Buitenlandsch Overzicht. 22 November. De koning van Denemarken is vau zijn bezoek te Berlijn teruggekeerd. Het feit, dat de koning werd vergezeld door zyn minister van Buitenlandsche Zaken en dat keizer Wilhelm de scholen expresselijk vrijaf gaf om hem een glorieuse ontvangst te bereiden, wijst erop, dat beiderzijds politieke beteekenis van eenig belang werd gehecht aan dit bezoek. Enkele groote buitenlandsche bladen geven dan ook blijk, dat de vraag, wat er tusschen Duitschland eu Denemarken viel te verhandelen, hen eenigszins intrigeert. Wij hebben er reeds de aandacht op gevestigd, dat de geschiedkundige betrekkingen tusschen beide landen nu niet juist tot een natuurlijke vriendschap moeten voeren. In 1864 de ontrukking van Sleeswijk-Holstein aan Denemarken, in 1871 de verscheuring door Pruisen van de belofte om de bevolking van Noord-Sleeswijk te laten stemmen over de vraag, tot welk land zjj ou behooren ; wanneer historische herinneringen de politiek beheerschten , zegt de Temps, dan zou de koning van Denemarken te Berlijn het woord hebben kunnen bezigen van den doge van Venetië bij een bezoek aan Versailles: „Wat me het mee3t verwondert, is, d»t ik hier ben". Ook de Londensche Daily Mail bespreekt het bezoek. De Berlijnsche correspondent van dit blad, één der meest bekende aankweekers van wantrouwen tegen de Duitsche politiek in Engeland, meldde, dat er iets gaande was, waarbij ook de Engelschen belang zouden hebben. Er zou een geheim verdrag zijn onderteekend, waarbij Duitschland waarborgen zou hebben gegeven voor Deuemarken's onafhankelijkheid, op voorwaarde dat Denemarken, in geval Duitschland in een oorlog werd gewikkeld, zou helpen om de Sond, den ingang van de Oostzee, voor vreemde vloten gesloten te houden. De Daily Mail neemt dat onvoorwaardelijk als waar aan en voegt er nog aan toe, dat van Duitsche zijde een pressie op Denemarken zou zijn geoefend door het voor te stellen, alsof Nederland op een dergelijke voorwaarde zou worden gedwongen, verplichtingen aan te gaan ten aanzien van de doorvaart door het Engelsche Kanaal. Wanneer werkelijk sprake was van iets dergelijks, zou Nederland ook wel eens goed mogen nadenken, wat het zou moeten doen, als Duitschland ook bij ons eens met zulke voorstellen aankwam. De woorden van de Nordd. Allg. Ztg., die verklaarde, dat Duitschland het voor de Germaansche cultuur geen nadeel acht, dat buiten het Duitsche Bijksverband een stamverwante kleine natie haar onafhankelijkheid behoudt, zou opgevat kunnen worden als een aanwijzing, dat inderdaad van Duitsche zijde sprake is van het geven van zekere waarborgen voor Denemarken's onafhankelijkheid , waarborgen, die Nederland dan wel eveneens zou kunnen verkrijgen. En met eenige phantasie zou men zelfs uit die woorden van de Norddeutsche óók kunnen lezen, dat, waar uitsluitend de cultuur wordt genoemd als een element dat niet geschaad wordt door de onafhankelijkheid der kleine buren, -de onuitgesproken bedoeling achter die woorden stak, dat iets anders dan de cultuur, de landsverdediging bijv. er wel door wordt geschaad , zoodat Duitschland op dat punt aanéénsluiting zou wenschen. In Denemarken nu, heeft zich in den laatsten tijd een sterke strooming geopenbaard om integendeel liever steun te zoeken bij Engeland —, gelijk van Fransche zijde ook aan Nederland wordt aangeraden. Georg Brandes on Peschke Koedt schreven verleden jaar bijna gelijktijdige artikelen, waarin zij zelfs een Engelsch protectoraat verkieselh'k verklaarden boven het Duitsche „corporalisme". De twee hoofdbladen van Copenhagen, Politiken en het Christelijk Dagblad, die het anders zelden eens zijn, stemden daar beiden mee in. Het is echter een feit, gelijk de Temps uiteenzet , dat het Deensche vorstenhuis een zekere toenadering, althans een persoonlijke, tot Duitschland, sedert lang heeft gezocht. De bezoeken, die keizer Wilhelm in 1888, dadelijk na zijn troonsbestijging en in 1890 aan den ouden koning Christiaan bracht, de vele latere ontmoetingen tusschen leden der beide vorstenhuizen, konden alleen een gevolg zijn van den wederzijdschen wensch daartoe. Toch gelooft de Temps, dat tusschen den wensch om uit een oogpunt van veiligheid goede relaties met Duitschland te onderhouden, en het verbinden der Deensche politiek aan de Duitsche nog een groote afstand is. Denemarken is altijd opzijn veiligheid bedacht geweest: zoo sterk mogelijk eigen verdedigingsmiddelen, maar tevens een voorzichtige neutraliteit tegenover alle groote mogendheden. Het is duidelijk, dat een verbond der drie Noorsche landen: Zweden, Noorwegen en Denemarken, waardoor men een gezamenlijk leger van 500,000 man en een gezamenlijke yloot van 30 pantserschepen en 100 kruisers en torpedobooten zou verkrijgen, wel het beste middel zou zijn, maar daar kan niet veel van komen, nu Zweden en Noorwegen zioh van elkaar verwijderden, al doet Denemarken ook zijn best om de goede relaties te herstellen, zegt de Temps. Men zou daaraan kunnen toevoegen, dat blijkens officieuse berichten Noorwegen zijn best doet om iets dergelijks terug te krijgen, als de vroegere Fransch-Engelsche waarborging zijner neutraliteit. Volgens een nota in de Kölnische zou ook Duitschland bereid zijn, daaraan mee te doen. Noorwegen schijnt dus niet te willen vertrouwen op eigen kracht en daardoor wordt Denemarken nog meer gedrongen om ook langs diplomatieken weg zijn positie te verzekeren. Maar evenals het zich daarbij vroeger heeft bepaald tot een evenwichtspolitiek, een politiek van goede relaties met allen, gelooft de Temps, dat het bezoek van den koning van Denemarken aan Berlijn ook nu geen verdere strekking heeft, dan van het onderhouden van goede betrekkingen, gelijk Denemarken die met Engeland of Frankrijk evenzeer wenscht. De Temps gelooft niet aan nauwere banden, die de Deensche koning met Duitschland zou a anknoopen,of zelfs aangeknoopt zou hebben. De Indêpendance Beige komt heden met kracht op tegen het standpunt waarop Engeland iv de Congoquaestie zich blijkens de jongste verklaringen van zijn minister van Buitenlandsche Zaken plaatst. Bij de gisteren gemelde ontvangst eener Engelsche deputatie van belangstellenden in den Congo door den minister heeft die deputatie gezegd, dat zij het Belgische volk buiten quaestie wilde laten; alleen koning Leopold is er bij betrokken. Die onderscheiding tusschen koning en volk in België, door den minister eveneens gemaakt, noemt het liberale Belgische blad nogal zonderling. De Indêpendance zegt, dat het duidelijk is, dat men zich in Engeland alleen voor den Congo interesseert, omdat men den eigen handel bevoordeeld wil zien. Waar de Engelsche minister Grey nu beweert, dat de volksbeweging in Engeland meer is van moreelen dan van politieken aard , herinnert het Belgische blad eraan, dat de vroegere conservatieve regeering zoowat hetzelfde zeide van de z. g. volksbeweging in Engeland over de positie der Uitlanders in Transvaal. Wat men in Engeland in deze zaak „publieke opinie" noemt, is een agitatie van hetzelfde kliekje uit Liverpool en andere fabrieks* en handelscentra, dat over de toestanden in Transvaal zoo „moreel" verontwaardigd was. Waar sir Edward Grey heeft gezegd, dat België vrij kan beslissen of het den Congo wil overnamen en dan geen moeilijkheden in zijn weg zal vinden, zegt het Belgische blad, dat de bestaande verdragen aan België evenmin recht van interventie geven ais aan Engeland. Met andere mogendheden te zamen hejlc men in 1885 aan koning Leopold de souvereiniteit verleend. Liet België zich verleiden om in te grijpen, dan zou Engelsche tusschenkomst juist rechtmatig worden. Reeds te voren kondigt de Engelsche minister aan, dat Engeland desnoods geheel alleen zal moeten optreden, wanneer de toestanden niet veranderen in den Congo. De Ind. leest daaruit, dat Engeland, wat er ook gebeurt, bepaalde, vooropgestelde eischen zal handhaven. In België zal men er dus in de eerste plaats op uit moeten zijn, de Engelsche bedreigingen van den Congo af te wenden. Koning Leopold heeft in den Congo een koloniaal rijk gesticht, dat in de toekomst is bestemd om België's bloei te verhoogen. België moet over dat erfdeel waken. Hoe het dat moet doen, zegt de Ind. Beige niet en over een toekomstige overneming van den Congo door België uit handen van koning Leopold loopt het blad ook voorzichtig heen. Graaf Pückler, de beruchteknuppelgraaf, schijnt zich te kunnen verheugen in da werving van bondgenooten onder .... do socialisten. Er schijnen auti-semieteu ouder de Duitsche sociaaldemocraten te schuilen, dat is gebleken te Dessau, waar — gelijk wij reeds hebben gemeld — de socialisten bij een pas gehouden verkiezing drie zetels in den gemeenteraad hebben verloren. Tot dusver waren te Dessau vrijzinnigen en socialisten bij verkiezingen samengegaan. Te hooge eischen der laatsten bij de verdeeling der zetels deden de vrijzinnigen zich terugtrekken van het bondgenootschap en zich verbinden met de liberalen. Een plaatselijk sociaal-democratisch orgaan nam daarop tegen dr. Cohn, den leider der vrijzinnigen, tegen den vroegeren bondgenoot dus, die Israëliet is, een stukje op van den volgenden inhoud: „Het anti-semietisme zal hier vasten voet krijgen en dat is natuurlijk. Ik was nooit een Jodenvriend, omdat alle Joden, die ik leerde kennen, in moreele waarde op één en denzelfden trap stonden. Ook zou ik het volstrekt geen ongeluk vinden, wanneer alle .Semieten hoe eer hoe liever door de Roode Zee terug gingen en bij die gelegenheid werkelijk zooveel water kregen te slikken als het heet, dat voor eenige duizenden jaren met de Egyptenaren het geval was! U zult mij wel niet betwisten, dat het voor ons geen schade was geweest, wanneer de zee destijds de „kinderen Israëls" had verslonden in plaats van de Egyptenaren, of in elk geval, wanneei' de Semieten aan gene zyde van den Jordaan waren gebleven". Het vrijzinnige Berl. Tagebl. feliciteert graaf Pückler met zulke vruchten fijner agitatie tot zelfs in de socialistische gelederen. Intusschen is het aan het licht treden van sluimerende anti-semietische neigingen in allerlei vorm en in allerlei kringen een toenemend verschijnsel, dat ernstige aandacht verdient. --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 22 November. Stadsnieuws. In de gisteravond , onder het voorzitterschap van den heer P. Peereboom, gehouden vergadering van de liberale kiesvereeniging is besloten tot wijziging van art. la , tweede lid, van het reglement der kiesvereeniging , luidende: „De vereeniging behoudt zich de vrijheid voor, bij eventueele herstemmingen ook candidaten van andere richtingen te steunen", te veranderen als volgt: „In bijzondere gevallen behoudt de vereeniging zich voor: 1. zich van het stellen van een candidaat te onthouden; 2. bij herstemmingen candidaten van andere richting te steunen; 3. bij verkiezingen van leden van den Gemeenteraad personen van andere richting tot candidaat te stellen." Hierna werden tot voorloopige candidaten voor de aanstaande verkiezing van een lid van den Gemeenteraad gekozen de heeren W. Fransen Jz. (r.-k.) en B. Hartelust (lib.) De verkiezing van een definitieven candidaat zal morgen (Vrijdag)avond plaats hebben, In de gisteravond, onder het voorzitterschap van den heer J. van der Molen Tzn., gehouden vergadering van de anti-revolutionaire kiesvereeniging „Nederland en Oranje" is besloten, om, in overeenstemming met het door de Koomschkatholieke kiesvereeniging genomen besluit, bij de aanstaande verkiezing van een lid van den Gemeenteraad geen candidaat te stellen, indien de liberale kiesvereeniging niet openlijk wenscht te steunen een candidatuur van de rechtsche partij. Zoo ja, dan vereenigt „Nederland en Oranje" zich met de candidatuur van den heer W. Fransen (R.-k.). Door Gedeputeerde Staten van Friesland is uitspraak gedaan op een bezwaarschrift van P. H. van der Veer te Oosterlittens, tegen de op 3 Nov. j.l. te Weidurn gehouden loting voor de nationale militie, op grond dat zijn zoon Hendrik op het inschrijvingsregister en dientengevolge ook op de daaruit opgemaakte alphabetische naamlijst staat vermeld als Hendrik van der Feer, terwijl hij, naar werd beweerd, zou heeten Hendrik van der Feer, en dat mitsdien de volgorde, waarin de lotelingen tot het trekken van een nummer zijn opgeroepen, onjuist zou zijn geweest. Op grond, dat nóch tegen het inschrijvingsregister, nóch tegen de alphabetische lijst binnen den bij de Militiewet gestelden termijn bezwaar was ingebracht en deze stukken bij de loting nu geheel moesten worden gevolgd zooals ook is geschied, is door Gedeputeerde Staten, met handhaving van de genoemde loting, het daartegen ingebracht bezwaar ongegrond verklaard. Een bericht, dat voor vele Friezen aangenaam zal zijn, is zeker de tijding, dat alle verschenen en nagelaten werken in proza en in rijm van Tjibbe Geerts bijeenverzameld zullen worden door zijn zoon W. A. van der Meulen met behulp van Waling Dijkstra en anderen. Alles zal worden overgezet in de tegenwoordige spelling van het Friesch. Het zal een boek worden vol verhalen, geschiedenissen , rijmen, liederen, voordrachten en lezingen, vroolijk en ernstig, vol humor en geest, precies zooals Tjibbe Geerts een en ander geschreven heeft in de jaren 1849-1906. De onderafdeeling „Leeuwarden en Leeuwarderadeel der V. P. N.' is voornemens op Zondag 25 en Maandag 26 November a.s. een onderlinge pluimveetentoonstelling te houden in de localen van den eierhandel, in de Baljeestraat alhier. --- Tramlijn Gorredijk-Steenwijk. Men schrijft ons: Het comité voor de totstandkoming eener stoomtramlijn van Gorredijk over Oldeberkoop en Noordwolde naar Steenwijk heeft, naar wij vernemen, van den minister van Waterstaat toezegging tot medewerking ontvangen, wanneer ook de betrokken provincies en gemeenten de noodige subsidie verleenen. Naar aanleiding hiervan heeft het comité zioh tot de Provinciale Staten van Friesland en Overijssel en debetrokken Gemeenteraden gewend om geldelijken steun. Uit goede bron vernemen wij, dat onderhandelingen zijn aangeknoopt met de Nederlandsche Tramweg-Maatschappij voor de exploitatie dezer nieuwe stoomtramlijn. Daar deze maatsohappij ook de ljjnen van het Drentsch- Friesch complex, waarvan de aanleg der verschillende lijnen wordt voorbereid, zal exploiteeren, en de lijn Gorredijk —Steenwijk zal aansluiten aan dit complex, koestert het comité alle hoop, dat dr onderhandelingen omtrent de exploitatie met de N. T. M. tot een goed einde zullen leiden. P^rlijn Gorredijk- Noordwolde - Steenwijk kan als eene uitbreiding beschouwd worden van het Drentsch-Friesche complex. Daar in de nabijheid van dit traject woeste gronden gelegen zijn, de groot-industrie van rieten meubelen ta Noordwolde grooten last en nadeel ondervindt van het gemis aan snelverkeer, daar zal de lijn Gorredijk—Steenwijk ook van groot nut kunnen zijn voor landbouw, nijverheid en handel. --- Provinciale Staten van Friesland. Voor de Dinsdag 11 December des middags te 12 uur geopend wordende winterzitting der Staten is thans de lijst van punten ter behandeling in die zitting verschenen. Op die lijst komen voor: Punten 1 — 12. Mededeelingen en berichten. 13. Voorstel van Gedeputeerde Staten tot wijziging van de begrooting der provinciale inkomsten en uitgaven, dienst 1906. 14. Voorstel van Gedeputeerde Staten tot wijziging van de begrooting der provinciale inkomsten en uitgaven, dienst 1907. 15. Voorstel van Gedeputeerde Staten omtrent de uitvoering in 1907 door de besturen van zeewerende waterschappen van werken voor welker uitvoering bijdragen uit de provinciale f mdsen kunnen worden verleend. 16. Voorstel van Gedeputeerde Staten omtrent de aanwending der onder hoofdstuk 11, afdeelirf IV, art. 15, der uitgaven van de provinciale begrooting, dienst 1907, uitgetrokken som van ƒ55,000, voor kosten van het gewoon onderhoud van kanalen, in onderhoud en beheer bij d* provincie. 17. Voorstel van Gedeputeerde Staten naat aanleiding van ingekomen verzoeken om verbetering te brengen in den waterstand van het kanaalpand Buitenstvallaat—Drachten en om te besluiten tot oprichting van een waterschap in die omstreken ter verbetering van den waterstand op de Noorder- en Zuiderdwarsvaart en de daarop uitkomende wateren. 18. Voorstel van Gedeputeerde Staten naat aanleiding van de opdracht tot het instellen van een onderzoek naar de kosten van verlichting der vaarwaters, die verlicht moeten worden, zal het varen bij nacht mogelijk zijn. 19. Voorstel van Gedeputeerde Staten op een verzoek van het gemeentebestuur van Kollumerland en Nieuwkruisland om subsidie voor de verbetering van de vaart van Kollum tot Kollumeroudzij]. 20. Voorstel van Gedeputeerde Staten tot het verleenen van provinciaal subsidie aan de gemeente Opsterland in de kosten van aanleg van een kunstweg op den zandweg Voorwerksbrug tot de provinciale grens en in aansluiting met de kunstwegen Bakkeveen — Siegerswoude— Ureterp ter eene en de Wilp—Marum ter andere zijde. 21. Verzoek van het dijksbestuur van het Oud-Bildt om een besluit te nemen, waarbij wordt bepaald, dat de rentebetaling en aflossing van geldleeningen van niet-gesubsidieerde waterschappen in Friesland door de provincie zullen worden gewaarborgd. 22. Voorstel van Gedeputeerde Staten op een adres van het departement Akkrum dei- Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, houdende opnieuw verzoek om aan zijne dep ar temen ts* school eene tegemoetkoming te verleenen in de exploitatiekosten dier school. 23. Voorstel van Gedeputeerde Staten tot overdracht om niet aan het Rijk van het aangekochte huis in de Korfmakersstraat te Leeuwarden. 24. Schrijven van Gedeputeerde Staten naat aanleiding van een verzoek van J. A. Collet en IJ. Boomsma, letterzetters te Leeuwarden, om den drukker van het provinciaal werk aan bepalingen betreffende minimum loon en maximum arbeidstijd te onderwerpen. 25. Missive van het comité voor een spoorweg van Stavoren naar de stad Groningen en naar Noord-Duitschland, begeleidende een kaart houdende aanwijzing der te volgen route en eenige nadere gegevens. --- De zaak le Fèvre de Montigny en de Geer. In zijn heden versohenen overzicht in het Hdbld. roert mr. Israëls aan wat hij noemt: ;,het zeer bijzondere en voor allen hoogst pijnlijke in de getuigenverklaring van den rechter van instructie." Zulk een verhoor, zegt mr. 1., doet vreemd aan in ons strafproces. Bij ons strafproces, zoo vervolgt hij, berusl alles op hotgeen op de openbare terechtzitting door de getuigen wordt verklaard, door de beklaagden wordt gezegd en uit de stukken wordt voorgelezen. Van daar die vele voorlezingen die de president in deze zaak zeer terecht doet houden van stukken waarover tusschen niemand geschil bestaat. Onze rechter, trouw aan da leer van het wettelijk en overtuigend bewijs, kent van een rechtszaak niets anders dan hetgeen hem op de openbare zitting is kenbaar gemaakt. Daarop alleen grondt hij zijn vonnis. Onze instructie van strafzaken is geheim. Zij dient om den weg te wijzen en om het bewijsmateriaal bij elkaar te zoeken, maar kan, reeda omdat zij geheim is, niet zelve tot bewijsmateriaal worden. Onze beklaagden zijn volkomen vrij de justitie wel of niet voor te lichten. Zij kunnen niet, zooals in Engeland , onder eede gehoord worden. Bekl. de G. heeft in dit proces tegenover getuigen eenige malen er op gewezen hoe tegenov«r uunne beledigde verklaring hü slechts zijn «teilige verzekering, maar niet de bewijskracht van een eed kon plaatsen. De wet verbiedt zulks. Wil een beklaagde blijkbaar onwaarheid •preken, herroept hij bekentenissen, zelfs die door hem op de openbare zitting al gedaan lijn, het staat hem vrij. De rechter zal bij het vellen van zijn oordeel weten hoeveel gewicht hij hecht tan de verklaringen van «lusdanigen beklaagde. Als men deze grondregelen van ons strafproces in het oog houdt, dan kan men slechts betreuren dat mr. Hijmaus in dit stadium van de zaak anders is opgetreden dan alleen om de identiteit der in beslag genomen boeken vormelijk vast te stellen. Deze get. toch is geen gewone getuige. 1 li| kent de zaak niet zooals de andere getuigen, ra «Ar alleen omdat hij als lid dezer Rechtbank met de instructie der zaak was belast, dus niet a's mensch, maar als rechter. De president heeft dit zeer fijngevoelig doen uitkomen. Alle getuigen die verschenen ziju, tot zelfs onze hoogste staatsambtenaren, tot zelfs een lid van ons hoogste rechtscollege, behandelt hij op geheel gelijke wellevende wijze , maar mr. Hijmans alleen kreeg beide malen dat hij voorkwam, een stoel om op de verhooging te zitten waar de Rechtbank zelve /.n. Dit leekende hem als een bijzonderen getuige , als »en lid van het college, dat het vonnis over deze beklaagden zal vellen. Nu hebbeu wij vóórdat het vonnis geveld, vóórdat de behandeling zelfs afgeloopen is, van dezen bijzonderen get. gehoord tegenover bekl. de Geer de uitdrukkingen „rakker" en „geslepen misdadiger zelfs geniaal. Dat bekl. de Geer daarover onthutst was, ten diepste gegriefd en tot tranen bewogen , is alleszins verklaarbaar. Wij hebben voorts dezen getuige hooren spreken van 198 verduisteringen die bekl. de Geer heeft gepleegd, en hij wordt vervolgd voor slechts 13 feiten. Uitdrukkingen derhalve die uiting gaven aan de vaste welgevestigde overtuiging van dezen get., ofschoon hier te lande getuigen bijna uitsluitend over met de zinnen waargenomen feiten en niet over hunne mctiungen eu opvattingen worden ondervraagd. Dat is zeer te betreuren. Des te meer omdat, naar ik van vele zijden hoorde, deze rechter van instructie in het algemeen, en in het bijzonder in de onderhavige zaak, met grooten tact, humaniteit en scherpzinnigheid is opgetreden, zoodat het incident van 1.1. Dinsdag moet worden toegeschreven aan het feit dat hier een rechter van instructie, wie dan ook, buiten zijne instructie, op de openbare terechtzetting optrad. Ons strafproces is geenszins onverbeterlijk, het is althans een stelsel dat logisch in elkaar ait, maar door de verschillen phasen der strafprocedure door elkaar te mengen, loopt men gevaar dat ook dat voordeel verloren gaat. Men vergete toch niet, dat het voor den president hoogst moeilijk is een getuige als een rechter van instructie in zijne verklaring te beperken. en ook deze is ecu mensch, die wel eens meer zegt dan hij eigenlijk heett willen zeggen. ---