Buitenlandsch Overzicht. 23 Januari. De week eindigt met eene goede tijding voor Engeland. De Niger-expeditie zal waarschijnlijk eene militaire wandeling|zijn e* niet meer. Men herinnert zich, hoe geheimzinnig zij werd voorbereid. Toen we iv het laatst van November er hot een en ander over mededeelden , wist men alleen, dat er eene expeditie werd voorbereid. Met welk doel dit geschiedde , was nog onbekend. Ruim veertien dagen geleden werd alle geheimzinnigheid weggeschoven. Toen bleek het, dat in het gebied, dat tot de sfeer van invloed der Rogal Niger Company (Nigeria wilde de Times het gedoopt zien) en in het land, dat er achter ligt, de slavenhandel zóó bloeit, dat de schatting, aan den sultan van Sokoto door verschillende vorstjes verschuldigd , in slaven werd betaald. De emir van Adamawa, b.v. zou jaarlijks een tienduizendtal noodig hebben. Deze slaven worden onttrokken aan den Haus3a-stam, die zeer uitgebreid is en door haar verspreide krachten het kwaad niet kan tegengaan. Nu had de Royal Niger Company zich ten taak gesteld dien slavenhandel binnen haar sfeer van invloed te vernietigen. En de man, die het meest verantwoordelijk is voor dit onrecht en op wien de maatschappij dan ook het felst gebeten is, die man is de emir van Noepe. De Haussa's , die vroeger in Noepe den baas speelden , z\jn er onderworpen door de Arabische Foelahs. Dat is nu ongeveer tachtig jaar geleden. Gedurende al dien t\jd hebben echter de oorspronkelijke meesters des lands zich tegen de Foelahs verzet. Zoolang deze laatsten het land rustig en min of meer rechtvaardig regeerden , steunde de Company hen , o. a. nog in 1882, toen de Haassa's zich opnieuw verzetten. Maar toen de Foelahs met slavenhandel en slavenroof begonnen en daaraan spoedig groote uitbreiding gaven, werd den emir van Noepe door de Engelsche maatschappij gelast, daarmede op te houden. Gebeurde dit niet, dan eou dit beschouwd worden als een casus belli. De Foelah-vorst stoorde zich daaraan niet. Een paar jaar lang bleef alle 3 bij het oude. Toen besloot de Royal Niger Company om de zaak krachtig aan te pakken. En de expeditie werd uitgerust. Geruchten gingen er, dat er ernstige tegenstand te verwachten was. Immers was het bekend geworden, dat Aboe Bokhari, de vorst van Noepe , 2200 man bij Kabba had saamgetrokken , waaronder 1000 ruiters. Nu blijkt het echter, dat de Foelah-troepen alle mogelijke verdiensten kunnen hebben maar zeker niet die van moed. Voor de goed gewapende duizend man van het expeditieleger zijn zij uiteengestoven , „door eene paniek aangegrepen." Ten minste, aldus meldt een telegram uit Brass (aan de Nigeruitmonding). Toen de expeditie te Kabba kwam , zoo vernemen we, bevoDd zij, dat het geheele leger der Foelahs zich ten zuiden van den Niger verstrooid had. De taak van de Company is nu gemakkelijk geworden. Jammer maar, dat haar troepen niet even verder kunnen rukken en met Benin afrekenen. Maar eene expeditie van eene Royal Niger Company en eene expeditie van Engeland, dat zgn er twee. De invloed echter, die de vlucht dor Foelahs op de gemoedsstemming in Benin kan hebben, moet niet te gering geschat worden. Kabba ligt ten noorden van Benin, even boven de samenvloeiing van den Niger en de Benue. Inmiddels heeft in Oost-Afrika de voorhoede der Derwishen, die tegen de Italiaansche kolonie Erithraea opgetrokken zijn, Toekoelai bereikt en deze plaats ingenomen. De hoofdmacht rukt voort in de richting van Amideb. De Italiaansche troepen concentreeren zich. Dat zijn de berichten, die te Rome ontvangen werden. Gelijktijdig gaan er geruchten van een gemeenschappelijk optreden van Engeland en Italië tegen de Derwishen. Dit zou, Ware het mogelijk, een groot gevaar opleveren voor de Derwishen wier strijdkraohten nu versnipperd zijn. Hoe het ook zij , do positie der Engelsch- Egyptische troepen io Soedan wordt er sterker door. Reeds kunnen zij vrij z?ker rekenen op den steun van ras Mangasha, een der Abessynische stamhoofden en nu vinden ze m Italië een krachtigen bondgenoot. Terwijl de regeering van Italië haar aandacht aan deu geheel onverwachteu aanval der Derwishen moet wijden, heeft zij in het moederland het belangrijke besluit genomen, dat wij eenige dagen geleden hebben voorspeld. Het decreet tot ontbinding van het Italiaansche parlement is n. 1. door koning Humbert, onderteekend. De volksvertegenwoordiging had haar Kerstvacantie nog niet geëindigd. Overmorgen moest zij weer bijeenkomen. De afgevaardigden kunnen nu tehuis blijven en wachten of hunne namen opnieuw uit de stembus te voorschijn zullen komen. Van nieuwe verkiezingen verwacht de minister-president, de heer di Rudini, eene flinke regeeringsmaerderheid. Want tot op dit oogenblik moest hij nog omhaspelen met een Kamer, die onder Crispi is gekozen. Het is waar, die Kamer heeft het hem tot nu toe niet moeilijk gemaakt. Maar de onzijdigheid der uiterste linkerzijde kon morgen in vijandschap veranderen. Het ongeduld van Cavalotti en zijne vrienden was beteekenisvol. Nu is de kogel door de kerk. Het Italiaansche volk zal, denkende aan hetgeen het nieuwe ministerie tot nu toe deed, zijn stem moeten uitbrengen. De onthullingen op Sicilië, de met Abbessynië-gesloten vrede, het gematigd financieprugram *an Lozzati zullen het gunstig stemmen. Torh valt de tegenpartij niet te verachten. Het tegenwoordig kabinet heeft noch den steun der conservatieven noch de hulp der radicalen. Het is waar, Crispi heeft zeker voor langen tijd afgedaan maar een ander, een geestverwant on leerling van hem treedt nu in zijne plaats. Dat is Sonnino ,de vroegere minister van Financiën. Aan dezen is Italië het begin oener betere financieele rekening verschuldigd. Om hem zullen zich alle ontevreden partijen scharen en, al twijfelt men niet aan eene overwinning der regeering, is het toch mogelijk, dat de meerderheid te groot is om zich ernstig te verheugen over de Kamerverwisseling. Eindigt de week voor Italië met het vooruitzicht op verkiezingsagitatiën , voor de stad Hamburg brengt ze eene zwakke belofte van oplossing der arbeidscrisis binnen niet al te langen tijd. Telegrammen van Reuters agentschap afkomstig voorspellen de mogelijkheid van het einde der Hamburgsohe werkstaking. De stakende dokwerkers en matrozen hebben een schrijven aan den werkgeversbond gericht, waarin zij verklaren, dat de vertegenwoordigers der werklieden niet in opdracht hadden, het ontslag van alle nieuwe werklieden te vorderen. De bedoeling was, dat zij er alleen op zouden wijzen, hoe het in het algemeen belang van Hamburg was, de werklieden van buiten te bewegen tot terugkeer naar hun woonplaats. De quaestie zou buiten de punten van bespreking kunnen blijven, als de werkgevers geen vreemde werklieden meer laten overkomen en beloven de stakers niet te straffen. In het schrijven wordt erkend, dat de misstanden niet in enkele dagen zijn te verhelpen ; echter wordt de meening uitgesproken, dat men reed 3 in enkele dagen het eens zou kunnen worden over de loonquaestie en de regeling van den werktijd en den werkgevers wordt verzocht, onmiddellijk vóór de hervatting van den arbeid met de werklieden hierover in onderhandeling te treden. De vertegenwoordigers der werklieden zijn overtuigd , dat de werklieden eenparig zullen weigeren het werk te hervatten, als niet vooraf over deze quaestie onderhandeld wordt. Zij verzoeken, dat eene commissie uit de werkgevers met do vertegenwoordigers der werklieden zal beraadslagen over den weg om tot vrede te komen- Dat is een zachtere toen , die getuigt van den wensch om tot eene schikking Ie geraken, 't Is te wenschen , dat de werkgevers do gelegenheid zullen aanvatten o.i aan den onhoudbaren toestand een einde te maken. Van Afrika's noord-westkust, uit Marokko, komen nadere bijzonderheden omtrent den moord te Taoger op eon Duitsch bankier gepleegd. Daaromtrent het navolgende : Het onderzoek in zake den moord op den Duitschen bankier Hnojzner te Tanger wordt door de Spaannche overhellen naar het schijnt met weinig «rus; gevoerd. Da Spaansche bladen hebben don moord behandeld als eon /.eer weinig belangrijke zaak, en daarin schijnen zij volkomen «te opinie der regeering gedeeld te hebben. In Duitschland spreekt men natuurlijk schande over die houding der Spanjaarden , en men beschouwt die als een beleediging. Inderdaad kan de Spaansche overheid er zich niet op beroemen, zeer actief te zijn. Om een voorbeeld te noemen, vermeldt de Kölnische Zeitung, hoe 10 dagen na den moord aan het Spaansche consulaat een anonyme brief ontvangen werd van iemand, die tegen belooning beloofde^den moordenaar te zullen noemen, welke laatste zich volgens den schrijver ophield te Mogador. Eerst 12 dagen later deed men een oproeping om dezen briefschrijver uit te vinden, onder bedreiging van gerechtelijke vervolging, indien hij niet mocht verschijnen. Het is tamelijk zeker dat het doel, dat met genoemden brief beoogd jwerd, alleen was, de overheid om den tuin te leiden.fi Als er echter door de bevoegde macht eenige waarde aan gehecht werd, had spoediger gehandeld moeten worden. De Kölnische geeft nog eenige bijzonderheden omtrent de misdaad. Een half uur, voordat Haeszner het huis van zijn broeder verliet, was de muziekonderwijzer , die daar les gaf, vertrokken, en naar de stad gewandeld. Op de plaats gekomen , waar 30 minuten later de heer Haeszner vermoord is, ontmoette hij twee personen in Arabische kleederen , doch met Europeesche schoenen. Dit tweetal beschouwde den muziekonderwijzer nauwkeurig bij het schijnsel der maan, doch lieten hem ongemoeid. Hoogstwaarschijnlijk wachtten zij toen reeds de komst van hun slachtoffer af. Een stoot in de longen moet den bankier onmiddellijk gedood hebben, zoodat van geen tegenweer sprake kan zijn geweest en de overige wonden later toegebracht moeten zijn. Het lijk is eerst gesleept in een nabijgelegen tuin , toebehoorende aan drie vrouwen, die van medeplichtigheid verdacht worden. Daarna is het lichaam tot dicht bij de stad gesleept. De moordenaars hebben zich meester gemaakt van de sleutels en de geldswaarden die zij op het lijk vonden. Waarschijnlijk was het hun plan in het kantoor van den bankier te dringen met behulp der sleutels. Zij hebben het echter niet gewaagd de stad binnen te komen, daar zij dan de wacht aan de poort passeeren moesten. Behalve de genoemde drie vrouwen en nog drie andere meisjes, is een getrouwde Spaansche smid, vroeger in Oran wonende, en geliefde van een der gevangen gehouden meisjes, in hechtenis genomen. Op hem rust zware verdenking. Dat een dergelijke misdaad zoo behandeld wordt, als de Spaansche overheid doet, kenschetst inderdaad den toestand in deze kolonie. Er heerseht groote bandeloosheid, en het is een verzamelplaats van misdadigers. Er bestaat geen twijfel meer, of de moordenaars zijn Spanjaarden geweest. Om herhaling van dergelijke misdrijven te voorkomen, zou het eenige zijn, alle vreemdelingen, die zich in Marokko willen vestigen, aan een streng onderzoek te onderwerpen. En wanneer de Spaansche regeering geen maatregelen in deze richting neemt, dan ware het de plicht van alle beschaafde landen , hier gezamenlijk op to treden. Ds veiligheid van den persoon is bier een internationale quaestie. Toevallig is nu een Duitscher het slachtoffer geworden , wie zegt of de Marokkaansche bandieten morgen niet een Engelschman of een Franschman kiezen voor hunne experimenten. --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 23 Januari. Gedeputeerde Staten hebben bepaald, dat de verkiezing van een lid der Staten , ter vervanging van den heer R. van Zinderen Bakker to Kortezwaag, in het hoofdkiesdistrict Heerenveen, zal plaats hebben op Dinsdag 2 Maart e.k. en de horstemming, zoo noodig, op Dinsdag 16 Maart d. a. v. — Leeuwarder Gezondheidskolonie. In den regel wordt er des zomers gedacht en gezorgd voor den winter. Maar in het barre jaargetijde moet eene vereeniging als de Leeuwarder Gezondheidskolonie denken en zorgen voor de mooie dagon^ wanneer de zon straalt uit onbewolkte lucht. Dan wachten veel ouders eu voel kinderen, en de eersten slechts om de laatsten, op de uiting van het goede, medelijdende monschenhart, dat in onzo dagen zoo warm klopt voor al wat arm is en teer. Dan gaan eenige tientallen jongens en meisjes do zwakke lichaampjes koesteren in het warme zand onder de denneboomen, in het verfrisschend nat onzer vaderlandsche zeo; de longen worden ruimer, de borstkassen breeder, de spieren sterker en als ze weeromkomen, dan zien vader en moeder met verrukking het bleeke," ziekelijke kind veranderd in een levenslustige» knaap of een opgewekt meisje met verbruinde gelaatstint en heldere kijkers, weer in staat om het ongezonde leven in het bedompte vertrekje te verduren , althans meer'gehard om het vol te houden. Daarop wachten de ouders .... maar soms te vergeefs. Niet altijd kan de Leeuwarder Gezondheidskolonie die kleine nietuit-weelde-badgasten naar de zee zenden. Zij kan dat niet, als wij Leeuwarders dat niet willen. Maar hechten wij er onze goedkeuring aan, o, dan gaat alles gemakkelijk ! Een mooie gelegenheid biedt zich aan om te toonen, dat wij van harte instemmen met het goede doel der kolonie. Blijkens achterstaande advertentie zal de Israëlietische Vereeniging Leeuwarder Vriendenclub ten bate der Gezondheidskolonie de alleraardigste operette Rooske Kleeve opvoeren , die zijgreeds eenige maanden geleden in den Schouwburg opvoerde. Wij waren toen getuige van het frissche spel en den opgewekten zang dezer vereeniging en kunnen in volle oprechtheid onze stadgenooten aansporen, deze operette te gaan zien. De welwillendheid van het gezelschap om ten bate der Gezondheidskolonie geheel belangeloos haar krachten beschikbaar to stellen, kunnen we daardoor openlijk waardeeren, terwijl we tevens onzen financieelen sfeun schenken aan den arbeid der liefde, die reeds lang onze sympathie had. Binnen eenige dagen zal eene lijst circuleeren, waarop men kan inteekenen voor de opvoering , die voorloopig bepaald is op Dinsdag , 23 Februari. Het worde een lange lijst met dikke cijfers achter de namen! — Koninklijke opdracht. Onze stadgenoot , de heer R. van der Velde, uitgever alhier , ontvÏDg heden van H. M. de Koningin de vereerende opdracht, een exemplaar van het Leerboek der ZuivelbereidiDg, door den heer H. B. Hijlkeuia, directeur der zuivelfabriek te Irnsum, te leveren voor de koninklijke bibliotheek. Gelijk destijds werd gemeld, had H. M. voor een exemplaar ingeteekend. Het onderwerp schijnt H. M. dus in hooge mate belangwekkend toe. — Inspectie van gebouwen. De luit.-kolonel de Kruyf, bevelhebber van het vierde geniecommandement, ter standplaats Arnhem , stapte hier gisteren aan het hotel „De Doelen" af. In den loop van den dag werden de militaire gebouwen door hem geïnspecteerd. — Sneeuw. De groote massa's sneeuw, die sedert gisteren zijn gevallen , hebben aan het ijsvermaak voor het oogenblik een einde gemaakt. De aankomst der spoortreinen ondervond er echter niet veel vertraging door. Welk een verschil met vroeger, toen Friesland nog van dit versnelde middel van vervoer was verstoken. Wij herinneren ons, dat eens, in den kouden winter van 1853/54, tengevolge van de groote hoeveelheid govallen sneeuw , van Maandag tot Vrijdag namiddag geen posten aankwamen uit plaatsen , boven Heerenveen gelegen , zoodat er in ruim vier dagen brieven noch couranten werden ontvangen. De correspondentie met Groningen was zelfs een paar dagen geheel gestremd. De telegraaf hadden wij toen ook nog niet te Leeuwarden. En nu wordt er al geklaagd over eene vertraging van slechts enkele uren. Van wege het gemeentebestuur werden heden morgen een groot getal arbeiders aan het werk gezet, ten einde in de hoofdstraten de sneeuw op te ruimen. — IJsbaan. De directie der IJsclub heeft zich niet laten ontmoedigen. Te recht heeft de baancommissie ingezien, dat, zoo zij de sneeuw liet liggen , de ijsbaan wellicht voor het geheele seizoen totaal onbruikbaar zou worden. Daarom heeft zij bijna honderd man aan het werk gezet om de sneeuwmassa's van het ijs te verwijderen tot op en over de dijken. Dit is zoo goed gelukt, dat de baan geen oogenblik voor de leden behoefde gesloten te worden , en heden namiddag uitstekend berijdbaar was. Indien het niet weder aanvangt te sneeuwen en de wind gaat liggen, dan kan zelfs het op heden (Zaterdag) aangekondigd avondrijden doorgaan en kunnen de leden er van overtuigd zijn, dat zij zich op uitmuntend ijs kunnen verlustigen. — Wedstrijden op schaatsen. Blijkens de aankondigingen van hardrijderijen op schaatsen , zullen wedstrijden worden gehouden op: Zondag 24 Jan.: te Benedenknijpe, mannen ; Seharsterbrug , mannen ; Oosterlittens , mannen. Maandag 25 Jan.: te Heeronvoen , mannen; Groningen, nationale wedstrijden; Dokkumer Nieuwezij lon , maunou ; Wirduqj , meunen ; Jorwerd , mannen; Kimswerd, mannen; Berlikum , ougoh. mannen en vrouwen; Bozum, vrouwen; Jellum, jongens en meisjes; Bolsward , meisjes. Dinsdag 26 Jan.: te Leeuwarden, vrouwen ; Franeker, leden der club ca door vrouwen; Joure, 32 hardrijders; Weidurn, mannen en vrouwen; Blauwverlaat ouder Augustinusga , vrouwen ; Veenwouden , mannen en vrouwen ; Wolvega, mannen ; Poppingawier, mannen ; Workum , mannen; Molkwerum , mannen ; Irnsum , jongens ; Terzool, jongens en meisjes. Woensdag 27 Jan.: te Dokkum, mannen. Donderdag 28 Jan.: te Lemmer, mannen. — Mededeelingen van „DeFriesche IJsbond". Krite 11. Ooststellingwerf, 22 Jan: Pres. A. de Vries te Donkerbroek. Nadat sedert de vorige week de dooi ingevallen was, bleek het bestuur dezer gemeente er op bedacht, bij avond en een deel van den nacht, de banen telkens schoon te vegen, zoodat bij het vriezend weer van Woensdag j.l. de banen langs de Appolsoha'stervaart prachtig zijn geworden. De sneeuw van Donderdagavond bedierf veel, doch heden (Vrijdag) zijn verscheidene baanvegers aan het werk om den hoofdweg van Opsterland tot Srailde weer in goeden staat te brengen, 't Verkeer is dus spoedig hersteld. Hot Tjongorkanaal blijft als ijsweg gesloten. Krite 22. Wijnibritseradeel, 23 Jan. Pres. A. H, Tromp to Woudsend. Alles diep onder de sneeuw. Geen baanmaken is mogelijk en de toestand niet te overzien voordat kalm winterweer terugkeert. Krite 24. Idaarderadeel, 23 Jan. Pres. D. ter Haar to Warga. Geen banen gemaakt, ijs bedorven. Centraalbesluur. 't Ligt voor de hand, dat op het oogenblik gehe.d de provincie onder de sneeuw ligt. Zoolang het doorsneeuwt en de sterke noordoostewind bovendien de gevallen sneeuw nog opzweept-, is er van baanvegen geen sprake. Er pchijnt echter beter weer „op til" to zijn. De kritr-besturen zullen dan wal zoo g>ed zijn te melden, hoe de stand der zaken is en welke maatregelen er genomen zijn of moeten genomen worden. — De eind-proetwedstrijden op schaatsen zullen, volgeus heden hier nit Amsterdam ontvangen telegram , zoo mogelijk , aanstaanden Woensdag aldaar worden gehouden. — Friesch Genootschap voor Geschied-, Oudheid- en Taalkunde. Ondor de leiding van den beer mr. W. B. S. Boeles, voorzitter van het Genootschap, werd eergisteren avond do derde bijeenkomst voor dit seizoen gehouden. Als spreker trad op de heer mr. J. A. Feith, provinciaal archivaris te Groningen, die tot onderwerp had gekozen: „Het strandteoht op de Friesche en Ommelander kusten. In den zomer van 1895 stranddo bijPaesensen Moddergat het schip Talisman. Het daarbij gebeurde bewijst, dat de rechtsbegrippen der strandbewoners vrij wat afwijken van de wetten. Zooals oudtijds, beschreven die visschers strandroof niet als diefstal. Zij visschen buit. Zoo was het hier in Friesland en ook in do Ommelanden. In 1830 werd te Groningon eene dissertatie verdedigd: „De Jure littoria." Sedert werd er weinig meer over geschreven, maar het gebeurde met de Talisman en do oraatandighoid dat driejaar geleden te Groningen in hot raadhuis een kist met oude stukken werd go vonden, dio in zake het zoogenaarndo strandrecht in dezo streken oenig licht gaven, hadden spr. tot de bospreking van dit onderwerp aanleiding gegeven. Spr. ging uitvoerig na op weikon grond het strandrecht berustte, hoe de Romeinen or over dachten en de bepalingen reods in de tweede eeuw 0a Chr. tegen strandroof vastgesteld wordon. Do milde bepalingen der Romeinen werden door de Chriatenon in de middeleeuwen niet toegepast. Eeuwen zijn noodig gowoeat om deze ingang te doen vinden, want eerat in onzen tijd zgn de rechten van de schipbreukelingen behoorlijk gewaarborgd. Spr. haalde vele voorbeelden, aan de geschiedenis van het strandrecht ontleend, aan. Hierbij werd eene vergelijking gemaakt tusschen IJsland, waar reeds in do 12e eeuw milde bepalingen bestonden en Frankrijk, waarde kustbewoners berucht waren om hunne wreedheid en hebzucht tegenover schipbreukelingen. Zelfs do 17e eeuw levert daarvan nog voorbeelden op. Eerst in 1687 werd strandroof in Frankrijk door eene algemeene wet beteugeld. Ook Engeland stond in dat opzicht in kwaden reuk; daar werd eerst in 1847 een einde aan strandroof gemaakt. Behalve op IJsland was het in de Noorsehe rijken al niet beter gesteld. Tot de 180 eeuw waren vreemdelingen er ongelukkig aan toe. In Oost- Friesland bleef het strandrecht bestaan tot 1724 maar het werd mild toegepast. In Italië bestond geen strandrecht, daar werden reods in do 12e eeuw bepalingen tegen strandroof gemaakt, maar men meent dat de kustbewoners van Napels en Sicilië zich daardoor niet van standroof onthielden. Bij ons te lande was het strandrecht regaal. Eerst eigendom der bisschoppen, later der graven van Holland. In 1487 werd het door Maximiliaan opgeheven. Karel de Stoute had het reeds vroeger afgeschaft en de Generale Staten hebban het nooit erkend. Strenge straffen werden vastgesteld tegen strandroof; alleen mocht bergloon worden geheven, maar ook hier bestond groot verschil tusschon theorio en practijk. Hoewel wat hot recht betreft ons land eene hooge plaats inneemt , valt toch niet te ontkennen dat onze kustbewoners eon schipbreuk als eon buitenkansje beschouwden. Zoo was het vóór drie eeuwen on zoo ia het op sommige plaataen nog. De eerste oorkonde die ons inlicht omtrent het Ommelander strandrecht dateert van 1276. Tot in 't laatst dor 160 eeuw gold voor Westerwolde de bepaling, dat van sohipbreuken Va moest komen aan da kerk, y, aan het gericht on '/„ aan den eigenaar, maar welke tjjd bepaald was om't goed op to'.oischen, waa niet bekend, hij was aan de willekeur overgelaten. Eerst in 1567 word een termijn van 2 jaar gestold. In de Ommelanden was het strandrecht aan hot rechtorambt verbonden. Omtrent den omvang van dat recht weton wij, dat or verdragen zjjn gesloten omjietlop to . heilen of to verlichton, maar dat men in den go- , wonen regel alles behalve humaan te werk ging. | In do jaron 153 G, 1563 en 1574jkwamon wel j ordonnantiën voor, waarbij verboden daartegen worden uitgevaardigd, maar die ordonnantioii werden vaak straffeloos overschreden. Dat het bewustzijn opkwam, dat het strandrecht eigonlijk geen recht was, blijkt uit verschillende plakkaten, uitgevaardigd in do 16° en 17° eeuw, waarvan spr. een en ander mededeelt. Meer uitvoerig beschrijft spr. de geschiedenis van het eiland Rottum. In 1354 bestonden daar reeds milde bepalingen, dio, volgens Übbo;EramiuB, echter niet werden opgevolgd.; Tot 1639 ging het recht daar tot driomaal too in anderejbanden over; toen werd het eiland verkooht en verwisselde hot in korten lijd zosmaal van oigenaar. In 1738 koohten de Staten van Stad en Lande het eiland terug. Het strandrecht dat zij toan oefenden bestond hierin, dat >/a werd geöischt voor bergloon, Va voor het gerioht m ?/a kwam aan den koopman als eigenaar, mits hij zioh daartoe binnen 3 jaar aanmeldde, anders kwam ook dat dool aan hot gericht. Ook hierbij bleven misbruiken niot uit, do termijn van 3 jaar werd niot altijd afgewacht enz. ïn 1783 gingen stommen op om aan die \v;4svorkrachting een einde to maken en ia 1784 is eene nieuwe wot tot stand gokomun, waarbij werd bepaald, dat alleen bergloon mocht worden geeischt van gestrande goederen. Voor goedmaakte. ook aan deze onbillijkheid do revolutie eorst een einde. In 1803 werd het strandrecht. voor goed afgeschaft en werd in 1814, bjj de herstelling van Nederlands onafhankelijkheid, niet weder ingtvotrd gelijk het collatierecht, hot jaohtrecht enz. Bij monde van mr. A. J. Andreie werd den spr. dank gebracht voor zijne oven doorwrochte als onderhoudende rode, dio door do aanwezigen met groote belangstelling werd gevolgd. — Kanaalrechteu. Door do Kamer van koophandel en fabrieken te Groningen is besloten in zake bet door de Prov. Staten van Friesland goedgekeurde tarief van kanaolrechten, pogingen aantewenden, dat dit tarief niet wordt goedgekeurd, tenzij gewijzigd in dien zin , dat het worde goedgekeurd zonder verhooging van het kanaal Nieuwezijleu—Leeuwarden en dat het tarief Leeuwarden—Harlingen worde verlaagd met ƒ4OOO. Hiordoor worden al de partijen meer gebaat, de last voor grootere schepen wordt minder drukkend, llarlingen zou hiervan ook profiteeren. Aan de afgevaardigden der Twcsde Kamer voor de stad en prov. Groningen en aan den Commissaris der Koningin zal hiervan afschrift gegeven werden. — Hardrijderij op schaatsen. Bij de Vrijdag te Groningen vanwege de Kweekschool gehouden hardrijderij van jongens en meisjes ziju de premiën, een horlogeketting met goud gemonteerd en een zilveren dames-horloge, gewonnen door Geert en Grietje van der Veen, van Hardegarijp. Bij den gisteren te Leiden gehouden interacademialcn scbaatsenwedstrijd werd de corpswedstrjjd gewonnen door Delft met 982/s sec, tweede was Groningen met OS' , fieo., derde Leiden met 100V5 sec, vierde Utrecht met 10ö3/5 sec. In den personeelen wedstrijd was eerste do heer Brandt van Delfc met 3! sec, tweede de heer Folpmers van Groningea met 36 sec, derde de heer Pouli van Leiden met 36 sec. — Huldeblijk aan H. M. de Koningin- Segentes. Te 's Gravenhage is een plaatselijke commissie voor een huldeblijk gevormd, onder het eere-voorzitterschap van den burgemeester mr. A. J. Koest. Het bestuur bestaat uit de heeren jhr. P. O. H. Gevaers van Simonshaven, voorzitter; J. J. L. Heldring , penningmeester; mr. M. do Pinto en P. J. Vreeburg, leden, en L. J. van der Wulp, secretaris. — Arbeiderswoningen. Op voordracht van eon drietal leden heeft het bestuur der Tilburgsche Spaarbank besloten ƒ 20,000 tegen lage rente beschikbaar te stellen tot het bouwen en koopen van arbeiderswoningen. Onder de voorwaarden, waaronder het geld — tegen een rente vau 2 pet. — te bekomen is, wordt gnnoemd : de persoon , die, hetzij tot den bouw van of voor hypotheek op een huis; geld aanvraagt, mag geen eigendom bezitten , meer dau ƒ 1000 wordt aan één persoon niet geleend ; het te bouwen huis mag uit hoogstens twee woningen bestaan. — Bakkersarbeid. Naar de Af. Ct. verneemt , wordt er door de eigenaars van de Middelburgaehe broodfabriek ernstig overwogen , of het niet mogelijk zijn zou tegen April of Mei den nachtarbeid der bakkers af te schaffen en dien te vervangen door een langoren werkdag, b.v. van 16 a 18 uur, in welken tijd dan twee ploegen werkzaam zouden moeten zijn. De een zou dan arbeiden van 's morgens vier of vijf uur tot twee & drie uur 's middags, de andere van twaalf of' een uur 's middags tot acht ii negen uur 's avonds. — Suikerbieten. De Belgische beetwortelfabrikanten , die hier te lande suikerbieten koopen, hebben aan den „Bond van Nederlandsche Suikerfabrikanten" te kennen gegeven, dat zij dezelfde beetwortelprijzen zullen besteden als binnenkort door genoemden Bond zullen worden vastgesteld Door dit besluit zal er dus dit jaar tusschen de Hollandsche en • Belgische fabrikanten geon concurrentie bestaan. Naar men verneemt, hebben de suikerfabrikanten hier te lande besloten dit jaar de uitzaai van beetwortelen met 25 pet. te verminderen , vergeleken bij verleden jaar. — De Geuze» penning. Het Haagsche Dagblad meldt: ,Nu het blijkt, dat, om redenen die ons evenwel zeer gezocht voorkomen , velen aan den Geuzenpenning aanstoot zouden nemen, achten wij een dergelijk souvenir zeker ongewonscht. - Kiesrecht en belastingen. To reoht merkt de De Standaard op, dat met den aanslag in do porsoneele belasting ovor hot volle laatstverloopen dienstjaar, welke vóór (ot op) 1 Maart moet zijn voldaan, om aanspraak op kiesrooht to geven, bedoeld is niot die vau het loopende jaar, welke slechts ovor 8 maanden wordt ingevorderd, maar, op grond der overgangsbepaling in art. 163 dor kieswet, de aanslag over het dienstjaar 1 Mei 1895—1 Mei 1896. Dat geldt echter niet alleen van de personeolo j belasting, maar ook van de vermogens- en de bedrij fsbelasting, zooals trouwens ook reods onder de vorige kieswet rooht was. i Art. 1 der kioswet bepaalt uitdrukkelijk, dat do aanslagen moeten loopen „over het volle laatstverloopen dienstjaar." Het dienstjaar is bij da (oude) porsoneele, de vermogons- en de bodrijfsbelaating van 1 Mei tot 1 Mei. Op het oogenblik dat met het opmaken der kiezerslijsten een aanvang wordt gomaakt, is het dienstjaar waarvoor mon in 1896 do aanslagbiljetten hoeft ontvangen, nog DÏet „verloopen", en zijn de termijnen van betaling nog niet alle vervallen. De afbetaling daarvan komt eerst in aanmerking voor do kiezerslijsten van 15 Mei 1898-1899. Anders is het met do y rondbel astintj , welko van 1 Januari tot 1 Januari loopt, zoodat degenen die in dozo belasting zijn aangeslagen, moeten zorgen het verscliuldigdo ovor 1896 ten vqllo vóór 1 Maart te hobbou voldaan. Eu zoo zul net iv 1898 eveneens zijn met do nieuwe personeolo bolasting, omdat daarbij, to beginnen met.1897, het dienstjaar ook samonvalt met hot kaleadoijaar. De aanslag in hot personeel over 1896—97, welko slechts over 8 maanden wordt ingevorderd, zal derhalvo voor het kiesrecht in het geheel niet modetellen. Voor de lijsten van 1897 gelden de aanslagen van Moi 1895 tot Mei 1896, voor dio ! van 1898 do aanslagen van Januari 1897—Jan. i 1898. Het govolg hiervan zal zijn, dat degeen die over oen jaar zijn thans loopenden aanslag nog niet mocht hebben betaald, maar wèl die over het volle jaar 1897, toch krachtens belastingaanslag en betaling in 1898 kiezer zal kunnen worden of bljjven. Dit is wol een zonderlingo rogeling, maar do bepalingen dor kieswet leiden er toe. Wio dus wcgons belastingaanslag op de kiezerslijsten van dit jaar wil wordon gebracht, zorgo dat hij vóór of op 1 Maart het vorschuldigde in do grondbelasting over 1896 en in de porsoneole-, de vermogens- en bedrij fsbelasting ovor Moi 1895 — '96 ten volle heoft aangezuiverd. Nog beter uiterlijk op 1 Februari, omdat de ontvangers bij het inzenden hunner lijsten alleen hebbon op te govcn wio op dien dag de aanslagen geheel hobben voldaan. Immers wie eerst in den loop van Februari betaalt, wordt niet van rechtswege op do kiezerslijsten geplaatat, maar moet vóór 3 Maart «au den burgemeester doen blijken, dat hij met den fiscus geheel heeft afgerekend, dus door overlegging van de gequiteerde aanslagbiljetten. Wij herinneren , dat hetzelfde geldt voor deg v nen die niet in oon rijks-, maar wèl in de gemeentelijke directe belasting zijn aangeslagen eu op dien grond kiezer voor den Gomeeitoraai kunnen worden. Zij moeten eveneens den aanslag, welke daarop aanspraak geeft, op 1 11 art hobbon voldaaH, en wol dien over het volle laatstvorloopen dionstjaar. In Amstordam loopt dat dienstjaar van Mei tot Mei, zoodat ook hier de aanslagen over Mei 1895—90 gelden voor do kiozeralijston 1897—98. — De Hooge Raad handhaafde gisteren de beslissing vau de Haagsche rechtbank, dat de borgen van een schuldenaar niet ziju ontslagen wanneer de schuldeischer uit eigen beweging en zonder voorkennis van die borgen de laillietverklaring van den schuldenaar heeft aangevraagd en verkregen. — Een premie uitgeloofd. De officia van justitie te Amsterdam maakt bekend, dat eene premie van vijfhonderd gulden zal worden uitgekeerd aan dengene die den dader van een der in den laatsten tijd gepleegde aanslagen in de van Eeghenstraat, Spinozastraat en Haarlemmer Houttuinen, — waarbij vrouwen met een scherp werktuig gestoken en verwond zijn en één zelfs godood is — aan de justitie zal aanwijzen, met het gevolg dat hij gevangen genomen wordt. De premie wordt uitgekeerd, indien de dader door den bevoegden rechter zal zijn sohuldig verklaard , en uitsluitend op de beslissing van hem, officier van justitie, waarbij, indien meerdere aangiften tot ontdekking van denzelfden dader leiden, door hem , officier, zal worden bepaald hoe de premie zal verdeeld worden. Men gelieve zich alleen met gegronde mededeelingen te wenden tot het bureau van den commissaris van politie in de derde sectie (Leidscheplein) of aan het parket (Paleis van Justitie). — Waarschuwing. Zeker individu te Amsterdam , volgens opgaat houder van een net café aan de Keizersgracht no. 660, plaatste dezer dagen in een Nijmeegsen blad een annonce tot het bekomen van kellnerinnen en deed ook langs anderen weg pogingen tot aanwerving van vrouwelijk dienstpersoneel onder voorspiegeling van een wekelijksche verdienste van ƒl5 a f 20. Een fatsoenlijk Nijmeegsch meisje, op dat aanbod ingaande, trad in corref pondentie met den mijnheer v. C. Dientengevolge werd door dezen bepaald, dat zij Dinsdag j.l. te Amsterdam zou komen. Op het vastgestelde uur aldaar arriveerende, werd zij aan het Centraalstation afgehaald door een bediende van „mijnheer" eu .mevrouw" v. C. Het argelooze meisje, onbekend in Amsterdam, kwam echter al spoedig tot de ervaring, dat zij niet in een deltig café aan de Keizersgracht, maar in een zoogenaamde sociëteit in de Nes was aangeland ! Na een bangen nacht in dat zedenbedervend hol te hebben moeten doorbrengen, wist zij Woensdag daaruit te ontkomen en kwam zij behouden te Nijmegen terug. Dit ter waarschuwing voor anderen. — Ongeluk. Een vreeselijk ongeluk is Donderdag gebeurd in de groote fabriek van de firma M. van Delden & Zonen te Gronau. Aan de electrisehe machine in die fabriek moest iets hersteld worden. Kou moni oor uit Aken overgekomen, stond boven ecu ladder I as aan ; opeens BcVP ladder uit, de man wordt door een "} gegrepen en wel homlurdomal inee^ Jj vóór hot ongeluk bemerkt was en de m-jebi stop kon gezet worden. Moer dood dan ]0v "e werd hij er tusschen uitgehaald eiu.inlers, neeskuudige I ehaudeling gesteld, lljj wf,* naar het ziekenhuis gebracht, maar zijn t ' stand moet hopeloos zijn. 0e" ---