R_E C L A M E S. bRAISMA -vatT VALKENBURG^ LEVERTRAAN-I LEEUWARDENS --- LEEUWARDER COURANT van Vrijdag 23 Februari 1912. TWEEDE BLAD. --- St-Piter to Grou. Sint-Pitersdei Den grienet de wei, Den heget de sinne, Den droeget de finne, Den keallet de kou, Den bakt mem strou, Den kraeit de hoanne, Den leit de hm, Den het de hüsman It nei syn sin. En 't jonge folkje to Grou foaral net minder. Al dagen en wiken tofoaren is hjar tinken meastentiids by de bernefrjeon, dy 't er him jimmer op ütleit om blide herten to meitsjen. _ , Sa altomets brocht er by nacht al ris in taeimantsje (glêdding is hjir de gewoane bineammg; ef in sükerdinkje. Sims smiet er op ljochtskyndei mei pipernuten, mar to sjen kngen se m noait Hy gyng er iderkear stiltsjes wer op of. Nou hjoed (Woansdei) twisken toalven eni lenen fortoande 'r him sa mar foar allemans each. De lytse bern wiemen yn 'e biwaerskoalle by inoar komd, om ünder 'e lieding fen 'e j.ffrouwen Sint- Piter Óf to heljen. De boat leit oan by de kade. Dy komt fen 'e Lemmer effen Gnns, hearden se faek. „Giet de reis üt Spanjen nei Grou oer Grins ef oer de Lemmer?" Dat docht er ek minder ta. Do 't de berntsjes mar efkes op e stap wiernen, 't muzyk er efteroan, do seagen se Sint- Piter al op it plein. Dy hie hjarren hwet to gau west. Dêr siet er op syn hynsder en syn swarte feint roun er nest. De iene wier noch moaijer as de oare, de baes en de feint en ek it bist allegearre yn 'e ülerste pronk. Sokke sierlike klean het hjir nimmen, sels net for Sneins. Hwet in blydskip, hwet in blydskip! In algemien: „Dach, Smt- Piter!" klinkt wit ho lüd. Hy bügt ta antwird nei alle kanten. En nou bigjint de optochte troch de bürren: Sint-Piter foarst, dêr de bern efter en den it korps. Hele Grou op ien ein. 't Giet earst oan 'e dyk ta en fjirder it doarp yn 't roun. Vn 'e biwaerskoalle wirdt letter it feest foartset, mei moais en lekkers fiks de romt. Joun sjonge de lytse beukers en famkes. al mei de noas ünder 'e tekkens: Liz ik sa sêft to sliepen, Den sliept Sint-Piter net; Né, dy haldt d'eagen iepen, Al wirdt it nóch sa let. Hy giet net graech in doar foarby En komt ek altomets by my. Sint-Piter komt, Sint-Piter komt, Sint-Piter komt by my. Sims tink ik: „Bliuw nou wekker, Oant det de baes er is." Mar 'k liz sa kus, sa lekker, En den is 't dalik mis. It sanmantsje earst en den komt hy. O, kom to nacht dochs wer by my; Sint-Piter, kom, Sint-Piter, kom, Sint-Piter, kom by my! Sjonge se? Nou ja, earst kin 't sjongen hjitte. Mar 't lüd wirdt stadichoan swakker; njunkenlytsen giet it sjongen oer yn rêstich sykheljen. Men harket noch efkes en seit den: „Hja habbe 't al wei". Hja witte net mear, det se yn 'e wrald binne. Dochs spoeket Sint-Piter yn .'e holtjes. Syn greatste skatten pakt er üt for de rike forbylding fen 'e bern, towyl se sliepe as roazen. En moarnier is 't siikjen. --- Persoverzicht. Twee Beslissingen. De Kamer besloot niet in te gaan op het voorstel om de Bakkerswet en de motie-Troelstra hoe eer hoe beter aan de orde te stellen. Vooral nu de bakkersgezellen zich tot de sociaal-democratische partij hebben gewend, en haar hadden verzocht deze zaak in de Kamer door le drijven, acht de „Standaard" het goed dat dit fiasco maakte. „En ook afgezien van deze bijkomstige omstandigheid was het ongeraden, juist nu een ontwerp in discussie te brengen, dat rechts appel van twist is, en slechts met hulp van Links slagen kon. Het zou stellig niet kauscher geweest zijn, om den minister, juist nu t sociaal in de Kamer spannen gaat, zijn entree de chambre met zulk een gedwongen en onnatuurlijk succes te hebben laten maken. „Toch was het begrijpelijk dat 't aan één stem hing. 't Sentiment sprak hier mee, en dan is het benefit altoos voor de klagende parlij. Toch tag, wie verder doordacht, zeer goed in, dat bij sen zaak die meer dan tien jaar hing, een verschil •n tijd van enkele maanden den doorslag niet kon geven. „Dat 't denkbeeld om Troelstra's motie voorop te schuiven, viel, sprak vanzelf. In Engeland zou knm 6en voorstel zelfs gansch niet in behandeling r_" u' maa' °P de nist der onverteerbare gerechten worden bijgeschreven. aait ««" Toorslel lo°Pt' zo° men 't behandelen houdt de JJ! S, dan doelloos Verlies uit, en noudt de sociale wetten tegen. „net arme arbeidersvolk tot schal" «eht6dJÏÏJÏÏi "? t' •ch t se h-D .gb I.d» zien van de irSeid *? linke™Jd* ** **"" klaarbaar. g lle van de motie-Troelstra verrijk als^lgT/deoeVnS_-lrrftel t*™* °™'lMeh klaarbaar is in S(en' » het °<>g en onvervoorzitter, die zich hp *«*trijdhu van den wetsontwerpen vóór m^'r1* °P den voorrang van sèlf wel de moties de?^' Waa/ op de a«enda vóór wetsontwerpen zi n?T ,Arts en ter Laan deze mislukte be.ïjjdS-'SÏ'ft AndCTe' da" ment hebben wij niet m_Ln et urBentre-arguiuist is dan ook de houdma'.T V°lk°men zijde, die, hoewel waarTfiliir, he" ter Hnker" motie zelve, hun ite^ffij^l"** ** tieverklaring. «"«racmen vóór de urgen- De eenstemmigheid der rechterzijde daarentegen is raadselachtig; niet zoozeer om het feit dat men rechts tegenstemde dan wel hierom, dat de rechterzijde als eenigen woordvoerder den heer Lohman naar voren liet treden. Juist deze! Of had de roerende eensgezindheid waarmede heel de bijna complete rechterzijde zich verklaarde tegen het vóór Paschen in behandeling nemen van Troelstra's motie, niet een anderen woordvoerder vereiseht dan den heer Lohman, wiens felle bestrijding van Talma's wetsontwerp in „de Nederlandei" allerminst reden gaf zich dusdanig om het welsontwerp-in-zijn-geheel bezorgd te maken als de chr.-hist. leider zich toonde. En had men — wederom met het oog op de eenstemmigheid rechts — tegenover het niet te ontkennen en niet weerlegde urgentie-argument, door links naar voren gebracht, van de hoofdmannen der christelijke sociale actie niet krachtiger, die eenstemmigheid méér verklarende argumenten mogen verwachten dan die waarmede de heer Lohman zich tevreden stelde? „Want hetgeen de heer Lohman tegenwierp, betrof vooral het vermorsen van den nationalen üjd een vrees, welke zich ook zal blijven voordoen als de motie „ter harei tijd" in behandeling komt terwijl het ook niet aangaat van „verloren tijd" te spreken, enkel en alleen omdat de waarschijnlijkheid groot is, dat de motie toch niet aangenomen wordt. Zou juist van de debatten over deze motie niet voor de plannen van minister Talma's sociale wetgeving iets verwacht kunnen worden, dat opweegt tegen de waarde van den „verloren tijd"? „Intusschen blijft de verwerping van mr. Troëlstra's voorstel te betreuren; schoon geen voorstanders der motie zelve, ware ons een directe behandeling daarvan verkieslijker geweest boven uitstel, en verdaging der behandeling welke mets anders insluit dan groote winste voor de politieke propaganda der soc.-dem. Bij de behandeling der motie had men reeds terstond de principieele kwestie in deze zoo belangrijke materie zuiver kunnen stellen, thans echtei zal de propagandastof worden uitgebuit tegen rechts op gronden, die bij de onvoldoende argumentatie der rechterzijde aan juistheid te wenschen moeten overlaten en er toe mede zullen werken om den aigemeenen politieken toestand weer meer te verwarren en te vertroebelen. „De heei Troëlstra zal van zijn pensioenmotie — een meesterlijke zet van taktisch be'eid — ten slotte nog meer genoegen beleven dan hij misschien zelf wel gedacht had. Voor de medewerking, welke de rechterzijde hem daarbij zoo welwillend verleent, kan hij niet anders dan ten zeerste erkentelijk wezen". Het „Volk" merkt op: „De rechterzijde stond goed in 't gelid, ze stemde gesloten. Voor Paschen wordt de motie- Troelstra niet behandeld. Er is in het volk een sterke sympathie voor die motie; ze heeft eer vlaag van hoop door het land doen gaan, dat eindelijk de helpende hand naar de ouden van dagen zal worden uitgestrekt; ze heeft warme, echte geestdrift gewekt — wat kan het den politieken christenen schelen? Hun politiek eischt, dat de ouden van dagen, en de anderen die door middel van de sociale wetgeving hulp moeten erlangen, wachten — en ze zullen wachten. „Hoelang men dit spel zal volhouden? Het is niet te zeggen. De klerikale pers, blij met elke politieke overwinning, ook al gaat 't ten koste van de armsten en meest hulpeloozen, zal 't wel uitkraaien van plezier, dat de hondsheid van het politieke christendom zich zoo stevig hield. Wie weet of ze ons nog niet honen op den koop toe. „Men late zich daardoor, noch door iels anders van de wijs brengen. De motie-Troelstra is nog op de baan. Of de heeren weigeren ze te behandelen, of ze haar verwerpen, wat er ook moge gebeuren, ze is er en iedere wandaad die er mee gebeurt zal zich wreken. „Voorshands gaat de agitatie door. Waar nog geen vergaderingen hebben plaats gehad, waar nog geen adres is gestuurd, moet dat nog gebeuren. „De meerderheid treedt op met een schijn van vastberadenheid die ze niet bezit. In wezen is het één vooze boel, daar rechts. De weigering om de Bakkerswet voorop te zetten, duidde daar reeds op. Of het wordt een offerfeest van beginselen, of het wordt en chaos. En wij zullen eens zien of de situatie niet komt, waarin de motie-Troelstra kans krijgt. „De moed, dien de meerderheid der Kamer vertoont is de moed der wanhoop, en de wanhoop drijft tot daden van geweld, maar leidt ook tot ondergang en schande. „Wij zullen zien en de arbeidersklasse zal haar recht spreken over zulke regeerders". --- Landsverdediging en sociale wetgeving. Van zekere zijde, zegt „deNederlande r", worden altijd deze beide zaken tegenover elkander gesteld. „Betoogd wordt, dat iedere gulden voor de landsverdediging uitgegeven aan de armere klassen wordt ontroofd en ten voordeele van de „heerschende klassen" wordt besteed Waarbij dan steeds de opmerking gemaakt wordt' dat het oorlogsbudget zonder reden het sociale budget drukt. „Van onzen kant werd daartegenover meermalen in het hebt gesteld, dat landsverdediging vóór alles gaat en de sociale quaestie bij uitnemendheid is zoodat zij, die op de landsverdediging beknibbelen, averechtsche politiek voeren, die hun wel de gunst van kortzichtige kiezers kan doen winnen maar die inderdaad niet in het belang van het armste gedeelte onzer bevolking is. „nu zijn wij m veler oogen „conservatief"! Zjffl dat mf.n meer waarde hecht aan de hooSt ling,„dieoWij aantro«en in een recent hïvJ ,« m dV,Soziale ft"*" een allesbehalve „conservatief" orgaan: vnl'S- economisc!?e ,even van een volk1, dat zijn voimakmg en verbetering in de sociale politiek moet vinden, is zonder bewaring van den vrede __t_Lj ■ gI"8 tegen aanva"en van buiten voortte St,™ BTT JZ°nder onze slerke uifruslin 8 ie water en te land zou zoowel de economische opleving van Duitschland onmogelijk geweeT JS ais de orgamsat.e van de staatshulp en eigen oölPo:°oT,de.farbeider^aSSa'3---- wSS ooitog of zelfs een nederlaag zou in den alee" endb\°n/ergang allereerst de massa's meeS_: SondeJ*l gee" _°ciale hervo™mg voor de ?n. kunnen bewaren." evenëenSU?"Chland men dit in' In Nederland --- Uitsluiting van bondgenooten. Het „Vaderland" schrijft: „In den vastenbrief van den aartsbisschop van Utrecht aan de geestelijkheid en de geloovigen in zijn aartsbisdom worden dezen aangespoord om de R.-k. pers te steunen en de niet-katholieke pers te schuwen. „De aartsbisschop gaat zelfs zoo ver, te zeggen: „dat een katholiek, die een trouw lezer is van onkatholieke bladen, misschien onbewust, maar zéér zeker, ook al neemt hij trouw zijn godsdienstplichten waar, geen oprecht katholiek is in zijn oordeel over de groote vragen van den dag, zoowel op godsdienstig als politiek terrein". „Wat ons in deze herderlijke aanschrijving verwondert, is, dat het niet-katholieke deel der coalitiepers van dit vonnis niet wordt uitgezonderd, en dit te meer omdat niet alleen gehandeld wordt over de groote vragen op godsdienstig, maar ook op politiek terrein. „De toestand is dus zoo: gij, Roomsch-katholieken, moogt met de anti-revolutionnairen en chr.-historisehen ter stembus trekken, gij moogt met hen te zamen meetings beleggen en vergaderen.... maar als gij hun bladen leest zijt gij geen oprecht katholiek meer. „Aan een vergissing in een zoo gewichtig stuk valt moeilijk te denken. Het woord „onkatholiek" moet dus met opzet en waarschijnlijk ook met zorg gekozen zijn. „Voor de overige deelnemers in de Unio mystica mystifica is het niet aangenaam." --- Onverwinnelijk? De kerkelijke partijen, zoo constateert „h e t Volk", plegen tegenover de liberalen gaarne zich er op te beroemen, dat, terwijl „de vrijzinnigheid" steeds meer afbrokkelt ten gunste van de sociaal-demokratie, de kerkelijke partijen een onverwinnelijk bolwerk tegenover hen vormen, doordat de godsdienstige arbeiders een innerlijke vastigheid tegenover de socialistische „verlokkingen" hebben, die aan het slechts „uit de reue levende" liberalisme ontbreekt. En de katholieken pochen er, voor zoover de koalitieband dat toelaat, dan nog weer speciaal tegenover de protestantsch-christelijken op, dat zij door het vaste stel dogma's dat zij vanuit Rome voorgeschreven krijgen, nog weer een stuk meeidei weerstandsvermogen tegenover de revolutionnaire aanvallen bezitten, dan de Hervormden, die uit Luthers dagen per slot van rekening toch ook met den omwentelingsgeesi besmet zijn. „Hoe weinig waarheid er in die verzekeringen is, leert ons een eenvoudig lijstje met cijfers, dat wij in onze Duitsche partijpers aantreffen. Daaruit blijkt, dat het aantal stemmen, op het centrum, de Duitsche katholieke staatspartij uitgebracht, bij de achtereenvolgens gehouden algemeene verkiezingen voor den Rijksdag bedroeg in percentsgewijze verhouding tot het totaal der uitgebrachte stemmen in de jaren: 1871 17.6, 1874 27.9,1877 24.8,1878 23.1, 1881 23.2, 1884 22.6, 1887 20.1. 1890 18.5, 1893 19.1, 1898 18.8, 1903 19.7, 1907 19.6 1912 16.6 . „Er is dus een zeer sterke stelselmatige achteruitgang te konstateeren. Niettegenstaande de katholieke partij hare organisatie voortdurend verbetert, heeft zij niets meer te winnen, doch verliest zij voortdurend terrein. De oorzaak ligt natuurlijk in de volksvijandelijk politiek dier partij, die sterker werkt dan zelfs de hevigste godsdienstige ophitserij. „De Duitsche cijfers zijn zeker wel in staaï, om hier te lande ons zelfvertrouwen aan te wakkeren. Langzaam maar zeker gaat ook het godsdienstig dee1 fl°p arbeidersklasse zijn ware belang begrijpen". --- KUNST. Tooneel. Jnbilenm-Royaarda. „Jonk™, de la Seiglière." Welk een schitterende zaal, flonkerend van kleurige toiletten en vervuld van feeststemmig gezoem! Dit, alleen al, was een manifestatie. De buitengemeene belangstelling, die deze feestvoorstelling vond, die dooi iedereen nagenoeg bijgewoond wilde wezen, is de onuitgesproken, maar sprekende erkentenis geweest, dat a) wie nog van het Tooneel als a r t i s t i e k element in onze maatschappij wat verwacht, thans op hem, wien alleenlijk het door zijn wilskracht beheerschte lot gunstig geweest is al zijn hoop heeft gebouwd, van hem de vervulling van zijn idealen verwacht. Nadat bij het „Nederlandsch" de invloed van Chrispijn, die^ in een vorige periode bij de „Tooneelvereeniging toch zoo mooie en moedige dingen gedaan bad, gebleken was grootendeels tusschen de coulissen verloren te gaan, is de hoop dat de bemoeiingen van van «ounuys, den bekwamen tooneelrecensent van „het Vaderland destijds, dit gesubsidieerde gezelschap voor de tooneelkünst misschien van eenige beteekenis zouden kunnen doen zijn, en de toestanden, die zulk een uitkomst daai lot dusver altijd in den weg gestaan nebben, mogelijk uit den weg ruimen konden, óók alweer een illuzie gebleken. De „Tooneelvereeniging" maakt een crisis door, althans heeft die doorgemaakt en is de gevolgen er van nog niet te boven gekomem Verkade ten slotte moest, om financieele redenen, zijn ueii m Indié gaan zoeken, bet Indië, door Royaards ontdekt. Deze alleen, na eindeloos en onbevredigd zoeken, -€?i'"_ Cn en Weer oDnieuw beginnen, thans de onmiddellijk na de Indische rondreis gerijpte illuzie: leider van een eigen gezelschap te wezen, vervuld, Royaards alleen slaagde en triomfeert Daarvan is de belangstelling, die zich bij dezo gelegenheid voor zijn arbeid gemanifesteerd heeft, de erkenning geweest. En de hulde, die men Royaards gebracht heeft, werd aan een talent bewezen, dat juist thans zijn volle middaghoogte heeft bereikt. Veeltijds, als er gejubeld moet worden, geldt het een kunstenaar, die de treden van de levensbrug alweder afgaat. De groote hoogten van zijp kunnen liggen op den weg, die afgelegd werd. Wie jubelt, grijpt dan ook meestal naar een groot moment in het verleden terug, haalt weer een rol op, waarmee, éénmaal, triomfen zijn gevierd, die in de herinnering het zonnigst lijken, en de hulde, die dan gebracht wordt, is die van een, met een tikje weemoed veel vergoelijkende, want door mooie herinnering gedragen dankbaarheid. Bij Royaards is het anders. Thans, nu hij zich de gelegenheid gemaakt heeft al zijn gaven, die van acteur, èn regisseur, èn litterator, te ontplooien in opvoeringen, die gebeurtenissen zijn. thans juist is hij bezig een reeks te scheppen van schitterende gestalten, waarvan de herinnering bij zijn tijdgenooten onvergankelijk zal wezen, en waarvan men aan hen, die na ons komen, gewagen zal. Zooals van Bouwmeesters Lodewijk XI en Shylock, zoo zal men eenmaal van den Mercadet, den markies de la Seiglière van Royaards spreken. En daarom is nu eens niet slechts om de huldiging, die er mee saam ging, de voorstelling, die hier gister-avond werd gegeven, van beteekenis geworden. Ze zou het ook zonder het feestgeluid geweest zijn. Want dat weer ophalen van dit zestig jaren oude stuk, dat in de periode valt, die direct aan Dumas fils voorafging, bleek een verrassing, èn om den vorm, waarin het ons door Royaards werd gegeven, in de nauwkeurigste verzorging en gespeeld in den spelstijl, de breede pathetische gebaren, de romantischsehoone standen, van zijn tijd, èn om de bekoring, die het, dank zij de talenten van den schrijver, ook nog voor ons te hebben bleek. Ondanks lang verouderd zijnde vormen houdt het ook onze belangstelling nog gevangen door het vernuft, waarmee het in elkaar gezet is en dooi de geestige en scherpe typeering, die Sandeau van den markies de la Seiglière gaf, der man, die niets vergeten en niets geleerd had, die met zijn gevoelens en gedachten nog altijd in voorrevolutionnairen tijd vertoeft, voor wien het leven stil gesta?n heeft. Ovei de opvatting van een rol als deze kunnen de meeningen verschillen, maai die, welke Royaards er van had, kan toch niet anders dan als een zeer aanneemlijke, en in zich zelf volkomene en gave, vol fijne trekjes, worden aanvaard. En Musch, wiens Destournelles bij open doek toegejuicht werd Maar — dit zou immers eer itestverslag worden! Vooi ditmaal geen bespreking alzoo. Vooraf had de heer R. Bloembergen, voorzitter van „de Harmonie", verzocht na afloop van het stuk, dat vlot afgespeeld werd, nog wat na te blijven, opdat namens allen de kunstenaar door hem gehuldigd worden kon. En nadat eenige bloemstukken en kransen in 't midden van het tooneel opgesteld waren verscheen, toen na den triomf van Destournelles het gordijn opnieuw gehaald werd, Royaards aan den arm van Sophie de Vries (als de baronesse de Vaubert) met hoofschen tred, onder 't warm-huldigende juichen dat opsteeg uit de zaal, gevolgd door mevr. Royaards aan den arm van Balfoort en de andere spelers. De heer Bloembergen verzocht nu Royaards in de eerste plaats een lauwerkrans te mogen overhandigen als een symboo' van de hooge waardeering, die wij voor hem als kunstenaar gevoelen en daaraan enkele korte woorden toe te voegen. In de laatste wekenhad Royaards een, men kon veilig zeggen, triomftocht door Noord- en een gedeelte van Zuid-Nederland gehouden, een triomftocht, waarbij men zijn 25-jarige loopbaar als tooneelspeler herdacht. Het is goed, dat er in het leven zoo enkele mijlpalen zijn, waarbij we gaarne even toeven. En al gold voor Royaards het „rust roest" en kwam het eerste woord in zijn dagboek niet voor, in deze dagen zal hij met zijn gedachten toch wel een oogenblik verwijld hebben in het verleden. En daarbij zal ook wel aan veel teleurstelling teruggedacht zijn. Er lagen niet altijd rozen op zijn pad gestrooid, maar mannen van beteekenis hebben nu eenmaal bijna nooit een geëffenden levensweg. Wanneer men een sterke persoonlijkheid bezit, dan wordt het vaak heel moeilijk gemaakt op 't pad te blijven vooitgaan, dat men zich heeft uitgekozen, maar dan heeft men ook den moed daartoe. Au men Royaards als kunsfrnnnr wilde eeren en hem lof toebrengen, nu dacht men .an wat hij ons te genieten gaf als declamator, in de overzetti van „Julius Cesar", „Hamlet" en in de werken van Multatuli. Nog hooren we zijn krachtig geluid kl.nken in deze zaal. Dat was een schepping van een genie. En wat heeft Royaards niet als acteu. gegeven» Dankbaai blijven we, dat hij zooveel tot stand kon brengen. Veel, zeer veel heeft hij voor het Nederlandsch tooneel gedaan. Door zijn krachtigen wil hebben we vertolkingen gekregen, die anders hoogstwaarschijnlijk nimmer vertoond zouden zijn. En met alleen als acteur bleek Royaards buitengewone gaven te bezitten, met zijn kunstenaarsoog begreep hij, dat alles voo. een goed geheel moest samenwerken. De tooneelschikking heeft hij ter hand genomen op een wijze, die boven sprekers lof verheven was. Was dit alles al van groote beteekenis, hijna de hoogste uiting in de kunst waren voor sprekei de openluchtspelen geweest. Wie die niet zag kon het niet beoordeelen. Maar spreker herinnert het zich nog als den dag van gisteren, dat in het liefelijke Bergen „Adam in Ballingschap" gegeven werd. Nog nooit was spreker zoo onder den indruk van het verhevene in de kunst geweest als toen. Royaards was wèl een gelukkig man. Want met volle overtuiging kon spreker, van die openluchtspelen gewagend, mevr Royaards doen deelen in den roem, en hij wilde haar bij deze gelegenheid daarvoor een bloemenhulde brengen. Bloemen zijn de boden van het geluk. Moogt gij, zei spreker tot mcvi. Royaards, op uw levenspad nog menig tiultje bloemen ontdekken, als getuige van waarachtig levensgeluk. Een stoffelijk blijk van waardeering te vinden, was geen gemakkelijke taak geweest. De heer Bloembergen had het gewaagd zich daarvoor om raad tot mevr. «oyaards te wenden,, en die had hem dan ook op weg geholpen. Maar ziet, in de oude sleutelstad wonen ook slimme menschen, die hetzelfde adres hadden weten te vinden, en blijkbaar hetzelfde advies gekregen hadden. Want, daar bleek men ons in Leiden voor geweest te zijn, en juist dat te hebben uitgekozen, wat Leeuwarden zich als geschenk gedacht had! Toen was de heer Bloembergen toch wel wat uit het veld geslagen. Hij besloot zich opnieuw tot mevr. Royaards te wenden, en die was ook nu dadelijk bereid hem de reddende hand toe te steken, al ging dat dan door de telefoon zoo heel gemakkelijk niet. Sprekei meende echter dat de stem iets aarzelends kreeg toen ze zei: Ja, ziet u, ik weet nog wel wat, maar dat is eigenlijk niet zoo zeer iets voor mijn man, dat is meer iets voor het huishouden Evenwel overwegend, dat men iemand nu juist toch niet altijd met een persoonlijk geschenk te eeren behoeft, is dat iets toen toch maar gekocht. En als cc nu in Amsterdam terug komt zult ge, zei spreker daar een . linnenpers vinden, van oud-Hollandsch* lepenbput d. w z deugdelijk en sterk. En als ge van tijd tot tijd dat euvel eens tegenkomt, bedenk dan. dat het gegeven is door menschen die uwe kunst waardeeren en u een blijk wenschten te geven van hun sympathie. K u Namens de afdeeling Leeuwarden van het „Nede» ïanüsch lerbond voeiee 'ie neer S. A. «aller Zeper het woord. De afdeeling had gemeend, dat zij op dit feest niet mocht ontbreken, niet in de eerste plaats om den grooten tooneelkunstenaar in Royaards te eeren. maar vooral om dankbaarheid uit te spreken, dat hij het Nederlandsche volk zooveel inniger en zooveel algemeener heeft verbonden aan zijn Nederlandsch. aan zijn taal. Spreker dacht daarbij aan de Geboorteklok. Dat was een nieuw geluid! Wat men meende dat sliep voorgoed in de studeerkamer en in het schoollokaal ontwaakte en stond op, frisch en levend als voor eeuwen. Dank zij Royaards wordt Vondel nu weer inderdaad gewaardeerd. Die gelukkige ommekeer is d« vrucht van zijn inspanning, is het werk van hem alleen. En toen hij door zijn voordrachten het publiek ontvankelijk gemaakt had tot het genieten en verstaan van onze oude woordkunst, toen kwam „Elkerlyc", toen kwam „Adam in Ballingschap", toen kwam wat men onuitvoerbaar had geacht, toen kwam „Lucifer". Daar zat een climax in en een systeem. Met ..Lucifer" heeft Royaards het hoogtepunt bereikt zou men zeggen, als men bij hem niet altijd weder voor wat nieuw stond. Wij weten zoo weinig wat hij ons nog brengen zal. Dat wij nog lang naar hem mogen opzien in zijn arendvlucht, dat zijn rijke geest nog tal van jaren de dienaar moge zijn van onze kunst en onze taal. Wij wenschen, dat Royaards nog een lange reeks van jaren bij zijn streven den bezielden en bezielenden steun mag ondervinden van die hem allereerst ter zijde staat, zijn vrouw. Met den wensch voor een gezondheid en een levenslust, die in niets behoeft onder te doen voor die van zijn ijzersterken en jovialen vriend, den markies de la Seiglière, overhandigde de spreker den heer Royaards een fraaien krans. Daarop betuigde Royaards zijn hartelijken dank aan allen, die deze voorstelling wel hadden willen bijwonen. De aandacht, waarmee de vertooning gevolgd werd, de gulle lach, die als het ware niet uit de zaal was geweest, was hem een bewijs, dat „hier ten minste" de geest van den schrijver begrepen was, wat niet overal het geval was. En dat was voor Royaards de grootste hulde geweest. Gaarne zou de spreker de mooie woorden van den heer Bloembergen uitvoerig beantwoord hebben. Maar hij was nu eenmaal geen redenaar. Daarom kon hij hem slechts eenvoudig zijn hartelijken dank uitspreken. Het werken te Bergen was inderdaad een vaa de gelukkigste momenten in Royaards' leven geweest. Hij hoopte dan ook nog eens in de gelegenheid te zijn, dat werk te hervatten. En wat het geschenk betreft van de vrienden, die hij zich hier in Leeuwarden verwerven mocht, niets kon hem liever zijn dan dat, want spreker kon verzekeren, dat — in zijn huis het gemis er van meermalen gevoeld was. Ten slotte sprak Royaards er zijn vreugde over uit dat, nadat hij 25 jaren tooneelspeler is geweest, ran de vereeniging, die zoo werkt voor het zuiver en hoog houden van de Nederlandsche taal „tenminste '4e afdeeling Leeuwarden gemeend had hier niet te moeien achterblijven.... Nog een hartelijk applaus en het scherm zakte voorgoed. ---