Een standaard-werk. Het Oude Testament, naar de Leidsche Vortaling, met verkorto inleidingon en toelichtingen, bewerkt door I. Hooykaas, predikant te Amersfoort, onder toezicht van prof. Oort. (Leiden, E. J. Brill. In 25 :i 30 afleveringen a ƒ0.20 per aflevering. Volledig in ± tweo jaar). In het jaar 1900 verscheen to Leiden een boekwerk, dat in de wetenschappelijke wereld van ons vaderland allereerst en vervolgens in breeden kring daarbuiten, met blijdschap en waardeering werd begroet. Jaren lang was er aan gearbeid. Vier namen van geleerde mannen zijn er aan verbonden en toen het voltooid was telde de wetenschap een standaard-werk meer, dat zij verschuldigd was aan de ernstige navorschingen en de nauwgezette te boekstelling daarvan door hoogleeraren der Leidsche universiteit. Dat standaard-werk waa de nieuwe vertaling van het Oude Testament — men noemt deze thans in het gebruik „de Leidsche vertaling — en droeg tot titel: Het Oude Testament, opnieuw uit den grondtekst overgezet en van inleidingen en aanteekeningen voorzien, door dr. A. Kuenen, dr. I. Hooykaas, dr. W. H. Kostors on dr. H. Oort. Het was een kostbaar werk wat den inhoud betreft, maar ook kostbaar in de meer alledaagsche beteekenis — althans voor het groote publiek — want de beide deelen, waaruit het bestond, kostten oningebonden vijf en twintig gulden, zoodat het daardoor niet een huisvriend in ieder gezin kon worden. Al hadden honderden personen in het land door hunno inteekening de publicatie mogelijk gemaakt — vol vertrouwen als zij waren in den stipt-onpartijdigen, door streng-wetenschappelijke eischen omlijnden arbeid der hooggeleerde vertalers —, die honderden waren zoo weinigen in vergelijking bij de zeer velen, voor wie een nieuwe vertaling van het Oude Testament, welke rekening hield met do jboö diepere taal- en volkerenkonnis, hoogst welkom zou zijn. Want die zeer velen gaan terecht van de gedachte uit, dat, waar de godsdienstige begrippen, waarnaar zij hun leven richten, voor een deel gevormd zijn door en berusten op de gedachten, die in het Oude Testament zyn uitgesproken, het in de eerste plaats er op aankomt te weten, hoe de gedachten van dat Oude Testament precies geweest zijn. Aan de behoeften van die zeer velen wordt nu voorzien door het werk, dat door den Amersfoortsohen predikant I. Hooykaas — vergissen we ons niet, een zoon van een der vertalers — onder toezicht van professor Oort op zich genomen is. De heer Hooykaas is van plan naast de verteling der Leidsche hoogleeraren, die natuuriyk ongewijzigd wordt overgenomen, de inleidingen en toelichtingen te verkorten, doch zóó dat al hetgeen strikt noodig is tot recht verstand van den tekst, behouden blijft. Het werk is daardoor tot kleiner afmetingen teruggebracht en kan zoodoende tegen minder hoogen prijs gepubliceerd worden. Op zijn allermeest zal het nu ƒ 6 kosten. In één opzicht — zoo vermeldt het prospectus — ontvangen de inteekenaren meer dan die op de groote uitgave. Voor de thans verschijnende beknopte publicatie is n.l. de Algemeene Inleiding door prof. Oort omgewerkt en met een breeder schets van Israël's geschiedenis verrijkt. Aan het eind dier Inleiding zegt de hooggeleerde schrijver: „Deze schets wordt door velo onzer inleidingen en aanteekeningen aangevuld, en is omgekeerd dienstig om deze te verstaan. Met behulp daarvan kan menig gedeelte van het O. T. gaan leven, dat wil zeggen voor onze verbeelding menschen en menschengroepen plaatsen, die in zeer onderscheiden omstandigheden nadachten, handelden, geloofden, twijfelden, streden, zondigden en zich bekeerden, in het zoeken naar God het spoor bijster werden of Hem vonden — evenals wij, vaak onder geheel andere omstandigheden. Ons te verplaatsen in hun strijd en in hun zieleleven kan ons gemoed rijker maken en ons verstand verhelderen".' Nu zal men misschien vragen, of deze vertaling in het algemeen noodig was, of men dan niet genoeg heeft aan de oude staten-vertaling, of die dan niet goed meer is? Een antwoord daarop zien we gegeven door onzen stadgenoot, dr. R. Vorenkamp, die in Vrije Vroomheid van 15 en 22 September een uitvoerige beschouwing geeft van do nieuwe publicatie. Op die hierboven gestelde vragen .antwoordt dr. V.: „Laat mij beginnen met de verklaring, dat ik voor den arbeid der geleerde mannen, die de oudo staten-vertaling hebbon voltooid, grooten eerbied heb. Met de middelen, die hun ten dienste stonden, hebben ze in menig opzicht voortreffelijk work geleverd. Do taal, waarvan ze zich bedienden, hot klassieke Nederlandsch uit de dagen van Vondel, heeft voor onze ooren een eigenaardige bekoring, en uit hun pen zijn uitdrukkingen gevloeid, die ons zoo dierbaar zijn geworden, dat wij ze niet tegen de niouworwetsche willen inruilen. Maar daar tegenover staat, dat de nieuwe Leidsche vertaling ons een schitterende winst biedt van duidelijkheid en klaarheid. De statenvertaling is een werk van de eerste helft der 17*5» eeuw, en sedert dien tijd is een helder licht ontstoken over de taal, de geschiedenis, den godsdienst van het oude Israël. Zeer vele gedeelten van het Oude Testamont, die tengevolge van de onjuiste vertaling in de statenoverzetting volstrekt onbegrijpelijk zijn en het lezen tot eon kwelling des geestes maken, zijn in de nieuwe vertaling volkomen doorzichtig geworden." En iets verder: „Wanneer wij ons behelpen met de staten-vertaling, dan struikeion wij telkens over onduidelijkheden en onjuistheden, die het recht verstaan onmogelijk maken, de nieuwe vertaling met haar ophelderende aanteekeningen effent ons pad en maakt het lezen tot een genot. Hoe menigmaal heb ik met een dankbaar hart ondervonden, hoe de oudste leerlingen van miju catechisatie bij de kennismaking mot de Leidsche vertaling getroffen en geroerd werden door de. onvergelijkelijke schoonheid van hot Oudo Testament! „Is dit niet een der wegen, vraagt ds. V., waarlangs do Bijbel voor het hedendaagsch geslacht weer wordon moet het Boek dor Boeken, bron van krachtig, zuiver godsdienstig loven?" Dr. Vorenkamp haalt dau een paar voorbeelden aan vau de nieuwe vertaling. Hij koos die van Jesaja 9: 1-6 en Job 28: 20—28. Aan dit laatste citaat zij hier eene plaats vergund: Die wijsheid nu, van waar komt zij ? en waar is het oord waar de schranderheid vortoeft ? Zij is onttrokken aan het oog van al wat leeft, verborgen voor do vogelen des hemels. De hel en de dood zeggen: Wij hobben wel eens van haar hooren spreken! God weet den weg tot haar hij kent het oord waar zij vertoeft; want hij schouwt tot do einden der aarde, al wat onder de hemelen is ziet hij. Toen hij voor den wind de kracht afwoog, van het water de maat bepaalde, toen hij den regen wetten voorschreef, den bliksemschichten hun weg; toen zag hij haar en keurde haar, stolde haar op haro plaats en doorgrondde haar. Maar tot den mensoh zeide hij: zie, don Hoer te vreozen, dat is wijsheid, van het kwaad to wijken, dat is doorzicht. Maar er is een andere vraag, dan dio of wel een nieuwe bijbelvertaling naast de oude noodig is. En die andero vraag gaat verder. Zij luidt: hebben we heelemaal wel een bijbel noodig? Zonder deze te stellen schijnt het toch, dat dr. V. haar, al schrijvende, gehoord heeft en er op antwoorden wil. Want, terwijl hij het pas verschonen werk krachtig aanbeveelt, zegt hij: „dat er in de gansche wereldlitteratuur geen boek is aan te wijzen, dat zoo'u weelderige verscheidenheid van inhoud vertoont als het Oude Testament. Daarin zijn wetten en verhalen, mythen en legenden, vermaningen en vertroostingen, hartstochtelijke ontboezemingen endiepzinnige bespiegelingen, uitingen van liefde en van haat, van bangen twijfel en van stout geloofsvertrouwen, zegespreuken en vervloekingen, klaagliederen en minnedichten, sinartkreten en jubelzangen. Alle diepste vragen en aangelegenheden van het vroom gemoed sproken zich er in uit. Het Oude Testament is de onmisbare bron voor onze kennis van de historio van Israël, het volk, dat zoon voorname plaats inneemt in de rij van onze geestelijke voorouders. De lotgevallen van dit volk te kennen is een eisch der piëteit. Intieme bekendheid met Israëls letterkunde is een eisch van beschaving. Wie het Oude Testament niet kent is een vreemdeling in het beschavingsleven der mensehheid, hij doolt hulpeloos rond in de klassieke letterkunde van Europa en staat als een onnoozele tegenover de heerlijkste voortbrengselen der kunst. Vondels gedichten zijn doorweven met bijbelsche tafercelen." Het bekende woord van Goethe wordt dan door dr. V. aangehaald: „Hoe hooger in de komende eeuwen de beschaving stijgt, des te meer zal de bijbel deels als grondslag, deels als werktuig der opvoeding, wel is waar niet door neuswijze maar door waarlijk wijze menschen gebruikt kunnen worden." Zulk oen uitspraak geeft aan den bijbel, tegenover de onverschilligheid, dio hem niet leest, zijn juiste plaats als opvoedend element. En zulk een uitspraak geeft ook voor ernstige vertalingen als die, waarvan ons nu de eersto aflevering wordt toegezonden, den juisten maatstaf van waardeering. Waar de bijbel eon opvoedenden invloed heeft voor verstandige menschen — niet voor neuswijze — daar zullen slechts de neuswijzen niet inzien, hoe groote waardeering iedere poging moet ondervinden om hem in den zuiversten vorm tot grooten kring te brengen. --- Uit de Provincie. (Part. CorrJ Sneek, 25 Oct. Bij de behandeling der gemeente-begrooting door den Gemeenteraad, dienst 1906, werd besloten de volgende jaarwedden te verhoogen: a. Van O. Wielsma, agent van politie le klasse, met ƒ25; b. van do 5 agenten van politie 2e klasse (nachtdienst) ieder mot ƒ25; c. van D. van der Werf, stadsbode, met ƒ 26; rf. van G. van der Weide, conciërge aan het Gymnasium, met f 15; e. van K. Molenaar, conciërge aan school no. 3, met /25 en ƒ. van mej. Bakker en Elzer, beiden helpster in de bewaarschool, ieder met 115 (wegens het verkrijgen der Fröbelacte). De verhooging van jaarwedden van het secretariepersoneel werd uitgesteld tot de volgende begrooting, in afwachting van nader advies te dozer zake van B. en W. Besloten werd niet over te gaan tot het maken van een wal langs de Franekervaart bij de fabriek van Hubert en Cv., waardoor do post straten en wallen met ƒlOOO werd verlaagd. Mede werd besloten niet over te gaan tot het maken van oene nieuwe brug ovor hot Achterom, waardoor de post bruggen met ƒ 2000 werd verlaagd. In beginsel werd besloten tot rioleering der Boschstraat, wanneer de betrokken naastlegers, die daardoor van rioloering zullen worden ontheven , een deel in de kosten willen bijdragen. Aan de Kamer van Koophandel word, alleen voor 1906, een verhooging van subsidie mot ƒ5O toegestaan. Het bleek uit do daarbij gevoerde discussie, dat de Raad geen blijvende verhoogde subsidie wenschte. De post „onderzoek inzake eene drinkwaterleiding" werd met f 1000 verhoogd on gebracht op / 1250. De premie voor de Rijksverzekeringsbank werd verhoogd met ƒ 100. Met het oog op de voorgenomen reorganisatie, betreffende het invorderen van geldon van vee-aanvoer aan de Veemarkt, werd besloten het loon van den veomarktguarder J. Jansen nu niet te vertoogen. Voor het in te voeren penoiugstebal en het maken van kioskon ten dienste van do invordering der veemarktgolden werd / 500 uitgetrokken. Na discussie werd besloten den post voor opknapping der Raadszaal onz. te brengon op ƒ 500 en het volgende jaar te handelen in deu geest van het go3prokei door don heer dr. Bouma, n.l. de opknapping good te doen on aan een man van smaak op te dragon. Besloten werd aan het bestuur der stedelijko muziek- en zangschool op zijn adres uit do gemeentekas eon toelage van /1200 te verleenen, tot instandhouding van het stedelijk muziekkorps (vroeger het muziekkorps dor d.d. schutterij, dat ƒ5OO subsidie genoot). Hot korp3 behoudt do bestaande uniform der schutterij. De Raad wenscht echter eerst te vernemen hot aantal volksconcerten, dat de gemeento voor deze subsidio krijgt en verder de inrichting van het korps. Bij den post „onderzoek der land weerlichtingen" antwoordde de voorzitter op een desbetreffende vraag, dat Burg. en Weth. er voor zijn, om de gemeentelijke schietbaan aan het Rijk to verkoopen. Inzake de Woningwet deelde de voorzitter mede, dat verschillende terreinen door den gemeente-architect in kaart zijn of worden gebracht. Do post „bevolkingsregisters" werd met ƒ 100 verhoogd. De voorzitter achtte het wenschelijk dat deze registers geheel werden afgewerkt door den tijdelijk daarmede belasten klerk Faas, die daarvoor ƒlO per week geniet. De Raad vereenigde zich met dezo zienswijze. De post hoofdek" omslag werd uitgetrokken tot oen bedrag van ƒ63,000. Eindelijk werd de gemeente-begrooting, groot in ontvang en uitgaaf ƒ 399,648.95, voorloopig vastgesteld. De Raad heoft met algemeene stemmon besloten ƒlO te verleenen in de kosten van ©ene tentoonstelling op het gebied van gemeenteadministratie en secretariewezen, welke tentoonstelling in 1906 zal gehouden worden teAmsterdam. Idaarderadeel, 25 Oct. De Gemeenteraad heeft in zijn vergaderiug vau heden besloten de weg workers te verzokeren bij de Rijksverzekeringsbank. Ingewilligd werd een verzoek van don heer H. do Haan e. a. te Warga, om gebruik te mogen maken van een schoollokaal voor zangoefeningen. Aan A. Kasje to Warga werd op diens verzoek om subsidie voor een teekencursus ƒ25 toegestaan voor een jaar. Besloten werd op verzoek van U. P. Homstra e. a., om verbetering van de Nieuwe Sloot ondor Warga, de mondingen te te laten uitdiepen. Gunstig werd beschikt op een adres van T. J. Bouma te Grouw, om aan hem op te dragen de levering der schoolbehoeften over 1906. Ook werd besloten gevolg te geven aan enkele wenken van Ged. Staten ten opzichte van een ontwerp-politiereglement. Ongunstig werd beschikt op een adres deihoofden van scholen betreffende de regeling hunner jaarwedden. Voorloopig vastgesteld de begrootingen der armvoogdijen, dorpen en gemeente, de laatste met een uitgaaf van ƒ 75,519.30 en een ontvangst van ƒ45,829.30, zoodat het bedrag van den hoofdelijken omslag is bepaald op ƒ29,690. St. Arm a-P aroc h i e, 25 Oct. De volmachten van het waterschap „Het Oud-Bildt" vergaderden heden ter behandeling van de volgende punten. Na onderzoek van hunne geloofsbrieven werd besloten tot toelating van de heeren Th. Schuiling Jr., B. Tijmstra, W. H. Bierma en J. P. Schat, herkozen als volmachten on den heer E. J. Rienks, gekozen als volmacht. Besloten werd de jaarwedde van den bouwkundige van het waterschap met ƒ 100 te verhoogen en te brengen op ƒ3OO. De begrooting van het waterschap voor het dienstjaar 1906 werd vastgesteld in ontvangen uitgaaf met een gelijk bedrag van ƒ36,045. Op dezo begrooting komt o. a. voor: voor onderhoud van de zeewering ƒ 5900, voor het maken van eene nieuwe vaste brug bij do wed. G. Post te St. Jacobi-Parochie ƒ 2600, voor het maken van 3 wisselplaatsen in de Oudebildtdijkstervaart ƒ 500, voor het slatten van het westeinde der Westervaart te St. Jacobi-Parochie, het maken van eene opslagplaats enz. aan den Armdijk en het maken van een wisselplaats in de Westervaart bij het Wegje ƒ3725, en voor herstellingswerk aan de Pijp te Oudebildtzijl en het maken van een stel nieuwe sluisdeuren ƒ3OOO. Als ontvangposten zijn o. a. aangebracht een omslag over het kadastraal inkomen van 4 % en eene geldleening van ƒ5500. Op grond, dat de ligger van de onderhoudplichtigheid en het stemrecht van het waterschap moest worden herzien, had de vergadering te overwegen of de maatstaf, waarnaar het stemrecht wordt uitgeoefend, wyziging behoeft. Besloten werd aan Ged. Staten als uitslag van die overweging mede te deelen, dat, op grond dat de verkiezingen, welke met het stemrecht naar den thans geldenden maatstaf 'übben plaats gehad, niet de overtuiging h'V