LEEUWARDER COURANT van Maandag 29 December 1902. VIERDE BLAD. --- Twijgjes van den onden Frieschen stam. Aangenaam was het m$ op mijn vraag naar de reliquien van St. Bonifacius, voorkomende in mijn „Twijgjes van den ouden Frieschen stam", het volgend schrijven te ontvangen van den WelEerw. Heer 0. A. Scholten, pastoor te Nes op Ameland, waaruit blijkt, dat er nog eenige reliquien zijn bewaard gebleven. Uit het schreven blijkt tevens, dat de Martelplaats van St. B. en de zijnen niet moet gezocht worden te Murmerwoud9 (dit is toch vealal de meening) maar in Dockum, wat mtj bij nader onderzoek ook meer waarschijnlijk voorkomt. Als een man van gezag, die bekend mocht heeten met de historie van Friesland, haalt de heer S. niemand minder dan Worp van Thabor aro. W. van Th. was in het begin der 15e eeuw prior in het klooster van dien naam te IJsbrechtum, nabij Tiras. De heer S. schrijft mg aldus: „In de parochiekerk te Dokkum heeft men nog 1. het cranium (schedel) van St. Bonifacius, dat wekelijks ter vereering wordt uitgestald; 2. de kooikap en 3. een kazuifel van dien grooten man Kap en kazuifel hangen achter glas in de kerk, maar hebben door vochtigheid en (vroeger) door zorgeloosheid veel geleden, 4. een steen in den vorm van een brood, waarvan men verhaalt, dat het een in steen veranderd brood is. Wat de Martelplaats betreft, zg is niet te zoeken te Murmerwoude, zooals sommigen doen, maar op het plein noordehjk van de nu Hervormde kerk, waarop vroeger de kloosterkerk zich bevond. De beroemde kronijkschrgver Worp van Thabor, die met de Friesche toestanden zoo goed bekend was, schryft cap. XVIII uitdrukkehjk: „Est hodie in loco übi St. Bonifacius cum suis sociis martyrium passus est, nobilis constructa eulexia cum monasterio, cvi nuni canonici praemonstratenses deserviunt." Het natuurlijk gevoel moest de stichters van het klooster wel opwekken juist laar te bouwen, waar de grond doortrokken en als geheiligd was door het bloed hunner om Christus wil gedoode broeders". Mgn uitgesproken meening, dat de lage deuren of poortjes in de noordeiyke zymuren van oude kerken, (n.l. in zulke die voor de Hervorming zijn gebouwd) ten onrechte Noormansdeurtjes worden genoemd, als strgdende met den tgd, deelt de heer S. met mg. Ik schreef „dat zulke poortjes toegang gaven tot baptisteriums en vestiariums die later afgebroken zgn, z.g. sacristiën. De meening van den heer Sch. laat ik hier volgen. „Omtrent het kleine lage deurtje schreef ik in 1888 volgend stukje in de Leeuwarder Courant van 10 Febr.: Omtrent het lage deurtje in den noordmuur onzer oude kerken vermoeden velen, dat vrees voor de Noormannen onze voorouders bewoog het te maken (zie o. a. „Mengelingen" in het byvoegsel dezer courant van 18 Januari 1.1) Ik meen intusschen dat dit vermoeden ongegrond is. Na bemerkt te hebben, ook onze oude kerken niet ouder dan de 12-) en 13e eeuw zyn, vraag ik: mag men van onze fiere voorouders veronderstellen, dat zy by het bouwen hunner kerken zich de wet lieten stellen door den Noorman, en dat nog wel in eeuwen, toen de invallen der woeste Noren öf geheel hadden opgehouden öf hoogstens op zeer enkele punten plaats vonden? Wie zoo iets aanneemt, moet aan de uitdrukking „fiere, stoere, vrjjheidlievende Friezen" wel een vreemden zin verbinden. Maar waarom heeft men dan zulk een deurtj9 daar in den noordmuur gemaakt ? Ik antwoord: om een ingang uit de sacristie (kleedkamer) in de kerk te hebben. Volgens oud kerkelijk gebruik moet nameïyk, als het eenigszins mogelijk is, de sacristie aan den noordkant der kerk geplaatst worden en wel Daast het priesterkoor, opdat de geesteiyken, uit de sacristie komende, zich dadeïgk voor het altaar bevinden, om daar hun heilig dienstwerk te verrichten, wg vinden dan ook aan oude kerken dat deurtje byna altyd naast het koor, waarin, zooals bekend is, voor de Hervorming het altaar stond. Vraagt ;nen verder: hoe kwam men er toe dat deurtje zoo laag te maken? dan is het ant woord te zoeken in de geleideiyke ophooging van het kerkhof. Tot aan de Hervorming had men daar op het kerkhof gedurende 300 a 400 jaren lyken begraven, had op dat altyd groene veld opstuiving moeten plaats vinden en moest dientengevolge kerk en sacristie langzamerhand wegduiken in het omliggend t terrein. Toen met de Hervorming de sacristie wegviel, zal men de daardoor opengevallen ruimte met puin enz. met den omliggenden grond geiyk gemaakt hebben. Na dien tfld zijn nogmaals 300 jaren verloopen en moest er dus alweder een belang rgke ophooging plaats vinden. Gesteld nu, dat bedoelde sacristiedeur aanvankeujk 8 voet hoog was en dat de grond op het kerkhof, byzonder tegen den kerkmuur in den loop dier vele eeuwen 3 voet opgehoogd is, dus jaarigks ongeveer een millimeter, dan bigft er nog een deurtje van slechts 5 voet hoogte over. Mocht myne opvatting omtrent den oorsprong van dat lage deurtje niet de ware zgn, zoo verzoek ik heeren oudheidkundigen om inlich ting door middel van dit blad". Uit het verder schryven van den heer Scholten bleek mg dat myne opstellen op het gebied der kerkhistorie van ons geliefd Friesland hem zeer welkom zyn. Aan zyn verzoek „om meer Twygjas van den ouden Frieschen stam" zal ik trachten te voldoen, zoodra ik tyd kan vinden , die twügjes te vergaren. Meppel. P- JANZEN Sz. --- Indische Penkrassen. 11. Waarom dit het laatste inleidingsartikel ia - er schijnt reeds eenige belangstelling te komen, wat schrgver goede hoop op de toekomst geeft - bet reisplan — Nederland is geen kleine mogendheid — een paar woorden over „imperialisme" — schrijver neemt voorloopig afscheid van den In mijn eeraten „Penkras" beloofde ik U nog voor mrjn vertrek enkele inleidicgsartikelen en wel tot goed begrip van de later volgende reisbrieven. Het was toen nameljjk mjjn plan om u eerst in eenige losse trekken een denkbeeld van ons Indië te geven. Intusschen moet ik op dit voornemen terugkomen, daar mij de noodige tfld ontbreekt. Een ieder zal begrijpen, dat ik het voor mijne afreize verbazend druk neb en .... de weken vliegen om. Wij zijn aan boord voor U en ik het weten! Gebrek aan tfld is ook de reden, dat ik niet kan antwoorden op de vele hartelijke binken van instemming mg toegezonden. Ik ontving brieven en briefkaarten van bekenden en onbekenden, van aanzienlijke personen en ook van eenvoudige menschen, ook enkele nog van ouders, die een zoon ginds hebben , een zoon, er mede wakende voor de eer van Hollands vlag. Het is meer, veel meer , dan ik had durven hopen! Het geeft mg lust en kracht en moed ! Het is my een welkom bewijs, dat het grootsche doel volstrekt niet onbereikbaar is. Ik heb het mg immers tot levenstaak gesteld om U, „overheerscher" en den „overheerschte" ginds nader tot elkaar te brengen. Ik kan mijn dierbaar Nederland en zgn heerigk Insulinüe zeker niet beter dienen, dan door het opwekken van belangstelling en sympathie over en weer. In mgne Penkrassen zal ik U van Indië en de Inlanders spreken, door de Bintang maak ik Holland bekend en bemind. Doch .... het kan niet van één kant komen! Onverschillig heid hier, zou op den duur de liefde ginds doo den en straks, straks komt misschien de B. V. (Buitenlandsche vyand, in Indië bg verkorting zoo genoemd) als het langgevreesde spook Uwe Bezittingen opeischen. Wanneer de Indische ingezetenen ongenegen bleken, om de wapens te voeren voor de rechten van Uw vlag,wanneer ze eens kalm en wel dien B. V. als weikomen „vriend" binnenhaalden, wat dan!!? Dan was Holland in last, dan zou 't met zgn grootheid gedaan zgn, zou het zelf rijp wezen voor annexatie... Doch neen, duizendmaal neen, 't zal, 't kan , 't moet anders word an! Holland en Insulinde zullen elkaar leeren kennen en lief krggen, Holland moet Indië ook vooral leeren recht doen, maar dan ook zeker zal Indië in de ure der beproeving pal staan voor Hollands belangen, dan zal de B. V. door een anderen B. V. (binnenlandschen vriend) worden teruggeslagen en verpletterd, dan zal Javanentrouw ons loonen en Hollands driekleur blijven wapperen in het land van de Zon, dan zeker ook zult gij, mgn vaderland, tot in de lengte van dagen, de tweede koloniale mogendheid zgn, geëerd en geprezen door alle volkeren der aarde. Wanneer de vriendeigke bri efschrgvers nu werkelijk de tolk zgn van al mgn e lezers en lezeressen, dan heb ik goede hoop op de toekomst, dan begint nu reeds de sluimerende belangstelling voor onze koloniën te ontwaken. Mgn harteigken dank dus aan hen, die mg door hun woorden een riem onder het hart staken. Gaarne zou ik hen allen terughebben geschreven, doch ik heb mg moeten bepalen tot de beantwoording van die brieven, waarin tevens enkele inlichtingen van persoonlijk belang werden verzocht. In myn vorige Penkras beloofde ik u een overzicht van myn reizen en trekken. Wanneer dan allen zooveel mogeiyk een kaart voor zich hebben, volgt hieronder myn : --- Reisplan. a. 28 Februari vertrekken we per stoomschip Koning Willem 111 van de Maatschappy Nederland naar Batavia. b. Verbiyf te Batavia: + 1 maand (per Paket (*) naar Semarang; c. Verbiyf te Semarang: + 1 maand (per Paket) naar Soerabaja; d. Verbiyf te Soerabaja: ± 1 maand (per spoor naar Batavia terug en per Paket verder naar de LampoDgs op Zuid Sumatra); e. Verbigf in de Lampons: ± 1 maand (per Paket naar Benkoelen op Zuid-West Sumatra). /. Verbigf te Benkoelen: + 1 maand (per Paket naar Sumatra's Westkust); g. Verbigf op Sum. Westkust: + 6 weken (per Paket naar Atjeh). h. verbigf op Atjeh: + 2maanden (perpaket naar Sum. Oostkust; i. verbigf op Sum. Oostkust: + 6 weken (per paket van Benkalis naar de Straits en op Malakka en 't eiland Riouw; j. verbiyf op Riouw enz.: ± 6 weken (per paket van Singapore naar 't eiland Banka en Palembang op Zuil Oost Sumatra); k. verbiyf op Palembang en in het Dj ambische + 2 maanden (per paket naar Java terug); l. verbiyf op Java en 't eiland Madoera: +12 maanden, verdeeld over de volgende plaatsen: Batavia, Buitenzorg, Soekaboemi, Tjandjoer, Bandoeng, Garoet, Maos, Banjoemas, Djokjakarta, Magelang, Soerakarta, Madioen, Soerabaja, Passaroean, Malang, Probolingo, Besoeki, Madoera, Rembang, Japara, Semerang, Pekalon gan, Tegal, Tjeribon, Krawang en Bantamsche (per paket naar Macassar op Zuid Celf bes). m. verbigf in Zuid-Calebes: ± 6 weken (per Paket naar Menado op Noord Celebes); «. verbigf in Minahassa: ± 2 maanden; o. rondreis door de Molukken (oosteiyk deel van den Archipel: Teraate, Amboina, Seram, Boeroe, enz. gedurende 4 maanden); p. Lombok en Bali 1 maand; g. Borneo (kustplaatsen) + 2 maanden en daarna via Cnina, Japan en Amerika naar het vaderland terug. Nu we toch een kaart voor ons hebben, wil (*) „Paket" is de verkorting van stoomboot der Kon. Paketvaart-Maatschapprj. ik even mijnen lezers eenig denkbeeld van de uitgestrektheid en grootte onzer bezittirjgen geven. Hoe dikwijls worden zij, die naar Indië vertrekken, niet lastig gevallen met boodschappen en pakjes, waaruit blijkt, dat velen geen flauw begrip van de afstanden hebben. Onze Bezittingen in Azië bestaan, zooals ge op de kaart ziet, uit verschillende groote en kleine eilanden. Ze vormen als 't ware de peilers eener reuzenbrug, die Azië met Australië verbindt. De vier grootste en voornaamste dier eilanden zgn: Borneo dat 22, Sumatra dat 13, Celebes dat 5Vi en Java dat 4 maal zoo groot is als Nederland, terwgi al onze bszittingen bg elkaar, ons vaderland liefst ongeveer 55 maal in uitgestrektheid overtreffen. De afstand tusschen Atjeh en Nieuw Guinea is dan ook ongeveer gehjk aan die tusschen Nederland en de Kaspische zee in Azië! Moest nu niet elk Hollander er trotsch op zgn burger te wezen van zulk een Rgk en toch, hoe wairi?en hier te lande beseffen het? Men ziet eenvoudig niet verder dan zijn neus lang is en rangschikt zich dawom onder de kleine mogendheden! Een kleine mogendheid ?! Neen, een zeer groote mogendheid! Er wappert op het zilte nat Een dundoek wonderschoon, In menig strgd met bloed bespat, Maar vry van smet en hoon; Van Texel tot Guinea's grond, Aan 't Oost- en Westerstrand, Waait zg zoo fier, zoo moedig rond Die vlag van Nederland! Hollands driekleur overschaduwt toch een gebied, grooter dan Duitschland, dan Frankrgk, dan Oostenrgk! Verloren wg echter onze provincies buiten Europa, ja dan zouden wg werkeigk zeer klein geworden zgn. Op welke wgze wg nu ons koloniaal bezit kunnen en moeten verzekeren, zullen wg later wel eens bespreken! Voordat ik dit laatste inleidingsartikel besluit, moet ik u nog even mededeelen, dat van de Indische eilanden enkele stukken aan andere mogendheden behooren of nog geheel onafhankelijk zgn. Zoo bezit Portugal, als laatste herinnering aan zgn vroegere grootheid, de kleinste noordeigke helft van ons Timor met het daarbg gelegen eilandje Kambing. Verder is het één vierde en noordelijkste gedeelte van Borneo onafhankeujk gebied van den sultan van Broenei, die geheel onder Britschen invloed staat, zgn rgk wordt ten zuiden aan de westkust begrensd door het landschap Sera wak, waarvan de „Radja", een geboren Engelsenman, schatplichtig is aan Broenei's heerscher. Het eilandje Laboean, vlak bg de kust, moest die sultan in 1846 aan Engeland afstaan als kolendepöt en station voor Engelsche schepen tusschen Singapora en China. Onafhankeujk van ons zgn o. a. in de binnenlanden van Sumatra, nog geheele streken, bewoond door de Bataks. Langzamerhand stellen de verschillende vorsten of „Radja's" zich echter vry willig onder bescherming van Neerlands driekleur, terwijl op Atjeh en in Djambi geleideiyk een meer geregelde toestand ontstaat. Het einddoel is natuuriyk, dat geheel Sumatra Nederlandsch gebied wordt. Noem dat imperialisme, mg wel, doch het is noodzakeigk en goed! Vergeet niet, dat zelfs het Kamerlid van Kol, wien zeker wel niemand van militairistische neigingen zal durven verdenken, eens openigk heefD verklaard: „dat het slechte Hollandsche bestuur beter is, dan het beste inlandsche, dat wij kennen" (Land en Volk van Java, door Riënzi bldz. 63). Ook de ontwikkelde inlanders zgn er volko men van overtuigd, dat de voogdgschap van een westersche mogendheid niet gemist kan worden. Op ons voogden rust dan ook de heilige plicht voor 't zedenjk en stoffeiyk geluk onzer bruine pupillen te waken. Daarom zeggen wy het gaarne den yverigen president van den „Oranjebond van Orde" na: 't Rgk over zee, door geestkracht verkregen, Neêrland waardeere't, zg het ten zegen, Hebbe de zonen van 't Morgenland lief, Dat staat in Neerlands adelbrief. Thans neem ik van de lezers een voorloopig afscheid. We zullen elkander spoedig aan boord van de Koning Willem II weer ontmoeten en ik hoop, dat een ieder, gedachtig aan het „hoe meer zielen, hoe meer vreugd", zal zorg dragen, dat alle vrienden en bekenden mede van de party zyn. 's Gravenhage, 18 December 1902. Lt. CLOCKENER BROUSSON, b. d. --- Rechtzaken. Rechtbank te Leeuwarden. Zitting van Woensdag 24 December. Art. 302 van hes Wetboek van Strafrecht luidt. Bij, die aan een ander opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toebrengt, wordt, als schuldig aan zware mishandeling, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste acht jaren. Art. 422 van het zelfde Wetboek geeft aan: De in dit artikel (302) bepaalde gevangenisstraf kan met een derde worden verhoogd, indien tijdens het plegen van het misdrijf nog geen vijf jaren zijn verloopev, sedert de schuldige een wegens een misdrijf in dat artikel genoemd tegen hem uitgesproken ge- vangenisstraf geheel heeft ondergaan. (Verkorte redactie.) In den laten avond van 12 October j.l. waren in de tapperij van v. d. Meer te Sneek nog verscheidene gasten bijeen, o. a. J. Ladenius met zijn vrouw, IJ. Zoeting, J. Minks en J. Bergsma. Omstreeks 11 uur kwamen nog binnen Wijbe Cn. en een zekere Toonstra. De eerste bood witte muizen ten verkoop aan, de tweede wilde het gezelschap vergasten op muziek. Veel succes hadden ze niet van hun aanbiedingen. Natuurlijk moest er eerst drank komen. Vrouw v. d. Meer weigerde echter de twéé te tappen. Dit had ten gevolge dat dezen zich verwijderden. Anderen wilden toen ook gaan, doch werden door de vrouw tegengehouden, die het beter oordeelde, dat de twee klanten eerst uit den rook waren. Toen kort daarop het gezelschap wilde opbreken, vond het de deur van buiten vast gemaakt. Men was alzoo tegen wil en dank gedwongen te wachten. Gelukkig kwam na verloop van eenigen tijd de zoon van den kastelein als redder opdagen. Deze was op weg naar huis, toen hij twee mannen bezig zag de deur van buiten vast te maken met een touw. Hij merkte ook, wie de gasten waren en — daar hij wist wat soort het was — waagde hij het niet, tusschenbeide te komen, maar zorgde, dat hij de twee niet uit het oog verloor. Toen de deur voldoende was verzekerd, zag hij de beide deugnieten zich in de Schietsteeg posteeren: op den loer om te zien, hoe 't zou afloopen. De jonge v. d. Meer bleef waar hij was, tot van Houten er langs kwam. Toen trok hij de stoute schoenen aan en maakte de deur open. De opgesloten bezoekers kwamen nu uit hun kerker te voorschijn. Voorop Minks en Bergsma, daarop Ladenius en diens vrouw. De eerste twee bemerkten Wijbe C. en wilden hem over zijn flauwe grap berispen. Dit gaf aanleiding tot ruzie. Minks, die zag, dat Wijbe een blinkend voorwerp in de hand had, vreesde het ergste, greep den vent bij diens beide polsen en duwde hem zoo tegen den muur. Juist op dat oogenblik kwam J. Ladenius, die zich een oogenblik had verwijderd, op de groep toe. Toen hij zag, wat er aan de hand was, zei hij tot zijn vrouw: „laten we hier weggaan, dat kan wel eens een vechtpartij worden." Had hij zich maar eerder verwijderd. Plotseling rukt Wijbe zich los uit den greep van Minks, en — zijn arm onderhalende stoot hij met het mes, dat hij geopend in zijn rechterhand hield, Ladenius int lichaam en toen deze zich daarop afwendde andermaal iets lager. De getroffene gevoelde eerst weinig pijn: weldra bleek het echter, dat de toegebrachte stooten maar al te goed doel hadden getroffen. Ondersteund door zijn vrouw en door v. d. Meer liep hij nog met moeite tot de woning van dr. Herzberger — daar zakte hij tengevolge het het hevige bloedverlies in een. Aangescheld : de dokter was thuis, doch wilde zich niet met den patiënt bemoeien. (Hoe menschlievend toch!) Hij werd toen naar het politie-bureau gebracht, waar dr. Bouman hem onmiddelijk hulp verleende. Het bleek, dat de eerste stoot was toegebracht aan de linkerzijde tusschen de 8e en 9e rib en was door gedrongen tot de buikholte: de 2e iets lager, beneden de geribte. De milt was gewond. Er was een vrij groote uitbarsting van bloed in de buikholte gevolgd: de patiënt, die vervolgens naar het Armhuis was overgebracht, klaagde den volgenden dag over buikpijn, had last van braken en een verhoogden polsslag. Daarom werd den volgenden dag overgeguan tot een buikoperatie. Daarbij werd geconstateerd, dat er geen darmverwonding had plaats gehad. Het bloeden was intusschen tot staan gebracht. Des Dinsdags was de toestand zeer bedenkelijk: de patiënt was voortdurend misselijk, klaagde over pijn, de polsslag bleef hoog: er bestond gevaar voor buikvliesontsteking. Gelukkig is ten slotte de getroffene het gevaar te boven gekomen; zijn gezond gestel en de zorgvuldige en uitstekende behandeling van den kundigen arts zegevierden. Volgens de verklaring van den laatste is gedurende een dag of tien het gevaar groot geweest, dat Ladenius de mishandeling met zijn leven zou moeten betalen. Van 12 Ootober tot 17 November werd hij in het Armhuis verpleegd — op laatstgenoemden datum kon hij die inrichting verlaten. Op de vraag van den voorzitter, of de verwondingen blijvende gevolgan zullen hebben, antwoordt de geneesheer, dat dit in de eerste maanden nog niet beslist kan worden uitgemaakt. Er bestaat zeer reel uitzicht op volkomen herstel, ofschoon het niet zeker is, dat Ladenius, die sjouwerman is, wel ooit zijn vroeger werk meer volkomen zal kunnen verrichten. Keeren we thans tot den misdadiger terug. Nadat deze het gruwzaam feit had gepleegd, werd krachtiger tegen hem opgetreden. Hij werd aangegrepen, het mes werd hem ontnomen, daarop werd hij onder bewaking van den nachtwacht gesteld; v. Houten, die mede geholpen had, kreeg nog een snede over de hand. Natuurlijk is Wijbe sedert niet weer op vrije voeten geweest. Hij heeft een zeer ongunstige reputatie en ofschoon nog slechts ruim 30 jaar, reeds verscheidene straffen gehad : de laatste maal werd hij tot 1 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Reden voor zijn daad weet hij niet op te geven: hij had met Ladenius nooit iets gehad. Dronken was hij ook niet dien avond. Wel tracht hij het eerst voor te stellen, alsof men hem heeft aangevallen, Alle getuigen spreken dit echter tegen. Ook veinst hij eerst niet te weten, of hij Ladenius heeft mishandeld — hij eindigt echter met te bekennen. Dat de Officier geen aanleiding vindt tot clementie, zal men wel begrijpen, deze vordert, gelijk we reeds in ons Woensdagnummer meldden, 5 jaar gevangenisstraf. De verdediger ambtshalve, mr. Paehlig te Sneek, vindt dien eisch veel te hoog, meent dat er van zwaar lichamelijk letsel geen quaestie is, nu de patiënt hersteld is en er hoop bestaat op totale genezing en wijst er op, dat bekl. plan had a.s. voorjaar te trouwen. Wilde de Rechtbank de straf nu zoo regelen, dat deze plannen toch kunnen doorgaan, wie weet of bekl. dan niet door het huwelijk op den goeden we" wordt gebracht, zooals dit meermalen is gezien. Tegen Arme W., een 63-jarigen timmerknecht, die op 1 December bij den heer Sil vergieter Hoogstad op de Nieuwestad om een kleinigheid vroeg, wat opgemerkt werd door den agent Boersma, wordt voor bedelarij 12 dagen hechtenis gevraagd. De Officier meent, dat er geen termen zijn om opzending naar een rijkswerkinrichting te vragen, daar de 63-jarige niet in staat is, eenig werk van beteekenis te verrichten. Arme zelf wil ook liever niet worden opgezonden: hij heeft nog een zuster te Steggerda op wier hulphij rekent. Hopen we, dat de oude man niet teleurgesteld uitkome! We hebben kort geleden verslag gegeven van een georganiseerde dievenbende te Leeuwarden, wier chef gestraft is met opzending naar een opvoedingsgesticht. Ook, dat de organisatie reeds den dag na de gevangenneming van den chef een opvolger benoemde, den toen H-jarigen-Hendrik F. Helaas, ook deze genoot slechts kort de twijfelachtige eer de bende op haar strooptochten te leiden. De 24e November was noodlottig voor de rakkerts. In den avond van dien dag tusschen 5 eu 6 uur zag Frederika P., van uit de kamer achter den winkel ran haar vader in de Korf makerstraat dat de buitendeur openging — dat twee jongens binnenkwamen — dat een van deze een worst van een plank voor het winkelraam wegnam en dat de beide zich toen haastig verwijderden. Toen ze erop toe kwam, vond ze ook nog een worst op den grond • de haast had den jongens parten gespeeld. Een minuut of wat later — 't was tegen zes uur — zag de heer Kalt, Stationsweg, van uit zijn zijkamer dat de winkeldeur openging. „Gauw!" riep hij de meid' toe: „'k hoor klompen." Grietje er heen. „Dieven!" schreeuwt ze. Daarop komen de heer Kalt en zijn vrouw aanvliegen. Ja , daar vluchten een paar jongens weg, den kant van de Sophialaan uit. De heer Kalt de van Swietenstraat op. Daar ziet hij de bende — een vijftal — staan. Een — de aanvoerder — verdeelt het geroofde onder de leden. Plotseling voelt hij een krachtigen greep in zijn kraa<* hij worstelt, schreeuwt, vloekt, dreigt, schopt,., je vergeefs, de vuist laat niet los, de chef was gevangen. De juffrouw had een der jongere leden te pakken en beiden werden daarop door den agent Brandsma naar het bureau overgebracht. De bnit had bestaan in een paar reepen chocolade, merk Groote. Hendrik F. en zijn kameraad, de 11-jarige Hendrik S. stonden heden terecht. Zij bekennen beiden het ten laste gelegde. Ze waren dien avond op weg naar de stallen van Carré en hadden onderweg hun trekken waargenomen. De Officier meent, dat er geen termen bestaan om opzending naar een rijksopvoedingsg--sticht te vragen. Hendrik is reeds eenmaal een half jaar te Mettravgeweest: zonder baat. Zijn ouders kunnen de verkeerde plooi in ziju karakter totnogtoe daaruit niet verwijderen — spreker vreest, dat dit mi-t het oog op den ouderdom van den jongen in een gesticht ook niet zal lukken. Een gevoelige straf zal mogelijk nog de beste les zijn. Wat den jongste betreft — ook de inlichtingen omtrent dezen zijn verre van gunstig. Zijn huiselijke omgeving is echter van dien aard, dat hier nog niet alle hoop op verbetering is uitgesloten. Tegen Hendrik F. luidt de eisch 3 maanden gevangenisstraf — tegen den makker 1 maand. Gebrek aan energie. De 38-jarige Dirk 8., een verversknecht uit Sneek kreeg in den nnzomer gedaan werk. Dat overkomt wel meer. Maar gelukkig laten niet allen den moed zinken, zoo als onze verver deed. In November kwam hij te Leeuwarden. Waarom P Misschien om op de stroocartonfabriek te komen, het fewone toevluchtsoord voor wie anders niet terecht unnen. Ib dit zoo — dan slaagde hij ook daar niet. Zoo werd hij radeloos. Geen onderdak, geen geld voor brood. In den nacht van 24 op 25 November vervoegde hij zich op het bureau van politie met een kussen, dat hij naar zijn zeggen weggenomen had uit een coupé van een waggon der Noord Friesche Locaal-Spoorwegmaataehappij. De heer Wesser, inspecteur van politie ging met hem naar het emplacement, waar Dirk den wagon aanwees — het kwam uit. De hoop van den verver om op het bureau te mogen blijven, werd niet vervuld — hij moest weg. Toen hij twee dagen later op de Nieuwestad rondzwierf nog steeds niet wetende, waarheen hij moest gaan om uitkomst, ontfermde men zich over hem: hij werd meegenomen en onder dak gebracht. Geen cent werd op hem gevonden. Hij stond heden terecht voor diefstal en voor landlooperij. Voor het eerste misdrijf wordt tegen hem 3 maanden gevangenisstraf gevraagd — voor het tweede 3 dagen hechtenis en opzending naar een Rijkswerkinrichting voor 3 jaar. De verdediger, mr. C. Beekhuis, hoopt, dat de Rechtbank alleen aan den eersten eisch zal voldoen en beklaagde dringt daar ook op aan. De visschers J. K, en zijn zoon Tjeerd, die voor overtreding van de wet op de jacht en visscherij door den kantonrechter te Bergum veroordeeld werden tot 50 ets. boete, stonden 3 December terecht voor de rechtbank. Toen werd bevestiging gevraagd van het vonnis. De rechtbank gelastte daarop een nieuwe behandeling, waarbij de verbalisant, derijksveldwachter Rienksma te Oostermeer, zou worden gehoord. Dit had heden plaats. De uitslag was, dat de officier bleef bij zijn eisch. Misschien komen we binnen kort op deze zaak terug: ze kwam ons nogal belangrijk voor. Voor diefstal van eanige paaltjes, ten nadeele van F. Dijkstra te Valom, wordt tegen den 45-jarigen arbeider Johannes de J. aldaar bij verstek 1 maand gevangenisstraf gevraagd. In den avond van 19 November, na afloop van een tooneelvoorstelling bij den kastelein L. v. d* Pal te Workum was het in diens herberg druk. Men danste. Hendrik M., een 20-jarige melkvaarder, stiet tegen een tafeltje, waardoor een limonadeglas brak. De kastelein vorderde betaling. Die eisch leidde tot ruzie. Bij die ruzie is gevochten, geslagen, geschopt enz. zooals dit bij een echte ruzie behoort. De kastelein v. d. Pal, Kampstra, Bauko en Wiebe Postma hebben het gelag moeten betalen. Voor de mishandeling stonden heden terecht vier melkvaarders, n.l. Hendrik M., bovengenoemd, Atze de G, Klaas de V. en Tjeerd de "V., allen tusschen 20 en 25 jaar oud. Zij ontkennen grootendeels. Tegen Klaas en Hendrik wordt ieder 14 dagen, tegen Tjeerd 1 maand, tegen Atze 6 weken gevangenisstraf gevraagd. Voor mishandeling van Pokje Buwalda te Leeuwarden wordt togen den 20-jürigen kleermaker Jacob R. 1 maand gevangenisstraf gevraagd. Het feit had plaats in den avond van 29 op 30 November in het bierhuis van de wed. Kloosterman aan den Lekkumerdijk. We deelden het destijds mede. De mishandeling had plaats met een mes. Tegen Tjerk de B. te Leeuwarden, beschuldigd, op 28 November den hond van J. Flisijn opzettelijk, noodeloos, wreedaardig met geweld te hebben mishandeld, wordt daarvoor 14 dagen gevangenisstraf gevraagd. Uitspraak 31 Januari, 's middags 3 uur ---