RECLAMES. I Meubelfabriek NEDERLASD. I IDIVANELEEDEN. I I Westersingel. Tel. 118. Groningen. I Modelhuis. | J. A. HÜIZINGA. g --- LEEUWARDER COURANT van Donderdag 11 Juli 1912. TWEEDE BLAD. --- Bond voor Staatspensionneering. De 12de jaarvergadering van dezen bond werd heden gehouden in de zalen-Visser. Reeds gisteravond kwamen daar een aantal- afgevaardigden, sommigen met hun echtgenooten, met leden van de afdeeling Leeuwarden samen tot het hou!den van een eenigszins feestelijke bijeenkomst. De tweede voorzitter van den Bond, de heer Frans Netscher, bracht daar een woord van dank en hulde aan de afdeeling Leeuwarden voor de wijze, waarop deze haar gasten ontving. Had spreker zelf met meer anderen gevreesd, dat Leeuwarden door zijn ligging voor het houden yan een algemeene vergadering ongeschikt zou zijn, de goede opkomst reeds op deze voorvergadering bewijst, dat die vrees ongegrond was, zegt spreker, die dan verder, wijzende op het op het podium tusschen groen geplaatste bondsvaandel, het dames-comité uit de afdeeling Velp—Roozendaal dankte voor dat eenvoudige 'doch sehoone geschenk- Ds. D. A. van Krevelen, die met den heer Netscher naar Engeland is geweest om de werking en de gevolgen van de ouderdomspensioenwet na te gaan, gaf enkele grepen uit het daaromtrent uitgebracht rapport. Geconstateerd werd, dat het vooral 'de Labour Party, de politieke organisatie der vakverenigingen is geweest, 'die, door haar invloed onder het volk en op de liberale parlementsleden, de ouderdomspensioenwet in dat land heeft weten te verkrijgen. Wat Engeland in 'dezen heeft gedaan, is humaan en zeer christelijk, zegt spreker. Toch moet de beteekenis niet te hoog worden aangeslagen: immers besteedt die Staat elk jaar voor 4eger en vloot 72 millioen pond sterling, voor ouderdomsverzorging slechts 13 millioen- Omtrent de werking der wet kan het oordeel nog niet vast staan: daarvoor is ze nog te jong (van 1908). Toch heeft een zeer hoog geplaatst en zeer gezaghebbend man, Sir Macray, spreker verzekerd, dat, wanneer Engeland nu weer moest beginnen, het dezelfde methode zou kiezen, die het in 1908 heeft gevolgd: de Wet, zooals ze thans is, geeft wel veel werk, maar weinig moeilijkheden. Spreker eindigde met een aanhaling van Lloyd George, die zei: „Als gij de brieven gelezen hadt, door mij ontvangen, sedert de Wet van 1908 werd ingevoerd, dan zoudt ge eenigermate kunnen peilen de diepte van ellende, waaruit de oudjes zijn gered", terwijl hij ten slotte krachtig opwekte om voortdurend op de bres te staan tegen het gevaar dat nog altijd van de zijde der tegenwoordige regeering dreigt. De heer Perio, die met ds. van Krevelen Duitschland bezocht, hield een causerie over aard, zeden, gewoonten, enz. van het Duitsche volk; over den toestand van het proletariaat, over de werking van de tariefwetten, enz. enz. om ten slotte een enkelen greep uit het reeds gedrukte rapport te geven, waarbij een vergelijking gemaakt wordt tusschen de werking der verschillende stelsels van ouderdomspensioen. Zoo zijn verzekerd op 1000 inwoners: in België 8, vrijwillige verzekering, uitkeering ƒ 19 per jaar; in Engeland, staatspensionneering, 15, uitkeering ƒ 150.59; in Denemarken, gedeeltelijk rijks- en gedeeltelijk gemeentelijke verzekering, 20, uitkeering ƒ129.34 en in Duitschland, dwangverzekering, 9, uitkeering ƒ95 per jaar. In het laatste land komen de oude armen, zegt spreker, bij „boschjes" in het armhuis. De avond werd verder.bij muziek en zang en ten slotte nog een paar voordrachten van den heer IJ. Schaaf, gezellig doorgebracht. Den heer E. Posthuma, voorzitter der afdeeling Leeuwarden, die de leiding had, werd door ds. van Veen warme hulde gebracht voor de krachtige propaganda door hem voor de goede zaak gevoerd. Hem werd toegewenscht, dat hij de resultaten van zijn werk nog zal mogen zien. In zijn slotwoord bracht de voorzitter onder meer dank aan het gemeentebestuur, dat den afgevaardigden vrijen toegang tot het concert in den Prinsentuin had aangeboden, waarna de i ■ ""inkomst te middernacht werd gesloten. --- De jaarvergadering. In plaats van den heer N. Prins, voorzitter van den Bond, doch door omstandigheden verhinderd ter vergadering tegenwoordig te zijn, presideerde de heer Frans Netscher. In zijn openingswoord wijzende op den voortdurenden bloei der vereeniging, vraagt deze: zal die bloei, die vooruitgang leiden tot het ideaal? Thorbecke heeft eens gezegd, aldus spreker, dat de tijd voor invoering van algemeen kiesrecht gekomen is, als het volk er om vraagt. Spreker meent, dat ditzelfde geldt voor het Staatspensioen. En als dan geconstateerd kan worden, dat thans reeds 88,000 Nederlandsche mannen en vrouwen om dit pensioen vragen, dan naderen we zeker, den tijd waarvan Thorbecke sprak. 88,000 mannen en vrouwen! 't Is een reuzenmacht, meent spreker. In 1913 zal deze namens den Bond optrekken om voor zoover de statuten dit toelaten haar gewicht in de weegschaal der politiek te werpen. Van de leiding, de discipline en de tactiek, Baarbij toegepast, zal voor een goed deel het "succes afhangen. Spreker hoopt, dat wanneer die taktiek heden in bespreking komt, die bespreking zich zal kenmerken door kalmte; het komt er op aan, zegt hij, dat wij toonen mannen en vrouwen te zijn, die zich weten te beheer- Verder wees de voorzitter op het heugelijk verschijnsel, dat steeds meer en meer de eisch van Staatspensioen doordringt, al komt die eisch tot nog toe bij de politieke partijen nog slecht» voer op het pregram der S. D.-A. P. In dit verband werd door spreker nog gewezen op de houding der V.-D. ten opzichte van Staats* pensioen ingenomen. Al hebben de voorstanders van Staatspensioen in die partij bij de vaststelling van het beginselprogram met betrekking tot dit punt de neder-- Jaag geleden, toch is het resultaat van de jaarvergadering djer partij een stap in de goede richting. Ten «lotte wees spreker op de groote belangstelling voor het tweede internationaal congres, 'de volgende maand te houden en waarop het vraagstuk der Staatspensionneering zal worden behandeld. Sprekers uit verschillende landen zullen daar optreden, terwijl uit ons land de verschillende politieke partijen er zullen worden vertegenwoordigd. Zoo is dus het.ouderdomsvraagstuk geworden een internationale zaak. Medegedeeld werd, dat ter vergadering vertegenwoordigd waren 142 afdeelingen en één federatie. Het jaarverslag werd hierop uitgebracht. Het gewaagt van een krachtig gevoerde propaganda met schitterende resultaten. In 1911 werden 61 afdeelingen opgericht, waarvan alleen in Friesland 40; na 1 Januari 1912 kwamen er nog 38 bij, terwijl 20 werden opgeheven. Op 31 December 1911 telde de Bond 389 afdeelingen met 46,128 leden, terwijl aangesloten waren 106 organisaties met 40,000 leden. Op dit oogenblik zijn die cijfers respectievelijk 430, 47,758, 112 en 40,000. Het aantal algemeene leden is 300. Het aantal federaties bedraagt 10 met 175 afdeelingen. De oplaag van het orgaan van den Bond steeg lot 35,000, terwijl 18,000 exemplaren vaa het jaarboekje door de afdeelingen werden geplaatst. De rekening en verantwoording van den penningmeester sloot in ontvang en uitgaaf met een cijfer van ƒ,12,877.79'4 en een batig saldo van ƒ2123.23* tegen ƒ1838.81 op het einde van 1910. Voor de propaganda werd aan de afdeelingen verstrekt een bedrag van ƒ2445.18, de kosten van het bondsorgaan bedroegen f 3634.68, aan contributies werd ontvangen ƒ 9267. Jaarverslag en rekening werden goedgekeurd Hierop kwam aan de orde de „Propaganda". Van de afdeelingen Rotterdam, Joure, Assen en Amsterdam waren voorstellen ingekomen, allen strekkende, te besluiten den Bond bij de verkiezingen in 1913 actief te doen optreden. Naar aanleiding daarvan werd, overeenkomstig het voorstel van het hoofdbestuur, besloten de morgenvergadering huishoudelijk te doen zijn en in deze de volgende vragen te behandelen: a. Is het wenschelijk, de propaganda in 1912 en 1913 te concentreeren in die kiesdistricten, waar de kans bestaat, dat een Tweede Kamerlid, tegenstander van Staatspensionneering, plaats maakt voor een voorstander? b. Is het wenschelijk, dat het hoofdbestuur of de betrokken afdeelings- of federatiebesturen schriftelijk aan de Kamercandidaten vraagt of vragen, hoe dezen over Staatspensionneering denken, en dat de antwoorden worden gepubliceerd b*. Is het wenschelijk bij de- kiesvereenigingen in de kiesdistricten aan te dringen op het stellen van candidaten, voorstanders van staatspensioen? c. Is het wenschelijk, Kamercandidaten, voorstanders van Staatspensionneering, officieel met de door de statuten toegestane middelen te steunen? d. Is het wenschelijk, het orgaan van 'den Bond gedurende eenige weken vóór de verkiezingen als weekblad te doen uitkomen? e. Is het wenschelijk de jaarvergadering van 1913 te vervroegen? a, b en b 1 werden aangenomen. c werd aangenomen met den mits, dat het steunen moet geschieden onder nadere goedkeuring van het hoofdbestuur, gehoord de federaties en afdeelingen, en zonder dat bij dien steun partij wordt gekozen tusschen voorstanders, leden van verschillende partijen. Verder werd besloten, dat de jaarvergadering van 1913 in April zal worden gehouden en dat hel hoofdbestuur diligent wordt van het oogenblik af, dat het ontwerp-Talma in behandeling zal komen. Tot leden van het hoofdbestuur werden gekozenmej. Elise Jochim, H. de Ruiter en U. G. Dorhoul, respectievelijk te Amsterdam, Stiens en Veenhuizen. --- Frysk Selskip. It Oranje-hotel hat de Fryske flagge üt, went dêr wirdt hjoed de jierlikse algemiene gearkomste fen it Frysk Selskip halden. It is de 72e, dos dy forieniging hat al hiel hwet bilibbe. Er binne net sa folie leden, as men mei it moaije waer wol forwachte hie, mar dêr binne nog oare gearkomsten yn 'e stêd, wer ek fen üs mannen hinne gean kinne, wirdt er sein. Om toalve üre iepent de hear C. Wielsma de gearkomste, werby hy dizze taspraek haldt: Leden fen 't Selskip, Ach te Hearders! Oan de iepening fen üs algemiene gearkomste woe 'k in wirdtsje foaröfgean litte. „Ho algemien scil de forgearring wêze fen 't jier? Ho machtich scille wy dizze kear byenoar komme ef miskien ek ho minmachtich?" Dy fragen docht mennigien him sels, as de dei wer oansteande is. Sims meitsje de omstannichheden it immén hast ef heiendal ünmüglik om de gearkomste by to wenjen. By heiendal ünmüglik moat elk him dellizae. Mar by hast ünmüglik seit de iene: „Lit it den mar oergean" en de oare tinkt: Hast is noch mar heal; ik wol ris bisiikje om er kinnen fen to meitsjen. Dat lokt sokken yn in boel getallen. Hja binne üs trouwe kommers. It is in oanhUldend winnen en forliezen fen leden by "orieningen. sa great as 't Frysk Selskip. 't Giet jirrmer op en del mei it tal; dat leit yn 'e aerd fen 'e saek. Wy kinne op alle winst en forlies hjir net wize. Mar hwer 't de dea sommigen fen vs fortsjinstelikste meileden weinaem, wier 't fen aids it fést gebrük om oan hjar gedachtenisse in wirdtsje to wijen yn dizze forgearring. Fen dat gebrük wolle wy net ófwike. Ik hab hjir in mennich nammen foar my fen mannen, dy 't er allegearre rjucht op habbe om op dy menear bitocht to wirden, al jildt dat fen de iene ek rnear as fen de oare. Sint de léste algemiene gearkomste binne forstoarn: dr^Lucius Columba Murray Bakker yn 'e Skrans en dr. Buurd Wartena to Snits, beide op 'e selde dei, t. w. 9 Oktober Wil, Marcus Miedema fen Raerd, 22 Des. 1911, Age Oppedyk op 'e Gordyk, 19 Januwaris 1912, Teake Hoeneveld to Aldeboarn, 21 April 1912 en Tsjalling Eeltsjes Halbertsma to Ternaerd, 2 Juni 1912. Dr. Murray Bakker hat Goethe's Faust oerbrocht fn 't Frysk en wier ü. a. de dichter fen 't Oranjeliet, Reedriderssang en Badbods Eila. alle trije to finen yn 't Great Lieteboek. Dr. Wartena wier forskate jierren foarsiller, letter earelid fen 'e krite Snits. Fen Marcus Miedema binne der in boel (orhalen en f etsen... 't plak leunen yn. „SJiuclit en.Biu.cht", yn „Forjit rext nel" en yn „Swanneblommen". Syn wirk foei wol yn ve smaek. Syn trant ten skriuwen wier foar alles natürlik en ienf&ldich. Age Oppedyk wier de siel fen it Frysk L&sselskip yn syn wenplak en hel in mo^ije Fryske boekerij by-ien samle. For dat wirk lei syn heit Lykle Piers Oppedyk to Waldsein de earste groun. De soan hat syn ljeafde for as tael ek noch blike litten troch oan it Selskip in legaet fen hündert goune ta to meitsjen. Vn Age Oppedyk forlear ik sels mear as in meilid. Wy wiemen frjeonen 'ca üs earste bernejierren öf; syn sister learde üs beiden Frysk lezen üt Waling Dykstra syn Hüsnocht for de Fryske berntsjes, Teake Hoeneveld Het jierren efterien de iverige foarsitter west fen de krite Aldeboarn en in warber strider for 't selskipsdoel. De léste fen 't seistal Tsjalling Eeltsjes Halbertsma, earst f'ste meiwirker en neijerhan redakteur fen For Hüs en Hiem, stiet fen allegearre noch it heechst. Hy hie namme as skriuwer, as dichter, as componist. Lang, lang nei syn forskieden scil syn wirk libje, scille syn sanger klinke oer de groun, dy 't him sa ljeaf wier. Lit üs it neitinken fen dy mannen earje troch hjar foarbyld to folgjen, d. w. s. troch elk nei syn krêften to striden for üs goed doel. Us earelid master Faber fen Pitersbjirrum het my ïn skriuwen takomme litten mei in boadskip oan dizze forgearring. Dy hie de alde hear o, sa graech bywenje wollen; it moast wer oergean. Siik is de man net, mar tige swak. In reis nei Ljouwert wier gjin tinken oan. Nou bistelt er my de hertlike groetenisse oan de frjeonen en sprekt de winsk üt, det dizze dei for de leden in tige oangename wêze scil. Ik foegje myn winsk by sines. Mei in wolkom, allegearre! iepenje ik dizze 72e algemiene gearkomste. (Geklap en gestamp), Oan de trije eareleden, de hearen W. Faber, Waling Dykstra en dr. Winkler to Haerlem, scil in groetenisse tastjürd wirde. It jierforslach fen it selskip oer 1911 en de rekkening oer det jier mei it forslach derby binne printe yn de selskip-meidielingen II fen 1912. De hear B. S. H y l k e m a fen Swol makket oanmerking det er san bytsje oer de selskippen om ütens yn it forslach foun hat. Is det de algemiene skriuwer syn skild ef leit it oan de oare forslachjowers? Den matte dy oanfitere wirde. De hear Nieuwenhuis, algemiene skriuwer seit, det er apart set hat, hwet fen belang wier. Hy hat de forslachjowers, for sa fier nedich, op 'e fingers tikke, mar it jowt net alles. De hear v. d. B u r g bringt yn, det it jierforslach mei it each op 'e kosten, ek al sa folie müchlik besnoeid wirdt. De hear Can n e makket de algemiene skriuwer for it forslach in compleminstje. De hear Hof woe it graech earder thüs habbe. Al dy oanmirkingen scille syn ütwirking wol habbe, wirdt er hope. De kriten sels matte oer det net op tiid rounstjüren fen it forslach op it fesje spuid wirde, mient de hear de Zee, omraek. De hear van Oostrum, kriteskriüwer, seit, det er de forslagen sels hwet let ftntfongen hat. Er scil oan dien wirde, hwet er oan to dwaen is. It Selskip hat 1523 gewoane, bütengewoane en eareleden.) De jierlikse ynlage is in ryksdaelder. De rekkening wirdt goedkard. Ynbard is /4515.57 H; ütjown ƒ4415.41; oerskot ƒ 100.16*. De foarsitter docht nog ünderskat oare meidielingen en der onder: dat it haedbistjür for 1912 desslde fiif Ijue foi de ünderwiis-kommissje oanwiisd hat; det it berneboekje, yn elkoar set troch Wielsma en Homstra, klear is en by Monsma to Aldeboarn ütjown wirde scil; det de oarsetting fen it Evangeelje feri Johannes nog yn hannen fen de kommisje is; det de „Paedwizer", as 't dwaenlik is, mei gauens ek ütjown wirde scil. It selskip „Friso" to Wageningen wirdt oannomd as bütengewoan lid. (Zie vervolg Eerste Blad). --- Het liddenstandscongres. Deventer, 9 Juli. Het inleidend gedeelte van het dit jaar te Deventer te houden Middenstandscongres is hedenavond aangevangen met verschillende feestelijkheden en wat verder tot de officieele ontvangst behoort. De „Derenter Handelsvereniging" trad daarbij als gastvrouw op. Het grootste deel der winkeliers had zich beijverd, door het aanbrengen van hoogst smaakvolle etalages en bloemversieringen de stad een zoo aantrekkelijk rnogelijken indruk te doen maken. Om half acht hedenavond werden bondsbestuur en afgevaardigden officieel ten stadhuize ontvangen door het gemeentebestuur. De burgemeester, de heer W. H. F. baron van Heemstra, sprak de aanwezigen toe, waarop door den voorzitter, van den Middenstandsbond, den heer J. S. Meuwsen, werd geantwoord. Vervolgens begaf men zich naar de Buitensocieteit, het terrein waar ook de Koloniale Landbouwtentoonstelling is. In de restauratiezaal, in Indischen stijl opgetrokken, had hier de ontvangst plaats namens de Deventer. Handelsvereniging. •' ■' l Alsnu wachtte den middenstanders een aangename verrassing. Onder leiding van den heer Joh. W, Wensink te Deventer zong een dameskoor van 60 leden een welkomstlied, gecomponeerd door den heer Wensink, woorden van den heer A. H. Kloosterman te Deventer. De aanwezigen bleven verder gezellig bijeen in den tuin der Buitensocieteit, waar de kapel van het 4e regiment huzaren een concert gaf, aangeboden door het comité der Koloniale Landbouwtentoonstelling. Hierna was de restauratiezaal het tooneel der gezelligheid. Het ging daar nog langen tijd vroolijk toe, waartoe het Hongaarsche strijkorchest der tentoonstelling „Zunki Joska" niet weinig bijdroeg. Deventer, 10 Juli. Hedenochtend werd de algemeene vergadering van, d.e_ Bond om tien uur .'.'vmiil. ' „ Het congres werd 6. m. bijgewoond door een ver», tegenwoordiger van de Belgische regeering en den, Belgischen Middenstand, den heer Jules Schoonheydy uit Antwerpen, door den burgemeester van Deventer» en het Tweede Kamerlid, mr. Marchant. De heer L. Gantvoort, voorzitter der Deventer Han-; delsvereeniging. sprak de aanwezigen toe, waarna de bondsvoorzitter, de heer J. S. Meuwsen, de openingsrede hield. Nadat de notulen der vorige algemeene vergadering; en de buitengewone vergaderingen waren vastgesteld, werd het reeds gedrukte jaarverslag 1911—1912 aangeboden en goedgekeurd. Daarna kwam aan de orde het verslag der commissie tot onderzoek der administratie van den penningmeester den heer J. Das uit Utrecht, die in orde was bevonden. , Vervolgens werd behandeld de begrooting voor het volgende jaar. De rekening over het afgeloopen jaar sluit voor de inkomsten met een bedrag van f 2754.20, voor de uitgaven met ƒ2695.39. Het- batig saldo bedraagt alzoo ƒ58.81. De begrooting voor 1912 sluit voor. inkomsten en uitgaven met een bedrag van ƒ 2878.81, Aan de Koningin werd een telegram van hulde gezonden. Medegedeeld werd, dat de bondssecretaris, de heen Nieuwenhuizen uit Nijmegen, eenigen tijd geleden, zijn ontslag heeft genomen. Diens functiën worden; thans verricht door den heer Gorris, uit Amsterdam. Wat het bestuur aangaat werd in de vacature-' Crebas te Groningen de heer D. P Roodenburg aldaar gekozen. Verder werden de periodiek aftredenden, herkozen. Hierna werd gepauzeerd. Hedenmiddag om 2 uur ving liet congres aan met de bespreking van de vragen over de Middenstandsvertegenwoordiging : a. Beantwoording van do vraag: Is publiekrechtelijke vertegenwoordiging van den Middenstand gewenscht? b. Moet een vertegenwoordiging van den Midden-" stand bestuursbevoegdheid hebben, of behoort zij slechts adviseerend op te treden? Hierover waren verschillende prae-adviezen uitgebracht. Mr. E. J. Korthals Altes kwam tot de volgende slot' som: , a. publiekrechtelijke vertegenwoordiging van den Middenstand — althans op de wijze als door de Staatscommissie voor den Middenstand voorgesteld — i» vooreerst in strijd met de Nederlandsche Grondwet en met de Nederlandsche Staatsinstellingen zooals dezj zich in overeenstemming met het Nederlandsche volks, karakter hebben ontwikkeld, en is bovendien niet ge. wenscht, 1. omdat het begrip „Middenstand" niet voldoende omlijnd en te omlijnen is, '2. omdat het doel, waarvoor zij zou worden ingesteld, langs anderen weg beter en met veel minder kosten te bereiken is; b. een Middenstandsraad zal als adviseerenf lichaam belangrijke diensten aan den zoogenaamde» Middenstand kunnen bewijzen, waar 't geldt de voori bereiding van wetten en bestuursmaatregelen, waarbij in de allereerste plaats de belangen van kleinhandel en kleinnijverheid betrokken zijn. Tweede prae-adviseur over dit onderwerp was dr heer J. Das, Bonds-penningmeester .e Utrecht. Dez» concludeerde: dat de vraaf of publiekrechtelijke vertegenwoordig ging van den Middenstand gewenscht of noodig it volmondig beantwoord moet worden met: Ja; of deze vertegenwoordiging bestuursbevoegdheden moet bezitten: Ja; of zij zuiver adviseerend moet zijn: Neen. Het derde prae-advies is van mr. F. de Vries te Amsterdam. Daaraan ontleenen we: „Als maatregelen om de positie van den Middenstand, als geheel genomen, te bevestigen en te verbeteren, wordt, zoowel elders als hier te lande, meestal vier. derlei ter sprake gebracht, n.1.: het weder invoeren van het gildewezen, het vereischte stellen van een bekwaamheidsbewijs of meester-diploma, het oprichten van een Staatsinstelling als centraal instituut voor de bevordering van handel en industrie en ten slotte d«. publiekrechtelijke vertegenwoordiging. „Van deze vier voorstellen acht ik de eerste twee verwerpelijk; van de beide andere echter zou naar mijn meening een heilzame invloed op de ontwikkeling van den Middenstand te verwachten zijn." --- Persoverzicht President van Bylandt. De heer van Bylandt zélf zal niet verwachten, dat men hem een ideaal-president, of, subsidiair, een uitnemend voorzitter noemen zal, schrijft „de Telegraaf" naar aanleiding van het afscheid fan den voorzitter der Tweede Kamer. „Want — dat was hij niet „De mortuis nil nisibene — maar de waarheid worde daarom niet met voeten getreden. De heer van Bylandt had als president een groote deugd, maar een groote fout daar onmiddellijk nevens. Zijn deugd was: humaniteit, zijn fout: zwakheid, En eigenlijk, eigenlijk was die deugd zijn fout. Hij was zwak, omdat hy te goed en te humaan was. Vriendelijke, en gemoedelijker man heeft nooit op den-voorzitters-stoel gezeteld. Hij ging met de leden om als een vader met zn kinderen. Als hij een straffend woord zeide, een straffend gebaar maakte, dan werd het onmiddellijk door een glimlach gevolgd, als een soort verontschul* diging. Het ijzeren gezag van een Gleichman, het onwankelbaar reglementair optreden van een Röell: hij beschikte er niet ovei. In een magistraat — en vooral in een president van ons Lagerhuis — is te groote goedheid een eigenschap, die zich onmiddellijk wreekt. Hij moet onverbiddelijk een gezagsman zijn, al is het dan ook op gevaar af van voor wreed en autocratisch te worden aangezien. En dat kon de heer van Bylandt niet. Met zijn hart wilde hij regeeren, in stede van met zijn hand en met zijn reglement. Hij werkte op het gevoel. Zelf de humaniteit en ridderlijkheid in persoon, dacht hij, dat iedereen was als hij, en de leden zich in de branding der politieke hartstochten hunnerzijds wel door humaniteit jegens den voorzitter zouden doen leiden. Hij re* kende mi». En waar hij aldus niet, als Gleichman, een ijzeren discipline onder de heeren houden kon, en evenmin, als Röell, zich als een tijger vastklemde aan het reglement van orde, verloor hij in moeilijke oogenblikken de leiding absoluut*. Hoe vaak wij, als in wanhoop, uit zn mond de bedreiging hoorden, dat hu de vergadering schorsen zou wanneer 't rumoer niet eindigde, weten wij niet! Zelfs is hij er enkele malen toe overgegaan. -■: : . ~-"-■• Want — men spaarde hem niet. , , „Het dient gezegd, eerlijkheidshalve, dat van Byï'andt een zeer moeilijke periode achter den rug heeft. Tot tweemalen toe moest hij de obstructie der socialisten verdragen. In uiterst zware, woelige en pijnlijke debatten, als b.v. dat over de; lintjeszaak, moest hij de leiding geren. , En de; jaren van zijn presidentschap kenmerkten zicW door ontelbare woelige, harsloehtelijke oogenblik* 'ten, zooals geen ander voorziitier 'die IgeEend heeft. Zoodat de omstandigheden hem niet gunstig waren. Maar het zal hem een vreugde zijn, dat hij bezat en behouden heeft wat ten slotte voor een president het beste en het hoogste is: het ongerepte vertrouwen van geheel de Kamer. Om zijn onkrenkbare eerlijkheid. v „En — ónze wensch? „Die fs deze: dat we de nobele, rechtschapen figuur van den heer van Bylandt, parlementair veteraan en parlementair aristocraat beide, nog vele jaren in 's lands vergaderzaal zullen zien." „Het Handelsblad" schrijft:' „De Kamer verliest in den heer van Bylandt een zwak maar uitermate goedhartig president, een •humaan gentleman, wiens eenige kracht school in •de algemeene sympathie die hij genoot maar die, .als zich eens wezenlijke moeilijkheden voordeden, niet voldoende bleek om het prestige van den voorzitter — en van de Kamer — te handhaven. „De Kamer heeft geduld met mij gehad.... en ik heb wel eens geduld met de Kamer gehad", zei de heer van Bylandt met die goedgehumeurde gemoedelijkheid die hem een zoo vriendelijke figuur in den presidialen zetel maakte. Te veel geduld heeft hij vaak met de Kamer gehad en de heer LieUinck duidde het bloemrijk aan door te zeggen dat „de moker des gezags" den scheidenden president misschien soms. wat zwaar viel op te tillen op het juiste oogenblik. „Maar met dat al is stellig niet te ontkennen, dat een president die alle persoonlijke sympathieën der leden in zich vereenigt, daardoor indirect tevens een niet te onderschatten eenheidskracht voor de Kamer wordt. „En dat zullen zijn opvolgers, op déze wijze, niet licht meer kunnen worden. „Om die opvolging zal nu, naar 't heet, gestreden worden (maar dat zal wel achter de schermen worden afgespeeld) tusschen den tweeden voorzitter (den heer O. van Nispen) en ds. de Visser Ongetwijfeld ware de heer van Nispen de aangewezen man indien hij niet.... Roomsch was en de niet-Roomsche traditie van het presidium door agressieve daden van het Vatikaan in de laatste jaren nog schijnt aangescherpt. Wij hebben .nooit verheeld dat wij voor den groeienden invioed in ons land van de macht van 't ultramontanism» waarlijk niet bang zijn, maar het weren der Roomschen uit het Kamer-presidium heeft ons steeds redeloos en bekrompen geleken — en dat doet het ons nog. Ds. de Visser heeft zeker qualiteiten, die doen vermoeden dat hij een goed president zou kunnen zijn. Maar hij heeft het nog niet kunnen toorren De heer van Nispen daarentegen wel. En ,wij zouden het (natuurlijk afgescheiden van den .strijd tusschen links en rechts, die ook om het presidium pleegt te worden gestreden) klein en dwaas vinden om iemand die zich geschikt heeft getoond als president, niet voor te dragen alleen omdat, hij Roomsch is. „Men behoort geen ongeschikte Roomschen in baantjes te stoppen, maar geen geschikte Room* schen uit eenig ambt te weren. „Doch de rechterzijde zal dit onderling hebben uit te maken — vóór September". . De „Nieuwe Courant" formuleert haar -oordeel "aldus: •■*.-■ \ „Aan sympathie Keeft Hef graaf van Bylandt 'gedurende de drie jaren van zijn voorzitterschap jniet ontbroken en hij verdiende haar ten volle. (Deze beminnelijke, humane, belangelooze en plichtsgetrouwe edelman op den presidentszetel was een •figuur die de Kamer releveerde, al was hij bij iverre na niet opgewassen tegen de hoe langer hoe /zwaarder wordende taak van leider harer openbare vergaderingen. Geen ander gezag ging van hem uit dan dat hetwelk zelfs het lastigste en oneerbiedigste lid zich verplicht voelde te erkennen in zijn onverdachte toewijding en zijn menschelijke goedheid Men zal hem in vriendelijke herinnering houden, zooals men terugdenkt aan een beminden maar ie zachten leermeester uit zijn jeugd. „De Kamer echter van 1909, en de volgende en daaropvolgende misschien meer nog, behoeven een straffer hand. Een president die niet slechts, ■als de scheidende, in mildheid rechtvaardig wil zijn, rmaar die het in gestrengheid wezen kan. Zal zij 'den rechten man in haar midden vinden?," ---