nieuws uit de provincie, reportage In Schaesberg nog slechts Frans Erenslaan Limburgse Tachtiger werd 125 jaar geleden geboren door cor lommers SCHAESBERG - Op 23 juli is het 125 jaar geleden, dat op hoeve De Kamp te Schaesberg de katholieke Tachtiger mr. Frans Erens werd geboren. De voormalige gemeente Schaesberg heeft niet de moed opgebracht om dit geboortehuis van een der destijds internationaal beroemde zonen te behouden. „Geldgebrek", zei men in 1971 toen het kapitale pand tegen de grond ging. Wat in Schaesberg rest i's een straatnaam, maar dat heeft Schaesberg gemeen met andere Limburgse gemeenten. In Nieuwenhagen en Waubach ligt er ook een terwijl Geleen een van de mooiste straten de naam Frans Erenslaan gaf. Zelfs de gedenksteen, die in het geboortehuis van Frans en zijn eveneens schrijvende broer Emile was aangebracht en die nog door Godfried Bomans werd onthuld, is verdwenen. Een onbekende liet destijds weten, dat als Schaesberg hoede De Kamp zou afbreken hij de gedenksteen zou verdonkeremanen. De man heeft woord gehouden, daarmee het gemeentebestuur van Schaesberg van het probleem afhelpend wat het met de steen zou moeten aanvangen. Men begint Frans Erens geleidelijk aan de vergeten. In de literatuurboeken van heden komt zijn naam niet meer voor en jogeren, met de naam Frans Erens geconfronteerd, trekken op hun gezicht een groot vraagteken. Toch blijft waar wat wijlen Anton van Duinkerken in 1938 in zijn inleiding op Frans Erens' boek „Vervlogen jaren" schreef: „Als men de geestelijke waarde van Tachtig wil vaststellen heeft men met Erens rekening te houden." Marie Joseph Francois Hubert Erens studeerde in Rolduc en vervolgens rechten te Leiden, Bonn, Parijs en Amsterdam waar hij in 1888 promoveerde. De titel van zijn dissertatie luidde: „Strafbare bevoordeling van schuldeisers bij faillissement". Tot 1901 was hj kantonrechter in het Zeeuws Oostburg. Daarna wijdde zich als essayist, criticus en vertaler nog slechts aan de Letterkunde. --- Cosmopoliet Al in zijn Parijse tijd maakte hij kennis met de jongere Franse schrijvers van rond 1880. In Amsterdam bewoog hij zich in de kring, waaruit de Tachtigers voortkwamen. Hij was de erudiet en cosmopoliet in het gezelschap. Door zijn verblijf en reizen in het buitenland had hij een kennis van de andere West- en Zuideuropese literatuur als geen ander. Als katholiek en tegenstander van het naturalisme week hij af van de andere Tachtigers wier I'art pour I'art opvattingen hij verwierp. Hun streven: de verjonging en verfrissing van de literatuur bleef hij trouw. Frans Erens ontwikkelde zich tot een Homme de lettres en een gezaghebbend criticus. Zijn werk bestaat uit verhalen (onder andere het bekende Berbke), reisindrukken, beschouwingen en herinneringen (Vervlogen jaren). Hij nam een bescheiden maar geheel eigen plaats in de literatuur in. Van zijn hand verschenen op gezette tijden bundels met essays en critieken zoals hij ze in Nederlandse en buitenlandse tijdschriften en dagbladen had gepubliceerd. Als esayist was hij meer erudiet dan beeldenstormer hetgeen met zijn wijsgerig bezonken natuur ook meer in overeenstemming was. Volgens Pierre van Valkenhoff (in Dublications 1939 no. 75) behoort Erens' kunst tot het impressionisme in de Nederlandse letterkunde, waarbij Vakenhoff de term vertaalt als „het zien de uitwendige dingen in persoonlijke aandoening". Volgens Valkenhoff was Erens éen voorzichtig en betrouwbaar beoordelaar als weinigen, fijnzinnig in het aan- voelen van het schone en een zuivere stijl bezittend. Rust en voornaamheid zijn de sprekendste kenmerken van zijn critieken. Zijn werken zijn gebundeld in Dansen en Rhytmen (Amsterdam 1893), Litteraire wandelingen (Amsterdam 1906), Gangen en Wegen (Bussurn 1912), Vertellingen en Mijmeringen (Roermond 1922), Toppen en hoogten (Roermond 1922), Litteraire overwegingen (Maastricht 1924), Litteraire meningen (Maastricht 1928), Vervlogen jaren (Den Haag 1938), Suggesties (Maastricht 1940), Stille steden (1931). Hierbij komen nog de boeken „Het Rooms Katholicisme" (1910), „De heiligen en hunne vereering in de R.K. Kerk" en „Arme Catherina Emmerich". Bekend van Frans Eren zijn zijn vertalingen, waarin hij zich volgens dr. Moller (Geschiedenis Ned. Letterkunde) „een eigen stijl met eeen kloek ritmisch proza schiep". Zo vertaalde hij de „Belijdenissen" yan Augustinus, „Mijn gevangenissen" van Silvio Pellico, „De navolging van Christus" van Thomas a Kempis en „Sieraad der geestelijke Bruiloft" van Ruusbroeck. Zijn bekendste werk is gebleven „Vervlogen jaren", zijn memoires zogezegd, waarin wat hij schrijft over de Nieuwe Gids, waarvan hij sedert 1896 redacteur is geweest, blijvend waardevol is. En voor Limburg natuurlijk zijn jeugdjaren in Schaesberg. Van dit boek verzorgde G.M. Prick i 1958 een nieuwe aangevulde editie. Frans Erens was een cosmopoliet, maar hij is steeds Limburger gebleven. Het Limburgs eigene zat hem in het bloed. Boven de grote rivieren heeft hij nooit ten volle kunnen aarden. Na zijn actieve loopbaan in de rechtspraak, zoals gezegd, in 1901 afbrak, vestigde hij zich in Houthem Sint-Gerlach, waar hij op 5 december 1935-78 jaren oud dus - vrij plotseling overleed. Voor wie alles over Frans Erens wil weten zij het in 1960 verschenen boek „Un hollandais au Chat Noir" van P. Brachin. • Frans Erens --- Dr. J. Huynen Ridder in Kroonorde van België MAASTRICHT - Dr. J. Huynen, directeur van de Eurohal in Maastricht, is benoemd tot Ridder in de Kroonorde van België wegens zijn vele verdiensten op economisch terrein voor dit buurland. De onderscheiding werd hem gistermiddag opgespeld door de Belgische consul in Maastricht, de heer H. Schaepman. Daarmee voltrok zich het ceremonieel dat een consul een onderscheiding uitreikt aan een consul. De heer Huynen is namelijk consul van Frankrijk. --- in gesprek radactoe max schmeetz '6i6rs rubriek neemt de redactie buiten haar verantwoordelijkheid graag ingezonden brieven van! g 6 °P- brieven dienen betrekking te hebben op publikaties in onze krant en kort en zakelijk te zijn j N_>fc__j<6erd. Brieven die te lang zijn, worden ingekort of geretourneerd. --- Isonraces 40t r, pij ■ze grote verbijstering lazen 'Uli'2 Limburgs Dagblad van 6 3r_oo t er tjJdens de ISON-races on, toeschouwers waren. Volgens rn,^ waarnemingen waren het er vjo r 300 a 400 toeschouwers, met feu^wen en kinderen van de cou- AcqS' *"*e meeste aanwezige waren eejl die door de Ison via tgjj £ e^ benaderd zijn om te stariW Anders hadden zij geen 35 cou% haan de start gehad. ts0n nebben onze coureurs aan de On .gevraagd om te mogen rijden, berg elf wel begrijpelijk. Uit de Vernamen wij dat de Acon conté^ de Ison gezocht zou hebej. ' klopt, echter vooraf heeft Maateen telefonisch onderhoud