Feuilleton. HAAR LAATSTE BRIEF. NOVELLE VAN Emma Merk. 'lp de persoon ran den beer VV<>|t viel aan te merken, en zoo kreeg bi Jawoord : dn verloving werd in ode, d/e hij reeds Üjdens zijn eerste huwelijk had gehad.' E_i_iy voegde zich geheel naar zijn wil. Zij verkeerde in een zaligen toestand. Het geluk, dat haar onbereikbaar voorgekomen was, ziu haar nu ten deol vallen! Voor haar bestond er niets dan de naaste toekomst; de reis niet hem in de heerlijke natuur. Als een zoo van zon, on verblindend licht kwam de wereld baar voor. Zij juichte lif-n zaligen tijd too, die haar te wachten stmd. Wat daarna komen zou, zij wi4 het Diet. In Augustus word haar huwelijk voltrokken , nog vóór haar zuster zich met den man Jbarex keusft had verbonden. * * Het was een kostelijke, onvergetelijke tijd, Met iemand , die men lief heeft vau hot eene bekoorlijke plekje n:inr het andere te vliegen , in volle vrijheid fo gaan en tB blijven, :*l naar muil luit hoeft, niet deu renigeu , heerlijken plicht, te bewondoren , te genieten — kan er iets beerlijkera bestaan ? Al wm Koen-raad niet 7.00 uitgelaten gelukkig als zijn jonge vrouw, zijn goluk was niet minder groot, werd even diep gevoeld. Do grondtoon van zijn wezen bloot ernstig, muur de zonneschijn , hem door het lot hergeven, werd door hem begroet met die stille , onpeilbare dankbaarheid, welke slechts een zwaar beproefd, man kan gnvoolen , iemand die vel verdriet heeft gehad. * Hij bezat vj.11 r stuur , die bdiuinnoljkheid , welke zich uit in de etem eu oogeti, waarin een ar.ngeboreu hartelijkheid lag en de-zo gelukkige aanleg ging bij hem gopaard met ecu groota toegevendheid in al de kleine, dagelijltscho dingen , wa'iruit het leven immers bestaat. Altijd 'bereid, zich naar Emmy's wil te schikken, met haar smaak rekening te houden, Verwende hij zijn jonge vrouw door en do r. Zij win! een andere in deze twee maanden vau haar huwelijksreis. Tijdons haar verlovi 1.1; had de h-muneriug aan haar genegenheid . welk" luim* hopeloos toescheon, nog in haar nagowerkt. Dat verdween langzamerhand geheel in het geluk der wittebroodsweken. Nu behoorde hij haar toe. Uit het dwepende meisje, dat in schuwen ootmoed lot don geliefden man had opgezien , was eon vrouw geworden , dio trotsch co zolfbewu in zalig vertrouwen op zijn liefde als rektgenoot aau liwn hing. Wanneer zij aan don terugkeer dacht, overviel haar echter oen zonderling angstig gevoel. Zij wilde zoo lang mogelijk van het verlof genieten en geeji uur eerder terugkomen , dan de noodzakelijkheid gebood. Op een heerlijken namiddag in October reden zij van het Btation naar hnn woning. De stoffige stralen, de nevel , die over de stad lag , de ongewone beperking na al die weken in de vrije natuur — dat scheen alles zoo onaangenaam eu beklemmend. In da woning dor jonggotiouwdoa had da zorgzame moedor voor een vriendelijke ontvaugst gezorgd. In de vazen stonden bloemen, de theetafel was keurig gedekt en Emmy's opgewektheid kwam weer boven , toen zij al de mooie zaken beschouwde , die zij met haar huwelijk ten geschenke had gekregen en zij nu vo»r het eerst aau baar eigen tafel voor haar eehfgenoot mocht zorgen. D.eb Koenraad dronk haastig zijn thee en zeide, dat hij nog uit moest. De dienstmaagd, die reeds jaren i nog zoo jmg en zoo vergenoegd, juist zoo als gij, mevrouw, en hoe spoedig is aan dat alles oon einde gekomen;" Uit Bmmy's wangen was -allo blo< weken. Met starende oogen kook zij door het raam. W\)- gedachte, waaraan mot liad will^l toegeven , welko zij als iets schrikwekkend-] van zich al bad gezet, zoolang zij in derJ vr-omdc- ftotoefden , drong zich nu mot kracht aan baar op: .Wat voor mij zoo nieuw en verruk kei vjk is, dat, bt-r-ft Koenraad eens be- Beefd ; aan elk uur v->vbïr.dt_ ïich ?oi Nu eerst ontstemde het haar zeer, dat zij in haar nieuwe woning alles bij het oude galaten, dat zij slechts bezitton zou , wat een andere bijeengebracht, wat vóór haar aan een andere toebehoord had. Koenraad kwam haar ernstiger, afgetrokkener voor, toen hij terugkeerde, als had zich iets vreemds tusschen haar en hem gedrongen. Zij maakte uit ziju woorden op, dat hij op het kerkhof jrrtWP(.3fc wan. Met een bedrukt hart zat zij hij hun avondeten. Tegenover hen hing, met een glimlach op de zachte lippen , hot portret van de doode , die hier voorheen haar plaats haf gehad. Het portret moest weg uit haar nabijheid, uit haar woonkamer. Het mocht ni«t bij elkeu maaltijd naar haar kijken ! Dat was Emmy's eerste gedachte toen zij den volgenden morgen ontwaakte. Het liefst zou zij het naar den zolder hobben laten brengen, maar dat durfde zij niet doen. Zij gaf voor, dat een landschap, hetwelk zij van een tante cadeau had gokregon, niet van woge de lijst in haar calon, paste en hing daar Hedwig's portret heen. Koenraad nam het zelf van den muur en droeg het naar de nieuwe plaats. Emmy sloejr hem gade. Zij meende te zien hoe ziju oogen zich op bet lieve gelaat vestigden , dat zoo dicht bij het zijne was. hoe zijn lippen smartelijk boefden. Wat hi»lp het haar of zij de doode al uit deze kamer verbande ? Zij beheerschte zich nog een paar dagen. Doch daarna , in een opwelling van het oogenblik, sloeg zij de armen vast om Koenraad's hals, 7.00 vast, alsof zij hem wilde verdrukken in de teedere omhelzing en vroeg bevend en snikkend: ,Hebt gij mij li<-f? Lief zooals niemand anders ? Zooals niemand op de wereld ?" ,Zoo lief als niemand op de wereld," herhaalde hij en kuste haar op de lippen. .Liever ook, dan je eerste vrouw? Zeg, zijt gij e-*en gelukkig als vroeger ? Zoo gelukkig , dat alle verlangen naar haar verdwenen is, dat gij hebt leeren vergeten?" Zijn gezicht was zeer droevig geworden. Hij maakte haar armen van zijn hals los. ,Gij hadt daarover niet moeten spreken, Emtny 1 Dat i 3 niet lief van je ! Gij weet toch '-" Hij voltooide den zin niet. Met een ernstigen rimpel op het voorhoofd verliet hij de kamer. Het was zijn eerste verwijt, de eerste ontstemdheid. Zij schaamde zich, dat zij hem verdriet had gedaan; maar /.ij voelde ook, hoe de brandende, ondragelijke smart, welke zij sinds dagen leed , toenam. Op zekeren nacht lag zij wakker. Het maanlicht viel iv een langen, lichten streep door de gordijnen en bescheen zijn naast haar sluimerend hooti. Ziju mannelijke trokken schenen als veredeld in den witten, zilveren glans. Van vurige liefde voor hem vervuld , wilde zij zich tot hem buigen , om hem zacht op den mond te kussen. Hij bewoog zich in den slaap. Zijne hand zocht naar de hare. .Hedwig! Hedwig!" fluisterde hij in den droom. Nu kreunde zij luide en trok zich zoo heftig terug, dat hij ontwaakte. ,Wat is er ? Wat hebt ge , kind ?" ,Gij droomt van baar, van Hedwig !" zeide zi] hartstochtelijk snikkend. ,Altijd slechts zij — zij !" „Maar Emmy 1 Wie kan voor ziju droomeu instaan ? Hebt gij nooit de opmerking gemaakt, dat men in zijn droomen steeds teruggaat ? Hoe dikwijls droom ik niet van mijn ouderlijk huis en dool in den tuin rond, welken ik sinds vijftien jaar niet meer gezien heb." Zij liet zich niet gerust stellen, niet troosten. Met een somber gelaat verscheen zij den volgenden morgen aan het ontbijt en toonde baar ontstemdheid door hardnekkig zwijgen. Maar dat zwijgend mokken hield zij niet lang vol. Dit kwellend verdriet maakte haar bitter, prikkelbaar, heftig. Koenraad had in zijn eerste huwelijk geen huiselijken onvrede gekend. Emmy daarentegen liet zich in haar driftige buien dikwijls een hart<-t"chteliike klacht vaardig verwijt ontvaüeu, waarover _tj berouw had , zoodra haar toorn was geweken. Maar Koenraad kon zich niet. evenzoo snel naar haar afwisselende stemming voegen. Hoe kalm en bedaard hij ook bij een twist bleef, een liefdeloos w-ord klonk lang in hem na. Hij vergat slechts langzaam, In-» zich, wannoor hij eenmaal uit 't humeur was, niet door con smeekende liefkooziDg verzoenen en kwam eerst langzaam weer in zijn gewone stemming. Emmy's vurig streven om de sporen van het verleden steeds meer uit to wisschen en verandericg in de woning te bientren,gi 'ing tot romige oneenigheid. Wanneer Kool raad dan voor eon hem liefj-rworden gewoonte, voor de bekende plnat3 van «-en meubel opkwamt streed zij met meer bitterheid , meer ergernis dan zijn verzoek verdiende. Op zulke /6 van den dessagrond voor don staat laten bebouwen. Had het verkrogen product meer waarde dan do verschuldigde landrente, dan zou dit moordere do dessa ton goede komen. Maar bij den klimmonden geldnood werd dit stelsel, gebaseerd op vrijwillige verbintenis tot eon dwangmiddel, dat overigens nog zeer overdreven werd toegepast. Indigo, suiker, koffie, theo,tabak, cochenille, poper, kaneel werden woldra alle cultuurproducten. Do vrijstelling van do landrente word soms niet gegeven, doch daarentegen een plantloon toegestaan, dat echter bespottelijk laag gesteld werd. De verschrikkingen van dit stoleel zijn tamelijk algemeen hakend. Hot gowijzigdo stolsal- van den Bosch werkto hoogst onrechtvaardig. De volkskracht van den inlander is er door ondermijnd en hot laat nog steeds zijn gevolgen voelen. Nederland profiteerde echter van de baten. Ewst na do grondwetsherziening van 1848 kwam er eenige verbetering. Eindelijk in 1854, kwam het regeeringsroglement tot stand. Ofschoon ue gedwongen cultures in stand werden gehouden, bepaalde men, dat die niet aan den teelt van voedingsmiddelen in den weg mochten staan, dst bestaande rechten geöerbeiligd moesten worden, de belooning golijke voordeekt onbelangrijk. Do spocerijpoTkon op Banda zou men er ook toe kunnen rekenen. Do verhouding tussohen den particulieren eigen-T _a de op zijn grond wonendo irclsndersisin enkele gevallen alleen bij koopcontract in het algomeen wettelijk geregeld. Da gronden volgens den adat bij den inlander in gebruik, mogen niet aan dezen onttrokken worden. Daarentegen moet hij 1/6 van do opbrengst van zijn grond afstaan, grondhuur batalon en één dag por we