Buitenladsch Overzicht. 6 Maart Nu Delcassé weer zitting in het nieuwe Fran- Bche kabinet heeft genomen, wordt meer dan anders de geschiedenis van zjjn val in 1905 uitgepluisd. Door verschillende bladen en in verschillende kringen is de meening verspreid, dat Delcassé door Duitschlands toedoen ten val is gebracht. Delcassé heeft deze voorstelling der gebeurtenissen zooveel mogelijk bevorderd. Thans komt de „F iga r o" — geen vriend van den nieuwen minister van marine — de geschiedenis van Delcaseé's val der waarheid getrouw verhalen. Nooit, betoogt het blad met nadruk, heelt de Duitsche regeering bij de Fransche slechts de geringste toespeling op de persoonlijke politiek van Delcassé gemaakt. Het vermoeden, dat de toenmaals regeerende mannen, toegevend aan een eisch van het buitenland, een minister zouden hebben opgeofferd, is voor deze mannen evenals voor Frankrijk ten hoogste beleedigend. Als Delcassé opgeofferd is, dan geschiedde dat uitsluitend in het belang van den vrede voor Frankrijk. De „F i g a ro" vertelt nog eens uitvoerig het verloop van den gedenkwaardigen ministerraad van 6 Juni, waarin Delcassé tot aftreden werd genoodzaakt Deze ministerraad zal nog lang in herinnering blijven bij de ministers, die deel uitmaakten van het met patriottische wijsheid door den heer Rouvier bestuurde kabinet. Zij waren allemaal aanwezig. De Kamers hadden daags te voren de vergadering weer hervat, die door het bezoek van koning Alfonsus aan Parijs waren geschorst. Zij verwachtten in groote opwinding den afloop van dit bezoek om besluiten in verband met de buitenlandsche politiek te nemen. Men had n.l. den 31en Mei gedurende de Parijsche feestelijkheden vernomen, dat de Bultan van Marokko, die daarbij een wensch van graaf Tattenbach (den Duitschen gezant) volgde, aan Saint-René Taillandier (den Franschen gezant) had medegedeeld, dat de Fransche voorstellen aan het oordeel eener conferentie van alle onderteekenaars van het verdrag van Madrid zouden worden onderworpen. Den volgenden dag werd bekend, dat Duitschland zich in beginsel met een dergelijke conferentie kon vereenigen. Dat was de volledige nederlaag van onze diplomatie, die sedert jaren alles aan de Marokkaansche politiek had opgeofferd. Om in zijn Marokko-politiek de vrije hand te hebben, had Delcassé Tripolis aan Italië en de Marokkaansche Noordkust aan Spanje overgelaten. Ten gunste van Engeland vad hij door de overeenkomst van 8 April 1904 van onze positie in Egypte en van al onze rechten op dit land afstand gedaan. Tegelijkertijd had hij onze aanspraken op de visscherij om New-Foundland alsmede onze belangen in Afrika van de Kaap naar Kairo opgegeven. En nu stootte zijn onderneming eensklaps op den krachtigen en formeelen tegenstand van Duitschland, dat hij, naar eigen snorkende verklaring, had vereenzaamd en dat met het oog op zijn handelsbetrekkingen in de Middellandsche Zee de rollen omkeerde en zonder acht te geven op onze overeenkomsten, op handhaving van den ouden toestand in Marokko stond. Zoo was de geheele politiek van Delcassé door de gebeurtenissen gelogenstraft. Zou men op het denkbeeld van een conferentie ingaan? De conferentie was toch verzonnen door den rijkskanselier v. Bülow. Als de conferentie niet plaats heeft, had prins Radolin officieel verklaard, dan moet u weten, dat wij achter den sultan staan. De Marokkaansche kwestie was aldus een Duitsche kwestie geworden. Een weigering der conferentie beteekende den oorlog. Dit verklaarde Rouvier aan de ministers, die allen diep onder den indruk dier woorden kwamen. Vooraf had hy een beknopte schets van den toestand gegeven, waarin het land tengevolge van het mieiukken der buitenlandsche politiek, was geraakt. Daarop gaf hij het woord aan minister Delcassé, die stilzwijgend de uiteenzetting van Rouvier had aangehoord. De minister van buitenlandsche zaken toonde zich in zijn verdediging zoo intransigent mogelijk. Hij deed geen enkele poging om de gevolgen van zijn handelingen minder zwart af te schilderen. Hij trok er in tegendeel de consequentie uit, dat Frankrijk ingeen geval aan de conferentie zou deelnemen. Het was onmogelijk, zeide hij een derde mogendheid te betrekken bij de overeenkomst met Engeland waardoor Frankrijk vrijheid van handelen in Marokko had gekregen. En hij voegde er aan toe, dat zekere mededeelingen uit Londen hem veroorloofden de mogelijkheid van de onderteekening eener militaire overeenkomst met Engeland in het vooruitzicht te stellen en dat deze overeenkomst beide landen tegen alle dreigementen van Duitschland zou beveiligen. Dit is het middel — zeide hij — om alle moeilijkheden uit den weg te ruimen, voorzoover die moeilijkheden niet slechts denkbeeldig zijn. Zonder zelfs op den aard van zulk een overeenkomst in te gaan, betoogde ministerpresident Rouvier, dat het op 't oogenblik van het totstandkomen der overeenkomst tot een uitbreken van den oorlog kon komen, omdat Dnitschland daarin een onmiddellijk tegen zich gerichte onderneming kon zien. Het zal die overeenkomst als een rechtstreekschen aanval beschouwen en er een casus belli van maken. Deleassé gaf toe, dat men inderdaad met dit geval rekening moest houden, zooals hij ook trouwens had gedaan; met den steun van Engeland kunnen wij — aldus Delcassé — alle mogelijkheden afwachten, zelfs een oorlog met Duitschland. De indruk dezer woorden werd nog grooter, doordat Delcassé door zijn verklaring feitelijk erkende, dat de sedert drie jaren door het ministerie Combes-Delcassé-André-Pelletan gevoerde politiek op den oorlog had aangestuurd. Daarop wendde Rouvier zich tot den minister van oorlog, Berteaux, om diens meening over de mededeelingen te vernemen. Berteaux betoogde met vuur, dat men aan dergelijke mogelijkheden niet mocht denken; wij zijn niet gereed, in geen geval mogen wij den oorlog wagen. Daarna gaf hij inlichtingen over onze krijgstoerustingen en strijdkrachten, waaruit bleek, dat hij gedurende de vier maanden na het aftreden van minister André zich ernstig met den toestand had bezig gehouden. Het ministerie Combes-André had alles in de war gestuurd en men moest in de eerstvolgenden maanden een 200 millioen uitgeven om de ontbloote grens weder naar behooren te kunnen dekken. Deze mededeeling was zoo afdoende, dat minister Rouvier van het stellen van verdere vragen afzag. Delcassé bleef desniettegenstaande bij zijn meening en betoogde, dat de toestand nooit gunstiger was geweest. Men behoefde niet voor de mogelijkheid van een oorlog terug te schrikken. En in elk geval moest men een conferentie weigeren. Ditmaal hoorden de overige ministers hem met minder verbazing toe; zij wisten nu wat hun plicht was. De ministerpresident verzocht daarop zijn ambtgenooten hoofd voor hoofd hun meening te zeggen over het weigeren of het aanvaarden der conferentie. Eenstemming verklaarden zij, dat het voorstel van Delcassé onaanneemlijk was; de conferentie moest worden aanvaard. Na de stemming stond Delcassé onmiddellijk op, verklaarde, dat hij zijn ontslag nam en verliet de zaal. De „F i g a r o" besluit haar beschouwing met de opmerking, dat niemand had kunnen gelooven dat president Fallières eenige jaren later kon toelaten het optreden van Delcassé naast Berteaux en de leerlingen van Combes in een ministerie, welks geheime leider Delcassé is. „En welk een verantwoordelijkheid voor de geschiedenis zal de president der republiek hebben te dragen als morgen nieuwe moeilijkheden over ons land komen, als de een of andere kwestie op slinksche wijze door een onrustigen buurman wordt opgeworpen, terwijl Delcassé zich andermaal met de Marokkaansche wonde bezighoudt, die ten eeuwigen dage in onze zijde blijft gapen" — besluit de „Figaro". Wij zeiden reeds, dat het blad geen vriend van Delcassé is. En dat ligt voor de hand. Het is bevriend met Rouvier, die van Delcassé's politiek niets moet hebben. Van dezen zal het ook wel hebben gekregen de bijzonderheden over het verloop van den ministersaad, waarin Delcassé ten val kwam. Zaterdag heeft Nasr-oel-Moelk zijn ambt als regent in Perzië aanvaard. Hij legde den eed van trouw aan de grondwet af, nadat hij eerst in een lange toespraak de redenen van zijn weifelende houding had blootgelegd. Hij verklaarde zijn moeilijk ambt te aanvaarden, niettegenstaande de vele dreigbrieven, die hij zoowel in Europa als na terugkeer in zijn vaderland heeft ontvangen. Hij rekende op den steun van de afgevaardigden der natie en hoopte dat de volksvertegenwoordigers zich niet meer door nieuwe onderlinge twisten zullen laten afhouden om voor de welvaart van het land te werken. Mocht het parlement opnieuw falen, dan zou hij onmiddellijk zijn ontslag nemen. Na de plechtige eedsaflegging benoemde de nieuwe Perzische regent Sipahdar, den gewezen minister-president, tot eerste-minister en droeg hem op zoo snel mogelijk een kabinet te vormen. Vijf maanden na zy'n verkiezing heeft thans Nasr-oel-Moelk, de eens door sjah Mohammed Ali vervolgde liberale staatsman, het regentschap aanvaard. De eerste daad van den vroegeren Oxfordsche student is de vervanging van het huidige radicale ministerie Mustaufi-el-Mamalek door een gematigd kabinet onder Sipahdar. Hij heeft dit gedaan, in de meening, dat zulk een kabinet ja het parlement een vaste meerderheid zal hebben, waardoor een vruchtbare arbeid is te voorzien. De verwarde toestand van het land bracht met zich mede, dat er nog al wat ontbrak aan de harmiv > tusschen het parlement en het kabinet Mustuufiel Mamalek. Maar de onpartijdigheid gebiedt ook te zeggen, dat juist onder dit beslist liberale kabinet, dat de zaken van staat in het regentlooze tijdperk deed, voor Perzie het gevaar tot verlies zijner zelfstandigheid is verminderd. Mustaufi draagt de regeering aan Sipahdar over op een oogenblik dat de Russische troepen uit de meeste Noord- Perzisohe plaateen zijn teruggetrokken en de houding van Engeland in het zuiden heel wat beter is geworden. Zoowel de regent fM de Jftieuwe, lainisAer» president hebben een hoogst wisselvalligen levensloop achter den rug. Nasr-oel-Moelk, die in 185 S geboren is, behoorde tot de vertrouwensmannen van den troon, zoowel onder den overgrootvader als den grootvader van den tegenwoordigen sjah. Hij begeleidde Nasr-Eddin in 1889 op zijn rei» naar Europa en stond 8 jaar later aan het hoofd der commissie, die aan de Europeesche hoven mededeeling deed van Mussaffer-Eddins troonsbestijging. De thans onttroonde sjah Mohammed Ali echter liet hem, toen hij minister-president was, half December 1907 met het geheele kabinet gevangen nemen. Door den Engelschen gezant Churchill bevrijd, vertrok hij den volgenden dag naar Europa om dezer dagen in Perzie terug te keeren als regent van den vierden sjah, dien hij zal dienen. Sipahdar, in 1844 geboren, kreeg den titel van „legeraanvoerder", nu eenige jaren geleden, toen hij de hervorming van het leger tot stand had gebracht. Zijn eigenlijke naam is Mohammed Melikhau, Nasr-es-Saltaueh. Hij was onder den vorigen sjah directeur van de munt en van de douane, minister van financiën en gouverneur van Resjt. Hij was nog „legeraanvoerder", toen Mohaminad Ali voor twee jaren het parlement bombardeerde en de grondwet herriep. Dadelijk daarop nam hij zijn ontslag en werd wereldbekend als de aanvoerder van het leger der nationalisten, dat Kaswin en Teheran veroverde en den sjah hielp verjagen. Hij werd daarop belast met de leiding van het ministerie en bleef dat tot in den zomer van het vorige jaar. Toen moest hij aftreden, omdat het aantal zijner vijanden in het parlement te groot was geworden. Het is zeer de vraag of hij nu een voldoende meerderheid zal kunnen vinden. --- BINNENLAND. LEEUWARDEN, 6 Maart Stadsnieuws. Een herinneringsdag. „Ik ben gelukkig en dankbaar het Volk van Nederland te mogen regeeren , een volk, klein in zielental, doch groot in deugden , krachtig door aard en karakter." Twaalf en een half jaar is het thans geleden, dat onze Koningin deze woorden sprak in dat plechtige uur, toen H. M., omringd door de rijksgrooten en de volksvertegenwoordiging, in de Nieuwe Kerk te Amsterdam werd ingehuldigd. Met dankbaarheid herdenkt het Nederlandsche Volk heden dien bizonderen dag in het leven onzer natie ; een achtste deel eener eeuw hebben wij geleefd onder de gelukkige regeering der geliefde Vorstin, dagen van vreugde en dagen van angstige zorg heeft ons volk met de Landsvrouwe doorgemaakt en steeds is de band van trouw onverbroken gebleven, welke Nederland aan Oranje bindt. Het thans afgesloten tijdperk van Harer Majesteit's regeering geeft alle reden tot dankbaarheid ; voor groote rampen bleef Nederland gespaard en in vrede en rust kon het volk zich blijven ontwikkelen, zijn welvaart vermeerderen, krachtiger voortbouwen aan de versterking van zijn „aard en karakter"; sombere wolken, die eerst den voorspoed van het Vorstelijk Gezin bedreigden, zijn weggetrokken; van een ernstige ziekte genezen, bleef het dierbaar leven der Koningin gespaard; in prinses Julianamochten wij een blijde toekomst begroeten, in Prinß Hendrik blijven waardeeren zijn groote belangstelling in het wel en wee van zijn tweede Vaderland. Niet met veel vertoon van uiterlijke vreugde wordt deze herinneringsdag gevierd ; hier en daar in ons land als in onze provincie geven kleine feestelijkheden uiting aan de blijdschap der trouwe onderdanen. Maar in de harten van velen zal deze dag niet ongemerkt voorbijgaan; met erkentelijkheidstar en wij in het verleden terug, met vertrouwen zien wij de toekomst tegemeet en als volk één in trouw aan Oranje en Vaderland stijgt uit ons hart de innige bede voor het behoud en het geluk onzer dierbare Koningin, tot zegen en voorspoed van ons Vaderland. Ter gelegenheid van het 12 J 4 -jarig Regeeringajubilemn van H. M. de Koningin werd door de alhier in garnizoen zijnde troepen, met de muziek aan het hoofd, een wandeling door de stad gemaakt, waarbij alle hoofdofficieren tegenwoordig waren. Van de militaire rijksgebouwen en enkele PjrtijujK«&,wi«tfMeß woei dé.driekleur^ Naar we vernemen, is cc der politiehonden, „Wolf" genaamd, van den heer W. F. M. Wesser, inspecteur van politie Ie klasse alhier, in eigendom overgegaan aan de gemeente Westdongeradeel, zoodat thans nog de politiehond „Hector" in onze stad aanwezig is. De Nederlandsche Voetbal-Bond zal op het Internationaal scheidsrechters-congres, dat 10 en 17 April te Brussel zal worden gehouden, worden vertegenwoordigd door den heer P. A. de Haan alhier. Gisteravond werd in een der zalen-Visser alhier de 3e propaganda-avond van dit seizoen gehouden door den „Nederlandschen Zionistenbond, afdeeling Friesland". Als spreker trad op de secretaris der afdeeling, de heer I. Stibbe, leeraar aan de R. 11. B. S. alhier, met een rede, getiteld : „Onze wedergeboorte". Na afloop dezer verdediging voor het recht van bestaan van de Zionistische idéé, ontspon zich een geanimeerd debat, waarna spreker de debaters antwoordde. Aan het slot werden eenige expressieve Joodsche voordrachten gehouden. --- De nieuwe kerk der Christelijke Gereformeerden. Het oude kerkgebouw aan het Moienpad, omstreeks 1594 gesticht, daar eenige Christelijke Gereformeerden zich niet met de samenvoeging hunner gemeente met de Doleerendeu konden vereenigen, was te klein geworden, om de steeds aangroeiende schare te bevatten. Sinds November van het vorige jaar, na de bevestigiug van den nieuwen predikant ds. A. M. Berkhoff in de Waalsehe Kerk alhier, ziju de godsdienstoefeningen in het Evangelisatie-lokaal van de Nederduitsch Hervormde gemeente aan de Oosterkade gehouden. Inmiddels was op Donderdag 27 October door den oudsten ouderling der gemeente, voorzitter van den kerkeraad, den heer F. van Dijk, de eerste steen gelegd van een veel ruimer en meer aan de eiachen van den tijd voldoend kerkgebouw aan de Wijbrand-de-Oreeststraat, dat nu zoo goed als gereed is en eerstdaags in gebruik wordt genomen. Voor de Christelijke Gereformeerde gemeente zal dat een groote verbetering zijn. In het oude gebouw toch was ruimte voor ongeveer L'oo personen en in het nieuwe telt men een 500-tal zitplaatsen, waaronder 190 voor vrouwen. Deze kerk, breed en hoog gebouwd, ziet er, zoowel van buiten als van binnen, niet onvriendelijk uit Zij heeft een ruim en luchtig voorportaal met drie deuren; nog een deur in den rechterzijmuur; een preekstoel in modernen stijl; twee gaskronen, uitgevoerd in gesmeed ijzer met koperen versiering, en twintig staande lampen langs de wanden; gekleurde ruiten en een hooggewelfde zoldering. Over een jaar ongeveer zal zij ook in het bezit van een orgel zijn, dat boven den preekstoel wordt aangebracht en door de firma van Dam te Leeuwarden wordt vervaardigd. De gaskronen en de lampen zijn gefabriceerd door de firma T. Bijlenga te Leeuwarden, de glasruiten door de firma Houwink te Sneek en het geheele gebouw — met de daaraan verbonden consistoriekamer en lokaal, voor de catichisatiën en andere doeleinden bestemd, en verdere toebehooren — is, onder architectuur van den heer H. Feddema Az., uitgevoerd door den aannemer S. Luinstra te Leeuwarden; het verfwerk door P. Biesma aldaar. De totale kosten, de waarde van den grond er in begrepen , zijn ongeveer / 20,000 geweest. De kerk wordt op Woensdag 15 Maart, des avonds te halfacht, voor de godsdienstoefeningen in gebruik genomen, waarbij de predikant der gemeente ds. A. M. Berkhoff, de consulent R. E. Sluiter uit Murmerwoude en ds. J. J. v. d. Schuit uit Kampen het woord zullen voeren. --- Tuinbouw-winter cursus. De Leeuwarder Tuinbouw-wintercursus der Friesche Tuinbouwvereeniging, onder leiding van den heer J. Bernard, met medewerking der heeren L. v. Herwhnen en B. Logt, heeft thans hare winterlessen in vruchten- en groenteteelt en in bloementeelt beëindigd. In de dezer dagen gehouden publieke eindles beeft de voorzitter der Friesche Tuinbouwvereeniging, onder het uitspreken van eenige woorden van lof en aansporing, het einddiploma overhandigd aan de volgende leerlingen, die met vrucht den tweejarigen cursus in groente- en vruehtenteelt hebben gevolgd: G. Aalbers (met lof), 8. Kaastra (met lof), IJ. Stienstra (met lof), G. C. Beintema, J. J. Brandsma, P. Bijlsma, P. S. Leverland, F. Zulstra. De heer P. A. Silvergieter Hoogstad wees hierbij nadrukkelijk op het nut, dat dit eindd pïoma bij latere sollicitaties kan hebben. Vervolgens richtte de voorzitter zich met een hartelijk woord van dank tot den heer J. Leendertz, rrjkstuinbouwleeraar, voor zijn zoo gewaardeerde medewerking en tot de leiders van den cursus voor de uitstekende wijze, waarop zij zich van hunne taak hadden gekweten. De leerlingen hebben aan de heeren J, Bernard en L. v. Herwijnen als blijk van waardeering voor het genoten onderricht in groenten- en vruehteateelt een geschenk aangeboden. ---