Buitenlandsch Overzicht. 26 Juli. Nog talmt men in Frankrijk met de spoorwegstaking. Intusschen, het is er in het land reeds veel rustiger op geworden ; aan het uitstel der staking wordt meer en meer de beteekenis van afstel toegekend. En dat ook de Regeering heel wat kalmer over de zaak denkt, moge blijken uit het feit, dat de minister van openbare werken, Millerand, wien eindelijk de staking het meest ter harte gaat, kalmpjes ergens in de provincie zijn vacantie doorbrengt en de zaken laten waarnemen door minister Briand. Toch dient er langzamerhand wel een beslissing genomen te worden ln sake de Fransche stakingsplannen en de Regeeriog zou ook niets liever zien, dat dat er een oplossing gevonden zou kunnen worden. Maar hoe? Bekend is het, dat de Regeering vooral de oplossing tracht te vinden in het tot toegeven bewegen der spoorwegdirecties. Maar ook dat gaat maar niet „in een vloek en een zucht." Toch schijnt er verandering ten goede te verwachten te zijn. De „Petit J o urn al" publiceert n.l. een artikeltje, waarin gezegd wordt, dat „volgens uit goed-ingelichte politieke kringen ontvangen inlichtingen — men vermoedt het ministerie — de gesprekken tusschen den ministerpresident en de directeuren van verscheidene spoorwegmaatschappijen licht gebracht hebben in verschillende kwesties, die naar aanleiding van de spoorwegbeambten zijn opgeworpen. „Men had gesproken — heet het verder in de -Petit Journal" — van de weigering waarmede de maatschappijen hadden geantwoord op het voorstel in tegenwoordigheid van den minister-president en den minister van openbare werken de afgevaardigden te ontvangen van het Nationaal Syndicaat van Spoorwegbeambten en den Bond van stokers en machinisten. Deze weigering moet echter niet worden beschouwd als een soort van uitdaging van de maatschappijen, maar eenvoudig als een verlangen hun autonomie te bewaren, wegens de bijzondere arbeidsvoorwaarden bij elk van haar. „De maatschappijen zijn bereid gebleven evenals in het verleden te „praten" met de vertegenwoordigers van de verschillende vakorganisaties van haar net. Vroeger zonden de congressen van het Nationale Syndicaat aldus delegaties naar de maatschappijen. „In den laatsten tijd zijn aan P. L. M., Orleans, Nord, verschillende delegaties door de administratie ontvangen. „De bestudeering van sommige quaesties die _e spoorwegbeambten bezighouden is reeds een lind gevorderd. Zoo onderzoeken regeering en maatschappijen de middelen om ten aanzien van de terugwerkende kracht van de pensioenen maatregelen te vinden, die in het overgangstijdperk voldoening geven aan de belanghebbenden. „Men gelooft in politieke kringen dat wanneer deze maatregelen bekend worden het spoorwegpersoneel, dat een vijand ia van onvruchtbare agitatie, de ophitsingen van de leiders zonder weerklank laten zal." Uit dit artikeltje blijken twee feiten zonneklaar en wel, dat de maatschappijen niet van plan zijn te onderhandelen met de gedelegeerden van het nationale syndicaat der spoorwegbeambten , al doet het natuurlijk aan de eischen van het personeel niets af of door de directies met eigen personeel, dan wel met een commissie uit het gezamenlijk personeel van alle maatschappijen wordt onderhandeld. Ea in de tweede plaats blijkt er weder uit, dat de spoorwegmaatschappijen in Frankrijk er een eigenaardige politiek op na houden. Door salaris-verbeteringen n.l. tracht men een deel der beambten voor zich te winnen en daardoor af te houden van de gemeenschappelijke actie. Maar juist door deze opvattingen wordt de eigenlijke strijd, waar de staking om zou gaan, op een ander terrein overgebracht; immers de loonsverbetering en de gunstiger arbeidsvoorwaarden raken op den achtergrond en naar voren wordt geschoven het twistpunt aangaande de al of niet erkenning der gezamenlijke actie, de erkenning van het syndicaat En of dat twistpunt van genoeg belang zal blijken voor de beambten om er een staking voor op touw te zetten, valt te betwijfelen. De aanslag op den Spaanschen oud-minister Maura is voor den aangevallene betrekkelijk oog goed afgeloopen. Maura is licht gewond, maar te oordcelen naar berichten van ooggetuigen had het erger voor hem kunnen afloopen. Het schijnt, dat de politie er op verdacht is geweest, dat vroeg of laat Maura het wel eens zou moeten ontgelden en men had dan ook voor zijn reis naar Barcelona uitgebreide maatregelen genomen; zoowel de straten in de stad, waarlangs Maura zou rijden als het station en de trein zelf werden zeer scherp bewaakt. De oud-minister-president heeft waarschijnlijk het leven te danken aan z^ne nicht, die, eveneens ter verwelkoming aan het station aanwezig, den aanvaller na het eerste\ schot heeft aangegrepen; de moordenaar was toen niet in staat in de juiste richting te mikken. Dit is de derde maal, dat op Maura een aanslag gepleegd wordt. In 1904, tijdens zijn verblijt' met den koning te Barcelona, trachtte een anarchist hem in zijn rijtuig te doorsteken. Een jaar later werd op zijn coupé geschoten, toen hij zich per trein naar Alicante begaf. De thans opgeloopen verwonding moet zeer licht zijn; de geneesheeren hebben echter eenige dagen van rust voorgeschreven. De moordenaar Roca heeft verklaard, dat het geenszins in zijne bedoeling lag den oud-minister te dooden; de aanslag moet — volgens hem altijd — meer opgevat worden als een soort „waarschuwing", meer in de beteekenis van „een zachte wenk" om niet verder op het pad van de politiek door te gaan. Maar m alle geval ging met deze waarschuwing een wraakneming gepaard ; de moordenaar moet, volgens het „ J o u r u a 1", bekend hehben, zich op Maura te hebben willen wreken, wegens het laten fusilleeren na de Juli-troebelen van een zijner kennissen, Clemente Garcia, gevangen genomen wegens het dansen op straat met een der normenlijken, door het volk uit een geplunderd gehaald. Garcia wordt door iedereen beschouwd als een ongelukkige zinnelooze. Een medeplichtige heeft Roea niet gehad; hij handelde uit eigen beweging en was geen lid van een geheim bondgenootschap. Dit neemt echter niet weg, dat de reactionaire bladen de socialisten voor de daad verantwoordelijk stellen en in het bijzonder den socialistenleider Iglesiaa. Volgens het , J o u r n a 1" heeft Roca tijdens zijn verhoor een poging tot zelfmoord gedaan. Hij bracht zich met een op de tafel van den rechter van instructie liggende schaar een wonde aan den bals toe. De pers keurt over het algemeen in scherpe bewoordingen den aanslag af. De „lm pare hal", een van Maura's grootste politieke tegenstanders, schrijft: „Wij kennen nog niet de redenen, welke tot de daad geleid hebben, maar het feit op zichzelf is voldoende om den moordenaar te veroordeelen. Welke ook de aanleiding zij, geen enkele verzachtende omstandigheid kan ons beletten te spreken van een schandelijke misdaad." Wij hebben gisteren in ons buitenlandsch overzicht het oordeel vermeld, dat Gaston Riou geveld beeft over het modernisme. „Het harde oordeel van dezen Franschman — zegt de „Köln. Ztg" - zal niet nalaten bij de voorstanders van het modernisme bevreemding te wekken en een voorbarig gevoel van triomf bij de tegenstanders van die beweging. Het moge waar wezen, dat deze groote beweging, die aan geen grenzen van een bepaald rijk gebonden, zich al geruimen tijd heeft geopenbaard en nochthans in uiterlijke gevolgen van geen groote belangrijkheid is geweest. Het wil ons echter toeschijnen, dat Gaston Riou — de aandacht inzonderheid schenkend aan de toestanden in Frankrijk — te veel het oog gericht heeft op de gevolgen naar buiten en daardoor voorbijgezien heeft den grooten en geweldigen invloed, welke de modernistische strooming op het geestelijk leven van de 20* eeuw heeft uitgeoefend, een meer innerlijken invloed, die eerst later zich naar buiten toe zal openbaren evenals zandkorrels den tijd moeten hebben, onzichtbaar in den grond verborgen, te ontkiemen, tot volle wasdom gekomen, en een rijken oogst op te leveren. Het modernisme is geen revolutionaire beweging, geen sociale bewegingj, welke berekend is op succes bij de groote massa en men moet daar dan ook niet van verlangen, dat het binnen enkele dagen een heel leger van arbeiders en woordvoerders op de been zou kunnen brengen om zijne ideën in parlement en politiek te kunnen verdedigen. De vertegenwoordiging van bet individueele principe op het gebied der religie bezit zulk een teedere innerlijkheid, dat zij alleen onzelfzuchtige aanhangers maar geen egoïstisch aangelegde baantjesjagers aantrekt. Maar boe teeder deze innerlijkheid ook moge wezen, zij is daarom nog niet met zwakheid verbonden; integendeel gaat er van haar een kracht en sterkte van bijzondere eigen-aardigheid uit. Hoe krachtig de modernistische beweging is valt wel het best af te leiden uit de vrees, welke de geestelijkheid voor haar beeft, een vrees, die zich uit in het met allerlei middeleouwsche middelen bestrijden der modernisten. Ex-communicatie, index, syllabus, bullen, breves en encyclieken, dat zijn de wapenen, waaraan het zoo zwak uitziende lichaam van het modernisme gedurende langen tijd reeds blootstaat zonder dat zij nog bij machte waren de sterke ziel er van te dooden. Wanneer Gaston Riou bij de mannen van het modernisme het apostelschap mist, dan begrijpt hij niets van het principe der gansche beweging, dat evolutie er geen revolutie verlangt en bovendien ziet hij voorbij, dat in de rijen dezer mannen naast zwijgende duiders ook moedige aanhangers staan, die voor geen uiterste consequenties terugdeinzen. Professor Schnitzer, die onlangs zijn opzienbarend werk „Heeft Jezus het pausdom gesticht ?" gepubliceerd heeft en met de op«nlijke ontkenning van deze vraag de banvloek als het ware tot zich geroepen heeft, hij toch mag zeker als een der moedigste modernisten tan Duitschland worden erkend. De woorden, waarmede Schnitzer. twee en een half jaar geleden, zijn lessen aan de Münchener universiteit besloot — lessen, wier bijwoning den katholieken studenten verboden was — waren niet alleen een bewijs van mannelijken moed , maar zij sloten tevens een troost voor de toekomst van het modernisme in zich: „Niet ontmoedigd, gebroken noch gebogen zien wij de toekomst te gemoet: strijd en storm zij onontbeerlijk waar het oude en het nieuwe met elkaar in botsing komt. De toekomst behoort aan het nieuwe. Jezus was ééns een nieuwe Meester, ook Paulus wedervoer ergernis en tegenstand. Om zyn kritische onderzoekingen van den Bijbel werd Simon hevig bestreden. Maar voet voor voet moest de Kerk tegeven.... Wij leven onder ernstige tijdsomstandigheden. Een ontzaggelijke religieuse omwenteling is in voorbereiding. Een religieuze lente gaat door het land. leder professor moet tevens een „Confessor/ zijn, die met heel zijn persoon instaat voor wat hy zegt" Zoolang — aldus besloot de „KCln. Ztg." haar betoog — zulke woorden en daden de kracht van het modernisme vertolken, is er nog geen reden het bankroet van het modernisme vaat te stellen. --- BINNENLAND LEEUWARDEN, 26 Juli. Stadsnieuws. In een heden gehouden buitengewone openbare terechtzitting van het Gerechtshof alhier zijn beëedigd de heeren mrs. J. J. Croles, als rechter in de Rechtbank te Leeuwarden, en P. W. J. Bijnen, als substituut-officier van Justitie bij de Rechtbank te Winschoten. Op 8 Augustus a.s. zal alhier de derde jaarvergadering van vrijzinnige christen-socialisten— de zoogenaamde Blijde-Wereld-dag — worden gehouden. Hedenochtend is jhr. G. v. S. van 's Gravenhage naar de bijzondere strafgevangenis alhier overgebracht tot het ondergaan van 6 jaar gevangenisstraf, hem opgelegd wegens het dooden van mevrouw Waller op haar uitdrukkelijk en ernstig verlangen. --- Jacht omgeslagen. Hedenmorgen gebeurde op de Kruiswaters bij Wartena een ernstig ongeluk , dat gelukkig nog al goed voor de betrokkenen is afgeloopen. De brievenbesteller de J., van Leeuwarden, was met zijn vrouw en drie zoons een watertochtje gaan maken met een jacht. Op de Kruiswaters gekomen, wilde men achter een daar passeerende motorboot heen loopen; men bemerkte echter niet, dat de motorboot een sloep op sleeptouw had. Nauwelijks had men het roer omgeworpen of het jacht sloeg over den kop; het vaartuig was n.l. in aanraking gekomen met de lijn, gespannen tusschen de motorboot en de sloep. De oudste zoon sprong in de sloep over, doch de andere opvarenden vielen te water. Onmiddellijk draaide de motorboot bij en de bemanning slaagde er in de drenkelingen te redden. Deze werden opgenomen in de kajuit, van droge kleeren voorzien en naar Leeuwarden gebracht. --- De kermis. Dr. Klaus. Voor een uitverkocht „huis" gaf de Nederlandsche Tooneeivereeniging gisteravond het bekende blijspel „Dokter Klaus". De opvoering van het artistieke gezelschap was tot in de puntjes verzorgd, terwijl met groote toewijding gespeeld werd. De heer Louis de Vries was in de titelrol schitterend; menigmaal werd als 't ware het spel onderbroken door het uitbundig applaus bij open doek. Naast hem waren in goede conditie de heer van Warmelo, de dames v. d. Horst —v. d. Lugt Melsert en de Boer van Rijk ; van de andere actrices en acteurs mag dit eveneens worden gezegd. Ook deze opvoering zal in allen deele een aangename herinnering achterlaten. Hedenavond neemt de Nederlandsche Tooneelvereeniging van de Leeuwarder kermis afscheid met „Ghetto". --- Fryske tael- en skriftenkennisse. De 70ste algemeene vergadering van het „Selskip for Fryske tael- en skriftenkennisse" zal 30 Juli alhier gehouden worden. De agenda bevat onder meer: Voorstellen van het hoofdbestuur : a. den heer Johan Winkler te Haarlem te benoemen tot eerelid; 6. dr. W. A. Craigie te Oxford te benoemen tot buitengewoon lid. Voorstellen van den heer N. Canne te Amsterdam : o. de algemeene vergadering voortaan te houden op een der Christelijke feestdagen; o. zooveel mogelijk te zorgen dat verslagen van kritevergaderingen, in de Friesche taal geschreven, aan de Friesche pers worden toegezonden ; c. aan het hoofdbestuur op te dragen te onderzoeken of het niet mogelijk » de kriten bulten Friesland te m»ken fbt kntea ▼«_ bat Selskip. De Selskipsdei zal dit jaar op 24 Aug. te Grouw gehouden worden. De heeren C. Wielsma te Grouw, P. Wilhelmij en J. v. Dijk te Leeuwarden treden af als leden van het hoofdbestuur. De laatste stelt zich niet weder herkiesbaar. --- De burgemeester van Bolsward. Het bericht in de „Maasb.", dat de Roomschkatholieken te Bolsward pogingen aanwenden om een Roomschen burgemeester benoemd te krijgen, heeft, naar men uit die plaats aan het „N. v. d. D." meldt, groote bevreemding gewekt wegens de daarbij aangevoerde gronden. De stad Bolsward telt namelijk ongeveer 7200 inwoners, van welke omstreeks % roomschkatholiek zijn. Van de 13 leden van den Raad behooren 4 tot de Roomsch-katholieken, 4 tot de anti-revolutionairen, 2 tot de christelijkhistorischen en 3 tot de liberalen. Er is nu sprake, dat vanwege de protestanten een contra-adres in zake het vacante burgemeestersambt zal worden verzonden. --- Een belangrijk wegaanlegplan. In „de Kampioen" van 24 Juni 1910 komt het volgende bericht voor: „De wegen-commissie heeft namens den A. N. W. B. een bedrag van f 500 aangeboden aan het gemeentebestuur van Stavoren, als bijdrage in de kosten van aanleg van een grintweg van Stavoren naar Warns. De aanleg van dezen weg toch is van zeer groot algemeen belang te achten. Geschiedt de toegang van uit Stavoren naar de provincie Friesland tot nog toe langs een vrij grooten omweg over Laaxum — Mirns of over Molkwerum langs den verharden zeedijk, waar behalve de wind talrijke hekken het den toeristen waarlijk niet gemakkelijk maken, de weg Stavoren — Warns zal een directen en veel korteren toegang geven tot de provincie. De lengte van den aan te leggen weg bedraagt ± 2SOO M., de breedte ± 7 M., de globale raming van kosten f 18,000. Hierin dragen het Rijk en de provincie Friesland ieder voor yt gedeelte bij. Behalve de bijdrage van den A. N. W. B. moet nu verder door belanghebbende naburige gemeenten en particulieren het restant bij elkaar worden gebracht. Een groot gedeelte is reeds toegezegd." Het volgende kan bier nog aan worden toegevoegd: Het tot stand komen van dezen weg is niet alleen van groot belang uit een algemeen toeristisch oogpunt, maar ook voor het meer beperkte verkeer in den Zuidwesthoek. Dit deel van Friesland n.l. heeft drie hoofdwegen, t w.: één naar Heerenveen, één naar Sneek en één naar Stavoren. De eerste twee voldoen aan alle redelijke eischen, die men aan een goeden weg mag stellen; de laatste vraagt dringend verbetering. Het bedoelde plan nu kan die aanbrengen. Het is dan ook zeer te wenschen, dat de meest belanghebbende gemeenten, n.l. Stavoren, Hemelumer Oldephaert en Noordwolde en Gaasterlaud, en vermogende particulieren zoodanige bijdragen zullen toestaan, dat de aanleg van dezen belangrijken weg weldra verzekerd zij. --- De oudermoord te Lochem. Men meldt ons uit Zutphen: Omtrent den moord door M. B. op zijn vader en moeder te Lochem gepleegd kunnen we nog het volgende mededeelen .* Toen de deur van de woning door een smid was geopend, zag men bij de trap het lijk van den ouden man achterover in de gang liggen, geheel en al bebloed. Hij had drie steekwonden in de keel, wonden in 't gelaat, terwijl de hersenpan blijkbaar met een bijl was ingeslagen ; men vond althans een met bloed bedekte bijl, die door de Justitie in beslag is genomen. Verder werd in huis geen wapen gevonden waarmee de steekwonden zijn toegebracht Bij het onderzoek dat de burgemeester instelde bleek, dat de oude man Zondagmorgen eerst nog naar de kerk was geweest Om halfacut teruggekomen, heeft hij eerst nog zijn overjas uitgedaan en volgens 't godsdienstig gebruik, de gebedsriemen op de gebruikelijke plaats gelegd in de achterkeuken; daar schijnt zijn zoon hem te hebben aangevallen, worstelend zijn ze door de gang gegaan , wat men zien kan aan de talrijke bloedsporen op den muur, en onder aan de trap heeft de zoon toen zijn vader ver■aflak van de vrouw lag op het bed in de slaapkamer. Zij was in nachtgewaad. Zn schynt in den slaap te zijn overvallen, althans zy lag n gewone slapende houding met opgetrokken toegebracht en een in den pols. Door het vele bloed dat het lijk al een etmaal bedekte, was lii nagenoeg onherkenbaar. Aan haar lijk was niet te zien dat hier een worsteling was voorafgegaan. Na het plegen van de daad heeft Mareus zijn beste kleeren, die hij bij 't plegen van de daad droeg, uitgetrokken, zelfs schoenen en sokken voor andere verwisseld en in een oud pakje ging hij naar 't station om met den trein van halftien naar den Haag te gaan. De verslagenen zijn genaamd Abraham 8., 70 jaar en Jette C., 69 jaar. De man was agent in linnen en katoen en tevens belast met het rabbinaal toezicht in de coöp. zuivelfabriek „De Cloese". De vrouw stamt uit een deftige joodsche familie. De begrafenis van beide slachtoffers zal hedennamiddag 5 uur plaats hebben. Uit Scheveningen wordt ons gemeld: Ten Noorden van Scheveningen werd door een kind een briefje in een hoed gevonden, waar doorheen een wandelstok was gestoken. Het briefje was afkomstig van B. en behelsde: „Hier heeft zich verdronken Marcus B .... uit Lochem, na onder veel moeite zijn studie volbracht te hebben en thans zijn lieve ouders heeft kunnen steunen, maar hen in een waanzinnige vlaag van het leven heeft beroofd en deze gebeurtenis niet kon overleven." Het briefje behelsde voorts het verzoek om van het gebeurde kennis te geven aan den burgemeester van Lochem. Omtrent den dader van het vreeselijk misdrijf vernemen we nog het volgende: B. heeft zijn opleiding genoten aan het Nederlandsch Israëlietisch Seminarium, alwaar hij zich een bijzonder intelligente leerling toonde, zoodat hij zoodra de gelegenheid zich voordeed, zich de voordcelen wist te verwerven verbonden aan een aan dit instituut verbonden legaat, hetwelk hem in staat stelde in het buitenland op onbekrompen wijze zijne studiën te kunnen voortzetten. Hij vestigde zich in Hongarije en legde zich met een waanzinnigen ijver op de studie toe, welke hem de hoogste graad in de Joodsche godgeleerdheid, de z.g.n. More zou moeten verschaffen. Hij werkte dag en nacht en werd hetgeen zijn vrienden voorzagen plotseling zeer ernstig ziek. Hierop werd B. naar Weenen vervoerd, alwaar hij geruimen tijd tot herstel zijner geschokte gezondheid verpleegd werd. Hierna wilde hij niet meer studeeren, althans niet meer voor het door hem beoogde doel, omdat het hem gedurende zijn verblijf in de Weensche kliniek gebleken was, dat hij te veel van zyn geestvermogens gevergd had. Het schijnt dat dit verblijf in Hongarije van blijvcnden krenkenden invloed op een deel der geestvermogens is geweest. Te Amsterdam teruggekeerd, legde hij het staatsexamen af, na ook nog het examen voor de hulp-akta en later voor hoofdonderwijzer met succes te hebben doorstaan. Daar trachtte hij door lesgeven in zijn onderhoud en iv een deel van het onderhoud zij her ouders te voorzien. Hij kenmerkte zich als zeer zenuwachtig te zijn en blijk te geven van overspanning. Toen hij de eerste maal, mede ten gevolge van deze overspanning voor een examen niet slaagde, moest hij wederom tengevolge hiervan herstel zijner gezondheid te Lochem zoeken, leefde zeer teruggetrokken en het schijnt dat hij met moeite in zijn onderhoud kon voorzien. Niet lang geleden trachtte hij nog een betrekking als godsdienstleeraar in de gevangenis te krijgen, doch ook deze hoop werd niet verwezenlijkt. (Zie tel.) ---