Buitenlandsch Overzicht. 17 October. Het walmende kaarsje, dat zulk een onaangename lucht verbreidt in de politieke atmosfeer, flikkert zoo waarlijk nog weer op en de papieren dompertjes, die er door de Fransche en Engelsche regeering over heen waren gezet, beginnen schroeierig te ruiken! We zijn heden zóó ver, dat nu weer nog geen einde der Delcasséiade te voorzien is. De officieele en officieuse wereld was het zoo mooi eens geworden, dat er „niets gebeurd" was. In de Kölnische Ztg. had de gewone eedactie weer het woord genomen en in een hoofdartikel met het opschrift: „Entente loyale", zette zij uitéén, dat nu feitelijk alles was opgehelderd behalve de vraag, hoe de beruchte onthullingen eigenlijk in de wereld kwamen en hoe Delcassé toch had kunnen meenen dat Engeland Militaire hulp wilde verleenen tegen Duitschland .. ~ want de Kölnische neemt onvoorwaardelijk de Engelsche verklaringen, volgens welke Engeland géén aanbod deed, voor waar aan. Als die vragen nu nog opgelost waren, meende het Duitsche blad, waarbij het wees op de onwaarschijnlijkheid, dat Delcaesé zelf de onthullingen gedaan zou hebben, die zoo tot zijn nadeel uitliepen en waarbij het de wenschelijkheid uitsprak om al die intrigues te ontmaskeren, — als dat alles nu nog opgelost kon worden, dan zou men kunnen zeggen, dat de politieke hemel volkomen gezuiverd was door dit onweer. En zonder eenigen overgang zeide het blad in één adem er bij: „en dan zou de baan vrij zijn voor een open en eerlijk verkeer, dat zich niet tot een entente cordiale (hartelijke overeenstemming) behoefde te verdichten, maar in een entente loyale (eerlijke samenwerking) de ware uitdrukking zou kunnen vinden voor de belangen van Frankrijk en Duitschland." De Kölnische wierp hierbij verre van zich het denkbeeld, van Frankrijk door liefdoenerij te willen winnen, of tusschen Frankrijk en Engeland een wig te willen drijven. Het blad constateerde alleen, dat in de laatste jaren de geest in Frankrijk gunstiger is geworden voor een zonder liefde, maar ook zonder haat samenleven met den Duitschen buurman. Evenwel, de inkt van dit artikel was nog niet droog, of het getik van de telegraaf kwam de redactie van het Keulsche blad inlichten, dat bet onweer nog niet geheel is overgedreven en dat het nog geen tgd was voornabetrachtingen. Hetgeen nu gemeld wordt, is een algemeene verrassing. Delcassé, door de onthullingen zoo erg blootgesteld, zoodat men vroeg, hoe hij zich toch dat verhaal van Engelsche hulp had laten wijsmaken, ten minste wanneer hij niet (in strijd met de waarheid) het maar aan zijn collega's had voorgepraat, Delcassé neemt nu zelf het woord in de zaak. Dat wil zeggen ... de Dépêche de Toulouse ... het groote radicale Zuid-Fransche blad, waarmee Delcassé in zeer nauwe relatie staat als vroeger medewerker, brengt een uitvoerigen brief van zijn Parijschen correspondent, waarin de „onthullingen" worden besproken en aangevuld. En ditmaal gelooft men vaster dan ooit, dat Delcassé zelf aan het woord is. Ten eerste wordt hier nu meegedeeld, dat Lauzanne, de schrijver der üfotfm-artikelen wel inderdaad al veel vroeger de stof voor zijn artikelen van Delcassé zelf heeft ontvangen. Maar hij heeft Delcassé over de publicatie niet geraadpleegd en, zooals Lauzanne de dingen publiceerde , is het niet allemaal geheel juist. Wat de geschiedenis betreft van Engeland's plan om 100,000 man in Sleeswijk Holstein te landen, daarvan heeft Delcassé nooit gesproken, eenvoudig omdat er niets van aan is; men heeft er dit later bijgemaakt. Na deze inleiding geeft de correspondent de geheele geschiedenis nog £ens uitvoerig weer, daarbij hier en daar de vroegere onthullingen rectificeerende. Hij bevestigt, dat Delcassé zijn inlichtingen omtrent Engeland's houding tegenover het gevaar sener poging van Duitschland om na de Russische nederlagen een overwegende positie te verkrijgen, van den Franschen gezant te Londen, Cambon, had. Koning Eduard had al bij het begin van het Marokko-incident tegen Cambon gezegd : „Wat Duitschland wil doen, is krankzinnig, wij willen geen vernedering van Frankrijk toelaten". En juist zeven dagen vóór den ministerraad van 6 Juni kon Cambon naar Parijs seinen : „dat hij met het oog op Duitschland's houding gemachtigd was om te verklaren, dat de Engelsche regeering bereid was, een verbond (accord) te overwegen, van dien aard, dat de gemeenschappelijke belangen van Frankrijk en Engeland gewaarborgd zouden zijn, voor het geval dat ze bedreigd werden". Dit telegram kwam, terwijl de koning van Spanje te Parijs was (31 Mei) en Delcassé deelde het mede aan Loubet en Rouvier. Den volgenden dag was het te Berlijn bekend, hoe ? — dat weet niemand. De Fransche regeering antwoordde naar Londen, dat zij met het oog op de drukte van koning Alfons' bezoek de zaak. in beraad moest houden. Intusschen had een Duitsch diplomaat het gerucht te Rome verbreid met de onware toe- Voeging , dat Frankrijk een ultimatum aan Marokko had gesteld en dat Duitschland Frankrijk zou aanvallen, zoodra Frankrijk het Marokko deed. De Italiaansche minister Tittoni deelde dit aan den Franschen gezant Barrère mede, die inlichtingen inwon te Parijs, terwijl de Italiaansche regeering inlichtingen vroeg te Berlijn. Beide antwoorden stelden Tittoni gerust en „hij werd nog meer gerust gesteld, toen hij Engeland's wonsch vernam om een verbond met Frankrijk te sluiten, hetgeen hij als den besten waarborg voor den vrede beschouwde." Uitvoerig wordt dan verder gesproken over den critieken ministerraad en Delcassé's verdediging zijner politiek, waaruit dit nieuwe valt aan te stippen, dat Rouvier nu geen verdrag met Engeland wilde, omdat het een oorlog tengevolge zou hebben, maar dat hij zeide, „dat men later verder kon zien." Het belang dezer nieuwe onthullingen ligt hierin, dat degeen die aan het woord is (blijkbaar Delcassé) aan Rouvier deze laatste uitlating in den mond legt en dat de mededeelingen van Cambon uit Londen in absolute tegenspraak staan met de officieuse Engelsche bewering, dat nooit eenig aanbod aan Frankrijk zou zijn gedaan. Delcassé wil zich rechtvaardigen, dat hij niet maar op praatjes is ingegaan, maar daarmee werpt hij de officieuse tegenspraken omver. Duitschland heeft in den laatsten tijd kunnen ervaren, hoe zwaar dikwijls de luxe weegt koloniën te bezitten. De teleurstellingen volgden elkaar snel op en zijn nog niet voor goed onmogelijk gemaakt. Maar het ergste daarbij is, dat hier en daar gegronde vrees plaats heeft gemaakt voor zenuwachtigheid, die ook daar gevaar ziet, waar het niet te vinden is. In een artikel over Duitsch Oost-Afrika wijst de Kölnische Zeitung er op, dat er geen twijfel bestaat of aldaar is een toestand ingetreden, die gevaarlijk kan zijn voor de positie der Duitschers. Zenuwachtige vrees heeft er de Duitsche kolonisten bevangen, zoodat de zwartjes, volgens het Keulsche blad, niet meer weten wat te denken van de Duitschers, die zij tot dusver „met eerbied en hoogachting" beschouwden. Rustige, bezadigde mannen als Robert Koch en dr. Stuhlmann hebben zich daarover mondeling en schriftelijk beklaagd en de houding der Europeanen doodeenvoudig „onwaardig" genoemd. Zij geven voorbeelden van ambtenaren, die, zonder iets te zeggen, hun post in den steek laten en de kolonie ontvluchten. Een ander liep zoolang- met een geladen revolver om, dat hij ten laatste van angst niet meer wist wat hij deed en zichzelf een ernstige wonde toebracht. Brieven uit Dar-es-Salaam spreken er over, dat de Duitschers er niet veilig meenen te zijn voor hun eigen blanke bedienden. De Kölnische vindt dat alle treurige verschijnselen en is niet ten onrechte bevreesd, dat zulk een toestand wel eens kan uitloopen op een groot militair vertoon, dat wellicht door de inboorlingen niet als een teeken van groote kracht, maar als een wanhoopsdaad der Duitschers beschouwd kan worden. De vreesachtige angst is helaas niet beperkt gebleven tot de koloniën, maar is overgewaaid naar het moederland. De brieven uit de verto maken Jan en alleman doodsbenauwd. Toch is de telegraaf nog nimmer verstoord geworden en zal dat ook vooreerst niet, zoodat er hoegenaamd geen reden is om over die brieven, die al weken oud zijn wanneer zij in het moederland aankomen, zich zoo op te winden. Wanneer men leest, dat een der te Dar-es- Salaam gestationeerde oorlogsschepen naar elders is vertrokken, zegt men: „zie, zoo erg is hefc al, *de kust is niet meer veilig. Hoe moet het er dan in het binnenland uitzien l" De gouverneur graaf Götzen verwijt men, dat hij te weinig berichten seint. Enz. enz. De Kölnische ziet zoowel in het een als in het ander het bewijs, dat de Duitschers, die daar ginds aan het hoofd der zaken staan, hun plicht doen en met rustig zelfvertrouwen de zaken onder de oogen zien. Zij maken van den mug geen olifant, zooals velen doen in de koloniën en in Duitschland zelf. Alles te zamen genomen vindt het Keulsche blad aanleiding om te verzekeren: „In Duitsch Oost-Afrika is alles rustig behalve de Duitschers". --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 17 October. Stadsnieuws. Hedennamiddag te 2.30 uur is alhier aangekomen een detachement van het 2e reg. huzaren uit Venlo, sterk 13 onderofficieren en minderen en 20 dienstpaarden, onder bevel van den 2en luitenant H. U. J. C. van Stockum, ten einde tot half Maart a.s. aan de onbereden officieren van het garnizoen in de rijkunst te geven. --- Verbetering van de kustverlichting. Men meldt ons uit Harlingen: Met genoegen zagen wij in de staatsbegrooting Van Marine voor 1906 verschillende belangrijke bedragen uitgetrokken ten bate van het scheepsvaartverkeer van en naar onze plaats. O. m. is daarop aangebracht een post van ƒ 82,000 voor de zeer belangrijke verbetering van het licht op Terschelling, alwaar een electrisch groep-bliksemlicht van groote sterkte zal worden geplaatst; voorts een post van ƒ 6545 voor verbetering van het licht op Vlieland; verder ƒ 10,522 voor het plaatsen van een 10-tons kraan alhier ten behoeve van de behandeling der gasboeien, welke laatstgenoemde post oi>s uitzioht geeft op eene spoedige tegemoetkoming aan de reeds zoovele jaren gekoesterde weL.3c.2en door handel en scheepvaart betreffende een verlichten vaarweg van Harlingen naar zee, zulks met het oog op het groote vervoer van geslacht vee, dat van hier naar Engeland wordl uitgevoerd. Dit is ten zeerste in het belang van Je stoomschepen, die hiermede zijn belast en van de vissehersvaartuigen, ten einde bij nacht te kunnen opvaren. Wel werd in de laatste jaren bij gedeelten in de behoeften vau verlichting voorzien, o. a. door het aanbrengen van geleidelichten in het Stortemelk, gasboeien in dit vaarwater, wijziging van den uitlegger tot lichtschipuitlegger, verhooging en versterking van het geleidelicht alhier, gasboeien in de Boontjes , tevens geleidelichten, doch bleef eene verlichting van de Blauwe Slenk en het Zuidrak, waarmee de zoo zeer begeerde verlichte waterweg van hiernaar zee zou worden verkregen, tot de vrome wenschen behooren. Voorts komt op genoemde begrooting ook nog voor het voornemen om de standplaats van den inspecteur over het loodswezen in het 2de district te verplaatsen van Terschelling naar Harlingen, aangezien hierdoor belanghebbenden bij handel en scheepvaart beter in de gelegenheid zullen zijn, zich geregeld met genoemden ambtenaar te kunnen verstaan. Deze maatregel zal van groote beteekenis zijn voor handel en scheepvaart, daar eene tijdelijke aanwezigheid van meer dan 5 jaren heeft bewezen, dat de aanwezigheid van dezen ambtenaar op het concentratiepunt van den handel niet alleen wenschelijk, doch noodzakelijk is. Belangrijke verbeteringen van de kustverlichting, welke het veilig aandoen van de zeegaten voor de vaart op onze haven bevorderen en het uitzicht op een verlichten vaarweg van Harlingen naar zee, juichen wij toe, doch deze verbeteringen zullen nog meerdere waarde verkrijgen, indien ook de zoo zeer gewenschte verbetering onzer haven is ter hand genomen. --- De Schierstins te Veenwouden. Naar aanleiding van het bericht dat de oude Schierstins te Veenwouden door de laatste stormvlagen niet ongedeerd gelaten is, dat het tijd wordt de restauratie krachtig ter hand te nemen, waartoe bij het Friesch Genootschap plannen zouden bestaan, schrijft men aan de N. R. Ct.: Het behoud en de restauratie van de stins is nu zoo goed als verzekerd. De benoodigde gelden zijn bijeen, althans toegezegd. In het vorige jaar richtte het Friesch Genootschap van Geschied-, Oudheid- en Taalkunde een adres aan het ministerie van Binnenlandsche Zaken, waarinjop den zeer bouwvalligen toestand van het monument en de wenschelijkheid van behoud door restauratie werd gewezen. Van den voormaligen uithof van het bekende Klaarkampster klooster — de fundamenten van dit klooster liggen nog bij eene boerderij in de buurt van Rinsumageest — is de torenvormige Schierstins, dateerend uit omstreeks de veertiende eeuw, het eenig overblijfsel. In dezen schilderachtig te Veenwouden gelegen, met klimop begroeiden steenklomp is eene benedenverdieping waar de oorspronkelijke vormen geheel bewaard gebleven zijn: enorme kruisgewelven, geheimzinnig verlicht door vijf langwerpige gleuven, die zich binnenwaarts verbreeden. De rijksarchitect A. Mulder bezocht Veenwouden , nam den toren op, begrootte de herstellingskosten en in het begin van dit jaar verklaarde minister Kuyper, in antwoord op het adre3 van het Friesch Genootschap zich bereid — mits de werken, geraamd op ongeveer ƒ 1020, in overleg met het departement geschieden — te bevorderen dat daarvoor van rijkswege oen bedrag van ƒ 500 wordt uitgetrokken. De ontbrekende f' 520 zijn nu dezer dagen door de bemoeiingen van het Friesch Genootschap, den heer de Clorcq te Veenwouden en de eigenaren, bijeengekomen on de vertegenwoordiger der eigenaren, de heer van Doorninck te Zutphen, heeft zich bereid verklaard de restauratie ter hand te nemen, zoodra de tegenwoordige minister van Binnenlandsche Zaken de belofte van zijn voorganger zal hebben gestand gedaan. De steenreus, inmiddels ongeduldig geworden met al dat wachten op herstel, hom na zes eeuwen wel toekomend, heeft met den laatsten storm dreigend een groot brok van zijn buitenwand naar beneden geworpen, zoodat het Friesch Genootschap verplicht was maatregelen te treffen om hem althans voorloopig in bed^yang te houden. De heer S. Koldijk, rijksopzichter, heeft zich hiermedo bereidwillig belast. --- Volksonderwijs. Onder leiding van den heer 0. A. Zelvelder werd eergisteren te Amsterdam een druk bezochte vergadering gehouden van afgevaardigden van afdeelingen van Volksonderwijs. In zijn openingswoord herinnerde spreker aan den strijd door voorstanders van Openbaar LagerJ Onderwijs, gevoerd tegen het ontwerp tot wijziging der Onderwijswet, door het vorige ministerie en de propaganda, daardoor voor deze vereeniging gevoerd, welke, al was de aanneming van de onderwijs-novelle wel te voorzien, toek tengevolge had, dat het aantal leden van 2204 tot 9500 steeg. Na dit succes mocht Volksonderwijs evenwel niet verflauwen in den strijd, maar volharden, om het ideaal, dat deze vereeniging beoogt, zoo nabij mogelijk te brengen. Door de afgevaardigden van Zaandam en Rotterdam werd aan het hoofdbestuur speciaal aan den voorzitter hulde en dank gebracht, voor wat het in de dagen van strijd had gedaan. Tot bestuurslid in plaats van mr. W. Dolk (den Haag), die periodiek moest en als penningmeester wenschte af te treden, werd benoemd de heer O. de Vries te Amsterdam. Op voorstel van het hoofdbestuur werd, wegen 3 toeneming der werkzaamheden het hoofdbestuur van 5 tot 7 leden uitgebreid, en werden gekozen de heeren dr. D. Bos, Winschoten en mr. W. Dolk, den Haag. Het voorstel-Zaandam om het orgaan in plaats van om de twee maanden, voortaan in het belang van volksonderwijs om de 14 dagen uit te geven, werd aangenomen. Bij de behandeling der financieele voorstellen van het hoofdbestuur werd besloten ook werklieden of met dezen gelijk te stellen personen, boven 18 jaar, tegen verminderde contributie — door de afdeelingen vast te stellen — als lid toe te laten, die echter alsdan 15 ets. per lid aan de algemeene kas moeten afdragen. Voo» de overigen blijft dit quotum 40 ets. Een voorstel van het hoofdbestuur om ook tusschentijds kinderen van bijzondere scholen op de openbare toe te laten werd goedgekeurd. Evenzoo dat afdeelingen en correspondenten zullen verzocht worden te waken, dat schoolgaande kinderen dupe worden van het door de ouders niet betalen van het, bij gemeenteverordening bepaalde verschuldigde schoolgeld. Het laatste punt van belang was dat de afdeelingen zich zullen uitspreken over die punten der wet op het Lager Onderwijs, die haars inziens verandering dienen te ondergaan. Het resultaat der breedvoerige discussie was de goedkeuring om een daartoe strekkend voorstel des hoofdbestuurs, in dier voege, dat het in een circulaire aan de afdeelingen duidelijk en klaar zijn bedoelingen zal uiteenzetten, waarbij dan in de afdeelingen aan- of opmerkingen toegevoegd kunnen worden. Dit materieel zal dan aan een commissie worden overgegeven, die een ontwerp-herziening zal concipieeren en aan de algemeene vergadering ter behandeling zal aan bieden. Leeuwarden werd aangewezen voor de volgend» algemeene vergadering. --- Ministerieele departementen. Tegen 1 Januari zal waarschijnlijk de afdefl ling Comptabiliteit van het departement vau Waterstaat, die thans gevestigd is in een gebouw aan den Nieuwen Uitleg, worden overgebracht naar het gebouw van het departement op het Binnenhof, terwijl in het huis aan den Nieuwen Uitleg of wellicht in een tweetal huizen aldaar, zullen gevestigd worden de afdoe ling Nijverheid en Handel van het departement van Landbouw, Nijverheid en Handel, (welke afdeeling op het oogenblik nog in het departementsgebouw van Waterstaat is ondergebracht) benevens de nieuwe afdeeling Comptabiliteit Van het departement van Landbouw. Voorts is thans vrij zeker, dat in het voormalig Rijksarohiefgebouw op het Plein, dat daartoe een verbouwing zal ondergaan, het departement van Buitenlandsche Zaken zal worden gevestigd. Nog verneemt men , dat er over gedacht is, in de toekomst het ministerie van Landbouw in één gebouw te huisvesten en dat daartoe o. a. het oog is geslagen op den overgebleven vleugel van het voormalig paleis van de prinses von Wied, hoek Prinsessegracht en Korte Voorhout. Intusschen zou dit denkbeeld den eersten tijd nog wel niet worden uitgevoerd. Met namo zou van verplaatsing van do afdeeling Landbouw van het Tournooiveld voorloopig geen sprake zijn. Do minister van Binnenl. Zaken zetelt thans woer in het van ouds bekende „torentje" op het Binnenhof. --- Klerken aan het dep. van Koloniën. De N. Ct. schrijft: Door den secretaris-generaal van Koloniën is, bij nota, aan de schrijvers en klerken medegedeeld, dat met ingang van 1 Januari a.s. veel schrijfwerk, dat tot dusver tegen extrabetaling aan gegadigden werd uitgegeven, voortaan aan het departement zelf zal moeten worden verricht. De betrokken schrijvers en klerken zullen daartoe met ingang van genoemden datum, ook 'savonds aan het departement moeten komen. Naar on 3 ter oore kwam, hebben behalve zuinigheidsgronden, ook overwegingen van anderen aard aanleiding tot dezen maatregel •gegeven. Er bestaat n.l. een kon. besluit, dat aan da klerken, cl. w. z. de ambtenaren, die tot het vaste corps behooren, verbiedt, buiten bureautijd dergelijk schrijfwerk tegen exbra-betalwg te verrichten. (A»n welk kon. besl,, naar W& meonen, niet al *e strikt de hand wordt gehouden). Hierdoor werd in sommige cevallar het inkomen van de schrijvers (niet-vasto beambten) hooger dan dat der vaste klerken. Aan dezen toestand zal nu Januari a.s. een eind komen. ---