Buitenlandsch Overzicht. 15 November. De beslissing in den Duitschen Rijksdag is «vallen. Onze telegrammen uit BarliJn hebben gisteren den uitslag aan onze lezers b3kend gemaakt. Met 197 tegen 78 stemmen is het voorstel van dan afgevaardigde Aichbichler aangenomen en daarmede is de hoofdelijke stemming in den Rijksdag afgeschaft. Het is, zooals men weet, een middel om de obstructiepolitiek te bestrijden, die de tegenpartij in den Rijksdag te baat nam, om de debatten tot jn het oneindigde te rekken. Zulk een middel is ecbter gevaarlek. Da oppositie is niet altijd dezelfde, de obstructiepolitiek komt niet steeds uit denzelfden hoek en wie vandaag vóór den maatregel stemmen, kunnen er morgen zelf al de nadeelen van ondervinden. Voorts is daarmede niet veel gewonnen. Gestemd moet er worden, hoe dan ook. Dat vereischt toch steeds eenigen tijd. De hoofdelijke stemming, die nu vervangen wordt door geschreven briefjes, kostte ruim twintig minuten. De nieuwe manier heeft ook tijd noodig. De sociaaldemocratische afgevaardigde Singerriep blijkbaar met voldoening uit, toen aan het eind der zitting eene stemming volgens de nieuwe manier plaats had : „het heeft 19 minuten geduurd!" En zoo was het ook. Het oude middel is vervangen door een nieuw, dat niet veel beter is. Doch de meerderheid had haar zin. In de Berlijnsche bladen en in de Kölnische Zeitung vinden we wel het verslsg der zitting van gisteren, doch geene beschouwingen daarover. We zön er benieuwd naar te weten, hoe de aanneming van Aichbichler's voorstel door de Duitsche pers wordt opgevat. De zitting op zich zelf leverde reeds eenigen grond tot ontevreden kritiek. Merkwaardig is zeker het besluit, door de rechterztjde en het centrum uitgelokt, om de een'en twintig amendementen, die op het vcorstel-Aichbichler waren ingediend, niet in behandeling te nemen. Met 191 tegen 76 stemmen keurde de vergadering dit goed. Toen was de baan vrij om tot de behandeling van het groote onderwerp van den dag over te gaan. Da sociaal demoeraat Dr. Südekum deed toen nog een poging om het geheele voorstel van de baan te krijgen, door hetzelfde te deen te dien opzichte wat de rechterzijde en het cantrum bt) d 9 amendementen hadden gedaan. Hij diende een motie in om over ta gaan tot de orde van den dag. De voorzitter acntte deze buiten de orde. Daarop volgde de stemming met het bekende resultaat. De zitting was nog niet uit. De beraadslagingen over de tariefwet werden hervat. De afgevaardigde der Vrijzinnige Vereeniging Brömel wilde nu een paar amendementen|van agrarische en centrum-zijde ter zode schuiven. Hierover weid gestemd volgens de nieuwe manier, Toen kwam artikel 9 van het ontwerp aan de orde en werd aangenomen. Nog was het niet gedaan. De sociaal-democraten maakten aanmerking op de controle van het stembureau. Een rumoerig tooneeltje volgt, waarbij do president de gelegenheid beeft om door de verklaring, dat de heeren in den Duitschen Rijksdag waren, levendige toejuichingen te doen opgaao. Dan wordt aan attikel 10 (no. 10 van de bijna 1000!) begonnen en dit aangenomen. Eindelijk valt de hamer van den voorzitter en is de zitting tot heden verdaagd. Geen mooi debat en geen mooie beslissing, die vergadering van gisteren! Maar voorloopig heeft de meerderheid voor een onderdeelhaar zin. . We zeiden reeds, dat die maatregel practisch Biet veel gevolgen heeft. Zoo denkt ook de BerltJEsche correspondent der N. Rolt. Ct. er over. Hij seint aan zijn blad: „Reeds nu is het echter tamelijk duidelijk, dat de nieuwe methode bü hare toepassing vooretrst tot tal van protesten en vertragingen aanleiding zal geven, voornamelijk doordat elk lid kan verlangen, cm eerst telling te houden van de stembriefjes en den uitslag van de stemming mede te deelen, voor de beraadslaging voort wordt gezet, omdat bij kan zeggen dat ?ijn verdere houding afhangt van de uitkomst van do stemming. Onder zulke omstandigheden zullen nieuwe veranderingen van verdere strekking noodig zijD, of de geheele besparing van trjd is naar de haaien." In België begint men te klagen. Het vraagstuk, dat in Frankrijk zooveeliagitatie heeft verwet en dat eindelijk uitgeloopen is op de wet op de geestelijke vereenigingen, is ook in somniige Belgische kringen niet van het tapijt te kiiigen. Een deel der bevolking begint zich te verontrusten over het bedenkelijk toenemen van het aantal personen, die tot den geestelijken stand behooren, van kloosters en andere dergelijke bezittingen , die aangeduid worden onder den naam: „goederen in de doode hand". Nog niet lang geleden is er een vlugschrift verscheen van de hand vaD den advocaat J. Warrant, met het opschrift: „De gevaren van de doode hand in België." Het geschrifije bevat eene reeks van statisl'-Khe crgaveD, die tct het jaar 1900 zijn bijgewerkt. De cijfers zijn sprekend en werpen een helder licht op de voortdurende toename van geestelijke personen en geestelijke bezittingen. Volgens den heer "Warnant telde België binnen zjjn grenzen in 1846 11,968 monniken en nonnen. In 1880 25,462, in 1890 30,065 en in 1900 37,684. Nu heeft zich sedert 1846 de bevolking van België met één derde vermeerderd. Daarentegen is het aantal monniken en nonnen meer dan driemaal grooter geworden. Die cijfers zijn opvallend, wanneer men ze vergelijkt met de toestanden in Frankrijk, het land waar men zich zoo verontrust over de groote ontwikkeling van het orde-wezen. In Frankrijk is er op de 245 inwoners één ordelid ; in België is er één op de 172 inwoners. Per vierkanten kilometer is de procentsverhouding in Frankrijk *h , in België 11/*.l1/*. Naar verhouding van de orde-leden breidde zich ook het aantal kloosters uit. Ia 1846: 779, in 1880: 1559, in 1890: 1753 en in 1900: 2221. Hst vermogen der Belgische orden aan onroerende goederen wordt op een milliard francs geschat. Wil men echter een staat opmakon van het geheele vermogen der orden, dan moet men, zegt de advokaat Warnant, daarbij rekenen de roerende bezittingen en ook de bezittingen van allerlei aard, roerend en onroerend, die de orden bezitten, doch die op anderer naam geboekt zijn. Ia België, zegt hij, komt men dan voor de geestelijke orden tot een gezamenlijk vermogen van twee tot drie milliard francs. Inmiddels is er nog eene vermeerdering van personen-aantal en van bezittingen der geestelijke orden vn België te constateeren. Tengevolge van de verhuizing uit Frankrijk van tal van congregatiën zouden nu nog grooter cijfers genoemd kunnen worden. De advokaat waarschuwt dan tegen het gevaar, dat er bestaat in de opeenstapeling van goederen in de doode hand. 't Spreekt van zelf, dat in een land als Balgië, waar de partijen zoo scherp tegenover elkaar staan, dit vlugschrift van den heer Warnant een aanleiding is geweest tot scherpe woordenwisselingen in de pers. De liberale bladen hebben met warmte de zaak besproken en waren het met den schrijver eens. Doch de clericale bladen rustten evenmin. ZiJ zijn, volgens den correspondent der Kölnische Zeitung te Brussel, zeer ontstemd geworden. De voornaamste onder hen, de XSS Siècle en de Bien public, bestrijden het geschrift en den man, die het schreef. Er is, zegt de correspondent, zooveel bitterheid in hunne aanvallen , dat duidelijk blijkt, hoe gevaarlijk zij het woord van Warnant achten. De zakelijke wederleggingen van de clericale bladen laten echter nog al wat veel te wenschen over. Zoo vat een artikel van de XXe Siècle de quaestie aldus te zamen: België is het rijkste , bloeiendste, vrijste land ter wereld. Kloosters doen dus geen afbreuk aan de stoffelijke welvaart van een land. Juist het groote aantal zijner kloosters is misschien de kracht, die België helpt, aan de spits der natiën te gaan."_ In de correspondentie, waaraan we het voorafgaande ontleenen, zien we achter dezen zin een uitroepsteeken geplaatst. Dat teeken is daar op zfln plaats. Waarschijnlijk heeft de Kölnische Zeïtangr-correspondent nimmer geweten , dat België de leider der volkeren was. En dm heeft hij heel veel geestverwanten. In Rusland is ook beweging. Vandaar echter dringt weinig tot ons door. Het stelsel van censuur en bewaakte grenzen verbiedt veel, het land uit te komen en bekend te worden in Midden en West Europa. Toch kan zóó zorgvuldig geen grens bawaakt en gaen pers bespionneerd worden, of nu en dan glipt het een en ander tusschen politie en justitie door. En zoo komt het, dat we een dezer dagen niet onbelangrijke mededeelingen kregen omtrent de revolutionaire propoganda in Rusland. Z£J die haar drijven werken vooral onder de Russische boeren en, zooals de heerschende onlusten bewijzen, niet zonder succes. Uit een decreet van den minister van Oorlog, Kuropatkin, blijkt, dat de leiders ook aan het leger hunne opmerkzaamheid wijden en beproeven, onder de soldaten de revolutionaire id9eëa ingang te doen vinden. Hierover geeft een regeeringsdecreet, dat door de Voricürts woordelijk is gepubliceerd, eenige bijzonderheden. In de inleiding zegt de minister van Ojrlog, dat in den laatsten tijd de revolutionaire propaganda in het leger op een zóó brutale wijze wordt gevoerd, dat het dringend noodzakelijk is, er zijne opmerkzaamheid aan te wijden. De minister noemt tal van gevallen op, waarin oproerige geschriften aan officieren en soldaten werden gezonden, en wel in alle deelen van het rijk, zelfs tot in Siberië. Gedeeltelijk waren deze stukken gedrukt, gedeeltelijk hectografhch vermenigvuldigd en .... dit was zelfs op de regeeringskanselarijen gebeurd! Over een bijzonder geval, waarbij de pogingen der revolutionairen met succes bekroond werden, schrijft de minister: „In Maart 1902 werd er een georganiseerde progaganda onder de gemeene soldaten van het regiment te Jekaterinoslaw ontdekt. ZiJ werd niet gevoerd door buiten het leger staande personen, maar door de soldaten zelf. Aan het hoofi van deze organisatie stond een grenadier van genoemd regiment — iemand van adelijke afkomst — Alschanski, die bij zijne indiensttreding niet voor zijn recht op een korteren diensttijd was opgekomen, met het doel, om des te langer gelegenheid te hebben, onder de minderen propaganda te maken. Dit deed Alschanski heel slim, door zich persoonlijk met hen te onderhouden en een groot aantal vlugschriften, oproepingen enz. te verspreiden. Eenige minderen waren hem bij deze misdadige handelingen direct behulpzaam, anderen hebben zich schuldig gemaakt door het niet verhinderen en niet aan het licht brengen zijner pogingen." Verder doet de heer Kuropatkin uitkomen, dat onder de personen, die zich als schuldig aan de onlusten in Zuid Rusland moesten verantwoorden, een tweede-luitenant was. Hij werd beschuldigd, wat hij overigens reeds bekende, van onder de boeren van het gouvernement Pultawa vele vlugschriften „van misdadigen inhoud" te hebben verspreid. Ook de vloot kreeg haar deel. Mannen van het te Sebastopol liggend eskader werden als opstokers in hechtenis genomen. De minister spreekt als z(jne gegronde meening uit, dat slechts een klein deel van de pogingen tot ophitsing ter kennis der regeering is gekomen. Daarom verklaart hij het een zaak van het giootste belang, „het leger voor den verderfelpen invloed dier politieke dwaalleeringen te bewaren." Nu is door den merkwaardigen inlichtingendienst van de Vorwarts deze geheime circulaire bekend geworden. De regeering erkent den strijd , die tegen het bestaand stelsel wordt gevoerd. Die strijd moet wel krachtig worden gevoerd, dat een Russisch minister van Oorlog er zich bezorgd over maakt! --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 15 November. Stadsnieuws. De opbrengst der collecte, deze week alhier voor de oud strijders gehouden, heeft opgebracht ƒ29.715 meer dan in 1901. Zg bedroeg nu ƒ317.155. Door de politie is aangehouden en ter beschikking van de justitie gesteld de dienstbode A. V., die zich beeft schuldig gemaakt aan diefstal van een aanzienlijk bedrag aan bankbiljetten, ten nadeele van haren meester, den heer S. alhier. Gisteren werd de algemeene ledenvergadering der Friesche Biljartclub, onder voorzitterschap van den heer H. Gorter, in het „Hof van Holland" gehouden. In de bestuurs-vacatures werd voorzien door de benoeming van de heeren: (vacature-C. Onëides) J. Wiemers te Dokkum, (vacature-Johs. J. Heringa) G. Banning Hzn. te Leeuwarden, (vacature-I. Dupai c Az) C. v. d. Meer te Oudebildtzijl. De voorzitter, de heer H. Gorter, werd herkozen. Tengevolge van den minder gunstigen toestand der financiën werd de contributie over 1902/3 bepaald op /' 1 25. Verdor werden verschillende wedstrijden dan leden in uitzicht gesteld. De rekening en verantwoording werd nage zien en goedgekeurd. Een wooid van bijzonderen dank werd gebracht aan den vertrokken secretaris der vereeniging, de heer I. Duparc Azn., thans te Amsterdam, voor het vele goede, door hem aan de vereeniging bewezen. Donderdag 13 dezer kwamen alhier onder presidium van den heer J. N. van Munster, secretaris van het comité tot regeling van de beweging ten gunste eener Rykswet tegen de bordcelen enz. bjjeen de afgevaardigden van de plaatselijke afdeelingen van het Ned. werkl.-verbond Patrimonium, den Ned. Vrouwenbond, de Nat. Chr. Gah. Onth.-Vereen., de Ned. Vereen, tot afdchaffiog van alcoh. dranken, het Ned. Werklieden-Verbond, de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, de anti rev. kiesvereeniging Ned. en Orarje en de anti-rev. Propaganda Club. In deze vergadering werd besloten tot het houden eener groote openbare vergadering tot verdediging vau een Rijkswet tegen bordcelen. De afgevaardigden constitueerden zich daartoe tot eon comité, waaruit een zestal leden tot moderamen werden gekozen. Voorzitter en secretaris zijn respectievelijk de heeren W. C. van Munster en C. W. Bolman. Een drietal sprekers zullen worden uitgenoodigd om in het begin van December bovengenoemde wet van moreel, sociaal economisch, medisch en juridisch standpunt te bepleiten. --- En nieuwe ambachtsschool. Onze stad behoeft er zich niet over te beklagen, dat zij gedurende den laatsten tijd op het punt van geschenken wordt vergeten. Terwijl we ons nog verheugen ia de belangrijke giften van en voor het wandelpark aan de Spanjaardslaan, door den heer Rengers c. s., vernemen wij, dat het bestuur van het St. Anthony-Gasthuls alhier wederom blijk heeft gegeven van zijn belangstelling in nuttige instellingen, door aan de vereeniging „de Ambachtsschool" te Leeuwarden toezegging te doen van ƒ125,000 met speciale bestemming om daarvoor een nieuwe ambachtsschool te bouwen. Zij heeft daarvoor van de gemeente Leeuwarden in koop aangevraagd het terrein blok 111 aan de noordzijde van het Nieuwe Kanaal, dus van de stad komende aan de linkerhand van het begin der Vredeman de Vriesstraat, waar gedurende de landbouwtentoonstelling verscheidene linnen tenten o. a. voor zuivelproducten, fietsen enz. waren geplaatst. We verblijden ons in hooge mate over deze belangrijke schenking, welke niet alleen Leeuwarden, doch onze geheele provincie ten goede komt. Het is toch bekend, dat de tegenwoordige ambachtsschool veel te klein was, om aan alle aanvragen voor plaatsing te voldoen. In het laatste jaar werden 55 nieuwe leerlingen aangenomen, doch moesten 72 aanvragen worden afgewezen. Aan den tegenwoordigen cursus wordt door circa 150 leerlingen deelgenomen ; in het nieuwe gebouw zal daarentegen aan ongeveer 300 jongelieden gelegenheid worden gegeven om er hun opleiding te ontvangen! F'Naar wy vernemen, heeft het bestuur van het St. Anthony-Gasthuis zich vooraf vergewist, dat de jaarlijksche benoodigde exploitatie-gelden voor de nieuwe school niet te vergeefs bij de betrokken colleges zullen worden aangevraagd. Het tegenwoordige gebouw der ambachtsschool zal door deze schenking eigendom worden van het St. Anthony-Gasthuis, dat daaraan een speciale bestemming zal geven. De Ambachtsschool gaat alzoo een nieuwe schoone toekomst tegemoet. Haar uitgaven zullen nu wel klimmen, als het getal leerlingen zooveel grooter wordt. Wij stellen ons echter voor, dat het Rjjk, de ProvinGie en de Gemeente hun jaarltjksche subsidie zullen verhoogen, even als vele der tegenwoordige begunstigers, en dat ook zij, die niet tot de begunstigers behooren, zich bij deze zullen aansluiten, om deze school te meer tot zegen van den ambachtsstand te doen strekken. --- Voor de Boeren aan de Boerengeneraals. (Tweede lijst). Reeds verantwoord: f 3539,04 15 November ontvangen: uit het Spaarvarken van de Tentoonstelling van Friesche Kunst enz. f L— Totaal ƒ 3540.04 (Do opbrengst der eerste lijst was f3203.75Vj, waarvan aan de generaals is afgedragen ƒ3200). --- Gemeentebelangen in Hennaarderadeel. Men schrijft ons uit Wommels: Eergisteravond vergaderde de Vereeniging van gemeentebelangen in Hennaarderadeel. In deze vergadering werd in de eerste plaats verslag uitgebracht door de commissie, in een vorige bijeenkomst benoemd, om een onderzoek in te stellen naar de verbetering van middelen van vervoer in deze gemeente. Uit het verslag bleek, dat de commissie zich in verbinding had gesteld met onderscheidene corporatiën en vereenigingen om den aanleg van een locaalspoor*Franeker— Wommels—Sneek te heipon bevorderen; dat heeren bestuurders der Noord-Friesche-locaalspoorweg-maatschapplj in loco een onderzoek hebben ingesteld en er kans bestaat, dat ook onze gemeente uit haar isolement zal worden gebracht. Op voorstel van een der leden werd art. 10 van het reglement geschrapt. Dit art. luidde: „De leden der vereeniging, die kiezers zijn, verbinden zich op den door de vereeniging gestelden candidaat of eandidaten te stemmen." Mea verwachtte algemeen dat de roieering van dit artikel de toetreding van nieuwe leden zou bevorderen. Besloten werd zich in verbinding te stellen met personen uit andere dorpen in de gemeente. om op meer plaatsen onderafdeelingen der vereeniging te vestigen. Nu gebleken is, dat de adressen, door de vereeniging aan den Gemeenteraad gericht, ter zijde worden gelegd, omdat dit lichaam ze beschouwt als te zyn in strijd met art. 8 der Grondwet, werd|,besloten, dat het bestuur pogingen zal aanwenden om voor de vereeniging rechtspersoonlijkheid te verkrijgen. In de vragenbus werden gevonden de volgende vragen, welke als punten van behandeling op de agenda eener volgende vergadering worden geplaatst: 1. Is het ook gewenscht, dat door de vereeniging aan den Raad worde verzocht om een gedrukt raadsverslag vast te stellen? En wanneer dit verzoek niet wordt ingewilligd, zou het dan ook aanbeveling verdienen zich met de andere kiesvereenigingen in deze gemeente te verstaan, om de uitgave van een gedrukt raadsverslag voor gezamenlijke rekening te ondernemen? 2. Kan de vereeniging tot bevordering van gemeentebelang iets doen voor de oprichting van een bewaarschool te Wommels ? Is het ook gewenscht, dat de „V. t. b. v. G." er bij den Gemeenteraad op aandringe om armmeesters aan te stellen, evenals in naburige gemeenten geschiedt? 4. Een vraag van dezelfde strekking als no 3. ---