RECLAMES. _^ Herinnert gij u mr jeugd? Gjj werd nooit vermoeid,, at goed en sliept goed. Waarom nu niet? Herinnert gij u welk een eetlust gij hadt in uw jeugd, hoe gij den gehcelen dag bczi; kondt zijn? Hoe gij 's avonds mot tegenzin naar bed gingt? Is het doordat gij ouder wordt, dat mi een maaltijd geen genot meer voor u is; dc.t- gij U altijd vermoeid en zenuwachtig gevoelt ? Neen, want de krachtigste menschen zijn volwassenen, die, veel sterker zijn dan jeugdige personen. Het is, omdat gij van gewoonten veranderd zijt. Want als kind liept gij den heelen dtig en waart gij voortdurend bezig. Neemt nu meer lichaamsoefening, als die alleen in loopen bestaat. Misschien overwerkt gij u, eet gij te veel vleesch, slaapt gij te weinig. Slechte gewoonten zijn oorzaak, dat urinezuur in het bloed achterblijft, verzwakken de nieren eu veroorzaken rugpijn, rheumatische pijnen, watersloornissen en een dof, slaperig gevoel. Wekt de nieren op door het gebruik van Fósler's Rugpijn Nieren Tillen, laat de slechte gewoonten een tijd na en gij zult ondervinden hoe gij vooruitgaat. Personen op meer gevorderden leefijd dienen nauwkeurig te letten op verschijnselen ven nieren blaaszwakte.want door het spoedig behandelen der eerste verschijnselen van nier-aandoening worden vele kwalen van den ouden da**; voorkomen. Voor oudere menschen zullen Foster's Rugpijn Nieren Pillen een waardevol geneesmiddel blijken. Te Leeuwarden verkrijgb. bij J. Wijbrandi Jzn., Kelders 171; en bij alle goede drogi-rteü in f—*-* Friesland Toezending ge- A iM schiedt franco na ontv. **f&lfêiji_^ v- postwissel 5. ƒ 1.75 voor V^^^^^^^. n> °i' ƒlO voor zes /é&WwWÈ'êsh. d°ozcn- Eischt de echte Foster's Rugpijn Nieren Pil- len, weigert elke doos, die 7MD?!s%oï^?(rf, ' niet voorzien is van nevenstaand handelsmerk. 47 --- ADVERTENTIËN. Gemeente Franekeradeel. Aan ds Openbare Lagere School te Midlttm in de nabijheid van HarÜDgen (hoofd de neer H. GoiKGi.) wordt gevraagd eene OÜÜSSEnWIJZEEZS, in het bezit der akte vak /. , op een aanvangsjaarwedde van ƒ6OO, verhoogd tot f 675, f 775 fJ>iO en /-O/o, respectievelijk na 3, 5, 10 eu lo dienstjaren. m??-**Ïpp ia % Z6n,dea *an den BURGEjJH-_____.__,K van Eranekeraaeel te -Praneker vóór 11 December a.s. AANBESTEDING - LBMIIÖBILEM. BURGEMEESTER es WETHOUDERS van Barradeel wenschen aan te besteden op Dondeidag 9 December 1915, 's voorm. 11 uur: De levering van IHSBgn«B--t,BN en BOHOOI.naHOB*P«B« voor do openbare echolon over do laren ISIÜ en 1917. De voorwaarden liggen ter SECKETAIUr. te Sexbierum ter inzage en worden op aanvra:.-gratis toegezonden. De gezegelde i*.s:cl:rijvingsbiljetten mce'.cn met de monsters ten GL.JEE.iÏEiIL'IZ!; zijn incelcvard vó'H' dcv tijd vau aaubestedinj*. --- LEEUWARDER COURANT van Zaterdag 27 November 1915. Zesde Blad. --- In het Pestgebied. In Holland heeft men, ook onder medici, nog steeds een ietwat overdreven denkbeeld van de gevaren, die men in 't algemeen in een peststreek loopt — en vooral is deze meening onjuist wat de builenpest betreft — waarvan ik gerust durf beweren dat zij al héél weinig „besmettingsgevaar" oplevert voor den blanke — mits men zorgt, niet in kamponghuisjes en dergelijke te wonen, of te slapen 1 (Dat vooral de zgn.: „Staatsblad-Europeanen" in dit opzicht nog al eens zondigen, zal ieder die eenigszins met Indische moraal en 't gehalte dezer kampong„Europeanen" bekend is, kunnen begrijpen! Door Je escapades of 't meer vaste verblijf dezer heeren wordt zoo nu en dan nog wel eens een „blanda" 't slachtoffer van de nauwe relaties, die hij niet de kampong onderhoudt....) Maar in één opzicht hadden b.v. de hoog- en zeergeleerde heeren, die in de laatste vergadering van „Tropenartsen" hunne waarschuwende stem verhieven over die toch niet weg te cijferen gevaarlijkheid van 't pestbestrijdingsvak, toch wel eenigszins gelijk: als er eens een groote uitbreiding van de longpest-gevallen kwam, al 3 't eens eene echte longpest-epidemie werd op Java — -zixials b.v. in Mandsjoerije eenige jaren geleden — dan zou de kans op besmetting zeer zeker oneindig veel grooter worden, ook voor de artsen, en alle anderen, die dagelijks met de patiënten in contact komenl En als men nu vraagt: hoe staat 't daar nu mee, met de verhouding van builen en longpest, dan is 't zeker merkwaardig, dat de laatste weken soms meer gevallen van longpest dan van builenpest opleverden!! Maar gelukkig: dit komt niel door eene aanzienlijke uitbreiding van 't getal longpestgevallen — doch de laatste maanden is 't wekelijksch getal builenpestgevallen -zóó sterk gedaald, dat er b.v. in een week 7 longpest- en slechts 5 builenpestgevallen voorkwamen 1 • Zoodat we dan ook mogen zeggen, dat do laatste maanden de pest nog slechts sporadisch voorkomt in 't Malangsche (in Soerabaja, Kedin. Madioen is dit eigenlijk altijd 't geval geweest;. Terwijl er 't vorige jaar wekelijks ongeveer 200—250 slachtoffers waren, zijn er nu al een paar maanden lang 20 a 25, en nu de laatste weken nog. minder: en waar hier de woningverbeterin<* met geregelde schoonmaak etc. (waaraan enorm wordt gewerkt!) met de week, met den dag beter opschiet, en waar we allen 't volste vertrouwen in deze methoden hebben — die alle tot doel hebben: de rat 't nestelen in of bij de huizen onmogelijk te maken, daar hopen en verwachten wij allen, dat de pest voorloopig slechts nog sporadisch zal blijven optreden, en dat deze plaag over een ii twee jaar geheel van Java zaï zijn verdreven!! Waarschijnlijk zal deze overtuiging ook in Holland nog wel niet geuit zijn — ook hier in Indiü is deze"gunstige verwachting en 't buitengewoon gunstig verloop der pest niet gepubliceerd: vooraf omdat de Indische pers, die niets liever duet dan schelden, zoovéél mogelijk buiten alle pestbcmoeiemssen wordt gehouden. Om echter op de longpest terug te komen — natuurlijk levert deze uiterst besmettelijke vorm der pest eenige risico op, als men met de zieken in nauw contact komt. En toch — ook bij de bestrijding der longpest, en zelfs bij de behandeling van longpestiijders, kan men zéér goed zorgen, de besmettingskansen zoo klein mogelijk, ja minimaal te maken — maar dan is natuurlijk „oppassen I" de boodschap. Om u eenig idee te geven, hoe t verloop en de bestrijdingswijze van zoon longpest-eruptie is, wil ik u in 't kort iets meedcelen over de epidemie die half April op den Boereng (een heuvelrug'dicht bij de stad Malang gelegen, door een Madoereesche bevolking bewoond) uitbrak, en waarvan de eerste gevallen, helaas, niet onmiddellijk door den toen daar werkzamen arts werden herkend. Ik had toen 't voorrecht .als zoodanig voel je 't vooral, als de zaak weer achter den ru<* is!) met de bestrijding dier epidemie te worden belast, en zag daar de eerste dagen de menschen in werkelijkheid „als ratten" sterven — bij tientallen tegelijk Den 12n April waren er de eerste slachtoffers (niet-herkend!) geweest, den 17n waren een 15--tal familieleden en „contactpersonen ongeveer te«clijk ziek geworden, en binnen eenige uren overleden — en den 19n daarop vonden de controleur van Toempang (in wiens district de aan getaste desa is gelegen) en ik een ontvolkte kampong. met enkel het vee en «* kippen rondloopend op de erven - on in de „tegals (droge rijst-vclden) de gevluchte bewoners in hutten en onder hun ossekarren gekampeerd, en onder hen eeni<*e doodzieken, bloed-hoestende stakkers: ten doode gedoemd en - dit wetend door de voorbeelden hunner pas-gestorven familieleden! En weet «e. wat ons, Westersch-nervous geslacht dan weer treft, ons onbegrijpelijk en onmogelijk lijkt? Die, althans schijnbare volkomen kalmte, 't afwezig zijn van allen doodsangst, als ze je vertellen: „Inkeh, bêtoek darah — „Ja, ik hoest bloed op". En zelfs hier, waar de menschen toch als in een paniek uit hunne huizen (Waarin zij de oorzaak van de ziekte dechtcn. waren gevlucht - hier waren de nog gezonden toch maar weer aan 't werk gegaan, en zag je ze op de velden, of met hun sapi s (koeien) bij de kali En — ze laten hun zieken met alleen*. ze blijven hun hoestende vrouwen, of haar man kihderen helpen en bijstaan —uit domheid.-of fatalisme - 0f.... liefde?? Wie zal t zeggen - maar zeker is 't, dat 't mij eenige malen gebèarde. tint oen man vroeg, bij z n vrouw m het ueken-barakje to mogen blijven, of dat eene vruuw haar man of kind niet alleen wilde laten sterven .en natuurlijk mag je zoo n verzoek daa niet weigeren: wc /.ouden zelf in die •mstand-ghederj éiachen — wat zij als eene gim.-t vragen. Hen volgenden morgen vind jo dan de eene lood _ en een paar dagen later volgt de ander ... Bij een dergelijke epidemie, waar de misschien Reïnieeteerde familieleden en buren reeds ge"•foeht zijn en andere desa's kunnen hebben be•is natuurlijk eene uiterst strenge bestnj*Unss_iior>s, Kondig en alleen volkomen samenwerking van bestuursambtenaren en den geneeskundigen dienst kan nog snel en zeker de uitbreiding stuiten. Om te beginnen kan men dadelijk' de geheels desa afsluiten: bij alle in- en uitgangen, bruggen en dergelijke worden politieposten geplaatst, en geen inwoner der kampong mag zich dan buiten die grens begeven. Ook bn' onze kampong werd deze maatregel onmiddellijk getroffen, daar 't in dit geval zeer gemakkelijk ging; immers aan de eene zijde was een natuurlijke afscheiding door een ongeveer 30 meter breede, ruim een meter diepe kali, en aan de andere zijden van den heuvelrug, die ongeveer 300 meter hoog is, was ook maar één bruikbare weg. 't Is anders een dure zaak — alle inwoners krijgen n.l. als vergoeding voor de schade 10 ets. per dag uitbetaald, en waar de desa's hier soms 4000 a 5000 inwoners tellen, kunt u begrijpen, dat we zooveel mogelijk andere middelen zoeken; in dit geval betrof 't maar een 300 menschen, en toch kost dan zoon afsluiting gedurende ééne maand nog een f 1000! Hierom wordt de laatste maanden ook' een andere weg gevolgd; alle inwoners worden n.l. 2 maal per dag door politiebeambten (onder leiding van den medicus of den „mantri-pest" — een ontwikkeld Javaan, die eene opleiding heeft genoten in pest-zaken —), onderzocht; alle zieken (koortsende en hoestende menschen vooral natuurlijk) worden afgezonderd in de barakkenkampen en door den dokter onderzocht; op die manier worden alle zieken dadelijk, nog vóór ze hoesten en opgeven, al geïsoleerd, en voorkomt men dus vrij zeker de uitbreiding onder nieuwe families en gezinnen. Hiervoor is een groot barakkenkamp noodig — wij lieten zoo snel mogelijk een 20 ziekenbarakjes en een 30 gezinswoningen bouwen; maar waar alle materiaal den heuvel moest worden opgevoerd (eenige kilometers ver, een zeer primitief, glibberig bergpad op) en lang niet alle koelies voor dit werk in een longpest-desa zijn te vinden — daar duurt 't wel eenige dagen vóór 't kamp klaar en alles geregeld is, zoodat je niet meer staat te springen van — ergernis als je 's morgens alle barakken vol vindt en nog een paar zieken, die nog doodleuk te midden hunner familie zitten te hoesten — en dan kunnen die arme kerels, die dat toelieten omdat er ruimte te kort was, 't immers ook al niet helpen; want eiken dag wordt de helft van hun werk weer ongedaan gemaakt — immers* alle ziekenbarakken worden zoo gauw mogelijk na den dood van den patiënt afgebrand! I Ge zult me vragen: worden dan die patiënten, die longpestlijders, niet behandeld? Ja, we hebben 't al ettelijke malen by verschillende epidemieën geprobeerd, maar, helaas, eigenlijk altijd zonder, succes Ook bij deze epidemie heb ik nog weer eens eenige lijders 'n groote dosis pestserum ingespoten —• helaas, het helpt niet.... Wel blijven ze soms een of een paar dagen langer er door in leven, maar — is dit wel een voordeel te achtenV lels anders is 't met prophylastisehe seruminjectie — d. w. z. van alle gezonde personen, die met de zieken in contact kunnen komen; ik geloof zeker, dat dit in vele gevallen behoedt voor besmetting — hoe meer longpest ik zag, hoe moer m'n overtuiging de zekerheid naderde, dat deze serum-inspuiting ook groote waarde heeft, om contactpersonen voor ziek-worden te behoeden, mits tijdig en in 't groot toegepast. (Anderen zagen geen resultaten van de prophylactische inspuiting — u begrijpt, dat er meer strijdpunten zijn wat de pest en hare bestrijding betreft*...). Ik heb die dagen zeer velen, in totaal een honderdtal menschen, 10 cc. serum ingespoten; toen er (zeer natuurlijk P toch enkelen van dezen stierven ■— die b.v. reeds vóór de inspuiting geisoleerd waren —, werd 't steeds lastiger de vrees voor den prik te overwinnen, en daar de epidemie reeds afnam, was 't ook beter niet al te veel aan te dringen; vooral bij Madoereezen komt men ver, als men met ze praat, en tracht te overreden door op hun pienterheid te speculeeren; maar dwingen tegen hun zin — ho maar! ! In totaal zijn in dat gehucht van een goede 300 inwoners ongeveer 100 menschen gestorven: bijna allen in één blok wonend, en veelal familie van elkaar Geheele gezinnen stierven uit, zoodat van 9 leden b.v. alleen twee kinderen van 2 en 3 jaar overbleven.... Eiken dag moesten die overblijvcndcn dan worden onderzocht, en als we dan weer zoon stumper, die „panas" (warm, koortsig) was, er uit haalden, en hij naar de barak moest — dan werd hij toch wel bleek onder zn bruine huid, en angstig schitterden die glanzende koortsoogen, Gewillig ging zoon kerel, wiens fatale termijn vau 10 dagen (zoolang kan de incubatietijd der ziekte duren ) bijna om was, naar de barak, en ging er liggen, om te sterven.... Toen ik hem den volgenden morgen bezocht, had hij uit eigen beweging al op een stuk pisangblad gehoest, ca liet 't zeil zien —: „Darah, kandjeng'': „Bloed, meneer".... De intens-treurige toon, waarop dit werd gezegd, en de uitdrukking van zn gelaat, berustend-droevig, bleef me een paar dagen bij.... En dat zegt iets — immers je went zoo gauw aan alle misère, die je een jaar lang dagelijks ziet! Een collega, pas uit de West gekomen, die veel misère van tropen-ziekien enz. daar had gezien, stond toch versteld, toen hij eenige dagen met me meereed — eerst den prachtigen rit te paard, door de kali, den berg op, in de friesche ochtendlucht —■ en dan die intens-droevige tooneelen van geheele families, die je den eenen «lag gezond zag en met wier kinderen je grapjes maakte, die eiken dag méér hoop kregen — en die je dan den volgenden morgen zag: óf reutelend en bloederig schuim op den mond, óf al dood op de balehbaleh in de kleine barakjes met hun voedsel nog naast hen, hun door een venstertje door do wachters aangereikt Ge begrijpt, dat men bij eene zóó doodelijke epidemie ook zelf voorzichtig is — en t_iet noodeloos lang bij de zieken blijft: toch is 't alleen nauw contact, dat de besmetting veroorzaakt — I uithoeslen der sputa, die ontelbare bacillen bevatten, vordcq vooral de families of buren, die den patiënt helpen en steunen in zn laatste uien. besmet; en hierom nemen \vi; ook geen bizondcre maatregelen; geen afschrikwekkende masker- en andere gelaat-bedekkingen worden hier gebruikt; óók heeft zelfs geen mijner mannelijke collega's zich laten inspuiten om een k>ng.-pest epidemie; immers wij kennen 't gevaar, en zorgen ook bij patiënten-onderzoek, niet vóór hen m of te zitten, als ze hoesten, en alleen bij de gemm-insDuiting van verwarde. weel:*je lijders. die zieK verzetten tegen den prik. Leb' ik' de assisteerende verpleegster en mezelf een snelverbandje voor den mond en neus laten binden; immers toen bestond de mogelijkheid, dat we sputum in ons gelaat zouden kunnen krijgen. Na een dag of veertien was deze epidemie, die door haar groote hevigheid nog al wat schrik verspreidde onder de bevolking, bedwongen; wel kwamen nog een 20-tal gevallen in de desas in de omgeving voor, die 't gevolg waren van „uitgewekenen" van onzen heuvelrug, en die ons natuurlijk haast net zooveel zorg baarden als de oorspronkelijke epidemie — maar ook hier werd dezelfde weg gevolgd en werkte de bevolking flink mee. En nu is de bevolking er druk bezig de nogal vuile Madoereesche huizen (die anders nog niet aan de beurt der „officiecle" woningverbetering waren) rattenest-vrij te maken en te reinigen; want ze krijgen door zoon epidemie en 't snelle stuiten er van na ons ingrijpen wél respect voor de kennis en macht der Blanda's — die immers de Booze Geesten op de vlucht drijven...., Malang. »v.U. --- Lijst van uit Leeuwarden vertrokken en aldaar gevestigde personen. Gedurende de 2e helft van Noveer.ï>;r. Vertrokken: Wed. A. Sutoriss, van Galileër Kerkstraat P naar Workum. Mej. J. de Jong, van Dij de Put 1' naar Haarlem, Boterstoot 25,-ood. Mej. U. de Beer, van 3e Korte Houtstraat 5 naar Snoek. Galgestraat. Bfc*. A. Jilderda, van Sacr..menlstraat 18 naar 's Ha_.p, kerkhoflaan. H. Scki-l, verolcgcr. van Zaailand 72 naar Amsterdam, Hoogte Kadijk 12:'. I. B. A. Aadcj-son, zendeling, van Gijsbcrt Japicxilraa. 33 naar Utrecht, J. P. Coei-straat Bbis. F. J. L. Apma, houtzager, van Breedstraat 52 naar Amsterdam. Borgerstrr.at 511. Me.. R. van Gelder, Over do Kelders 212, naar Keerde, R. Nienwenhnis, teekenaar, van Klanderijstraat 1 naar Utrecht, Jansstraat 16. Mej. C. Jülleicr ezelschapsjuffrouw, van Alma' T.id'emastraat 8 naar Sneek, Kronenburg 3. H. J. Oost.rhof, smid S.S., van Gedempte Keizersgracht 12 naar Huizum, Hollartderdijk i. S. Alkcma, staüolrsarbéider S.S., var. Winserniusstraat 1 naar Huizum, de Wetstraat 171. E. van Hattem, arbeider, van Kapelsteeg 17 naar 's Gravenhage, Trompstraat 266. F. Sluiter—PoLtK*, van Bagijncstraat 13 naar Emnien. H. Bitke, timmerkneclit, van Weg naar Cambuur 55 naar Amsterdam, Kattenburgcrkruiistraat 4. JSej. A. H. Alfcer?. van Groote Kerkstraat 67 naar Apeldoorn. Looka-i sb. Wed. B. Nicolay, geb. JeUe-na, vau Anjelierstraat 18 naar Bergum. Mej. G. Ticdema, atiotliekirs-asri:lente, van Spanjaardslaon il naar Delft. 8. Kip, rc-hüder, van Nieuwewe*. 13 naar Arnbom. Cronjéstraai 10. T. Pels, tijdelijk: opzichter bij de gemeentewerken, van Cjonjéstrnat 14 naar Devertcr. Gr. Kerkhof' 7. "Sa.. H. v. d. Berg, verpleegster, van Claes Sockes Balck.-traat t naar Amsterdam, Wilhelmina-Gasthuis. J. B. v. d. Helen, schrijver bij het bureau waterstaat, van v. d. Kooijstraat 18 naar Sloten, rijksstraatweg 132. I. Reakers, kopcrslajer, van Galileër Kerkstraat 5 naar Balk H. Haitsma, -laprerski.ccht, van Korfmakersstraat 15 naar Arum. M. Postjuuntf. arbeider, van OldcgalÜPLT. 56 naar Franeker, God?:-'. - Gevestigd: B. M. Hsngst, kleermaker. Noordvliet 568 van Amsterdam J Last, schilder, Harlingerstraai l', van Eibergen. R. Krfps, meubelmaker. Poshtraat SS, van Huizum. Mej. B. v. Gelder, Klanderüdwarsstraat 1 bÜL-Vflcrdam- He-* A- Koolen-Nijp, C.n.stra' buren 73, van Leiden; G. Zwart, bankwerker. Houti u ■ £?. Kooton- ■*■ ds Bow> voerman, Achter de Hoven 260, van Rotterdam. J. de Vries, kantoor. kill i' /V"^;1^1 7' van Makkum. i. D. JoUnk, hooldrandijrteur H. S. M., Gedempte Kei» - -Jacht io van Arnhem. H. Zijsling, Cwnelis I.cdeuk.tiaat 14, van Bolsward. A. Lawant, commies uuecto belasting..,. ... ,„, („;.„;, «>• T. SUrk, r, .„iabriek. S buurt 17, vau Hui- 0. v. d. Bijl, arbi ider, Pieterselie- M. Mensma, b-uiketbakkerskixccjit, Breedstraat 58, Amsterdam. H. Znidhoii, klerk bij de re D'ijcrstraat 5. van Hardegarij... H. Henger, < cbrc-cle bol.nsl^ng':*!, Voc»rstr-"-k 3"C. van lor . B Pietemna, kleermaker, Looijerstraat 25. van Bolsward. A. J. Taffijn, arbeider aan de gasfabriek, Botcrhoek 63. van Gennep. E. Feenema—de Vries, vliet 431. van Drachten. G. Jansma, controlebeambte S.S., Anjelierstraat 11, van Nijehaske. B. Tiemenm, kleermaker, Klein Schavernek 14. van Zwaagwesteinde. M. Wolper—Fabricins, Achter Dijkshoek 399, van Amsterdam. T. H. v. d. Meer, letterzetter, Spanjaardsstraat 20, van Gouda. --- NIEUWE UITGAVEN. Veen» Kalender-schrijfmap op vleei voor 1016. Ziet er weer net uit en is goed verzorgd. Bestaat uit 26 bladen. — L. J. Veen, Amsterdam, ƒ 1.50. Da Ifataur, onder redactie van dr. Z. P. Bonman. Novembernummer. Bevat o. m.: Het „boos" oog, door dr. R. Bylsma; De techniek der draadlooze telegrafie voor amateurs, door Joh. Hemmes; De ontwikkeling van onze uurwerken, door J. M. Kleibocr; De invloed van de elektriciteit op den plantengroei, door E. K. L. A. Beycn. — J. G. Brocse, Utrecht. Deutscb.es Handelalesebncb, teil II; herausgegeben von dr. E. E. J. Messing, Dozent an der Niederlandischen Handelshochschule zu Rotterdam. 264 pag. —W. J. Thicme en Cic, Zutphen. f 1.75, geb. ƒ2. Jean Jam-ia (de mensch, de denker, de socialisO, door Charles.Rappoport, met een inleiding van W. H. Vliegen en een brief van Anatolc France, vertaald door Andries de Rosa. Geautoriseerde uitgave. — Em. Querido, Amsterdam. Da Tragedie der Vrijwilliger»; uit het Russisch vertaald. 32 bladz. — Firma L. J. C. Boucher, 's Gravenhage. Wetten en besluiten betreffende do Via.cherij, me' aar.teekcningen; 3e druk door mr. dr. Slentert Kroese Editie Schuurman en Jordens. — W. E. J. Tjeenk Willink, Zwolle. ƒ 0.50. Nederland als Polderland; beschrijving van den eigenaardigen toesland der belangrijkste helft van ons land, tevens bevattende de topografie van dat gedeelt;, met de voornaamste détails, toegelicht door kaarten en teekeningen, door dr. A. A. Beekman, e>ud genie-officier. Tweede druk. 47S bladz. Kaarten achterin. — W. J. Thieme en Cic, Zutphen. ƒO. geb. ƒ6.90. Verslag betrefiende den staat der Visscherij; no. 11 der Mededeelingen en Verslagen van de Visscherijinspectie (Jaarverslag der Visscherij-inspectie 1913,., — Departement van Landbouw, Nijverheid en Handel, verkrijgbaar bij gebr. van Clcef, den Haag. 2£ cent. Uno Pai*_ durablo; cornm'entaire officiel du programme-minimum. 48 pag. Uitgave van den Ncderlandscheu Anti-oorlog-raad. .— Thercsiastraai 51, den Haag. Do Liefde Slicht; almanak voor het jaar 1916. uitgave der „Vereeni.gmg tot Verspreiding van Stichtelijke Blaadjes." Bij den kalender teksten en spreuken; overigens mengelwerk. — Van Holkema ca Waroridorf, Amsterdam. Brand; dramatisch gedicht in 5 bedrijven, van Hcnrii; Ibsen. Bewerkt utai de oorspronkelijke Noorsche uitgave door J. Cbmt v. d. Myll—Pispcr? Meulenh.jff-cditlo. — i-I-ulc-nhoff e.n Co., Amsterdaiu. 85 c:r:t. De laatst, dagen van Pompeji van Edw. Bulwer Lytton; 7e druk, herzien door J. P. Wesseünk—van Rossum. ifeulenhoff-eüitie. — Meulenhoff en Co., Amsterdam. 95 cent. De Smeden der Toekomst; roman door Wnltei Bloem, in 2 deelen. Nummer van de Haans Groene Boeken (het allerlies.e van vreemden en eigen bodem.i. — W. de Haan, Utrecht. 75 cent per deel gebonden. Op Leven en Dood; geschiedenis van den groeten oorlog, door M. v. d. Staal, met een beschrijving der vuorgesebiedenis van Joh 11. Been. Rijk geïllustreerd. 41e aflev. —- Drukkerij Libertas, Rótlcrdam. 10 cent per aflev. Nederlandsche Almanak voor 1916, met fraaie gekleurde plaat, naar de schilderij van Frans Hals: maaltijd van officieren vau den St. Jorisdoclen. mei zorg geteekende kalenderbladen (ornamenten aan do natuur ontleend), vele illustraties, ook op den oorlog betrekking hebbende, een verbaal, levensbeschrijving gen en tal van wetenswaardigheden, die in het dagelijkse! lever, te pas kunnen komen. — H. D. TjecTii. Willink en Zn., Haarlem. 75 cent. Onza Neutraliteit; geïllustreerd maandschrift, onder redaclie van W. J. M. Linden, le luit. der infanterie, en mr. W. N'ierstrasz. No. 1 van elen len jaargang beval o. m.: Ons doel, Ons veldkanon, Het slaan van pontonbruggen, De Militaire Gymnastiekschool. — H. A. M. Hcelants. Schiedam, ƒ2.40 per jaargang, los.e nummers 20 cent. Jcngd. Decembernummer. Bevat o. m. een bijlage naar Jozef Israels schilderij Alleen op de Wereld en illustraties naar schilderijen van denzelfde. — Enen J. J. Tij!, Zwolle. Sijueht en Rjucht; Frysk Wykbled tinder bistjü* fen J. v. d. To!. lt nümer fer. 27 Novimber bifettet: Vn 'e Grcat> Wielen, fen P. J. Braaksma;lt talhout, fen D.: Baes wi-ze, fen K. Sticnstra; Treast-bringende hjerst, fen lünke Tolman; Deade bieden, fen Hylke Sjonger; Sclskipsnijs: In nij boek, fen T.; Frysk Forskaet; De wize süch, fen D. H. Z. — W. A Eisma (.',-•, Ljouwert. ---