LANDBOUWKRONIEK. CCCXXII. Bemesting van grasland. 111. Ac laatste iaren is op een der door het Jt° Subsidieerde proefvelden een eigenaar- S opgedaan , met terpaarde bemes- ¥e e*?aweuand, namelijk dat ztj het eerste tmj Ineel werkeloos blijft, eerst in het tweede ?S bS te werken en na een hertaling een werking vertoont. In de practijk Trfl ; rtarmlilke ervaringen hier en daar meer komedoca* Sloof niet, dat zij ooitin cijfers '^nlteerd zija geworden, zooals thans in P ï£S vier j .ren geschied is op het proefw «n den heer IJ. Sikkes te Molkwerum. WXt Soefvdd werd in den herfst van 1898 JJ legd op een hoogen knipachtigen kleigrond ; ceel waa 5 are groot, terwül één daarin met de gebruikelijke hoevet lbeid terpaarde «rribestrooid. In 1899 leverda het onbemeste *~%! in de eerste snede 4835 K.G. hooi per ffi en het terpaarCe peiceel 4865 KG. De tarosa'de vertoonde dus niet de minste uitwerking terwijl kunstmest en stalmest een vrij krücïtige verhooging van de opbrengst be- Voor het gewas van 1900 werd geen bemesting gegeven en kon dus de nawerkiog der terpaarde worden nagegaaD. Het onbemeste pet ceel leverde nu in de eerste snee 4350 K.G. nooi en het terpaarde perceel 5030 K.G. In het tweede jtar werd dus door de terpaarde een vermeerdering van 680 K.G. hooi verkregen. Be f pbrergst Vin het terpaarde-perceel bleef Intusschen ook dit jaar beneden die van stalmest en kunstmest. Voor het gewas van 1901 werden de verschillende bemestingen herhaald. Het onbemest* parceel leverde nu in de eerste snee 4670 K.G. hooi en de terpaarde 5300 K.G. Bij de hr maling van de terpaarde bemesting bleek dus reeds terstond een ver maei dering van 630 K.G. Ook nu bleef de terpaarde in opbrengst beneden kunstmest en stalmest, hoewel het vei schil met stalmest al zeer gering wa 3 (290 K.G.) Voor 1902 werd wederom de nawerking der verschillende bemestingen nagegaan. Het onbemeste perceel leverde in da eerste snee 5510 K.G. hooi en de terpaarde 6460 KG. Da nawerking van de herhaalde terpaarde bemesting gaf dus ecu vercchil van 950 KG. hooi per H.A. ca die nog wel, tersijl het onbemeste perceel, na vier jaren achtereen geen mest te hebben ontvangen, bijna 700 KG. hooi meer opleverde dan het eerste jaar. Ditmaal was het terpaarde perceel t-lechts 100 K.G. Be-eden den kunst mest en ruim 500 K.G. boven den stalmest. Wanneer we ons nog eens de uitwerking van de terpaarde op dit proefveld kort voor oogan stellen gedurende de afgeloopen vier j iren, dan vinden wy: 1999, werkiug: 30 K.G. meer. 1900, nawerking: 680 K.G. meer. 1901, werking herhaalde bemesting: 630 K.G meer. 1902, nawerkirg herhaalde bemesting: 950 K.G. meer. We zien dus, dat de eerste uitwerking van de herhaalde bemesting veel krachtiger is dan van de eerste bemesting en dat ook de gunstige invloed van de nawerking by de herhaalde bemesting veel grooter is dan by de eerste. Er zyn dus gronden, waarop een terpaarde bemesting eerst na herhaling metsuccas kan worden aangewend. Voor da veehouders, welke tet paarde op bun plaats beschikbaar hebben , moge dit een aansporing zyn, om niet al te spoedig deze meststof, als onbruikbaar voor bepaalle stukken land, buiten de middelen tot verbetering te houden. Eerst wanneer men na herhaalde bestrooiing geen succes verkrygt, mag men dit tydeiyk voor een feit aannemen. Het ruimgedrukte tfldeiyk dient men hier steeds wel in 'toog te houden. Immers wanneer terpaarde op eenig stuk land geen succes neen, d n bewijst dit dat de plantenvoedende hn v ' » 9 zi3 aai»brengt, opdatoogen»ii» * wel door den bod9m kunnen worden dar £>' aar er i 3 volstrekt geen zekerheid, bma.il °i!er eeni?e jaren • wanneer wederom oepaaide hoeveelheden stikstof, phosphorzuur geval Zai S™911 ZÖÜ af»e?oerd, ook nog het in°vLhf proeuf'elcl van den heer Sikkes bracht hnoi iV^en het onb9meste parcael 19,045 K.G. cerLi doVrBte Bnee 0D- °P het terpaarde me£ eitrH?gu dit 2lm Kö- °f 2340 KG. "rcer terwyi h«t stalmestperceel nog 1017 K.G. meer l-sverda. Bij deze getallen hcude men wel in het oog, dat ztj slechts da vermeerdering in da eerste snee aangeven en dat ongetwijfeld ook het nagras den gunstigen invloed der bemestingen heeft ondervonder. Laat ik hieraan nog toevoegen, dat, indien men de aarde niét met stalmest vermengt, een afwisselecde bemesting van stalmest (of gier) en Urpaarde aanbeveling verdient, bijv. hit eerste jaar stalmest en het derde jiar terpaarde. In dat geval wordt de mogelijke nadeelige invloed van stalmest en gier op de kwaliteit van het gras het best voorkomen. In de vorige kroniek gaf ik aan, hoe men door een berekening ongeveer te weten kan komen, welke plantenvoedende stoffen van een boerderij worden afgevoerd. Is de uitkomst daarvan, dat by v. een steike uitvoer van phosphor zuur plaats het-ft, dan geeft dit een aanwijzing, dat misschien naast den stalmest met voordeel pbosphorzuui houderd.j kunstmi&t (superphospbaat, slakkenmeel of beenderenmeel) kan worden gebrukt. Doch ook niet meer dan een aanwijzing, omdat de mogelijkheid bestaat, dat de bodem zelf in staat is jaarlijks de afga voaidH hoeveelheid planten voedsel te lederen. In dat geval zullen vooraf proeven in 't klein dienen te worden genomen, waarby zoo mogelijk de houiopbrengst in gewicht dient te worden vastgesteld. Blijken deze een goed resultaat op |te leveren, dan kan men er toe over gaan den beproefden kunstmest in het groot toe te passen. Ean andere aanwijzing, die den veehouder in staat kan stellen te weten, welke kunstmest hrj moet beproeven, kan men ook vinden in de resultaten van nabijgelegen proefvelden. Komt de grondsgesteldheid van het land ongeveer met die van het proefveld ovtr een, U de tot nog toe gevolgde wijze van bemesting dezelfde, als die van het proefveld, dan is er ve^l kans, dat bepaalde kunstmeststoffen ook dezelfde resultaten zullen hebben. Vindt men de vroeger medegedeelde b rekeningen te lastig of kan men de noodige gegevens er voor niet vinden en is in de omgeving ook gepn proefveld aanwezig, waaruit men aanwijzingen kan putten, dan is er nog een andere uitweg, namelijk zelfstandig te beginnen met proeven in het klein. Bestrooit m^n eenige gedeelten van greideakker met verschillende kunstmeststoffen, dan kan men aan den stand van het gewaï al iets omtrent het succes te wetenkomer. Zorgt men verder door meting, dat de grootte der bestrooide gedeelten bekend is en gelijk en stelt men door weging de hoeveelheid hcoi vast, dan kan men al vrij nauwkeurig over het resultaat, inverb:nl met de ko3ten, oordcelen. Ik wil thans nog eenige opmerkingen maken omtrent de aan wending der verschillende af son deriyke plantenvoedende stoffen op graslanden begin daartoe met stikstof. AliTrerst moet my iets van 't hart omtrent de wyze, waarop de Délégation des, Producteurs de Nitrate de Soude du Chili pour la Belgique et la Hollande reclame tracht te maken voor het gebruik van cMli salpeter op grasland. Vojr eenigen tyd ontving ik van de genoemde delegatie een kleine brochure, getiteld Het chili salpeter op de Ryksproefvelden. Daarbij was gevoegd ecu circulaire, waarin men my verzocht te willen mededeelen, hoeveel exemplaren ik gratis en franco van dat geschrift wenschte to ontvangen cm het onde-r belanghebbende personen uit te deelen en een briefkaart, waarop ik slechts naam en adres benevens het aantal verlangde exemplaren had in te vullen. Eenige tyd te voren had ik voor hetzelfde doel reeds een Notitieboekje \oor den Nederlandschen Landbouwer ontvangen, ook om my in staat te stellen daarvan een uitdeeling te houden. Doal van ean en ander was na'uuriyk reclame te maken voor het gebruik van chilisalpeter. Op zich zelf kan daartegen geen bezwaar ingebracht worden: de delegatie moet zelf weten, wat zy gratis wil laten verspreiden en ieder, die zulk een aanbod ontvangt, wat hy wil helpen verspreiden. Anders wordt het echter, wanneer de inhoud van zulke geschriftjes aan bedenking onderhevig is. En daarvan zyn beide geschrif- jas niet geheel vry te pleiten. De brochure bevat met betrekking tot hat gebruik van chilisalpeter op gras land een zestal uittreksel uit de verslagen van rijksproefvelden in verschillende provinciën. Op al dia proefvelden werkte de chilisapeter by zonder gunstig: in vergeiyking tot de perceelen zonder chili bedroegen de meeropbrengsten 1000 tot byna 4000 K. G. hooi. Io dergelijke gevallen kaï natuurUJk het gebruik van deze meststof uitstekend rendeeren, hetwelk dan ook in die uittreksels nauwkaurig voorgerekend wordt. De argelooze lezer, die niets ziet dan de genoemde gunstige resultaten, moet natuuriyk wel tot de slotsom komen, dat chili op grasland toch maar een uitstekende meststof is en dat zal waarschijnlijk ook wel de bedoeling van de delegatie zijn. Intusschen is dia slotsom, zooals ze daar staat en zooals ze door de delegatie den lezer in den mond gegeven wordt, verre van juist. Voor Friesland is bijv, uit het verslag van 1900 één voorbeeld genomen , namelijk het proefveld van H. A. Brouwer te Hollum (Ameland). Op hoogen ziedgroed gaf daar 100 K.G. chilisalpeter (naast kf.io.let en superphosphaat) een meerdere opbrengst van 2200 K.G. hcoi. Doch in datzelfde verslag komen nog vijf andere proefnemingen op grasland vcor, waaronder nog twee, eveneens op Ameland. Op het proefveld van G. S. de Jt ng te Burum gaf 100 KG. cbilisalpetpr (naast kaïsiet en slakkmmeel) slechts een meer opbrengst van 225 K.G. hooi en kon dus niet rendeeren. Op het proefveld van A. Molenaar te Ballum leverde datzelfde jaar 100 K.G. coili (naast kaïniet en slakkenmeel) per H. A. 350 K.G. hooi meer op en kon dus evenmin rendeeren. Is het nu niet wat eenzijdig van de delegatie, om de zeer gunstige proef in 1900 op Ameland wel te vermelden en tegelijkertijd de bnde ongunstige resultaten datzelfde jaar op hetzelfde eiland verkregen geheel te verwaarloozen ? Het moge niet onwaar zijn, wat da delegatie onder de oogen van het landbouwend publiek wenscht gebracht te zien, er bestaat tech greote kans, dat het misleidend zal werken en dit loopt toch ook op den duur uit op benadeelicg van het chili verbruik. A. R. --- BRIEVEN UIT DE HOOFDSTAD. (Part. Corn.) CCXCIII. Amsterdam, 12 Februari. De automobielententoonstelling. — J. H. Oeerke. De werkstaking van het spoorwegpersoneel en het feit, dat de posteryen toen in zoo be langryke mate hebben gebruik gemaakt van automobielen, heeft de aandacht van het publiek op bflzondere wyze gevestigd op de tentoonstelling van motor-cars, hier ter stede in het Paleis voor Volkaviyt gehouden, en ofschoon die show, wanneer myn brief gelezen wordt, bijna afgeloopen zal zyn, meen ik daarom toch nog eenige regpls er aan te mogen wijden. Merkwaardig is wel, dat terwyi nog drie, vier jaren geleden, de automobiel naast het rijwiel tentoongesteld werd, waarom dan ook nog gesproken wordt van de tentoonstel ing van de „Naderlandsche Vereeniging van Rijwiel en Automobielindustrie", de gewone fiets geheel verdrongen is. Wel ontmoet men in het Paleis voor Volksvlijt nog de ge bruikeiyke inzending van den Wiehydersbond met de bekende kaart met vlaggetjes, aan gevende waar de bond connecties heeft, maar het rywiel is er allem als motor vertegenwoordigd. De automobielen, aldus de hoofd schotel vormende, zien er uit om een mensch te doen watertanden. Wat het technische gedaelte aangaat, zij vermeld dat benzine motoren bijna algemeen gebruikelijk zyn en dtt de motoren aan dea voorkant der wagens zyn aangebracht; voor den leek is het meest belangwekkende, dat men steeds ruimer en grootere wagens duift bouwen. Wie zich de eerste tentoonstelling van motorears hier ter e-tede gehouden, herinnert en zich de onoogeiyke tweepersoons wagens voor den geest haalt, dia toen van Parys naar Amsterdam hadden gereden en zich even beslikt als zy waren aangekomen in ons Cristal- Palace vertoonden, moet verbaasd staan over de ruime, elegante voertuigen, welke nu voor geld en goede woorden te verkrygen zyn. Wagens met vier, zes, acht plaatsen behooren nu niet meer tot het rijk der fantasie, en terwyi. men vroeger zoo huiviig was voor het aanbrengen van glasruiten, omdat natuuriyk een enkel steentje er tegen gesprongen zou kun Den werken als een pistoolschot, zet men nu voor de bestuurders spiegelt uiten, waarvan — om zoo te zeggen — Hirsch j*loersch zou zyn. De.motorcar en de motorboot, — want motorsloepen met kajuit, keuken en privaat zyn er om mee te dwepen — schynen dus wel bestemd om een grooter plaats in ons leven te gaan innemen dan tot nu toe het geval was. Men stuit e chter nog op twee bezwaren, en die zyn dat beiden nog zooveel geld kosten en dat men nog altyd iets moet bedenken om in staat te zyn den voorraad benzine hier of daar aan te vullen. Daar is b.v. een prachtige motorsloep van de echt Hollandbche firma D. Goedkoop, welk scheppje een heel gezelschap kan opnemen en in staat is 16 KM. in het uur te varen. De voorraad benzine strekt echter niet langer dan 30 uur. Nu is dertig uren een heele tijd, en als men eens een tcchtje ging maken, zcu men gedurende drie dagen eiken dag tien uren kunnen onderweg zijn, maar nu moet men of dien tijd halveeren omdat men op den terugtocht bedacht moet zijn, öf men moet zrjc benzine ergens kunnen aanvullen. Maar stel u eens voor, dat men tot de overtuiging komt dat de benzine op is, als men in een waterweg te midden van de heide ligt; want natuurlijk is niet met het horloge in de hand het verbruik te regeler. Toch, tijdans een der earste tentoonstellingen van automobielen hier ter stede, heb ik reeds epns mijn gedachten laten gaan over de plaats weike zij te eeniger tijd in ons leven zouden internen, en ik schreef toen, dat vermoedelijk de spoorwegen niet door hen verdrongen zouden worden, maar dat zij het vervoermiddel van de meer gegoeden zouden worden en dat de spoorwegen zouden blijven voor de minder rijk met aardscbe goederen gezegenden en voor het goederenvervoer. En deze tentoonstelling met die groote gemakkelijke rijtuigen heeft my in die meeting versterkt. Bovendien heeft de staking van het spoorwegverkeer ons de automobielen nader gebracht. De groote zaken menschen, die van zulk een gabeurter is onafbankeUjk moeten zyn, zullen wel inzien, dat een automobiel geboekt moet worden als benoodigd voor hetbedryf, en dan zal de machine ook wel meer voor allen dag in gebruik komen. Ea in verband daarmede zal men de duurdere klassen in het binnenlandsch spoorwegverkeer kunnen inkrimpen , en grooter, ruimer gerieflyker houten wagens bouwen voor het tweede en derde klassen publiek. Woensdag hebben wn hier ter stede de laatste eer bawezea aan het stoffeiyk overschot van wyien J. H. Geerke, een journalist en publicist, zooals wy er weinig binnen onze landsgrenzen kennen. Ook by behoorde tot het vry groot aandeel Nederlandsche journalisten, die "eenmaal bebtemd waren den kansel te betreden maar hy had zeker meer bewogen leven dan de meesten hunner achter zich. Toen het bleek dat hy om familieredenen zyn studiën c-iet kon voortzetten, beheerde hij eerst een wynkooperszaak zoolang tot die verder door een paar vrouwelyke bloedverwanten met behulp van bedienden gedreven kon worden, welke bloedverwanten daardoor onafnankeiyk werden, en daarop zocht hy zelf een loopbaan by da Rykstelegraaf. Door zyn groote bekwaamheden had hy by dien tak van dienst een vry voorspoed'ge loopbaan, en langzamerhand begon de geest van den publicist over hem vaardig te worden. Als directeur van het kantoor te Grave werd hy correspondent van de N. R. Ct. en van het Vaderland en vooral in den winter bij y*gang en hoog water maakte hy werk van zyn baantje. Herhaalde malen wees hy op de gevaarlijke toestanden by de rivieren in het zuiden des lands heerschende. De oprichting van het dagblad De Amsterdammer onder den heer de Koo bracht een groote verandering in zyn leven. Hy had toen by hoog water in een bootje een ongemak gekregen, dat hem - als ik wel heb — ongeschikt voor den dienst maakte maar als zynde in den dienst verkregen recht gaf op vol pensioen. Hy liet zich dus pensionneeren kwam naar de hoofdstad des Ryks en trad voor bedoeld groot dagblad op als redacteur-verslaggever, in de plaats van den heer Joan de Meester, die juist correspondent te Parys was geworden van het Handelsblad. Geerke viel om zoo te zeggen, met de neus ia het vet. NauweUjks anderhalfjaar in dienst - het kan zyn dat ik my enkele maanden vergis - beleefde by in de hoofdstad het Palingoproer, en daarna volgden jaar op jaar de meest ingrypende gebeurtenissen. De socialistische woelingen begonnen en Geerke was met een tart vol van verontwaardiging getuige van het ontactvol optreden van de politie dier dagen, die zooveel kwaad bloed zette door elke byeenkomst, waar de nieuwe geest maar even zich liet vernemen, uiteen te ranselen. Het Volkspark, café Ztncken , het Waterlooplein, waar de groote botsingen plaats hadden, waren in zyn leven als zoovele slagvelden, en toen voor het cafétje van Penning, op laatstgenoemde plaats, revolverschoten gewisseld waren, zoodat de kogels heenvlogen over het hoofd van den onversaagden journalist, die in een kelderingang staande het gewoel van den strijd overzag, noemden wy hem schertsend den tweeden held van Waterloo. Geerke woonde toen ook by de scheiding tusschen de liberalen van Burgerplicht, waaruit de radicale party geboren werd. En, als men de verslagen van de zoo rumoerige vergaderingen der kiesvereeniging in „De Amsterdam-, mer" opgenomen, nog eens doorlas, zou men zien welk een enorme werkkracht er in den man stak. De heer de Koo en da zynen die de scheiding bewerkten, wilden de verslagen zoo uitgebreid mogelijk hebben en Geerke ontzag zich niet, om na in de vergadering zijn aanteekeningen gemaakt te hebbea 's nachts thuis te gaan zitten schryven om ze uit te werken. Drie, vier, vyf kolommen vulde hy en als hij zoo tot een uur of drie had zitten pennen, kwam hy alweer vroeg op bureau om revisie te nemen. Ea in zyn vry uren zette hy voor provinciale dagbladen uiteen, waarom eigeniyk in Amsterdam den stryd ging. Zoo werd later Geerke, toen de sturm- und drangperiode van radicalen en sociaal democraten voorby was, en zij deftige partyen vormden met kiesvereenigingen en besturen — wat, zooals bekend ia voor de radicalen niet heel larg duurde - de vraagbaak der jongeren en nooit was Geerke meer in zfin kracht dan wanneer hy van die tyden van woeling vertellen konfl miaar de tyden komen en de tijden gaan, KDe Amsterdammer" viel en de heer de Koo zag zich beperkt tot zyn weekblad. Geerke trad uit de ry van de vasto verslaggevers, toen hy ongeveer vyf en vyftig jaren oud was. Hy behield toen zyn provinciale correspondenties en zette een nieuw weekblad op: „De Aannemer", orgaan van den Naderlandschen Aannemersbond. Dien werkkring bleef hy tot zyn dood getrouw. Hy gevoelde een jaar of vier geleden den terugslag van zyn ernstig arbeidzaam leven. Een hartkwaal noodzaakte hem zich kalm te bewegen en de nog forsche man, met zyn hooge gestalte en breede gebaren schikte zich noode in zyn gedwongen halve rust. By groote gebeurtenissen verscheen hy nog altyd in onze ryen, en de groote politieke vergaderingen en de zittingen van den Gemeenteraad woonde hii tot het laatste by. De tegenwoordigheid van de vele journalisten op de nieuwe Oosterbegraafplaats, toen ztjn stoffelijk overschot in de groeve werd Eeergelaten, getuigde ervan hoe Gaerke in al zijn werkzaamheden, in heel zfln leven als een eerljjk man geacht werd. Hij was Zaterdag j.l. plotseling aan zijn kwaal overleden. Er zullen weinig journalisten in onze stad gevonden worden, die het niet betreurd hebben dat deze zeldzame figuur van ons ia heengegaan. ÖIJSBRBCHT VAN AMSTEL. --- Feuilleton. DE BESTEDELING, DOOR MARIE von EBNER-ESSCHENBACH. Naar het Duitsch. imïil?8. d 9 verberg vol menschen. Da raadsleden ' echtf?rnoechter Diet en ?an de en ook vol éSS, "' PeBcaeMen brave man Peter was nangle w«m-er hy geen slaap hal. .vrienden' "f?*6*1* met een groote schare zatpn bern rnim ** er_ slBcnt uit' z«n "«eren «fln stem Wm Som het vermagerd lichaam, In een It\ eescn' zB° borst piepte. d* oudfvirg *?Voek »«■* den haard zat «HJsaard en Z , ui roode gezicnt van dan mdc duisternis nkelende 00« en schitterden Sk.ai?erlrea3de een Ueiner de docter m^Sb h^felBtond- Daarvoor hadden de deur van de wVJBtf plaat 3 Ben°men en 0(4 «Ö aiet zond-r «mer laten °PflMtaan, daar zonder nieuwsgierigheid, de dingen die komen zouden, tegemoet zagen. Zy lachten elkander toe, toen de waard binnensloop en lispelde : „Daar ia hy." Pavel trad binnen en tot algemene verbazing kwam Arnost met hem mae. Waren die twee eindeiyk goede vrienden geworden? Zooder zyn hoed af te nemen, nadarde Pavel de tafel waar de boeren zaten. Hy had een blad papier in de hand, dat hy langzaam openvouwde; toen hield hy het Peschek voor en zeide: „De waard zegt dat de burgemeester en de boeren my deze rekening willen laten betalen. Is dat waar?" Geen enkel antwoord werd vernomen. Paschek had zelf* niet opgekeken en Pavels stem klonk van ontroering zoo dof, dat het raadslid ook werkeiyk kon doen of hy riets gehoord had, het geraas in het vertrek in aanmerking genomen. Hy tikte met zyn ledig bierglas droomarig op de tafel en riep den waard om hem nog eens in te schenken. Pavel wachtte tot dit gebeurd was, tosn herhaalde hy zyn vraag woordeUJk. Voor de tweede maal weigerde Peschek hem zyn opmerkzaamheid en nu legde Pavel hem de hand op den schouder en sprak op beslisten, dreigenden toon: „Antwoord mfl!" „Hond!" hoorde men van het andere eind van de tafel. Pater had gesproken; een goedkeurend gemompel volgde. Pavel leunde krachtiger op den schouder van den ouden boer en riep Peter toe: „Ik vraag of ik betalen moet, antwoord my een van allen!" „Ja, ja, ja!" gilde men hem toe , tierend en razend. Peschek wrong en bukte; zyn slaperigheid was geheel verdwenen, zoo wakker had hy zich in langen tyi niet gevoeld. „Laat my los", riep hy en hij dacht ia zich zelf: Het is onbiliyk wat ze van hem vragen. — „Ik kan je niet helpen!" ging hy voort, „al wilde ik. Je moet betalen." Pavel werd doodsbleek en trok zyn hand terug: „Goed", mompelde hy , „goed dan!" Langzaam, met plechtig gebaar tastte hy in den borstzak, nam eea muatbiljst uit een couvert, met de rekening, reikte het den waard toe en zeide: „Gaef my hiervan terug en guitteer de rekening." Dat had men niet verwacht, men zweeg van verbazing. Leedvermaak en teleurstelling streden om den voorrang, de waard was opgetogen van bfijdschap. Hy nam het geld aan en legde een gulden voor Pavel neder. Daze stak het geld in dan zak, sloeg de armen over elkaar en overzag met een echten veldheersblik het geheele gezelschap. „Zie zoo", zeide hy en zyn stem klonk zoo luid en krachtig en het was een waar genot voor hem om aldus te spreken : „en nu zeg ik tot den gemeenteraad en tot alle boeren dat ge allen te zamen een hoop canaille zyt." Een algemeene kreet van verontwaardiging ontmoette deze woorden. „Ondankbare hond!" riep Peter. Onmiddeliyk werd hy aangegrepen en hadden Arnost en Anton de smid hem niet bijgestaan, het zou niet lang geduurd hebben of Pavel lag op den grond: „Ondankbaar ?" riep hy als een lang verkropte klacht. „Ea waarvoor zou ik dankbaar zijn ? Het meel dat de gemeente voor my uitgegeven heeft, heb ik duizendmaal betaald door myn werk- Da lessen op school heef.; de meester my voor niets gegeven. Geen broek, geen hemd, geen schoen heb ik gekregen van de g-meente. Dan grond, waarop mya huis ja staat, heb ik dubbel zoo duur moeten betalen als hy waard is. Toen de burgemeester gestorven is, hebt ge my de schuld gegeven , uw kinderen hebben my byna gesteenigd en toen ik vrygesproken was riepen ze my tech toe: giftmenger !Nu red ik Peter het leven en daar ik daarby de schutting van den waard moest omwerpen, moet ik de onkosten betalen.... Is het geen schande! Canaille zyt ge!" Voor de tweede maal slingerde hy hun dat woordjn 't gezicht alsof het een oorvyg was die voor allen tegeiyk bestemd was. En men was op 't eerste oogenblik zoo zeer onder den indruk van zyn toornige woorden , dat hy kon voortgaan zonder in de rede gevallen te worden: „En waarom was men zoo hardvochtig tegenover my? Omdat ik als kind een dief geweest ben? — Hoevelen onder u zyn e#rlijk ?.... Omdat myn vader aan de galg gestorven is ? Kan ik dat helpen ? .... Canaille!" en nu ward hij zoo woedend, dat hrj er niet anders dan deze dreigende woorden kon bijvoegen: „Als ik vandaag iets doe waardoor ik aan de galg kom, dan is het uw schuld!" Niet wat hij gezegd had en wat de minsten verstaan of begrepen hadden, maar zijn gebalde vuisten wekten da algemeene woede op. Plotseling regenden de slagen neder op Pavels hoofl en het gevecht werd algemeen; Pavel beantwoordde iederen slag zoodanig, dat de aanvaller dien dag niet weder zou beginnen. „Hou ja nu bedaard!" klonk de stem van den houtvester van uit da aangrenzende kamar, „je hebt het hua gezegd, hou ja nu bedaard." Maar Peter was op een tafel geklommen en wierp Pavel een bierkruik naai- het hoofd; deze raakte echter niet Pavel maar Arnost, die het voorwerp met zulk een kracht tegen het voorhoofd kreeg, dat hij achterover viel. Ea nu waren de beide partijen niet meer te houden; de waard en Peschek vluchtten naar de andere kamer bij den docter. De houtvester zag dat het niet baatte of htj tot rust en vrede aanmaando en verliet de herberg. Daarbuiten was reeds een groote menigte samengestroomd. En het was wel d 8 moeite waard om door de ramen te glureD, want het ging daar binnen erbarmelijk toe. Het gevecht was verwoed van beida kanten: Pavel had Arnost en den smid aan zijn zijde. En toen deze kleine bende de anderen weldra geheel overwonnen hadden en Pavel Peter bij den lederen gordel vast had en in de hoogte hield met z{jn ijzeren armen, schudde hij hem en riep: „Als ik je nu neergooi, dan is het gedaan met ja , lummel!" „Doe het", riep Arnost, „Doe het niet", riep de houtvester die op den drempel verscheen en Pavel voelde het gewicht van zijn vijand zwaar worden als lood; Pdters gebalde vuisten openden zich; het mes viel op den grond, hrj kon niet meer en was geheel in Pavels macht. Ea toen liep een rilling den flinken jongen over den rug en zijn toorn week. Hg liet Peter langzaam neergüjden en zeide: „ik geloof dat je ganoeg hebt", zoo wierp hrj hem naar zijn vrienden, die den wankelenden, half suffen jongen man het huis uitbrachten. Da houtvester deed de deur achter hen dicht en Pavel riep juichend: „Allen hat huis uit en wij er in!" Htj bemerkte niets van de wond welke Peter hem had toegebracht, niets van de builen waarmee hij bedekt was; hij voeldB alleen genot over de behaalde overwinning en een onweerstaanbaren lust om zön dankbaarheid ta uiten aan zrjn partijgenooten: „Allen het huis uit en wij drieën er in!" , Wrj vieren", riep Virgilius , „heb ik je niet tot het laatst toe geholpen, Piavicek, tegen mijn eigen schoonzoon?" Pavel ging juichend voort: „En ik heb het hun goed gezegd ook!" „Gezegd en getoond", riep Arnost, „en als ze nog wat hooren of zien willen, dan kan je op mij rekenen, kameraad." De houtvester nam Pavsl van het hoofd tot de voeten op. „Verduiveld sterke vent!" sprak hij lachend en Anton lachte eveneenp. De laatste strijd tusschen zijn ijdelheid en zijn rechtschapenheid was gestreden. „Ea de machine heefc hij ook gerepareerd" zeide de smid. ' Om middernacht wandelde Pavel naar huis Het was koud, de sterren flikkerden aan den hamel. Ia de nabijheid der kerk ontmoette bij den nachtwacht Mucb, die hem groette met ean zekere onderdanigheid en zeide: „Onze honden hebben juist een vreemden hond doodff newelearBChtVee'hgheeftz'chand- P^n7JX°u^m heele bende"> dacht kwam struikPlSS ffl de° ?r?ot6n «emeenteput Kwam, struikelde hrj over iets en het verhpueda 3e? o dhlJHn°rtdrntJa?en- Het d"' ™ lus met aooa. Hrj trok hem uit den bloedDla* Ü%ZT' BVierp den vollen «nÏÏe?S?S het dier heen. Zoo ver hij in donker kon zien was de onvoorzichtige indringer er kwaad aan toe. Hij gaf geen teeken van leven meer Pavel het hem liggen en zette zijn weg vZJ* Spoedig bemerkte hij ecbter dat het dier Tem nakroop, met groote moeite den berg op hS SSÏÏSÏÏ!4 en zyn ™££Mffi naïDdeVOfSr He! 522^-°* het geheele licbaaS Teedhern^rL 'M?' thuiskomst verwachtte hij'eelTda'lvaarmng'fe vinden om voor den burgemeester te verse J Maar neen, er kwam niets, men liet ne rust en niemand sc'ieen lust te ne3UC strijd met hem te hervatten. ~s, Pavel had een haag om zfla.e.r,ja.]^p« en groente geplant voor zija nui^)?- * goed, dank zij den noesten ijver en « £ mo.-ide vlijt van den eigenaar. .^ denneboompje dat was blijven staau.» al aardig en keek het venster reeaaheefdA geheele omgeving, de hut met haar ■*■ $ hst boomrj-*, de haag, het was P- teekeningetje zooals de kinderen zo * ■ _ hun lei. Op den drempel, waarover ~. was verborgen, welke Pavel ateeos *" „# interen aan den haat en verachting;. $ medemenschen, lag zijn nieuwe nuisg .^ hond, diönhtj, met onbewuste ironie, had gedoopt. Mooi was hij niet; ceus, ztjn gewoonte om bij iedere g zjjn tanden te laten zien, gaf nem v verwekkends. In iedereen zag «J egn gr# alleen voor zijn meester toondei rnj reDl» liefde, een diepe, stille gehechtbeia. zat hij voor het huis met de oogBelzonj2 den weg gevestigd, waarlangs r* agnif^, komen. Eg zag hrj hem eindein> iQSjtp dan verried hij zijn vreugde slecai9p£ rilling, die hem over de huid beV'e*in\g&t met den korten staart. Ea o^, heid als L'Amour toonde, even w- yeeg» bij van zijn meester, maar ZP eL atC, p*" onmiddellijk wanneer Pavel thuis *- voordat hij zelf iets gebruikt V»- --- LEEUWARDER COURANT van Maandag 16 Februari 1903. DERDE BLAD. ---