Buitenlandsch Overzicht. 18 Juni. Chamberlain'B naam is dezer dagen weder in aller mond. De geheel onverwachte wijze waarop hij in Engeland het vraagstuk van vrijhandel of protectie aan de orde heeft gesteld, is niet alleen in Engeland zelf maar ook in het buitenland aan de orde van den dag. Het jongste debat in het Hoogerhuis heeft duidelijk aangetoond in welk stadium de quaestie is ingetreden. De Britsche regeering, ol'-choon haar leden thans uiteenloopende standpunten innemen tegenover het vraagstuk, is in zoover eensgezind, dat zij de wijzigingen in de internationale handelsbetrekkingen en den economischen toestand in Engeland van dien aard acht, dat in het algemeen de vraag of de Engelsche regeering daar tegenover ook iets doen moet of kan, overweging verdient en in het bijzonder de oplossing, die Chamberlain aan de hand doet, in die overweging opgenomen dient te worden. Toch zija. hier twee afzonderlijke quaesties wel van elkaar te onderscheiden. De eerste is de vraag of Engeland's economische toestand door aanneming van een protectionistisch stel sei te verbeteren zou zijn. De tweede vraag betreft het eigenlijke uitgangspunt van Chamberlain's gedachtengang : kan door het vormen van een tolverbond tusschen Engeland en zyn koloniën een krachtig wereldrijk gevormd worden ? Bij Ghambarlain is de protectionistische idee regelrecht geboren uit de imperialistische. Nu redeneert hg op die manier wel wat in een kringetje rond. Engeland's grootheid zoo redeneert hrj, moet tot uiting komen in de vestiging van een wereldrijk. Da Engelsche handel en industrie verkeeren op hat oogenblik niet in gunstige omstandigheden. Ooi die te verbeteren moet Engeland de betrekkingen met zijn koloniën uitbreiden, met uitsluiting van anderen. Bovendien eiscben enkele koloniën een bevoorrechte positie op de Engelsche markt en des nooda moet Engeland zich eenige opoffering getroosten ter willo ztjner koloniën, die aan het moederland bet naast zijn. Dus: een protectionistisch tolverbond. Uitgaande van de stelling dat hy Engeland groot wil maken en krachtiger, komt Chamberlain op deze wyze tot de slotsom, dat het moederland ten slotte zich wel eenige opofferingen mag getroosten voor de imperialistische idee.... Dat heeft veel van sophisterij. Maar dit veelomvattende vraagstuk heeft zooveel aanzichten, dat velen, al zyn zy nog niet volkomen overtuigd van de stevigte der toegestoken reddingsplaok, deze toch niet dadeiyk durven afwyzen. Enkelen verzetten zich beslist tegen het denkbeeld, dat Engeland zich nog meer opofferingen zou moeten getroosten voor zyn koloniën, maar vinden in de vergelijking mot Duitschland, dat groot werd door zijn tolver bond, wel iets aanlokkeiyks. Anderen vinden het wel wat erg, buitenlandsche producten op de Engelsche markt duurder te maken om de koloniën in staat te stellen daar te concurreeren, maar moeten erkennen, dat — sedeitden tarievenoorlog tusschen Canada en Duitschland en de bedreigingen van Duitschland tegen Engeland zelf wanneer andere Britsche koloniën eveneens tegen Duitsche artikelen gingen optreden — zy moeten erkennen, dat ondur dezu omstandigheden wel eenige reden bestaat voor het geroep om middelen van tegenweer. Voor deze categorie van Eogelschen is het beeld van minister Lansdowne zeker byzonder pakkend geweest, die zeide, dat men, een kamer binnentredende, waar een aantal met revolvers gewapende lieden zich bevinden, niet beter kon doen, dan bun een veel grootere revolver ta toonen in welk geval het waarschyniyk niet eers tot maatregelen van vergelding zou komen. Ten slotte maakt op hoü, dio de Engelsche industrie zien kwynen, de strydkroet tegen do trusts en kartels iv hot buitenland veol indruk. Zoo willen velen, al stommen zflmotChamberlain'a beschouwingen niet volkomen in, toch het denkbeeld der beschermende rechten of economische represaillemaatregelen wel eens aan een nader onderzoek onderwerpen. Hier en daar wordt de meening uitgesproken, dat dit alleen voor Chamberlain al oen grooto overwinning is. Voor slechts enkele maanden was protectio in geheel Engeland een tameiyk onpopulair denkbeeld, waarover slechts weinigen in ernst dachten. Nu stemmen al zeer velen in de overweging er van toe en wordt van de regeeringstafel zelfs met verwondering gevraagd, wat de vryhandelaare eigenlijk tegen een onderzoek naar de doelmatigheid van het aangeprezen heilmiddel kunnen hebben? Te dezen aanzien biykt wel uit enkele artikelen in de liboralo peia, dat do oppositie togen bet onderzoekvoorstol, dat door de geheale regeering gesteund wordt, voortkomt uit overwegingen, die men in het parlement niet zoo Road uitspreken kan. Niet dat zy, uit verstokte gehechtheid aan een leerstelling, deze zouden willen handhaven tegen bet belang der natie in, terwijl ztj zouden vreezen, dat een deugdelijk onderzoek die leerstelling omver zou blazen. Hier is wat anders. De regeering verklaart: we willen het vraagstuk aan een onderzoek onderwerpen; daarna kunnen we er over spreken. Maar intusschen is tegen Augustus een rondreis van minister Chamberlein door Engeland aangekondigd om zijn denkbeelden uitéén te zetten. Nu zeggen de liberalen : ge vraagt ons een wapenstilstand, z.g. om een onderzoek in te| stellen en laat intusschen Chamberlain, die zonder dat onderzoek zjjn opinie reeds gevestigd heeft, de kiezers bezoeken. Daar kunnen we niet op ingaan. Ia het Hoogerhuis heeft lord Devonshire, wiens rede overigens zeer vaag was, daaraan deze verklaring gegeven: Chamberlain, als de auteur van het plan, heeft nu de taak om de feiten te verzamelen, die er vóór spreken. Hrj moet zelf als verdediger zijner these optreden. Maar is er dan nog onbevooroordeeld onderzoek ? In het Lagerhuis werd dan ook een dezer dagen door Labouchère de vraag gesteld, hoe hec onderzoek over het vraagstuk der verandering van tolpolitiek ingesteld zou worden. Hat antwoord van den premier Balfour luidde : het onderzoek zal ingesteld worden door dt regeering en deze zal ervoor verantwoordelijk zijn. Hieruit ?.ou op te maken vallen, dat de regeering binnenskamers het onderzoek wil voeren en later met een rapport, waarin de resultaten zfln neergelegd, voor Kamers en k'ezers wil treden, eventueel met een op dit rapport gegrond voorstel. Maar dan staat Chamberlain's reis geheel buiten de zaak van dit onderzoek en dan heeft Ma 'singham gelijk, die in zijn blad de liberalen aanried om zich niet te laten vangen door de voorstelling, alsof de tijd van het onderzoek een wapenstilstand zou zijn, maar onmiddellijk tegenover Chamberlain een tegen-veldtocht onder de kiezers te openen om het protictionisme ta bestrijden. Zoo staan de zaken in Engeland. En nu de koloniën. In Canada, waar het protectionisme hoogty viert, is tegenwoordig Chamberlain troef. Men weet niet voor hoe lang. Dat zal er mede van afhangen, welke houding de Ver. Staten tegenover Cbamberlain'B plannen innemen. In Australië hebten wel eenige offlcieele personen Chamberlain toegejuicht, maar de openbare meening wil voorloopig van een verlaging der rechten voor Engelsche producten als wederdienst aan Engeland niet weten. In Zuid-Afrika heeft de meerderheid der bevolking geen ge legenheid om haar eigen oordeel kenbaar te maken, maar de redevoering van Merriman in het Kaapsche Lagerhuis by de behandeling der Bloemfonteinsche tolconventie, ons een dezer dagen door een telegram gemeld, i 3 een aanwyzing hoe de Afrikaanders over het vraagstuk denken. Merriman legde nadruk op een punt, dat een jwr geleden, toen zich in Engeland ook reeds protectionistische srmptonen voordeden, door ons in bespreking werd gebracht, en waarover wy kort geleden nog weer iets opnamen. Als de Engelsche industrie en handel werkeiyk achteruit gaan, zeide hy, dan is dat geen reden voor de koloniën om hun markten voor anderen te sluiten en de duurdere Engelsche artikelen een kans te gaven, want dan is Engeland 's onmacht om onder gehjke omstandigheden te concureeren het gevolg van de koppigheid, hooghartigheid en het gebrek aan plooibaarheid van de Engelsche induatrieelen. Die meening heeft recht van bestaan en dan kunnen ook goon kunstmiddültjea helpen. Nieuw Zeeland ten slotte juicht Chamberlain toe, maar vooral voor zoover hij aan de koloniën voordcelen voorspiegelt op de Engelsche markt en do Engelsche Economist heeft er dezer dagen op gewezen, hoe gevaariyk spel Chamberlain speelt, waar hfl een opgewonden standje als N. Zeeland's minister Seddon beloften doet, waarvan hy nog volstrekt niet kan weten of ze in vervalling zullen gaan. Want stel eens, dat het Engelsche volk ten slotte van het tolverbond niet wil weten; dan staat het te vreezen, dat de veoleischende N. Zeelanders in hun teleurstelling vervreemd worden van het moodorland en dat door Chamberlain's toedoen juist het omgokeerdo bereikt wordt van oon hechtere aaneensluiting van het wereldryk. Ten slotte willen wy, over dit belangryk onderwerp van Engeland's handelspolitiek sprekende, belangryk ook voor alle Europeesche staten, melding maken van een beschouwing van den bekenden Mürichener staathulshoud kundige Lujo Brentauo, waarby deze tot merkwaardige conclusiön komt. Hy gelooft niet dat Chamberlain het doel zal bereiken, dat hy zich op dit oogenblik voorstelt , maar daarom is het toch niet onmogehjkzoo meent Brentano, dat de groote actie, welke op touw gezet wordt, een ander belangrijk resultaat heeft. Diarover laat hy zich in de volgende bewoordingen uit: „Byzondere aandacht verdienen de passages uit Balfour's en Ohamberlains redevoeringen, waar zfl wyzen op de Amerikaansche trusts en Duitsche kartels, die door hooge invoerin hun eigen land daartoe in staat gesteld, aan bun leden uitvoerpremias toekenneq om by dalende markt hun in het binnenland tegen hooge prijzen onverkoopbare waren, tegen spotprijzen op de Engelsche markt te brengen. „Millioonen gouds, die in bepaalde ondernemingen vastgelegd ztJn, worden op deze wijze bedreigd en duizende werklieden broodeloos gemaakt (in Engeland n.1.) Zulke „oneerlijke concurrentie" wil men onderdrukken met verhoogde invoerrechten tot gelijk bedrag als de uitvoerpremiön. In Engeland is vooral deze voorstelling der zaak met levendige ingenomenheid begroet. „En moge nu ook al geen nieuwo grondvesting van hat Britsche wereldrijk op den grondslag van een protectionistisch tolverbond het eindresultaat worden van de door Chamberlain op touw gezette agitatie, dan zou er toch wel uit kunnen voortkomen een dergelijke uitbreiding van het in de Brusselsche suikerconventie aangenomen beginsel van heffing eener surtaie (verhooging van het invoerrecht) tegenover uitvoerpremiën, nu niet alleen voor het artikel suiker, maar voor alle artikelen. «Ware dit het geval, dan zou dit de doodsteek worden voor alle protectionisme en den stoot kunnen geven tot een algemeene invoering van den vrijhandel. Chamberlain zou dan in zeker opzicht optreden als een wei kt uig van de kracht, die steeds het kwade wil, maar ten slotte toch het goede te voorschijn brengt." --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 18 Juni. Stadsnieuws Heden, herinneringsdag aan de overwinning bij Waterloo, was, als naar gewoonte, van het Stadshuis, Oldohoof en de kazorne de nationale en Oranjevlag uitgestoken. Door Gedeputeerde Staten is beden last gflgeven om met de zeesluizen te Workum, Hindeloopen, Stavoren en Lemmer en met de Friesche sluis, de Molkwerumerzrjl en de Tacozyi te stroomen. Sedert 13 Juni wordt reeds gestroomd met de zeeeluizen te Harlingen en Makkum, de Roptazyi en Nieuwezykn. Hedenmorgen te halftwaalf werd de tweode algemeene vergadering van de Provinciale Friesche Vereeniging „Het Groene Kruis" in het Oranje hotel gehouden. Vertegenwoordigd waren 9 afdeelingen. Na opaning door den voorzitter, den heer dr. Fleischer, vanMakkum, en lezing der notulen van de vorige byeenkomst, werden achtereenvolgens de verschillende punten der agenda behandeld, die hoofdzakeiyk van huishoudeiykon aard waren. Het hoofdpunt was het verslag van het hoofdbestuur in zake het plan tot oprichting van een ontsmettingsoven. De conclusie, waartoe het hoofdbestuur komt, is, dat die oprichting wenscheiyk is. Daar het van de Vereeniging echter niet te vergen is, dat het voor de stichting benoodigde kapitaal (f 10,000) door haar alleen of zelfs voor het grootere deel wordt opgebracht, daar vermoed kan worden, dat èa hec ryk, en de provincie, ca da gemeenten tot medewerking bereid zullen bevonden worden, verzoekt het hoofdbestuur machtiging tot het aangaan van een leening groot f 3000. Wordt die machtiging verleend, dan zal het hoofdbestuur trachten de ontbrekende ƒ 70C0 van genoemde corporaliën te krygen. Eerst nadat deze zich bereid hebben verklaard het ontbrekende volledig aan te vullen, zal do leening ad ƒ3OOO worden uitgeschreven. Zoo geformuleerd, word hot voorstel mvt algemeene stemmen aangenomen. De heer G. Oosterbaan, inspecteur van de volksgezondheid voor Friesland, woonde de vergadering, die omstreeks 3 uur eindigde, voor 't grootste deel van den tyd by. --- Nationale zuiveltentoonstelling. Van 14 tot en met 27 Juli a.s. zal op de terreinen der Nyverheidstentoonstelling „Groningen 1908 * een nationale zuiveltentoonstelling worden gehouden. De sluiting dor inschrijvinden is voor boter: 27 Juni 1903, voor kaas: 4 Juli 1903, voorworpen tor opluistering: 4 Juli 1903. Da regelings commissie bestaat uit do hedreu: mr. G. M. Doornbos to Groningen, gedelegeerd lid van het Hoofdbestuur, C. G. J. A. van donderen Stort te Groningen, F. E. Posthuma to Assen, W. Keestra te Leeuwarden, mr. G. W. H. baron van Imhoff te Groningen, secretaris. Terecht merkt de commissie in ,het programma op, dat hier eon prachtige gelegenheid bestaat om de qualiteit der verschillende zuivelproducten onderling te vergeiyken. In de afdeeling boter zyn drie rubrieken: Boter van stoomboterfabrieken, boter van handkrachtboterfabrieken, boerenboter. In de afdeeling kaas: Kaas uit volle melk, a. Goudsche, b. Edammer kaas; kaas uit gedeelteiyk ontroomde melk, a. Goudsche, b. Edammer kaas. Leidscbe kaas. Frioacho natrolkaas: fabrieksnagelkaas, boerennagelkaas. Voor allo dozo rubrieken zyn verguld zilveren, zilveren on bronzen medailles mot diploma's uitgeloofd. Reeds .hebben zich bereid verklaard in de jury zitting te nemen voor boter de heeren: C- Gerritsma te 't Meer, Gerh. J. Lugard te Deventer, P. Pel te Stroobos, R. Buisman të Leeuwarden. Voor kaas de heeren: A. Tiemersma te Schrans bij Leeuwarden, G. G. van der Wal te LeeU: warden. Op deze tentoonstelling kunnen mede worden ingezonden, ter opluistering, zuivelbereidingswerktuigen, voorwerpen voor melkonderzoek, voorwerpen voor het verpakken van boter en kaas, alle niet hierboven genoemde voorwerpen, rechtstreeks met de zuivelbereiding in verband staande. De regelingscommissie behoudt zich voor diploma's uit te reiken voor zeer belangrijke en volledige inzendingen in deze rubriek. --- Zegelplichtigheid van kohieren. De directeur der registratie en domeinen ts Leeuwarden heeft, naur aanleiding van een desbetreffende vraag, aan Gedeputeerde Staten van Friesland medegedeeld, dat een ongezegeld kohier steeds door hun college kan worden goedgekeurd, zonder gevaar te loopen in een overtreding van de zegelwet te vervallen. Het stuk toch wordt goedgekeurd als kohier, en is als zoodanig vrij van zegel. Mocht een gemeentebestuur of een gemeente-ontvanger er later een andere bestemming aan geven (register van ontvang), dan is dit een latere daad, welke niet ten laste van Gedeputeerde Staten kan terugwerken. Wat de al dan niet zegelplichtigheid van de kohieren betreft, doet genoemde directeur het volgende opmerken: „Gaen gemeente-ontvanger kan zijne administratie naar behooren voeren, tenzij bij de betalingen boekt, post voor post, met aanwijzing van den betaler, het betaalde bedrag en den aard der betaling; of dit geschiedt door vermelding der batalingen naar volgorde van ontvangst, dan wel door aanteekening der betaling achter den naam van de belastingschuldigen, is brjzaak. Wanneer nu de ontvangsten po»t voor post, in voege als hiervoor bedoeld, voorkomen in het gezegelde journaal, dan is de verantwoording naar behooren geschied en is de aanteekening der betaling ook in de kohierAu een daad van orde en beheer, welke de kohieren niet zegelplichtig maakt. Worden daarentegen de ontvangsten i^ost voor post uitsluitend in het kohier vermeld en in het gezegelde journaal slechts nu en dan over een zeker tijdvak in ééne totale som opgenomen, dan blijkt da betaling alleen uit het kohier, krijgt dit dus het karakter van register van ontvang en is dan aan zegel onderworpen." Naar aanleiding van het vorenstaande hebben Ged. Staten voornoemd aan de gemeentebesturen in hun gewest een circulaire gericht. (N. R. Ct.) --- Harddraverijen te Harendermolen. By de gisteren te Harendermolen gehouden harddraveryen werd in de eerste bardryderfl de prys van ƒ2OO gewonnen door „Liberty" van H. K. Glas Jzn. te Lopperaum, de 2e prijs ƒlOO door „Miss Maggie" van Tj. Witte veen te Leeuwarden, de 3e prijs van /50 door „Jonge Wilkes" van A. R. van der Hilt te Rotterdam. In do Voorveld-harddravery werd de Ie prijs van ƒ3OO gewonnen door „Abdul-Ameer" van J. W. Schuyi te Rotterdam, do 2e pffls van ƒlOO door „Dobrina" S. Wittevuon te Haroadormolen. In de tentoonstellings-harddravery werd de Ie prijs ƒ3OO behaald door „Jonge Wilkes" van A. R. van der Hilt te Rotterdam, de 2e prys van ƒlOO door „Controleur" van H.K. Gla3 van Loppersum, de 3e prijs van ƒ25 door „D. D." van S. Witteveen te Harendermolen. By don Harendermolen-wedstrijd werd de Ie prys van ƒlOO verkregen door „Linsca" vanS. Wittevoen, Harendermolen , do 2e prys van / 100 door „Ducaat" van A. R. van der Hilt te Rotterdam, de 3e prys van ƒ5O door „Sierra" van Stal Avanti. --- Schoolbibliotheken-censuur. De antirev. N. I^rov. Gron. Ct. behoort tot de bladen, die de aanschryving van den minister van Binnenlandsche Zaken omtrent de schoolbibliothoeken der R. H. B. S. streng afkeuren. Vooral de zinsnede tegen bookon, die „schade kunnen doen aan de bestaande ordo", geeft het blad aanleiding tot deze afkeuring. Reods ïuim 100 jaar, zoo rueont het blad wordt in de practijk hot schooloudorwijs dienstbaar gemaakt aan „do bevordering der regeerlngsinzichton". Als dat gedaan wordt door een liberale regeering, keurt het blad 't af, en die afkeuring spreekt het ook uit wanneer een antirev. minister dien weg op gaat. Maatregelen als de hier bedoelde leiden tot een afkeurenswaardige centralisatie. Een stelsel, waarby de min. van Binn. Zaken verantwoordelijk is voor do boeken op de R. H. B. S. deugt volgens het blad niet. En dan breide men die voogdyschap niet uit maar werpe het stelsel omver. De Standaard — die intusschen de zinsnede omtrent „schade aan de openbare orde" geheel ter zyde laat en het oog alleen richt op het vorbod van boekon, dio do hartstochten prikkelon - verdedigt hedon don maatregel uit paedagogisch oogpunt. Het blad zegt: „Opent men schoolbibliotheken voor het gebruik der achplieren, dan moet de keuze der verzameling beheerscht worden door paedagogische regelen." En dan heet het verder: „En nu heeft de JV. Prov. Gron. Crt. wel geujk, dat men, eenmaal op dien weg van keur, licht verder afghjdt en tot hinderiyke censuur komt; maar het valt niet in to zien, waarom men, het ééne exces nnjdend, daarom in het andere vervallen zou. „Men mag in geen geval, in afwachting van betere regeling, de depravatiein de hand werken van wie thans deze scholen bezoeken. „En wat de red. van het Vaderland opmerkt, dat de klassieke schavers toch ook lang niet allen modellen van reine zeden zyn, dit is ongetwyfald waar; maar ons is niet bekend, dat daarom op eenig gymnasium juist de scabreuse stukken uit die letterkunde behandeld worden, noch ook, dat een docent juist obscene producten van die litteratuur aan de jongelui in handen geeft. „lets waar nog bykomt, dat noch het Latyn, noch het Grieksch door de kweekelingen zoo coulant gelezen wordt, als een verkeerd boek in ons eigen taal." ---