Ode Met apostolische ijver verdietsén burgemeester en schepenen. Colleges eindigen steevast in een ode aan „de druiven van bij ons". Nergens zijn ze heerlijker, malser, sappiger, voller, aangenamer en betovender dan in de vallei van de Use, zo orakelen zij. Eind augustus is er gewoonlijk een staccato aan superlatieven. Dan vieren de serristen van Overijse met de robuuste ruggesteun van burgemeester en schepenen hun druivenoogstfeesten, die negen dagen en nachten duren. Hoogtepunt is de verkiezing van de druivenkoningin. Dat gebeurt in de nacht van vrijdag op zaterdag voor de laatste zondag van augustus. (Bij het ter perse gaan van deze krant maakte Overijse zich op voor de kroning van de nieuwe druivenkoningin.) „De belangstelling was overstelpend", aldus Jules Peeters, de wethouder van de feestelijkheden en tevens voorzitter van de jury. Er waren dit jaar maar liefst 160 kandidaten. Onder hen de aardbeienkoningin van Melsele, de eierkoningin van Kruishouthem, de fruitkoningin van St.-Truiden, de kaasambassadrice van Loo, miss De Panne, miss Tienen, miss Personality en de missen die de titel van miss België misliepen. Finalisten weten dat er een pot van 825.000 franks te verdelen valt en dat ze met geschenken worden overladen. Voor de druivenkoningin is er een splinternieuwe Volkswagen Polio, die een waarde van 240.000 franks heeft. --- Standing „Het is een verkiezing met standing",, praalt Jules Peeters pauwig. „Het genre van modebladen verfoeien we. Bij ons hoeven de dames zich dan ook niet in bikini te tonen. De nadruk ligt op het intellectuele; op algemene ontwikkeling. De kandidaten moeten daartoe een examen afleggen. Velen vallen daarbij uit de boot. Je krijgt de meest ontstellende antwoorden. Zo werd de Duitse minister Genscher „een zeer gevaarlijke terroriste" genoemd. Vervolgens wordt op de welsprekendheid en de presentatie van de dames gelet. Ze moeten zich waar maken tegenover het publiek. Dat kan middels een interview. Dat kan ook door een vrijblijvend praatje voor de micro. Kortom: de druivenkoningin is iemand. Je ziet dan ook dat onze druivenkoninginnen het in de maatschappij relatief zeer ver schoppen. Ze maken carrière. Zo wesd Sahin Lefever, een kleuteronderwijzeres uit Kortrijk, die in het seizoen 1983/1984 onze druivenkoningin was, omroepster bij de BRT. Rita Boelaert werd presentatrice op de tv". Blonde Rita zat vannacht in de jury; samen met Armand Pien. De populaire weerprofeet is „een gebuur" van de serristen van Overijse. Armand Pien is van Hoeilaart, waar de druiventeelt begon. Voor de geschiedenis van de druiventeelt laten de CVP-schepenen van Overijse Louis Dewilder opdraven, de inrichter ook van de druivententoonstelling, die dit jaar in het teken van de muziek stond. De nu 60-jarige Bourgondiër gaf eens Frans en Engels aan de middelbare rijksschool van Overijse. Voorts was de liberaal twaalf jaar wethouder. Doordat de CVP bij de jongste verkiezing de absolute meerderheid behaalde moest ook hij zijn wethoudersportefeuille inleveren. Hij zit nu in de oppositie. „Maar", zo zegt hij, „het druivenoogstfeest staat boven politiek en de mens staan boven partijen". Op die titel ontkurkt Jules Peeters een drogere Moezel. Droog is de geschiedenis van Louis Dewilder allerminst. Hij blijkt een geboren verteller. • Een hoogtepunt van de druivenfeesten in Overijse is de verkiezing van de druivenkoningin. De belangstelling was dit jaar overstelpend. Er waren 160 gegadigden. De finalisten worden overladen met geschenken. Voor de koningin is er een splinternieuwe auto. Vorig jaar werd Anrï Pollet, een secretaresse uit Gent, gekroond door haar voorgangster Sahin Lefever, een kleuteronderwijzeres uit Kortrijk, die nu omroepster is bij de BRT. (Zie inzet) „Onze druivenkoninginnen schoppen het ver", aldus Jules Peeters, in Overijse schepen van feestelijkheden en voorzitter van de jury. door ■ jan I van I lieshout --- vrijuit en thuis HARTEKREET VAN SERRISTEN VAN OVERIJSE: „Onze Lieve Vrouw van Jezus Eik verhoede teloorgang van de druiven van bij ons...” OVERIJSE - Eigenlijk hebben ze geen druivenkoningin nodig. Burgemeester en schepenen van Overijse zijn zelf goodwill-ambassadeur genoeg. Ze ontvangen gasten als vorsten, steken op het gepaste moment de loftrompet op „de druiven van bij ons" en ontkurken het beste uit hun kelders, waaronder de edelste vochten uit Bourgondië, uit Lombardije, uit Moezel- en Rijnstreek. Het 21.300 Inwoners tellende Overijse is namelijk verbroederd met Bacharach en Oppenheim aan de Rijn, met Bruttig aan de Moezel, met Lecco in Lombardije en met Macon aan de Dionysische straatweg door Bourgondië. Als een sommelier keurt Jules Peeters, de schepen van kunstonderwijs, middenstand, gezin en feestelijkheden, het Moezelwijntje. Hij is verzekeringsmakelaar en heeft zich aan de Terhulpensesteenweg riant geïnstalleerd. Hij was eens het jongste raadslid en is thans met zijn 40 de jongste der wethouders. Hij is erg getapt en vurig vlaamsge£ind. De Vlaamse Volksunie polste hem, maar hij verkoos de fVP, die bij de jongste gemeenteraadsverkiezingen de absolute meerderheid behaalde. De CVP leverde derhalve de burgemeester en de zes wethouders - «tuk voor stuk vechters voor het behoud van hun Vlaamse cultuur. ~Het is nodig", vinden zij. Overijse ligt aan de taalgrens op slechts 16 km van Brussel en op 9 km van Wavre. De vroede vaderen van Overijse reageerden rebels, toen zij de boze plannen van de Franstaligen van Etterbeek en St.-Lambrechts Woluwe doorgrondden. Het begon met een speeltuin op Overijs gebied. Vervolgens wilden de Franstaligen er een school bouwen, waar uiteraard franstalig onderwijs zou worden gegeven. Dat pikten de vroede vaderen en hun gemeentenaren niet. Om een guerilla in de kiem te smoren kondigde de minister van binnenlandse zaken een samenscholingsverbod af dat straal werd genegeerd. Burgemeester en schepenen gingen voor in een protestmars. Bijgevolg rukte oproerpolitie uit die er flink op lossloeg en de rebellen in overvalwagens afvoerde. „Burgemeester en schepenen van Overijse in de bak", schetterden de koppen in Vlaamse kranten. Toen de volkswoede zich vervaarlijk dreigde te vertakken, greep de Vlaamse deelregering in. Gronden en gebouwen van Franstaligen in de Hagaard en in het Terlanenveld te Overijse werden onteigend. Naar verluidt zou het de staat 80 tot 120 miljoen franks hebben gekost. Na de veldslag werd puriteins in de moedertaal gewied. Overeind bleven evenwel de franstalige uitdrukkingen van de druiventelers, die in de volksmond serristen worden genoemd. Zij spreken ook niet van kassen, maar van sers; niet van krenten, maar van greneren - naar het Franse werkwoord égrener dat uitdunnen betekent. Ook hebben de serristen het over een duvet waar zij de bedauwde taag op hun druiven bedoelen. # „Voila", zegt Jos Dewaet, de 57-jarige schepen en serrist. De Leopold III - een blauwe druif met bessen zo groot als pruimen. • Een beeld van de druivententoonstelling in Overijse die dit jaar in het teken van de muziek en de zilveren verbroedering met Macon stond. --- Sprookje „Het sprookje vaifi onze tafeldruif begon in Huldenberg, op het kasteel van baron De Peuthy. Hovenier op het kasteel was Felix Sohie uit Hoeilaart: een pientere man die op de tuinbouwschool in Vilvoorde had gestudeerd - voor die tijd zeer uitzonderlijk. Aan de gevel van het kasteel stonden druiven die hij verzorgde. Dat jaar was de oogst zo overvloedig dat de baron ze onmogelijk zelf op kon. Hij gaf zijn hovenier toestemming om het overschot op de vroegmarkt in Brussel te verkopen; voor eigen rekening. Sohie kreeg zon interessante prijzen dat er bij hem een licht opging. Hij vond dat het tijd was om aan zichzelf te denken. De baron was rijk genoeg. Zo kwam het dat hij met zijn broers in Hoeilaart in 1865 sers bouwde. De keuterboerkes zagen in hem een tovenaar. Zijn druiven kwamen aan de markt als er nog nergens druiven waren. Ze bleven uitbreiden en kregen het steeds breder, waardoor hun vootbeeld werd gevolgd door de gebroeders Danhieux uit Overijse. Ze begonnen in 1878, in het Scheytstraetje op het grondgebied van een suikertante. Rap kregen zij aanzoeken om ook voor anderen sers te bouwen. Bij voorkeur werden ze op ,hellingen naar de zonzijde opgetrokken. Voor veel keuterboertjes in de driehoek Waterloo-Mechelen-Leuven was de druiventeelt een interessante broodwinning. Dra was ónze tafeldruif over de ganse wereld gekend. Overijse werd een van de rijkste gemeenten van België. Er is een jaar geweest dat Overijse het hoogste kadastrale inkomen van België had. --- Crisis Een eerste crisis luidde de crash van Wallstreet in. Eerst tijdens de tweede wereldoorlog, toen de voedzaamheid van onze tafeldruif werd herontdekt, kwam er een kentering. De teelt breidde zich uit en in het begin van de jaren zestig waren er in de ganse streek 35.000 sers, waarvan alleen al 15.000 in Overijse. Een tweede klap kreeg onze druiventeelt door de vorming van de Europese markt. Onze druiven kregen concurrentie van Italiaanse en Franse druiven die eerder aan de markt kwamen en goedkoper waren. De energiecrisis in de jaren zeventig - de derde klap voor onze druiventeelt - was duidelijk in het voordeel van de zuidelijke telers. Hun druiven ondergingen de strelingen van de zon die niks kostte. Daar konden onze serristen niet tegen op. Met lede ogen moesten zij aanzien hoe hun druiven werden genegeerd. Op het einde van de jaren zeventig kwam het tot een uitbarsting. Serristen drongen het grootwarenhuis Delhaize in Overijse binnen, rukten de Italiaanse druiven uit de rekken en vertrapten de bessen. Het gevolg was dat de Belgische tafeldruif meer werd gepromoot. Toch werden steeds meer sers afgebroken of gingen serristen over op het verbouwen van groenten. In mei van dit jaar werden in Overijse 213 serristen geteld die -in combinatie met groenten druiven verbouwen, terwijl voor slechts 171 serristen de druiventeelt nog steeds de enige bron van inkomsten is. Duidelijk minder weer dan vorig jaar. Kortom", rondt Louis Dewilder zijn relaas af, „door de EG en de energiecrisis is de druiventeelt de fles opgegaan". Die vaststelling brengt Jos Dewaet in oppositie. De 57-jarige is schepen van land- en tuinbouw, grondbeleid en huisvesting. Hij is in de ser geboren en getogen, exploiteert zelf twaalf kassen en heeft zich gespecialiseerd in de teelt van de blauwe Leopold 111 - de druif met bessen zo groot als een pruim. De conclusie van Louis Dewilder druist in tegen het beleid van burgemeester en schepenen, die alle defaitisme resoluut willen indammen. Daarom hield schepen Romain Verdood tijdens een persconferentie aan de vooravond van het druivenoogstfeest een rede, waarin hij even stilstond bij de kansen van „de druiven van bij ons". --- Hartstilstand „De*plots opgekomen concurrentie van de zuiderse druif heeft ons indertijd - ruim twintig jaar geleden - een kollektieve hartstilstand bezorgd", bekende hij. „In paniek zochten wij voor onze kinderen naar ander werk; voor onze grond naar andere bestemmingen. Wij werkten hierdoor mee aan de paniekerige ineenstorting van wat onze voorouders hadden opgebouwd. We hebben er verkeerd aan gedaan ontmoedigd onze druif met het zuiderse massaproduct te vergelijken. Zon vergelijking is totaal onmogelijk. De smaak, het uitzicht, de biologische waarde verschillen zo hemelsbreed dat de gemeenschappelijke benaming „druif" in werkeijkheid niet verantwoord is. A/at wij hier kennen als druif is .en koninklijke vrucht, een produkt van menselijke zorg en amjachtelijke toewijding. Ne hebben er verkeerd aan gedaan onze druif in dezelfde weegschaal te leggen en in dezelfde verpakking te presenteen", bekende Romain Verdood, die serristen en handel Dpriep om nieuwe ideeën de -uimte te geven. Schoon gezegd, loofde het dorp zijn schepen. Spijts de gewaardeerde rehabillitatiepogingen moeten de vergrijsde serristen met pijn in het hart vaststellen dat het nog steeds bergafwaarts gaat. Bedrijfsovernames door jongeren zijn uitzondering in plaats van regel. Het irriteert, zo bleek tijdens de middag van de derde jeugd, die werd opgeluisterd door de zeemzoet gevoois" Eddy Wally en een zanger*" zonder naam, die rijkelijk puf uit het repertoire van dé Zang res zonder Naam. Er is begrip. De financiële r)-*j cos zijn te groot. BovendW willen de jongeren vrij zijn; cc vrij weekeinde behouden. A|* serrist kunt ge niet van huis. u moet de ramen open zetten, i" dra de zon schijnt; ramen kalke of krijten; de druiven krenten & plukken. Er gaat veel tijd inze' ten. Als een serrist zijn uren z°J tellen kwam hij nog niet a* honderd frank per uur. W 1 geen liefde voor het vak hee kan dat niet opbrengen, valt ° een de ander bij. In het hart van de verstokte se' rist gloort de hoop op een he opleving. --- Face lift „We zijn begonnen met de verpakking een face lift te geven I aldus Jos Dewaet, „opdat oflz druiven in de geschenkverp"^ king het koninginnestuk van " geschenken uitmaken. Ook verwerken banketbakkers uit Of streek in toenemente mate druiven in hun taarten en promote^ wij onze witte Muscatdruivel^ voor drinks on the rocks. Ingf vroren vervullen ze dezelW functie als het ijsblokje. Voor1 verwerken de koks van on** beste restaurants in toeneme11 de mate druiven in hopfdgf rechten en worden onze drU1 yen als nagerecht geserveerd ■ Op het gebied van de gastron" mie heeft Overijse zelfs de vef wende Brusselaar iets te t)"3 den, met name Jezus Eik - e**£ kerkdorp van Overijse aan °, zoom van het ZoniënwoUfl_ „Het is het grootste beukenbo van België, waar eens een be*3n' houwer uit Overijse was ver dwaald", aldus Jos Dewae*j „Hij beloofde Onze Lieve VroH"™ een kruisbeeld aan een eik *• zullen hangen als hij veilig wel in Brussel zou geraken, y man heeft woord gehouden"- Gewillig gunt de pastoor v3r Jezus Eik die achter het alt?3 woont en werkt ongelovig Thomassen een blik in het alta3 waar een deel van de eik nofl staat die de naam aan Jezus E 1 gaf. Nu doen dat de omliggende 'ei taurants, waar duifjes met roo^ of doperwtjes worden ges*^ veerd, kwartels met krieken ° een viswaterzooi. Het is er goed toeven na cc odyssee door de glazen dorpe in heuvelend Brabant, waar J°t Dewaet bij een goed glas he orgelpunt zet van zijn ode aa „de druiven van bij ons". Het' een akte van geloof, hoop * liefde - geloof in het produ*' waar getuige de dauwlaag °" de bessen geen spatje chen*[' opkomt; hoop op een heropl^ ving van de druiventeelt en I"* de voor het yak dat ten Ao» lijkt opgeschreven. „Onze Lie*-! Vrouw van Jezus Eik verhoed de teloorgang, 't Zou zon*^ zijn. Onze tafeldruif is unie"^ aldus de schepen van land- c tuinbouw. ---