemeen bekend. In verschillenden vorm, maar naar het wezen steeds op dezelfde wijze, worden „heldendaden" als die van Jameson telkens herhaald , waar de Engelschen buiten de grens van hun eilandenrijk de buurlieden zijn van volken en stammen, die recht hebben op nationale onafhankelijkheid. In het diepst hunner ziel twijfelen de Engelschen er nooit aan, dat zij geboren vrijbuiters zijn. Maar tot een openlijke bekentenis hadden zij het tot dusver nog niet gebracht. „Het is to hopen, dat voortaan geen enkele beschaafde regeering zal vergeten, dat nu „ vrijbuiterij" door het Engelsche volk openlijk in bescherming wordt genomen, en alle regeeringen zullen wel doen ala zij de geestverwanten van Jameson en Cecil Rhodes buiten den kring der volken houden, wier onderlinge betrekkingen door het volkenrecht worden geregeld. Tegen vrijbuiters i 3 geen ander middel dan openlijk machtsvertoon en de zorg van Europa moet er van nu af op gericht zijn, een politieke combinatie tot stand te brengen, waarin het physiek overwicht niet aan Engeland's zijde is. In dit opzicht heeft de plotseling te voorschijn gekomen Transvaalsche quaestie der geheele beschaafde wereld wellicht een grooten dienst bewezen." Dit zegt de Nowoje Wremija, het groote Petersburgsche blad. Men moet daarvan in Engeland maar eens notitie nemen. --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 22 Januari Barucll Spinoza. Het is bijna ten allen tijde het lot geweest van groote mannen, dat ze gedurende langen tijd, velen zelfs eerst na hun dood, behoorlijk gewaardeerd werden. Wanneer echter voldoende licht over hen is opgegaan , hunne werken of hunne daden, hunne karaktors en hun streven behoorlijk zijn doorgrond , dan worden dezo steeds nader ontleed en vindt de onderzoeker telkens iets nieuws, telkens iets meer volmaakts, telkens iets meer aantrekkelijks in al die groote mannen, dio bij hun leven zoo deerlijk miskend en door hunne tijdgenooten als geschuwd werden. Den grootsten wijsgeer, die Nederland heeft opgeleverd , is het niet anders gegaan. Wij hoorden dat op de meest treffende wijze Maandag avond uiteenzetten in eene door vorm en inhoud boeiende rede, die de heer dr. H. IJ. Groonewegen, van Rotterdam, op de Nutsbijecnkomst, in de zaal van mej. van der Wieion alhier, uitsprak en waarin ons Baruch of Anibrosiua Spinoza werd geschetst. Spinoza behoorde ook tot dio miskenden. De man met dien rcuzengeest leefde, werkto enontwikkoldo zich in datzelfde Amsterdam, waar in dienzelfden tijd eon Vondel zijne onsterfelijke poëzie schiep en eon Rembrandt die symphoniën van kleuren op het doek bracht, die de bewondering van tijdgenoot en van nageslacht boidc opwekten. Hoo weinig wisten dio groote mannen van elkander en toch worden zij met meer anderen in écu adem gonoemd en goroemd als dc sieraden van land en volk, dat toen als in do gouden eeuw van kunst en wetenschap, van vrijheid en kracht steeds naar hooger streefde. In die gouden eeuw, toen het kleine, door het machtige Spanje zoo lang onderdrukte en door do natuur zoo stiefmoederlijk bedeelde Nederland eene kracht ontwikkelde, die de bewondering van het geheele beschaafde Europa opwekte, dat den toon aangaf en aan de spits stond van beschaving en ontwikkeling, dat goed en bloed had veil gehad om zijn eigen vrijheid te bevechten en dat aan eiken vreemdeling dc vrijheid aanbood, die hij in zijn eigen vaderland niet vond. Het was in het laatst der 16e en in het begin der 17e eeuw, dat zich hier ondor meer andere vreemdelingen, vooral ook vele Spaansche en Portugeesche Joodsche familiön vestigden. In hun vaderland onderdrukt, naar den brandstapel gesleurd of in den kerker gesloopt, kwamen „dezo schipbreukelingen der historie" hier eeno schuilplaats zoeken en werd Nederland voor hen een nieuw vaderland , dat zij modo hielpen ontwikkelen en verrijken, zoowel e-p stoifeljjk als op intellectueel gebied. Familiön, dio thans nog bestaan, wier namen altijd een goeden klank hadden en dien steeds hebbon behouden. De ouders van onzen Spinoza bnhoorden tot I die uitgeweken Portugeeseho familiën. Hoewel ; niet rijk, mochten zij zich toch in hot bezit van | zekeren welstand verheugen. _r was welvaart ; en ook geluk in die woning, die nog verhoogd werden door do geboorte van een zoon, onzen i Baruch Spinoza, die in 1633 het levenslicht aanschouwde. Zijne ouders lioten hem onderwijzen en voedden hem op in de strenge godsdienstige begrippen der vaderen. Hij maakte buitongewoon snolle vorderingen, maar zijn vlugge geest en do voortgozetto studie van den Talmud en andero geleerdo of belangrijke geschriften maakten dat hij hoe langer hoe minder vrede had met de voorstellingen, dia,zijne geloofsgenooten en ook vele Christenen van het wezen der Godheid zich maakten. Hoewel zijne geloofsgenooten hem op betrekkelijk jeugdigen leeftijd reeds zeer hoog stelden, liet hij niet na dio bedenkingen, waar het pas gaf en het noodig was, uit te spreken. Hij was te braaf, te eerlijk om kerksche vroomheid te huichelen en een geloof to verkondigen of uiterlijk te belijden, dat in strijd was met zijne overtuiging. Hij begon het dus met zijn uitwendigen godsdienst weldra niet zoo nauw meer te nemen. Dit haalde hem vele vijanden op den hals; geen middel werd onbeproefd gelaten om hem voor de synagoge te behouden, maai hoewel hij nooit met den godsdienst brak, mocht het toch niet gelukken hem de gevoelens te doen herroepen, die hij geopenbaard had. Hij werd uit de synagoge gebannen en de ijsehjkste vervloekingen tegen hem uitgesproken, zelfs een aanslag op zijn leven gepleegd, die echter mislukte. Nadat hij op deze wijze door zijne geloofsgenooten was uitgeworpen, ging hij zich toeleggen op de studie der Lalijnsche en Grieksche talen en raakte toen ook bekend met de geschriften van Deseartes, wiens wijsbegeerte toen niet weinig aanhangers vond. In Frans van den Ende vond hij een bekwaam leermeester bij zijne taalstudiën, maar zijne lievelingsstudie bleef die der wijsbegeerte. De aanslag tegen zijn leven noopte hem om Amsterdam to verlaten en in 1656 vestigde hij zich te Ouderkerk, waar hij als brillenslijper in zijn onderhoud moest voorzien. Later vertrok hij naar Rijnsburg, daarna vestigde hij zich te Voorburg en eindelijk te 's Gravenhage. Inmiddels had hij zijne studiën voortgezet, was hij in gemeenschap gebleven met vrienden en geestverwanten en met hulp van deze gaf hij zijn eerste werk uit over „De beginselen van de wijsbegeerte van Deseartes." In dat werk heeft hij de gevoelens van dien wijsgeer nader verklaard. Dat werk alleen ware reeds voldoende om zijn naam voor goed te vestigen. Prof. van Vloten zegt er van, dat met de uitgaaf van dat werk de dageraad aanbrak van een nieuw tijdperk van beschaving. Na zijn vertrek uit Amsterdam heeft hij nog 20 jaar een gelijkmatig en rustig, maar tevens werkzaam leven geleid. Heeft hij zijn machtigen geest verder ontwikkeld, welke ontwikkeling zich in dat stille leven het best openbaarde als dat van het hoogste denken en het zuiverste gevoelen. Waar hem ton laste gelegd wordt, dat zijne geschriften het karakter droegen van verwerping van allen godsdienst, nam Hegel de pen daartegen op door te betoogen, dat Spinoza nooit den godsdienst vijandig was, maar uit de kerkleer alles verwierp, wat kleinzielig en bekrompen was. Uit de geloofsovertuiging van Spinoza ontstond bij dezen eene lovensrichting, die onzen eerbied afdwingt. Die belangeloosheid waar hem een jaargeld en die trouw aan beginselen waar hem een leerstoel werd aangeboden, zijn zoovele bewijzen hoe zedelijk hoog hij stond. Zijn leven was het toonbeeld van zelfbedwang, soberheid en ingetogenheid naar buiten, maar het was machtig en sterk naar binnen. Hij leefde zooals hij leerde en de beginselen door hem weggelegd in zijn godgeleerd en staatkundig vertoog dragen den stempel van dat denken en handelen. Spinoza's denkbeelden in dat geschrift weggelegd kunnen beschouwd worden als de eerste schreden op den weg waarop wij thans staan. Hij was een hervormer, geen revolutionair; hij doolde niet op omverwerpen of afbreken; integendeel, hij trachtte op te bouwen en te bevestigen. Het geluk was niet het loon der deugd, zonder deugd is geluk onbestaanbaar, zij waren zusters en als onafscheidbaar. Het laatste van Spinoza's werken, „Ethica of Zedekunde", is eerst na zijn dood verschenen. Daarin heeft Spinoza zijne zedeleer op het klaarst uiteen gezet. Dit geschrift wordt geroemd als een eerbiedwaardig monument van het menschelijk denken. Spinoza's geschriften zijn helder als do zuiverste bron, de gedachten rein en schoon en monumentaal in vorm en zijn leven is in volkomen overeenstemming met zijne leer. Verdraagzaam tot het uiterste en omzichtig in het afkeuren, trachtte hij zooveel mogelijk alles te begrijpen, zich alles te verklaren: dat was het doel, het streven en leven van dezen reuzengecst. Spinoza was evenmin atheïst als godloochenaar, alleen was hij als diepzinnig denker zijne eeuw ver vooruit. Hij werd daarom niet begrepen en bleef bijna tot het einde der 180 eeuw onbekend. Lessing en Göthe hebben hem de eer bewezen, die hem toekomt. Zij vei eerden hem en aan die reuzen op het gebied der Duitsche litteratuur hebben wij het ta danken, dat vele van Spinoza's denkbeelden in aantrekkelijken vorm tot ons zijn gekomen. Inderdaad mag Nederland zich beroemen een der grootste denkers en der beroemdste wijsgeeren te hebben voortgebracht. Wel lang bleef hij ook hier onbekend en ook onbemind, maar beter begrepen staat hij thans hoog aangeschreven in de schatting van allen, die trotsch zijn op do groote zonen van hun vaderland. Deze rede, voorgedragen op eene wjjze die getuigde van de diepe vereering, die spr. aan Spinoza toedroeg, werd luide toegejuicht en de dankbetuiging, hem door den voorzitter, den heer mr. A. Bloembergen, gebracht, vond volle instemming bij alle aanwezigen. — Installatie mr. Noijon. In de gisteren namiddag gehouden plechtige zitting van het Gerechtshof, gepresideerd door den heer mr. W. B. S. Boeles, is de heer mr. T. J. Noijon geïnstalleerd als advocaat-generaal bij dat college. — Schoorsteenbrand. Gisteren avond ruim acht uur werd brand ontdekt in den schoorsteen eener woning in de Kapelsteeg alhier, waarvan de bewoonster afwezig was. De politie verschafte zich toegang tot de woning en bluschte, met behulp van eenige omwonenden, den brand door een paar emmers water in den schoorsteen te werpen. — Landhuishoudkundig Congres. Voor het 49e Nederlandsche Landhuishoudkundig Congres, dat in de maand Juli a.s. te Sneek wordt gehouden, zijn de volgende vraagpunten ingekomen , uit welke de betrokken commissie drie of vier hoopt te kiezen, om deze op genoemd congres aan de orde te stellen. 1. Moet de boer boer blijven in den zin, dat hij zijn eigen boter bereidt, met toepassing van de eischen dor wetenschap, of brengt zijn belang mee, dat hij koemelker wordt voor de fabrieken r 2. De Rijks-proefstations moeten zich onthouden van 't geven van quantitatieve analyses, zoolang 't blijkt, dat deze onbetrouwbaar zijn. 3 Is 't ook voor de Noordelijke provinciën wenschelijk , verplichte keuring van dekhengsten in te voeren ? 4. Is, met 't oog op den uitvoer van ons vee naar België, 't aanmoedigen van overheidswege van tuberculine-injectiën aan te bevelen ( 5. Door de exportpremie op suiker bestaat een bescherming, waarvan ook direct de bietenverbouwer voordeel trekt. Moet 't niet als een inconsequentie worden aangemerkt, dat men buitenlandsche bieten , die door sommige fabrikanten op vrij groote schaal worden verwerkt, zonder rechten te heffen, het land laat binnenstroomen en daardoor den buitenlandschen bietenverboawer mede beschermt? Zou het niet op den weg van 't congres liggen, de Regeering op dien toestand ta wijzen? 6. Zijn ook in Nederland ervaringen opgedaan , waaruit blijkt, dat 't voordeeliger is , de planten, die voor gewone bemesting worden verbouwd, aan het vee te vervoederen, dan ze onder te ploegen ? 7. Goven de ervaringen, door de pachtcommissie in Friesland of ondervindingen ook elders in Nederland opgedaan, een grondslag voor de beantwoording der vraag, of en in welke mate 't productief vermogen van den grond door do feitelijk bedongen huursom , en do koopprijs door de gebruikswaarde wordt overtroffen ? 8. Is 't niet mogelijk de armengeldon te besteden als een middel, om blijvende verbetering aan te brengen in den toestand der arbeidersbevolking van de Friesche venen ? 9. Is 't niet wenschelijk, dat aan de droogmaking van de Zuiderzee voorafga het productief maken van tal van kleinere poelen en plassen, ook in Friesland voor een deel te vinden ? 10. Is 't mogelijk, dat de Friesche boeren hunne zuivere natuurboter rechtstreeks, zonder allerlei tusschenpersonen, aan de groote markt brengen ? 11. Is de instelling van een ministerie vaa landbouw raadzaam? 12. Door welke maatregelen kan worden bevorderd , dat de practische resultaten van wetenschappelijke onderzoekingen op 't gebied van veehouding en zuivelberciding , in de laatste jaren verkregen, meer ten goede komen aan de oeconomische belangen van den Nederlandschon boerenstand ? 13. Afdoende maatregelen tegen 't vermengen van onzo natuurboter met margarine kunnen genomen worden, wanneer onze Regeering er toe kan besluiten die maatregelen te utmen, welke door de Deensche Regeering in deze quaestio genomen zijn. 14. Ligt 't niet in de eorste plaats op den weg onzer maatschappijen van en voorlandbouw, om te trachten eene practische, niet te omslachtige, maar toch voldoende boekhouding vjor landbouwer en veehandelaar te bezorgen en ingang te doen vinden ? 15. Over den plantengroei op onze Nederlandsche weiden is slechts weinig met zekerheid bekend. Zou 't niet wenschelijk zijn, daaromtrent een stelselmatig onderzoek in to stellen? — Schutterij. Bij kon. bealuit is, op verzoek, eervol ontslagen bij de rustende schutterij in Friesland: bij het 5e bat., J. H. de Boer, 2e luit.: en benoemd: bij het 4e bat., tot kapitein, T. H. Haisma; bij het 5e bat. , tot 2e luit., G. J. W. van Santen. — Friesche IJsbond. Door het centraal bestuur van „de Friesche IJsbond" is benoemd tot secretaris-penningmeester van krite 1 (Oost- en Westdongeradeel) de heer O. de Vries Pz. te Betterwird. — Ongeval. Het paard vau dsn melkrijder J. v. d. V. uit Suawoude viel heden morgen tengevolge van de gladheid op de brug te Bergumerdam. De voerman geraakte onder het paard en had het ongeluk daarbij een been te breken. — Diefstallen. Door de marechaussee te Franeker is proces-verbaal opgemaakt tegen een manspersoon wegens ontvreemding van een polsstok uit de weide. Door de marechaussee te Drachten is een persoon gearresteerd, verdacht van diefstal van eenden en kippen. — Inbraak. Zoo als gemeld is, is in den nacht van 17 op 18 dezer bij den winkelier J. Politiek te Hitzum ingebroken, waarbij eenig geld uit de winkellade, benevens een kistje sigaren en eene hoeveelheid tabak werden ontvreemd. De brigadier der marechaus3ee te Franeker heeft er in mogen slagen, den vermoedelij ken dader aan te houden , waarna deze gevankelijk herwaarts is overgebracht. Hij moet aan nog meer in den laatsten tijd gepleegde diefstallen schuldig zijn. — Poging tot moord? Door den brigadier der marechaussee te Hijkersmilde is proce3-verbaal opgemaakt tegen den 52-jarigen timmerman H. H. te Hoogersmilde, gem. Smilde, die beschuldigd wordt uit diens timmerwinkel een geweerschot te hebben gelost op den arbeider A. Boerhot, — zonder hem evenwel te treffen , — die aan den overkant van den weg liep. De beklaagde beweert op een vogel te hebben willen schieten. Boerhof houdt staande, dat het schot op hem gemunt was en die daad is geschied uit wraak, omdat hij een klacht bij de justitie had ingediend tegen den zoon van de vrouw bij wie H. inwoont. — Posterijen. De heer C. Sehreuder, commies 3e klasse bij de inspectie der posterijen te Zwolle, is met 16 Febr. e.k. bevorderd tot commies 2e klasse en blijft geplaatst bij de genoemde inspectie. — De soiree dansante , eergisteren ten Hove gegeven, i 3 te 9 uur aangevangen. H. M. de Koningin-Regentes verscheen kort daarop met H. D. H. prinses Elisabeth in de zalen, waarna het dansen i 3 begonnen. Genoodigd waren de leden van het corps diplomatique, de heeren der hofhouding met hunne dames cc overigens vele personen uit de hooge kringen der residentie. De koninklijke militaire kapel voerde ditmaal de balletmuziek uit. De Koningin-Regentes begaf zich ta half twee uur naar hare vertrekken terug en de meeste genoodigden keerden toen huiswaarts. Daarna heeft de prinses van Waldeck zich met enkele dames en heeren der hofhouding aan een souper vereenigd. Aanstaanden Vrijdag avond zal, naar men verneemt, wederom een the' dansant ten Hove plaats hebben. — De heer mr. J. A. Vaillant, president bij de rechtbank te Rotterdam, zal om gezondheidsredenen zijn ontslag aanvragen, na 51 dienstjaren bij de rechterlijke macht. (Vai.) — Begrafenis van mr. van Varick. Gisteren middag had op de algemeene begraafplaats te 's Gravenhage op eenvoudige wijze de teraardebestelling plaats van het stoffelijk overschot van mr. E. H. M. von Daehne van Varick, oud-griffier bij het Gerechtshof to Amsterdam. Behalve de familieleden hadden zich om de geopende groeve geschaard vrienden en bekenden van den overledene, onder wie wij opmerkten mr. M. W. baron du Tour van Bellinchave, oudminister van justitie, die den overledene vooral als inspecteur der jacht en visacherijen in Friesland, welke betrekking hij van 1852 tot 1857 vervulde, had leeren waardeeren. Dezelfde beweegreden had ook eenige heeren uit het Noorden naar den doodenakker doen opgaan. Aan het graf werd niet gesproken. (Dagbl.) — Uitvinding op postgebied. De heer Roelants, directeur van het postkantoor te Dordrecht, heeft een toestel in den vorm van een draaibaar kastje uitgedacht, waardoor het den postbeambte mogelijk is een afgegeven postpakket in ontvangst te nemen en met den aanbieder (door een geperforeerd ruitje) te spreken , zonder last van tocht te hebben. Nog is door hem aan het loket voor de postwissels een stel van draaibare glazen kapje 3 aangebracht, waardoor het neergelegde geld enz. niet kan wegwaaien en ook niet kan weggenomen worden vóór de ambtenaar het buitenste kapje opent. — Liberale Unie. De voornaamste aanmerking , die De Volksstern tegen de circulaire van het bestuur der Liberale Unie heeft, is, dat het een dwaasheid i 3, wanneer men eene nieuwe partij wil stichten, als hervormingsprogram een werkprogram voor vele jaren te geven, uitvoerbaar onder de bestaande Grondwet. Een te stichten partij, zegt De Volksstern, vraagt allereerst duidelijke omschrijving van beginselen. Maar deze te stichten partij krijgt allereerst een werkprogram, als ware zij een bestaande, welsaamgevoegde, goed afgeronde partij. Eadat dit program uitvoerbaar moet zijn onder de bestaande Grondwet acht het blad evenzeer verkeerd gezien, altijd in do onderstelling dat men een nieuwe partjj wil stichten. In die beperking tot de bestaande Grondwet vindt het blad zelfs „de bron der dubbelzinnigheid, de oorzaak der zwakheid." Want „sticht men een nieuwe partij, dan doet men dat niet voor twee, drie jaar, maar voor een tijdvak, waarvan de duur niet is te voorzien, wijl men zich vereenigt op grond van beginselen, wier volle beteekeuis slechts langzamerhand openbaar kan worden". Uit deze beginselen komt de lijn voort, langs welke men zich bewegen zal, en die lijn stoort zich niet aan eenige wet, allerminst aan een Grondwet, die toch wel het eerst getoetst zal moeten worden aan de partijbeginselen. lets anders is het, zegt De Velksstem, als de party bestaat, en zich een gedragslijn voor een paar jaar, voor een verkiezingscampagne, voor een Kamerzitting, wil vaststellen. Dan maakt man een lijstje op van een half dozijn voorname wetswijzigingen of nieuwe wetten, die men begeert , en daarmede heeft men aan den eisch van het oogenblik beantwoord. Maar, na de partij niet bestaat en men bezig is haar te stichten, gaat het niet aan, tot dat doel een verlangenslijstje te maken, niet voor een paar jaar, één zittingstijdvak, maar voor vijfentwintig jaar. Naar aanleiding van hetgeen in het program over het kiesrecht voorkomt, duidt het blad het aan het bestuur euvel, dat het, een vereenigingspunt willende geven voor alle democraten, zich niet rondweg voor algemeen kiesrecht heeft verklaard. Wat het bestuur over het kiesrecht zegt, maakt het zelfs mogelijk hen van kiesrecht uit te sluiten, die hun belasting niet hebben betaald, en een capaciteitenstelsel aan te bevelen. Ook doet hot uitkomen, hoe vaag de paragraaf over de gemeente-financiën is. En voorts de volkomen afwezigheid van elke toespeling op de scheiding van kerk on staat. Toch was er zelfs onder deze Grondwet in die richting nogal iets te doen: bijv. herziening van de Zondagswet in radicaal-liberalen geest, opheffing der theologische faculteiten, intrekking van onverplichte bijdragen voor kerkelijke doeleinden. De Volksstern vraagt ten slotte, of de leiders der conservatief-liberalen, die zioh onthouden van dergelijke pogingen om met radicale veeren zich te tooien, toch niet veel achtenswaardiger politici zijn dan dit Liberale Unie-twaalftal. — Een woord van verweer. De heer J. van Loenen Martinet beantwoordt in een door hem onderteekend hoofdartikel in de Nieuwe Amsterdammer de opmerkingen, die naar aanleiding der beide Amsterdammers tegen hem persoonlijk zijn gericht. De beschuldiging , die tegen hem is gericht, luidt: dat hij door de oprichting der N. Amsterdammer „het onderpand der schuldenaars (lees schuldeischers) in het faillissement van de Amsterdammer waardeloos zou hebben gemaakt." „Deze voorstelling, schrijft hij, is in strijd met de werkelijkheid. Ik heb mijn best gedaan om nadat het faillissement was uitgesproken, de staking der uitgifte van het blad te voorkomen; ik heb dit gedaan zoolang mij dit in het belang der crediteuren scheen. „Toen men mij in staat stelde een nieuw blad uit te geven, waaraan de redactie van de Amsterdammer voorloopig zou verbonden word ben ik op dat voorstel eerst ingegaan , nadat °' er van mij vergewist had, dat geen enkel bod o Amst. was gedaan, en nadat deskundige mjj?d« hun gevoelen haddon kenbaar gemaakt, dat U' genoemd blad waardeloos was, o. a. tengere' van do contraotueele verbintenissen, door een vorige directeuren voor den tijd van io \. r aangegaan, verbintenissen , die een ruïne w a gebleken voor de uitkomsten van het finan^6" beheer en die verbindend bleven ook bij overgang van het blad in andere handen. Eerst nadat tot de uitgave van de NieuKe.j sterdammer was besloten deelde men mij r_ea niet dat er een bod was gedaan, want dat *' schieddo eerst later. maar dat door iemand ver°w was gevraagd en verkregen om, ik meen 'of drie dagen, de uitgave yan de Amst. voort te ze? ten: later zou dan misschien een bod volSe „De man, die voorloopig de uitgavo Van d Amst. bleek voort te zetten en al vast algred^ tic van dat blad poseerde, heeft mij beschuldig hem, en dat wel op illoyale wijze, concurrente te hebben aangedaan. 9 „Dat deze voorstelling onjuist is, blijkt uit het bovenstaande. „Toen ik er mij toe liet vinden omderedacti van het nieuwe blad te aanvaarden, was hij 8 nog niet; eerst toen hij door zijn kondschappeT had vernomen, dat tot een nieuw blad was besta' ten, kwam hij voor den_ dag. Niet ik deed hem hij deed mij concurrentie aan. Met welke bedoe' ling dit geschiedde is voor niemand, die met d" politieke verhoudingen van den laatsten tijd b»! kend is, geen geheim. Men heeft er trouwen. ook geen geheim van gemaakt. Elk die de laatst» nummers van de Amst. las, kan er zich van over. tuigen. Gezegd is, dat men het blad wenschtè voort te zetten in het belang der crediteuren — is er iemand , die deze verklaring van den braaftte aller journalisten voor ernst heeft kunnen opv*. ten, nadat de eigenlijke toeleg zoo duidelijk aan den dag kwam?" De heer v. L. M. doet voorts nog uitto. men, dat de verkoop-opbrengst van ie Amst voor crediteuren al zeer weinig zou opleveren' Door wettelijke ficties, waarvan het hier krioelt, liet hij zich niet afschrikken. Et waren er onder de crediteuren die als redactieleden, dus een der vroegere redacteuren voor een vrij aanzienlijk bedrag bij 't blad waren betrokken en die, door de redactie van de N. Amsterdammer te aanvaarden, a 6. toond hebben dat zij hun belangen niet geschaad achten. Er waren andere crediteuren : medewerkers, correspondenten, agenten tegenover wie men zijn verplichtingen niet was nagekomen. Bij 't welslagen van de N. Amsterdammer zullen haar belangen beter gebaat worden dan kon geschieden door 't overgaan van de Amsterdammer in andere handen. De heer v. L. M. eindigt aldus: „Ik hoop dat dit het laatste zal kunnen zijn wat ik over deze zaak behoef te schrijven. Dat de redacteur van de Volksstern, de heer De Koo, mij bij deze gelegenheid een onaangenaam woord zou toewerpen, was te voorzien. Het liet niet op zich wachten. Het Hbld., de regelen, die daarop betrekking hebben, en waarin mijn naam uitdrukkelijk genoemd wordt, overnemende, voegt er aan toe: „dit schijnt ons een volkomen verdiende bestrafting." Het Hbld. zal, hoop ik, van mjjn „ woord van verweer" nota nemen en wel willen aantoonen in welk opzicht ik „bestraffing" verdien. Overigens zal mjj wellicht de journalistenkring, waarvan de heer Charles Boissevain voorzitter is, de gelegenheid kunnen openen, om der redactie van het Übid. rekenschap te vragen van dien openlijk op mij geworpen blaam." Gisteren is in café „Suisse" te Amsterdam een vergadering gehouden van radicalen om over het lot van De (oude) Amsterdammer te beraadslagen. Deze vergadering, welke door twee radicale Kamerleden was belegd, werd geleid door den heer C. V. Gerritsen. Men overwoog een aanbod van den heer Denekamp te Rotterdam, die het blad heeft gekocht sd geneigd was don eigendom over to doen. Ofschoon de aanwezigen zich tot financieelen steun bereid verklaarden en ook van eenige partijgenooten schriftelijke toezegging van hulp was ontvangen , aarzelde men echter het aanbod te aanvaarden; sommige heeren zagen er meer heil in een nieuw radicaal orgaan op te richten. Een besluit is niet genomen. — Tienden. Voor de Haagsche Rechtbank werd gisteren bepleit een actie door den Staat der Nederlanden ingesteld, waarbij het den Staat te doen was erkend te wordsn als rechtmatige heffer van tienden van de landen gelegen in het tiendblok „De Zuid- Duinertiend" afkomstig van de grafelijkheid van Holland. Mr. Thorbecke betoogde voor den Staat dat, waar sprake is van tiendbaar land, de Staat als decimator universalis zijn tienden heft, totdat de ander aantoont tegenover den Staat tiendvrij te zijn. Pleiter beriep zich in zijn historisch betoog op het oud-Hollandfcb recht en uitdrukkelijk op De Groot, die ook reeds had bewezen dat alle tiendrecht kwam aan den souverein. En wat de kerkelijke tienden betrof, daar merkte pleiter op, dat deze op den souverein waren overgegaan en in ieder geval het tiendrecht als zoodanig ouder was dan de kerk. In denzelfden zin had dan ook de Hooge Raad meermalen uitgemaakt, dat de Staat bij tiendplichtig land, 'in tegenstelling van den decitnator particulari* de tienden kon heffen zonder hiertoe tegenover den tiendplichtige zijn rechtstitel te leveren. Mr. Gordon, die den ged. in het geding vertegenwoordigde, vond geen termen zijn verweer tegen den ingestelden eisch mondeling toe te lichten. — De BaUon-ZUil. De , Ballon-zuil"' welke te Merseloo bij Venraai is opgericht ter herinnering aan het nederdalen van den ballon, welke in 1871 uit het belegerde Parijs opsteeg met den burgemeester dier stad en nog twee hooggeplaatste personen , is J' Zaterdag onthuld. Ter bijwoning daarvan waren o. a. te Venraai aangekomen de heeren Landrin, rillier Municipal de Paris, Cons. Général d„ h Seine", als afgevaardigde van de stad . Turbiaux en Cavaillon, alsmede reporters van de Gaulois, Temps, Petit Journal en Raphaël. In een 10-tal rijtuigen , omstuwd door een groote menigte, reed men van Venraai naar ilerseloo, waar het op een twee meter hoog heuveltje staande monument werd bezichtigd eu de heer Trynes de Franschen toepprak. Na ket monument aau de gem-ento Wnraai te hebben overgedragen, eindigde preker zijn voor de Fransehen zeer sympathieke taal met den uitroep: Lrvo Wilhelmina! Leve Nederland! Leve Frankrijk! Leven Frankrijks dappere zonen ! Deze toespraak werd door ien heer Landrin beantwoord. Het feest werd met een banket besloten , waaraan behalve de Fransche afgevaardigden en de leden van het comité, ook vele notabelen van Venraai deelnamen. ---