Buitenlandsch Overzicht. 19 Mei. Zondag is een dag van hooge politieke oeteekenis voor België. Dan zullen de verkiezingen voor de Belgische Kamer plaats hebben, die ditmaal van bijzonder groot belang zijn. Vermoedelijk zal nu de worsteling om de meerderheid worden beslist. Jarenlang heeft zij geduurd en langzaam aan is de meerderheid van rechts afgebrokkeld. Een kwart eeuw is de rechterzijde regeeringspartij geweest. Maar nu kan daaraan wel eens een eind komen. Liberalen en sociaal-democraten, te zamen het linkerblok vormend, zijn vol moed op den goeden uitslag, terwijl de rechterzijde, die tot dusver alle aanvallen weerstond, zichtbaar vertrouwen heeft verloren in eigen kracht en geluk. En dat is verklaarbaar. In de vele jaren, dat zij regeeringspartij is geweest, heeft zij vrijwel het praktisch gedeelte van haar program ten uitvoer gebracht en idealen kent zij niet meer. De parlementaire actie van de laatste twee jaren heeft groote ontstemming tusschen de katholieken veroorzaakt. Vooral de militaire kwestie heeft daartoe bijgedragen en de regeering heeft haar ontwerp slechts er door gekregen met steun van een minderheid van katholieken en een meerderheid van liberalen en sociaaldemocraten. De ministerieele leuze van de katholieke concentratie, waarop het ministerie-Schollaert na den dood van minister Trooz is gevormd, heeft niet kunnen beletten, dat de oud- en jongkatholieken oppositie hebben gevoerd. Wel is waar is de katholieke eenheid de laatste maanden hervonden in de schoolkwestie bij de verdediging der vrije scholen, maar het is zeker, dat zij morgen aan den dag weer verloren gaat, als de herziening der kieswet aan de orde 'komt. Een tegenovergesteld proces heeft zich bij de liberale partij voorgedaan. Zij heeft langzamerhand baar eenheid herkregen. De gematigde liberalen en de radicalen, wier lange en hevige twisten geregeld het instandblijven van de katholieke meerderheid bevorderden, zijn 't thans volkomen eens over de verwezenlijking van een gemeenschappelijk program. En de belangrijkste punten daarvan, herziening van de kieswet en invoering van leerplicht, hebben den steun der sociaaldemocraten. Een liberale regeering zou dus op alle partijen der linkerzijde kunnen steunen, indien zij deze punten aan de orde stelt. De goede kans van de oppositiepartijen bij de aanstaande verkiezingen is bovenal het resultaat van de omstandigheden. Gedurende jaren is er ten plattelande een herleving van de liberale beginselen waar te nemen. Dat de herleving dier beginselen bij de verkiezingen zich niet duidelijker in cijfers uitte, vindt zijn oorzaak in het meervoudig stemrecht, waardoor het katholieke land in het voordeel komt tegenover de liberalen en socialisten van de groote steden en de nijverheidscentra. Voorts maakt het stelsel van evenredige vertegenwoordiging, zooals dat in België wordt toegepast, een belangrijke verplaatsing der politieke verhoudingen onmogelijk. Vandaar dat de wijziging in den stand der partijen slechts langzaam voortgaat. Sedert 1902 is de daling der katholieke meerderheid echter geregeld voortgegaan. Van 20 stemmen is zij in 1906 tot 12 en in 1908 tot 8 stemmen gedaald. Een bewijs dus van de herleving waarvan boven sprake was. De verbonden partijen van links zullen Zondag dus vier zetels moeten winnen om de ministerieele meerderheid ten val te brengen. Die verplaatsing van 8 stemmen is mogelijk. Van de 166 afgevaardigden ter Kamer moeten er 85 aftreden. Van die 85 behooren er 50 tot de katholieke, 23 tot de liberale en 12 tot de sociaal-democratische partij. Die 85 mandaten zijn verdeeld over de vijf provincies Brabant, Antwerpen, West-Vlaanderen, Namen en Luxemburg. De gang van zaken zou eenvoudig genoeg genoeg zijn, indien in de verschillende districten alleen de katholieke, liberale en sociaal-democratische lijsten worden ingeleverd. Maar in verschillende districten is dat anders. Te Brussel zijn er niet minder dan zeven lijsten. In andere districten, waar de oppositiepartijen te zwak zijn om elk met eigen candidaten uit te komen, hebben zij een gemeenschappelijke lijst ingediend. Opmerkelijk is, dat de zoogenaamde dissidente lijsten nergens door liberalen of sociaal-democraten zijn ingediend, wel door katholieken of christen-democraten. Te Brussel heeft echter de Vlaamsche beweging aanleiding gegeven, dat daar een zeer bijzondere lijst is ingediend. Zij is afkomstig van de Walen en bevat alleen namen van anti-flaminganten. Misschien zullen daardoor liberalen en sociaal-democraten eenige stemmen verliezen. Het groote aantal „kleine lijsten" is te Brussel van bijzondere beteekenis; niet omdat er zelfs eenige kans zou bestaan op verkiezing der daarop voorkomende candidaten, maar omdat de kansen der katholieken om een of meer zetels te verliezen er door toenemen. Immers in 1906 zegevierde de rechterzijde nog slechts met enkele stemmen meerderheid. Verdeelen die stemmen zich nu over de verschillende kleine lijsten, dan is het uit met de meerderheid. Het groot aantal nieuwe kiezers en dat van hen, die in 1906 nog slechts over één, nu over twee of drie stemmen beschikken, maakt het doen van voorspellingen moeilijk. Voorts heeft men rekening te houden met de toeneming van het anti-clericalisme. Dit blijkt vooral uit het aantal liberale stemmen te Brussel. In 1902 bedroeg dat daar 59,000 en 1906 was het tot 89,000 gestegen. Al is voorspellen dus een moeilijk en gevaarlijk werkje, er is toch wel iots over den vermoedelijken afloop der verkiezingen te zeggen. Namelijk: de verwachting, die de partijleiders en propagandisten zelf van den uitslag koesteren. De katholieken hopen hun zetels te kunnen behouden en er zelfs één te winnen van de sociaal-democraten te Kortrijk, maar men moet niet vergeten, dat zij zeer ernstig bedreigd worden te Brussel, Nyvel, Mechelen en Tiiielt-K_uss.la.ere. De liberalen hebben goede hoop vier zetels aan de rechterzijde te ontnemen, terwijl de sociaal-democraten vertrouwen op het behoud hunner zetels. Hun zetels voor Kortrijk en voor Brussel loopen eenig gevaar. In deze omstandigheden is «en versterking van de katholieke meerderheid niet waarschijnlijk. Een vermindering dier meerderheid houdt men algemeen voor mogelijk. Indien zij bijvoorbeeld nog een meerderheid van zes stemmen zou houden, wordt haar positie er nog moeilijker op dan nu met haar acht stemmen meerderheid. Maar de regeering zou zich met wat voorzichtigheid en handigheid wel staande kunnen houden. Indien de winst der liberalen twee of drie zetels bedraagt, hetgeen een verplaatsing van vier of zes stemmen tengevolge heeft, wordt de toestand der regeering onhoudbaar en voor het einde van het jaar zou men voor een ontbinding der Kamer staan. Wordt de hoop der liberalen verwezenlijkt en ontnemen zij vier zetels aan de rechterzijde dan staat de kamer op het doode punt. Ook in dit geval kan ontbinding niet uitblijven. In het allergunstigste geval krijgen de partijen van links eenige stemmen meerderheid. Zij zullen dan in elk geval de regeering op zich moeten nemen. Voor het eerst in de laatste 25 jaren zal dan een ministerie van de linkerzijde aan het bewind zijn. Doen of niet ? Dit is de vraag die de Pruisische nationaal-liberalen zich stellen. Wat doen of niet-doen, zal men vragen. Men zal het begrijpen als men hoort, dat deze vraag in betrekking met de kiesrechthervorming staat. De Pruisische nationaal-liberalen wankelen. Zullen zij zich nu bij de conservatieven aansluiten of zullen zij trouw blijven aan hun eerste opvatting en de zijde der oppositie houden? Den 26"> Mei zullen zij er over beslissen. Den volgenden dag zal het Huis van Afgevaardigden de beraadslaging over het Pruisische kiesrechtontwerp hervatten. Voor dien tijd moeten de nationaal-liberalen hun houding wel hebben vastgesteld. Dat zij dit slechts op het uiterste nippertje doen, bewijst reeds, dat zij in hun oppositioneele houding beginnen te wankelen. Het centrum heeft reeds eenige weken geleden het ontwerp in den vorm, zooals het door het Heerenhuis is aangenomen, onaanneemlijk verklaard. Voor de conservatieve bondgenooten is het ontwerp echter lang niet onaanneemlijk. Scheidt het centrum zich van de conservatieven af, dan zou de verleiding voor de nationaal-liberale partij zeer groot worden, om zich aan den kant van de rechterzijde te scharen en het zwart-blauwe blokte klooven. Blijven de conservatieven en het centrum het daarentegen eens, dan zullen de nationaalliberalen wel in hun oppositie blijven volharden. Hoe moeilijk hun dit is, blijkt uit enkele uitlatingen van de ,K 81 n. Z t g.", bet voornaamste nationaal-liberale blad. Nemen wij eens aan, zegt het blad, dat de partij de veranderingen, door het Heerenhuis aangebracht, aanneemt. Wat zouden de gevolgen voor de partij zijn? De geheele industrie zou haar dank weten en zou voor de nationaal-liberale partij bij de algemeene verkiezingen zoo krachtig opkomen, dat onder het nieuwe kiesrecht, dank zij de splitsing der grootere districten, eer een winst dan een verlies van mandaten ware te verwachten. Ook zouden al die kiezers weer nader tot de partij worden gebracht, die in de vruchtbare medewerking van de nationaal-liberale partij aan de staatszaken een aantrekkelijker bezigheid zien dan in een negatieve oppositie, die er toe kan leiden conservatieven en centrum dichter tot elkaar te brengen en de regeering te toonen, dat zwart-blauw de eenige mogelijke meerderheid is. Daarbij komt de overweging, dat allen, die in het Rijksdagkiesrecht het ideaal voor Pruisen willen erkennen, zich moeilijk voor de Maagdenburgsche besluiten kunnen verklaren maar veeleer aan de verderstrekkende eischen van het linksch-liberalisme hun stem zullen verleenen. Zij zullen dan tot de overtuiging komen, dat het algemeene, gelijke en geheime kiesrecht, waarvoor zij in geestdrift verkeeren, geen liberale maar een democratische eisch is, dat daarentegen het recht der persoonlijkheid, waarvoor het liberalisme opkomt, ook een verschillende waardeering van de kiezers in hun kiesbevoegdheid eischt. Intusscheu moeten wij niet verkeerd verstaan worden : ook wij hangen niet met ons hart aan het kiesrechtontwerp, zooals het onlangs uit het Heerenhuis is gekomen ; ook wij houden eraan vast, dat een kieswet in Pruisen de nationaal-liberale partij slechts dan kan bevredigen, als het de geheime en directe stemming en een rechtvaardige indeeling der districten bevat. Het blad betoogt dan, dat de partij haar geschiedenis trouw moet blijven en een middelpartij moet zijn, die de regeering in kritieke omstandigheden hulp moet verleenen. Die kritieke omstandigheden doen zich nu naar het oordeel van de -Köln. Ztg." voor. De nationaal-liberalen moeten zich niet in de democratie laten dringen. „Overigens — besluit het blad — wordt niets zoo heel gegeten als gekookt en juist de nationaal-liberale partij kan in alle kalmte des gemoeds wachten, totdat de kiesrechtsoep voldoende is afgekoeld en eerst toezien of anderen zich niet den mond daaraan branden". Het -li er lm er Tageblatt" dient het Keulsche orgaan op enkele punten van antwoord. De nationaal-liberalen staan immers niet voor de keuze het ontwerp van het Heerenhuis aan te nemen of zich in de democratie te laten dringen. Laat ze eenvoudig aan de Maagdenburgsche besluiten vasthouden. Dit is wel de minste eisch van politieke betrouwbaarheid, welke is te stellen, zegt dit blad. De nationaal-liberale „Badische Land es Ztg." waarschuwt met klem tegen de wankelmoedigheid der Pruisische nationaal-liberalen. Willen zij toch met de conservatieven samengaan, laten zij zich dan niet achter allerlei staatkundige frases verschuilen, maar eenvoudig erkennen, dat elke politieke arbeid zonder samenwerking met de conservatieven veel te gevaarlijk is en dat het ten slotte in de schaduw van de conservatieve burcht goed rusten is. En het blad wekt de Pruisische partijgenooten op niet alleen rekening te houden met plaatselijke en nationale belangen, maar met de ontwikkeling van de nationaal-liberale partij in geheel Duitschland. --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 19 Mei. Stadsnieuws. Hedenmorgen viel het 3-jarig zoontje van zekeren Bloemhof in de Oeverdwarsstraat alhier op den rand van een emmer. Met een zeer ernstige hoofdwonde werd het jongetje opgenomen. --- Nationale Bond tot steun aan miliciens. Gisteravond werd in de ,Klanderij" alhier gehouden de jaarvergadering der afdeeling Leeuwarden van den Nationalen Bond tot Steun aan Miliciens. Deze Bond, in het leven geroepen na de staking van 1903, toen veel miliciens hun betrekking kwijt raakten, stelt zich ten doel aan miliciens, die door den dienst werkloos zijn geworden , weder eene betrekking te bezorgen. Vereischte is dat de aanvrager een goed certificaat van den militairen chef en een goed getuigschrift van zijn laatsten patroon kan overleggen. Uit de ter vergadering gedane mededeelingen bleek, dat in het afgeloopen jaar weer eenige miliciens geholpen werden aan eene betrekking of aan een voorschot. De rekening en verantwoording van den penningmeester, met een saldo van / 48, ward goedgekeurd, terwijl tot bijwoning der jaarvergadering te Amsterdam werden aangewezen de heeren kapt. G. van Swigchem en mr. J. W. Tijsma. In het bestuur heeft, behalve de beide genoemde heeren, die respectievelijk voorzitter en penningmeester zijn, luitenant J. A. Kramp zitting als secretaria. --- Silvia Silombra. Zooals wij reeds mededeelden, zal mevrouw Julia van Lier—Cuypera met haar eigen tooneelgezelsehap aanstaanden Zondagavond eene opvoering — de 97* van dit seizoen 1 — komen geven van Silvia Silombra, het bekende tooneelspel van jhr. H. W. G. van Riemsdijk, door den schrijver opgedragen aan mevrouw van Lier, die dan ook met buitengewoon aucces den titelrol vervult. „'t Is een harer beste rollen, die van Silvia Silombra!" schreef de heer Lapidoth in de „Nieuwe Courant" in een uitvoerige bespreking, waarin hij vooral mevr. van Lier's bewonderenswaardige soberheid en hoogen smaak roemde. Over het stuk zelve schreef het „N. v. d. D a g" o. a. bet volgende: Jhr. A. W. G. van Riemsdijk heeft met Silvia's droef bestaan een belangwekkend gegeven gekozen. Het tooneelleven met alle •igenaardigheden heeft hij er omheen geweven. In de teekening daarvan is hij wel geslaagd. Het eerste bedrijf geeft het ons te zien, een malle tooneelmoeder, steeds den mond vol van vroegere, nooit behaalde triomfen, aan Silvia slechts trouw, als ze lekker eten en drinken en sigaretjes rooken kan op haar kosten ; — artiesten die kwaad van elkander en van critici spreken achter hun rug en bloemzoet zijn in hun gezicht, — een mededingster, vergaande van nijd; — een directeur, die buigt voor zijn sujetten, als ze, geld in het laadje brengen; — al die menschen bij elkander vroolijk en druk en mal doend, - ja, dat is Riemsdijk goed gelukt, en de finesse er van werd door het publiek best begrepen, En verder; Den geheelen avond is er veel, zeer veel gejuicht en gejubeld, waarvan voor een deel wel de oorzaak gezocht zal moeten worden in het uitnemende spel van mevrouw Julia van Lier-Guypers, vleiend en teeder in hare liefde, — gelaten in hare groote droefheid en fier tegenover valsche beschuldiging. Groot en geweldig was daar haar spel. Toen de armen trillend oprezen en het hoofd een fierheid aannam om te ontkennen en zij Renó nasnelde, maakte zij zulk een indruk, dat het publiek in een geweldig applaus uitbrak, evenals na het schoone spel van droefheid en van dood door mevr. Julia van Lier—Cuypers in het laatste bedrijf. --- Het Koninklijk bezoek aan Amsterdam. Voor de aubade, die op 27 dezer tijdens het bezoek van de Koninklijke familie te Amsterdam zal worden gehouden, zullen door de welwillende beschikking van den minister van Oorlog acht militaire muziekcorpsen medewerken bij van 't Kruys' Oranje-Nassau-cantate. Het groote koor zal 5500 _. 6000 dames en heeren, het kinderkoor ongeveer 3500 a 4000 kinderen tellen. --- Het beheer van Amsterdam's gemeentelijke electriciteits werken. Wij vernemen, dat namens het college van burg. en weth. aan de enquête-commissie, belast met het onderzoek naar het beheer der gemeentelijke electriciteitswerken, is medegedeeld, dat burg. en weth. aan de wenschen dier commissie willen tegemoet komen. Deze mededeeling, klaarblijkelijk bedoeld om het dreigend conflict tusschen burg. en weth. en de commissie te voorkomen, heeft grooten invloed geoefend op het besluit, gisteravond door de commissie genomen, waarvan heden een communiqué aan de pers zal worden verstrekt. Zijn wij wel ingelicht, dan is de commissie onder deze omstandigheden bereid, haar moeilijken arbeid voort te zetten. („Tel.") --- Het arbeidsconflict te Eindhoven. Voor de uitgeslotenen in de fabriek der firma Philips en Co. te Eindhoven is een steun-comitó gevormd, dat reeds ƒ5OOO heeft ontvangen. Besloten werd een coöperatieve gloeilamp-fabriek op te richten, waarin vele bemiddelde Eindhovenaars aandeelhouders zullen worden. Nader meldt men nog, dat de firma, geïrriteerd door een scheldend en schimpend optreden van een R.-k. vakorgaan, wenschte dat hare werklieden voor het lidmaatschap van den R.-k. Volksbond zouden bedanken, daar de bestuurderen van die arbeidersorganisatie geen verbetering in den toestand konden brengen, aangezien zij eerst na het verschijnen van het blad kennis droegen van den inhoud. De bestuursleden hadden verklaard niets over de redactie te zeggen te hebben. Daarom wordt slechts een eigen vakvereeniging door de firma getolereerd, zoodat geen buitenstaande elementen de verhouding van werkgevers en werknemers kunnen beïnvloeden. Zooals men weet, is door de bekendmaking van de firma Philips (gisteren onder onze telegrammen opgenomen) een groote steen des aanstoots voor de katholieke arbeiders uit den weg geruimd. --- Grieven van Amsterdamsche politie-agenten. In een vergadering van politie-agenten, welke te Amsterdam is gehouden naar aanleiding van de mishandeling aan twee hunner kameraden overkomen, kwam meer in het bijzonder ter sprake de bewapening. Van verschillende zijden gingen stemmen op om te verzoeken, dat de agenten van revolvers zullen worden voorzien. Voorts werd de noodzakelijkheid betoogd van uitbreiding van het aantal agenten, opdat meer manschappen tegelijk op de straat kunnen zijn. Wanneer de volgende week ook voor dat gedeelte der agenten, hetwelk thans in den dagdienst is, «en vergadering zal zijn gehouden, zal — zoo is het voornemen — het resultaat der besprekingen aan den burgemeester, als hoofd der politie, worden kenbaar gemaakt. --- Cholera te Semarang. De -Dcli Ct." bevat het volgend telegram dato 21 April uit Semarang: In de laatste twee dagen hebben zich 88 choleragevallen voorgedaan, waarvan 66 mee doodelijken afloop. Op sommige gedeelten heerscht de ziekte hevig. Het antwoord van den minister van Koloniën aan den afgevaardigde Bogaardt maakte te Semarang een pijn* lijken indruk. --- Versterkingen op Rottum. De „Ostfriesische Z e i tun g" berichtte eenige dagen geleden in allen ernst, dat de Nederlandsche Regeering het plan overweegt, op het eiland Rottum versterkingen aan te leg' gen, zooals die op het Duitsche eiland Borkum ter bescherming van den Eemsmoad zijn aanze bracht Het Nwsbl. v. h. N." maakt naar aanle.. ding daarvan het volgende grapje: Nu het toch in Duitschland bekend geworden is, dat we Rottum gaan versterken, kan het ook geen kwaad meer om mede te deelen, dat voor de verdediging van het eiland een nieuw systeem zal wordeaio practijk gebracht In alle stilte is de Rottumsche strandvoogd bezig de duizenden meeuwen en andere op het eiland nestelende vogels af te richten en ze al vast aan het geluid van vuurwapenen te gewennen. In oorlogstijd zullen ze dan dienst doea om den gezichtskring van de vijandelijke schutters ite verduisteren en op klassieke manier hun toilet in disorde te brengen. ---