RECLAMES. Godsdienstoefeningen, naar de 11. S., worden gehouden door de Kerk Tan J. C., Toor da heiligen der laatste dagen, iedere» Zondagavond, 6 noren Donderdagsavonds, 8 uur. GIJSB. JAPICXSÏB. 33. Toegang tis. Voor belangstellenden zal ieueren Donderdagavond, na afloop der bijeenkomsten, gratis Engelsohe lea gegeven worden. ledereen welkom. 1 Centraal Apotheek. I LEEUWABDEN. | Staalpillen - Eiwitstaai." Wat is de oorzaak? De meesten onzer houden van verpoozing, maar offeren dikwijls hun geld, nachtrust, spijsvertering en kracht er aan op. Het is niet altijd goed om medicijnen te gebruiken bij het eerste teeken van kwalen. Een verkeerde gewoonte kan er de oorzaak van zijn. Houdt daarmede op en gij voorkomt dikwijls den oorsprong. Als uw maag, ingewanden, geest of zenuwen om rust vragen, geeft hun dan rust in plaats van medicijnen. Maar als gij u dof, slaperig en zenuwachtig blijft gevoelen, als gij lijdt aan hoofdpijn, duizeligheid, rugpijn en waterstoornissen, vragen uw nieren om hulp en dienen zij behandeld te worden met Fostcr's Rugpijn Nieren Pillen. Mei behulp daarvan en een eenvoudig dieet, meer rust, slaap en voldoende lichaamsoefening, en door het vermijden van te veel inspanning, zorgen en buitensporigheden, kunt gij spoedig uw normale gezondheid herkrijgen, en hebt gij minder behoefte aan medicijnen. Het is niet moeilijk om zich aan een geneesmiddel te wennen, maar Fostcr's Pillen werken spoedig en het is niet noodig om haar altijd te blijven gebruiken. Te Leeuwarden verkrijgb. bij J. Wijbrandi Jzn., Kelders 171; en bij alle goede drogisten in f—a Friesland. Toezending ge- L iM schiedt franco na ontv. >-j»*£^L v- postwissel ft ƒ1.75 voor jffi£ffifib\ één, of ƒlO voor zes jÊ^^n^^S^. öoozen. Eischt de echte \^aÈ#sltJ|ttl3i Fostcr's Rugpijn Nieren Pil- len, weigert elke doos, die •""SÉ^aJIIS™^ n*et voorz'en is van neven- ***** staand handelsmerk. 38 --- LEEUWARDER COURANT van Woensdag 24 November 1915. Tweede Blad. --- Evangelische Vereeniging. Gisteravond hield de ~Evangelische Verecni„; it" eene openbare vergadering in de zalenenhüiste Leeuwarden. Nadat de heer S. Goedemoed een kort openingswoord bad gesproken en door de talrijk opgekomenen was gezongen Psalm 89 : 7, kreeg ds. (; \V. HEESEN bet woord ter behandeling van zjjn onderwerp: Een bezoek aan Berlijn ler kennismaking met een ijveraar voor het Christendom. Met een herinnering aan het spreekwoord: Men móet niet verder springen dan de pols lang is en uitgaande van de veronderstelling, dat de financieele polsstok van de meeste aanwezigen wel met ';inS BenDe2 zou Z|JÜ om den sprong van loeuwr.rden naar Berlijn te doen, stelde spreker voor de reis maar met gesloten beurs, n.l. op de vieugelen der verbeelding te doen, wat vooral in deze dagen veel vóór heeft, ontslagen als men dan j, van allerlei ongemakken. Ds. Heesen, die zich vooi stelde zelf tot gids te dienen, zeide, dat het Berlijn, waarheen hij dezen avond de aanwezigen in gedachten wilde verplaatsen, niet de reuzenstad was zooals ze zich heden vertoont, waar het wufte leven ondanks den treurigen toestand maar voortgaat. Zijn doel was te spreken over een ijveraar voor het Christendom, n.l. den bekenden Adolf Stöcker, die in 1874 uit Metz naar Berlijn werd- geroepen en daar op aandringen van den ouden keizer tot hofprediker werd benoemd. Stöcker was een zoon van eenvoudige ouders. Met rijke gaven bedeeld, deed hij aan de academie veel kennis op en ontving een goede vorming. Bij het verlaten dier inrichting had hij tevens de akte van onderwijzer verworven, van welke bevoegdheid hij gebruik maakte., om bij onderscheiden families les te geven. Nadat bij een reis gedaan had naar Italië, trad hij later oj) als predikant te Metz. waar hij drie jaar bleef, toen hem bovengenoemde onderscheiding te beurt viel. In Berlijn, waar btocker tot 1910 arbeidde, kwam hij door zijn ambt in aanraking met de Meeste toen op den voorgrond tredende personen, zooals von Moltke, Bismarck, von Manteuffel, enz. De kerkelijke toestand was in die dagen zeer bedroevend, sinds in 187-i de z.g. burgerlijke stand werd ingevoerd en zoo datgene, wat vroeger aan de kerk behoorde, aan den staat werd opgedragen. Veel minder kinderen werden gedoopt en slechts weinig huwelijken kerkelijk ingezegend. Doch het meest trad deze droeve toestand op den Zondag in het licht, wanneer allerlei vergaderingen wel, doch de kerk niet werd' bezocht. Stöeker had met dezen toestand geen vrede. Hij had niet alleen het kerkelijk verval gezien, doch ook de oorzaken opgespoord. Hij vond drie factoren: 1. de godsdienstlooze sociaal-democratie, die grooten invloed uitoefende op de arbeiders; 2. de pers, die op minachtenden toon telkens weer over kerk en Christendom schreef; 3. de liberale staatkunde, die het egoïsme op den voorgrond schoof. Tegen den eersten factor wilde Stöcker een christelijk-sociale partij oprichten, en hoewel zijne vrienden hem dit plan ontrieden, verklaarde hij liever te willen sterven dan er niets tegen te doen. Doch hoe zou hij het aanleggen? Het getuigde volgens ds. Heesen van helder inzicht en grooten moed, dat hij juist in het Noorden van Berlijn, waar het socialisme den grootsten invloed had, een vergadering uitschreef, die ook door een groot aantal socialisten werd bijgewoond. Nadat de spreker het verloop dezer vergadering had geschetst, deelde hij mede, dat Stöcker later nog een vergadering belegde, die door ongeveer 1500 menschen bezocht werd. Het resultaat was, dat 300 personen tot zijne partij toetraden, die korten tijd daarna haar leden bij duizenden telde. Langs dezen weg werden ook velen weer tot de kerk teruggevoerd. Een ander gevaar voor Duitschland achtte Stöcker den invloed, dien de joden uitoefenden door pers, kapitaal enz. Groot was ook hun invloed op geestelijk terrein, daar zij in hooge betrekkingen werden geroepen. Zij hadden vooral de leiding van den volksgeest, omdat de meest gelezen bladen door hen werden geredigeerd. Toen men evenwel ook de christelijk-socialen in ïen valsch daglicht begon te stellen en den leider met slijk wierp, heeft Stöcker openlijk den strijd met hen aangebonden. Echter kwam hij ook op tegen de liberale staatkunde, in zooverre hij deze onchristelijk vond, en heeft hij o. a. gepleit voor staatsverzekering tegen invaliditeit van arbeiders. Na de pauze sprak ds. Heesen over de wijze Avaarop Stöcker werkte, en meende hij, dat de _________________________________________M^_^_P-__________-________________________________. vraag mocht worden gesteld, of de wijze, waarop hij mpt zijn tegenstanders den strijd aanbond, wel altijdl bedachtzaam is geweest. Stöcker was een man met buitengewone gaven: groote welsprekendheid, bizondere gevatheid, altijd slagvaardig en een nimmer falend geheugen; dit laatste vooral hielp hem om zijn tegenstanders in hun zwakke zijde aan le tasten, waarvan door den spreker voorbeelden werden aangehaald. Doch Stöcker had ook zijne gebreken; zoo had hij eens voor eene belangrijke zaak zijn handleekening gezet, die hij later terugnam. Ook schcmk hij vaak zonder onderzoek zijn vertrouwen aan menschen, die dit niet altijd verdienden. Evenwel moet tot zijn eer worden gezegd, dat de liefde voor zijn volk en het Evangelie hem dreven, omdat hij overtuigd was, dat de ware volk-kracht' en het ware volksgeluk slechts zijn te vinden, als het leven is geworteld in 't Evangelie van Christus. De angst voor zijn volk dreef hem in de e'hristelijk-sociale beweging, waarmee hij op 't oog had den vrede te bevorderen, n.l. den eerlijken vrede der wederkcerigc erkenning. Nadat spreker nog eenigen lijd had stilgestaan bij de vraag, waar de strijd voor de christelijke beginselen moet worden gevoerd, en of het niet gevaarlijk is, dat predikanten zich bejegen op sociaal en politiek gebied en welke plaats de kerk in het maatschappelijk leven behoort in te nemen, eindigde hij met de hoop uit te spreken, dat het bezoek aan Berlijn voor alle aanwezigen een zegen mocht afwerpen. De vergadering, die door ds. Heesen met gebed was geopend, werd door ds. Klein Wassink met dankzegging gesloten. De Evangelische Zangvereemging (gemengd koor), onder leiding van den heer K. de Jong, bracht een viertal liederen ten geltoore, en dat op een wijze, die het woord van lof verdiende, haar aan het einde der vergadering gebracht. --- PERSOVERZICHT. Pleyte's Beleid. De „Nieuwe C t." schrijft: „Het minister-ambt, het is ons bekend, weegt den heer Pleyte zwaar. Hij heeft zich dadelijk bij de aanvaarding op den geweldigen arbeid, dien het departement van Koloniën zijn bewindvoerder oplegt, geworpen met een ijver en werkkracht, die zijn omgeving versteld doen staan. De twee laatste jaren zijn, door het uitbreken van den oorlog, voor hem voorbijgegaan zelfs zonder één enkele week van verlof of ontspanning. Het is een beproeving van intellectueele en physieke kracht geweest als slechts weinigen kunnen doorstaan. „De obsessie dat desondanks het vertrouwen van de Kamer in zijn beleid allengs minderde (men denke aan het pas verworpen Djambi-contract, aan het thans weder opgestoken ondcrwijsgeschil, aan de tintransactie-praatjes, welke de minister verzuimd heeft door een afdoende en snelle publiciteit onverwijld uit de wereld te helpen) —is hem blijkbaar te machtig geworden. Zij heeft het plan bij hem vastgezet, dat er nu maar eens een eind aan moest komen, hetzij aan de benauwende atmosfeer die hem omving, hetzij aan zijn ministerieel bestaan. Naar wij vernamen, droegen niet alleen een of meer van zijn ambtgenooten (de heer Cort van der Linden was reeds in de ochtendvergadering aanwezig), maar ook de voorzitter, de heer de Meester en andere Kamerleden reeds gisteren van zijn voornemen kennis. Van alle kanten is den minister afgeraden den ongewonen stap te doen. Maar hij was er niet van af te brengen. Men moest het nu maar ronduit zeggen.... Homo sum/' „Moet men", vraagt de Kameroverzichtschrijver van het „H anelel s b 1 a d". „tegenwoordig, om het mini-terieelo leven te kunnen uithouden, een cynicus wezen oE een philosoof ? Het dramatische voorval vau heden geeft reden voor die vraag. Minister Pleyte is, volgens degenen, die hem kennen, noch een cynicus noch een philosoof; hij trekt zich allerlei strubbelingen nog al aan en het is dus begrijpelijk, dat de atmosfeer van gemis aan vertrouwen (om niet te spreken van wantrouwen . die hij allengs om zijn persoen heeft voelen aandikken, hem sterk is gaan drukken. En de voor hem zeer onaangename morgen van heden schijnt zijn innerlijke spanning, die ongemerkt misschien al overspanning was geworden, te hebben gebreken en een plotselinge reactie van inzinking te hebben veroorzaakt. Of de ongesteldheid des ministers inderdaad slechts van lichten en vourbijgaanden aard is, zooals de voorzitter der Kamer te kennen gaf. zal nog moeten blijken; particuliere berichten uit de Kamer luidden niet zoo geruststellend. Maar in elk geval is het een bedenkelijk teeken van de eischen waaraan tegenwoordig het zenuwgestel eens ministers moet voldoen wanneer iemand, misschien een man van een wat verholen gevoeligheid, maar dan toch een gezon range in het idee dat er geen middel was om er af te komen, of ,k __* maar natuurlijk op zoo ets was -k eeert verdacht, ft K£ &™ „Dus lieveling je blijft hem trouw*" :' irr',ïlei\lrOUW blijvpnV Natuurlijk blijf ik hem trouw. Waare.m zou ,k dat niet? Ik zal hè edel onder. Ik wou, dat je hadt kunnen zie, h„e M l mij vertelde. Tante Oueew* beweerl. dat zij nooit zoo iels aandoenjijks heeft gezien, aelfc «iet op het tooneel. Zij was er bij, weet je. llerb«ft voe(de, dajt hij ho(ïetfde niet tweemaal zou kunnen doormaken en dacht, dat ik iemand zou noodig hebben om mij over den schok heen te. helpen Dat had ik niet -in 't geheel «et. St gtzir' d3t " b'J «g™ " «"* „Ik kan het mij voorstellen, lieve " „Natuurlijk weet ik nu. waarom je «,o zenuwachtig bent geweest, sedert dat hij n New-Y -k kwam. H,j .egt, dat je hem herkende _ daHe HetwaseeenPortMort ha,dt BMien' °' ik ■* ** had Lm ?8,r 'k ,m""t 7-" •«*«. J« vertellen \^h- Wel '" vertrouwen kunnen «tellen en het met als zulk een slag 0p mi aten neerkomen. Niet, dal ik het afec2 Z beschouw, maar het brengt toch een vrw £ vering ,„ alles. \V„ kunnen ons £&! ment nu nog m langen lijd nie, publiek ,nalu.ri en tante Oueenie rij.li op 't „ogenblik m de auto rond om terug te nemen, waf zij gjateron aan een paar menschen heeft geschreven. Ik begrijp niet, wat -mij /e zal vertellen, want ik hel. haar op haar woord van eer doen beloven, hun niet op 't idee te brengen, dat het af i*. Ofschoon ik liever heb dat zij denken dal 't al ia, dan dat ik in 't geheel niet eetd ben geweest."-„Miss Jurrott neemt het dus kalm op?" „Kalm! Ik wou, dat je haar kon zien. 2_j «elooft dat er nooit iet- zoo romantisch ia geweest. Verbeeldt je, ie schreide om hem en kuste hem en zei, dat zij altijd zijn vriendin zou blijven, al keerde de heele wereld zHi ook tegen hem. • liet is een feit, dat de goede ziel tot over de ooien op heni verliefd is — op de manier van oude jonge juffrouwen ■— je begrijpt hoe ik dat bedoel, /ij denkt, dat er niemand zoo is als -hij -Vu die is er ook niet. 'Ik zal'hem vreeselijk missen in den tijd dat hij weg is om het oom .larrot te \erlo||on. Ik zal voor de helft, van mijn invitaties bedanken en mij heelemaal terugtrekken,' totdat hij terugkomt. • Hij wil mij dan nog ved meer vertellen — alles omtrent hetgeen paatje- Wayne er mee had te maken — »n nog andere dingen. Ik ben blij, dat hij dat mr mot wenseht te doen, want het hoofd loopt m.j hmmuhen a, om. |k Q> ef v"",-delS-|n;n "r n"t opeens '"•00vccl woordelijkheid op mij _en " ..ieV J? ,■„,!. t,.fs ,*.,, opimchU van Billv?" -Hal kan ik, dunkt me, gevoegelijk uitstellen. ,<:j* zijdank er is nog een gelukje bij een ongeluk. Toett ik merkte, dat tante Queenie aan iedereen briefjes schreef, nam ik mij voor hem vanavond ce-n duidelijken wenk te geven, maar nu kan ik het nóg wel wat langer laten loopen. Hij kan met zeggen, dat ik hem niet zacht heb behandeld, dié arme jongen. .En Miriani, lieve", ging zij'voort, terwijl zij mof, boa cii handschoenen bijcenraapté en aanstalten inaak'e om heen il, „je zult liet geheel voor je houden, als «'on liewid, die je bent, niet waar"? Wij willen et zeil tegen ander, ii geen voord van reppen, .óónlaf lleiberl uiu zijn bejSQck aan oom Jarrolt i< rug ia. Dal is mün raad ■*- en dal i» ons aller raad — ik bedoel ook die van tante Queenie. Want dan halen zij er de wet bij of zoo iets. Ik weet, dat je er niets van zult vertellen, maar ik dacht toch, dat ik je moest waarschuwen." De wijze waarop Evie de zaak opnam, was voor Miriam zoowel een nieuw bewijs van haar misrekening alsook een nieuwe aansporing zoo spoedig mogelijk aan 't werk te gaan ten einde zooveel zij kon den misslag, dien zij had begaan, te herstellen. Evie zou in haar bekrompenheid misschien nooit meer begrijpen van den ernst van baar toestand dan een vogel weet van den aard van den veldslag, die in de buurt van zijn nest wordt geleverd; terwijl als Ford „de wet er bij haalde", zooals Evie het uitdrukte, en er zegevierend afkwam, er nog kans zou beslaan, dat zij gelukkig werden. Al het andere bet Miriam onverschillig, evenals een man, die in zijn agitatie, om zijn kinderen uit het vuur ot uit den storm te redden, geen acht slaat op zijn eigen gewaarwordingen. Met onstuimige, bijna waanzinnige haast hep zij daarom dan ook naar de telefoon en belde Uiarles Conquest op om hem te vragen of zij hem in den namiddag alleen op zijn kantoor kon spreken. Bij a hetgeen zij" zich had voorgenomen-te doen, schrikte haar de' groote mate van zelfopoffering, die een deel van haar plan uitmaakte met af. Zij verkeerde in een stemming, waarin zelfopoffering de natuurlijke boetedoening voor haar dwalingen was. Zij wist wel, dat zij met geld de hulp kon koopen. waarmede zij direct tusschenbeide wilde komen; maar haar aangeboren instinct, wars van slinksche handr-lingen, spoorde haar aan den prijs te betalen met iets meer persoonlijks dan geld. De weten-chap, dat zij de handelende persoon was in bet terecht brengen van wat haar gebrek aan oordeel1 had bedorven, was eenigermate een antwoord op haar zelfbeschuldiging en verzachtte de bitterheid van haar zelfveroordeeling. Voor haar werkelijk primitieve ziel was er geen kwestie: van het brengen van een zoenoffer bij volmacht. Ergens diep in haar gemoed liet zich een waarschuwende slem hooren, zich zelf niet weg te werpen; maar zij minachtte die evenals een afstammeling van het Latijnsche of Germaansche ras de Anglo-Saksische voorkeur voor een rechtbank boven het pistool van den duelli-t minacht. Het was iets buiten het gebied van de rede. •Roekelooze ingevingen, onderdrukt door kloosterlijken dwang of door de eischen der beschaving, ontwaakten plotseling met krat hl na hun lange sluimering en dreven haar aan i"l- ie doen wat zij wist, dat andere vrouwen Midi rs óf in het geheel met zouden hebben gedaan. Zij was zich er daarom van bewust, dal haar zelfopoffering haar grenzen had; zij was zich er zelf van bewust dat, in den waren zin ..m het woord,, bet hoegenaamd geen zelfopoi tering was. 2jj t>frwde zich op omdat zij* dat wenschfe m *e> .'«^k^Van möedVfl '^"'ótschppn een hartstochtelijke moedwil, die dat ten minste voor haar eischte, een andere weg was er niet. Andere vrouwen, wijzer vrouwen, vrouwen die een lang gematigdheifl-lievend verleden achter zich hadden, mochten de wetten gehoorzamen, die ieman< aansporen zich zelf op prijs te houden; maar z'J kon slechts die blinde aandrift volgen, welke haar voorvaderen tot vechten aanzette, terwijl zij in vrede hadden kunnen voortleven of ben voortzweeple naar de woeste plaatsen der aarde. terwijl zij in rustige huizen hadden kunnen blijven. Het zat haar in het bloed den ipoeiljjkeß weg te kiezen boven den gemakkelijken. Zij kou daaraan nu evenmin weerstand bieden als zij acln jaren geleden zich had kunnen weerhouden Norria Ford tegen de wet to beschermen. Maar toch gaf het haar rust, te weten dat Conquest, wanneer zij voor zaken bij hem op zijn kantoor kwam, allijd ecnigszins anders W dan wanneer zij hom elders ontmoette. Hij w*~ dan meer de beroepsman tegenover zijn elieri. een weinig de vriend en in het geheel met ' ' minnaar — als hij' ergens de minnaar was. Na