JONG-FRIESLAND. Het jonge schrijvende Friesland is hier de vorige week voor het vormen van een bond bij elkander gekomen. Dat die bond geen zeer omvangrijke is, of het streven, dat zich het etiket „Jong Friezen toebedeeld heeft, al dan niet op dit oogenblik reeds weerklank vindt in den lande, doet er thans minder toe. DM het jonge letterkundige Friesland zich heeft georganiseerd, lijkt ons ee'hter een feit van ecnig gewicht, van voldoende gewicht althans om er even bij stil te staan. Vreemd zijn werken en streven van deze „Jong-Friczen" voor de Frieiche lezers van ons blad niet. Bij herhaling hebben zij hen in hun uitingen., in hun manifestaties, gadeslaan kunnen. Dat, en dat alleen, is voorloopig met het verleenen van onze gastvrijheid voor dit nieuwe streven onze bedoeling geweest. Men zal hebben begrepen, dat toen wij ons blad voor de Jejng- Friezen open stelden, wij hun de gelegenheid om zich te uiten verleenden, dit nog geen instemming mèt die uitingen, zelfs niet met het streven beduidde. Slechts, dal aan het streven zelf door ons gewicht werd gehecht, en het door ons gewenscht werd geoordeeld, dat Friesland er kennis van nam, dat Friesland voor zich de rekening zou opmaken kunnen wat het, precies, er aan had. Maar dat standpunt bracht mee, dat de uitingsvrijheid zoo ruim als maar eenigszins mogelijk zijn moest, dat zich vrijelijk moest kunnen openbaren, wat er aan voornemens en plannen, aan hoop en verwachting, aan haat en liefde woelde en borrelde in deze jonge bent. Als niet alles, wat werd uitgesproken, even sympathu'k was, vonden wij dat, om de zaak zelf in de eerste plaats, betreurenswaard. Toch hebben wij ze, zooveel als eenigszins maar doenlijk, hun gang gelaten. Want niet om ónze meening over personen en zaken ging het, maar om de hunne, en dir. .mgewijzigd, ongeschonden door onzen invloed, moest Friesland leeren kennen, Friesland, dat de einduitspraak te doen liccft — zal richtrii over goed en kwaad. Maar dat komt later. Nu is het oogenblik daarvoor nog niet gekomen. Zij zijn pas aan het werk getogen. Laat ons rustig op hun ontwikkeling en hun daden wachten. Ten hunnen opzichte aanvaarden een — welwillende neutraliteit. v Dat zij nu met veel aplomb wel meeningen verkondigen, die zij over tien jaren stellig niet met zooveel zekerheid herhalen durven — moet hun dat aangerekend worden? Dat is hun jeugd. En jeugd, élan, is iels zóó moois en zóó benijdenswaardigs, dat men haar wat zij noodzakelijk tekort komt — evcnw'cht en oordeelsrijpheid ■— (.aarne wel vergeeft. Dat hon idealen en hun plannen wel wal héél ver reiken, naar het inzicht van ons. ouderen en gckal meerden, ver over alle practischc mogelijkheid heen? Och, het leven is praclirch. lier! pactisch en heel nuchter, en remt voldoend. Idealen vinden gauw genoeg een dam, waarop zij, bolsend, uit elkander spatten. Dat 'komt in orde, van zelf wel, en zeker vroeg genoeg. Wat daar in de gemaalde toekomstbeelden al ti 'out en n vcdutionnair lijkt, ach ons deert het ï-ii t, en Friesland elcert het niet en het zal Nederland niet doeren. Maar hun doet het goed, .1/ hebben het noeKoi*. omdat zij er de impuls in vinden, die hen tot mooie, want warmlezielde. daden drijft. En daarom is het ons te doen. Dal is het, wat wij van hen hopen en \i nvachlen. Voor ons ligt de beteekenis van hel streven der Jong-I-'riezen hierin, dat zij jong zijn. Dit is de jeugd, let komende geslacht. Dat zich ui ft afkiirl. Begrijpt ge? „Das Alte .türzt, es andert zich die Zeit!" De vader is <• . oude, stoere Friesche boer. De zoon een nagernaaltt meneertje. De moeder draagt de vo me, stemmingvolle, ingetogen kap. De dochter •;> groote dagen een kakelbont fluwcelen pak, eer „iebelenden, zwaar bevcerden hoed en witte rc-i1e.... En toch, '- '1 reden voor verwijt? Haat het niet even zoo in alle landen, over heel de aarde? Het • le* ge, het eigene verdwijnt, om voor de vale göJijkvormigheid van 't opgelegd cliché ruim baan • maken. De Friesche boerenzoon wordt i n ijnhecr, de Friesche boerendochter eens n 'Lime, precies zooals je die in Amsterdam, in Frankfort of Birmingham kunt tegenkomen. Dat J 3 een kwestie slechts van jaren. Welnu, wal anders was er dan te vreezen, dan dat het jonge Friesland zich óók van de oude landslaa! af zou wenden? Zou denken: Nou ja,, dat boeren é'ricsch! Hollandsch, Dnitsch en Engelsen zijn !ingen, die je kunt gebruiken in de wereld. Maar Friesch, daar kom ie vèr moe! Welaan, daar is 'n kleine groep van menschen, klein ja zeker, maar jong, met aanleg en talent die niemand zal ontkennen, en ambitieus, gloeiend van liefde voor het Friesch, heel Friesland reclameerend voor het Friesch, heel Friesland — en veel meer nog. Dat — is eeH iscvglijk feit. Dat — en de ouderen, die het jongensdocn met wrevel en met weerzin aanzien, mogen het bedenken — geeft aan de mooie Friesche taal haar nieuwe levenska usen! Ziedaar, waarom wij, onbekommerd om wat nu nog hun feilen • aogen wezen, de stichting van dien Bond der fonfë Friezen met oprechte vreugde zagen. --- Van Eigen Bodem. Van de sparren en den vrede. In de groote sparrenbosschen langs den spoorweg was het één ritselen en ruischen van takken tegen elkaar, dat de naalden naar omlaag vielen. De dennonbossehen aan den overkant van de spoorlijn keken elkaar -ragend aan en begrepen niet, wat dat leven beduidde. „Ze hebben ruzio", sprak een oude den en hij wees met een van zijn nieuwe twijgen naar zijn overburen. „Zo hebben ruzie, denk ik, maar waarover begrijp ik niet. Kijk, die mooie, statige spar zich eens heftig buigen, hij verliest haast zijn waanligheid. Je zoudt zeggen, dat het stormt, maar van den Wind voel je hier niets, 't Is «laar niet pluis, ik wilde wel eens weten, wat daar aan de hand is." Een klein, verwaand dennetje, dat op een heuvel stond en zich jen heelen boom waande, lachte minachtend en rie.p den ouden den toe: „Ze twisten er met elkaar over wie de mooiste is en ze vergeten hccle._-.aal, dat van de naaldboomen de dennen het '.vinnen. Eekhoorntjes spelen in onze takken en van onze stammen maken ze masten voor schepen. De menschen zouden ons nooit kunnen mïssd-i." Dit hoorde een -;*ar van den overkant van de spoorlijn en met vaardige kalmte riep hij den jongen, verwaanden den toe: „Wij twisten niet over zulke dwaze «tingen; wat wij met elkaar bespreken zijn ernsüfee zaken. De tijden zijn treurig en niet geschikt om over kleinzieligheden en onbelcekcnende nesterijcil te kibbelen. Luister maar goed naar ons. Als je zelf je mond houdt en je ooren open zet, kun je hooren, wat hier besproken wordt." En de kleine den schaamde zich, boog even het hoofd en zetto zich toen in postuur om al zijn aandacht te schonken aan het gepraat van de sparren. Een groote, statige sparreboom, wiens takken ziel. wijd naar alle kanten uitstrekten, stond, droevig gestemd, temidden van zijn makkers. Met een enkele beweging van zijn hoogste twygen bracht hij de geheele gemeente om zich heen tot zwijgen. „Het kan niet vrienden", zei lüj met treurige stem. „liet kan werkelijk niet: wij stonden tot spot van ons zelf, verleden jaar, opgepronkt en versierd met al de schoonheden en onze brandende kaarsen, ter eere van het Kerstfeest, het Vredefeest. De kinderen zongen „Vrede e)p aarde" en de ouden van dagen veegden tranen weg uit hun bedroefde oogen, omdat er geen vrede is, nergens, want is niet de heele wereld in rep en roer'? Hoewel menschen weenden op het Kerstfeest, omdat hun zonen gevallen waren in den strijd of verminkt en voor hun gansche leven ongelukkig gemaakt. Men stuurde zelfs van ons, arme -pr.rreboomen naar de slagvelden, waar wij moesten prijken met ons licht in de loopgraven, een teeken des vredes, temidden van de vreeselijkste gruwelen van den oorlog. \\ ij moesten slaan in de ziekenzalen, waar honderdengewonden lagen: zoo geworden, omdat de mensehen niet welen, wat vrede is. Neen, wij kunnen en mogen ons niet weer laten gebruiken bij het aanstaande Kerstfeest." Een flinke spar aan den buitenkant van het bose-h .-laamle nam het woord: „Ik ben het volkernen met den spreker eens, maar ik weet niet, hoe wij het moeten aanleggen om niet in de handen van de menschen te vallen. Ik sta hier aan de spoorlijn en hoor wat meer dan degenen, die daar diep in 't bosch verborgen staan en ik kan u dit wel zeggen, dat wij, arme boomen, niet zijn opgewassen tegen den menseh. Ons verzetten? liet geeft niets. Ze komen met bijlen en houweelen en hakken ons om en wij zullen moeten staan op het aanstaande Kerstfeest, als belachelijk contrast met dien vervloekten oori „Toch moeten wij probeeren ons te verzetten," sprak de statige spar, die in het midden stond. „Wij hebben toch onze naalden, waar wij duchtig mee kunnen steken," sprak een bejaarde spar. „Daar sloren de menschen zich niet aan", lachte de spar van den buitenkant, „ze zijn tegenwoordig immers niet eens bang voor bajonetsteken er zoudon zij elan nu terugdeinzen voor onze onnoozele naaldjes? Er is maar één middel om niet in de handen der menschen te vallen." „En dat is? vroegen vele boomen tegelijk. „Wij laten ons verbranden", was het antwoord. „Verbranden?" gilden de sparren doodelijk ontsteld. „Ja, één vonk uit de locomotief van een sneltrein of een eindje brandende sigaar is voldoende, cm ons allen hier te vernietigen." „Maar met de droogte mag er in de bosechcn niet gerookt worden", sprak een oude spar. „Alsof de menschen zich houden aan het verbod „In de bosschen niet rooken", sprak de spar van den buitenkant. Menschen doen haast altijd wat-ze niet mogen, zij willen immers geen vrede." „Als wij ons laten verbranden, nemen ze andere sparren, er zijn toch genoeg", riep een kleine boom. „Dat raakt ons niet, wij protesteeren en willen niet gebruikt worden; laten de andere bosschen zelf welen, wat ze willen doen." ~'k Vind het vreesclijk jammer me te laten verbranden", snikte een jonge, ffissehe -par. „mijn nieuwe twijgen zijn dit jaar juist zou mooi en ik was zoo blij, dat ik flink groeide." „Maar als wij ons nu laten verbranden en de oorlog is over véiór Kerstmis?" klonk nu een vraag. „Eerst moeten alle wapens zijn neergelegd en er zekerheid zijn, dat er nooit meer oorlog zal zijn, voor wij ons weer als Kerstboom laten versieren", was 't antwoord van den statigen spar. Er heerechte een tijd stilte in het bosch, maar toen de boomen weer begonnen te spreken, waren zij het er toch over eens, dat zij den dood vrijwillig moesten ingaan. „Als vanavond de groote sneltrein langs komt, roep ik de locomotief van verre toe, „werp vonken uit," sprak de spar van den buitenkant en hi_ die woorden ging er een siddering door hel g'an« sche bosch. En de avond kwam met helder maanlicht, dal voor 't laatst zijn stralen üet gaan door de lakken der sparren: en heel, heel in de verte kwam dreunend en stootend, alle verwoesting met zieli brengend, de sneltrein nader. Doodelijke stilte was in het bosch, geen enkel zuchtje werd gehoord: ze stonden daar de arms boomen en wachtten hun vreeselijk lot af. De trein naderde, de rails bewogen reeds, (jfe grond dinderde, daar was ie en opeens klonk de stem van den spar van den buitenkant, snerpend en gillend, maar toch vastberaden en een regen van vonken stortte zich over het bosch. En de dennen van den overkant van de spoeirlijn schudden hun kruinen en kermden, toen zij die verwoesting zagen. Wel stroomden vele menschen uit het naastbij gelegen dorp toe en werden den brand spoedig meester. En te middernacht ging de maan schuil achter dikke wolken, toen zij het verbrande sparrenbosch zag, waarvan de verkoolde stammen hun pieken en punten als zwarte zwaarden in de lucht staken. Haarde kleine,verwaande den op den heuvel vertelde zijn makkers, wat hij gehoord had en /.'">" werd in het dennenbosch bekend, waarom i, dat oejk zij besloten zich te laten vernietigen. Zoo hoorde men van vele boschbranden. eloe-:i voor de menschen bleef verborgen, wat de oorzaak was van deze ontzettende verwoestingen. P. A. E. OOSTERHOFF. --- Oorspronkelijke Novellen. Nog eens: Fons. Schels van de Zeeuwsch-Vlaamsche grens door F. DE SINCLAIR. „Ah meniere!" zei Fons gisteren, loen ik hem passeerde, terwijl bij voor 't sta-Bineneotje bij Kende cuk Duts klauuen hik ik?" Fons zag me aan en ik veld.', dat hij lichtelijk naar mijn bewondering bunkerde. "Zooals gü? Nee. Fons, dat geloof ik met." Hij vertrok even zijn lippen tot een bescheiden minachting voor zijn eigen garen „'t Is /.euvvat Vlamsel, en ~t\\an_ _,_ m'_ koare, mar agge 't goe beurt, klinkt 't sebrikkül,k »lf«*« o»es mee „iese-ht" .... ~Sjiescbl .... en dr bennc gien drij Dutsen. die t zclfstc klappen; ze verstoane mekoar niet." J)at .- kra-", antwoordde ik eenigszina verbijsterd. Fons knikte met een gezicht of bij deagewenschl nog veel frappanter staaltjes van dé ontaarding van het Gemiaansche ras kon bijbrengen, maar dan Irok hij met een peinzend gezicht een portefeuille uit zij" binnenzak, deed hem open en staarde, teriiijl hij op zijn sier beet, op eenige smoezelige papiertjes, baalde een potlood te roor-ebiju, stak dal diep in zijn mond en boekte dan een -ywtcekening. Ik wist, wat dit beduidde. was „spioen"; hij deed althans alle mogelijke uiOl'ile om den indruk Ie geven, dat bij 't' middelpunt was \an een .vijd verlakt, gewichtig spionnage-stelsel, dat enorme diensten bewees aan de ueherale staven der geallieerden, maar noeli il,, ixdilie, imeli de' militaire overheid was le Overtuigen, welk een staatsgevaarlijk persoon Fons eigenlijk was, en ik geloof, dat hém dit lichtelijk verdroot en met minachting voor 'leze overheden vervulde. Nochtans in zijn kwaliteit van „spioen" stelde hij me vaak met een b.o- gezicht allerlei vragen, die ik dan kwast argeloos bowtwoot-ide, In boe geweldiger ik dan loog, des te eerder geloofde hij me, een verschijnsel, waaraan diepere ken van cultuur len grondslag liggen, dan men oppervlakkig sou vermoeden. „I>'r k.umie -«eer andere .-..Malen hui■?" -i.rak Kuis op een vraaiitooii. „Ja. overmorgen", „Waveur ia dar" Hij iag bm M-faerp aan. ik lachte geheimzinnig. „Ik denk, omdat die er nu zijn teveel naar de meisjes kijken en. te weinig naar de -mokkelaars" „Ah.. ..ti- eindde '. aei Kon-, blijkbaar voldaan en dan ineen-, „'t Is pertan -jevaarlik jong, as 't er ieverthst veul scbeiine meske- benin". ..Dat zal waar zijn", gaf ik toe. „Dat 's veur de aïliéfl enk al 'n i gewei „Z..OV" Hu knikte veelwetend; terwi.l hii meteen opst.md, door het raam in de st;-:. *t keek, waar niemand was en dan met i on .melig gezicht V....1- zijn gelag vier minden-. \ we Belgische kluiten naast zijn bierglas legde. ...Mee den lesten greutendoorbraak bij L 005..." „Wat toen?" ~ V/.z.ere zijlie toen dr bij gewecsl vvazze dan .ting 't er nou gienen Duts meer in lielge —" 't Was niet heil duidelijk en Fons las ebt blijkbaar op mijn gezicht. „De Engelsche generaals, verstao-de?" Are. Fons", biechtte ik eerlijk. ..1tè.... de I rtgi l-. He generoats...." Hij brak een-klap- af en zag me aan, half lachend half ernsti L „Bent de beken.l in Belgé?'* „Zoon beetje." ** „Awel, ge' kent de Bclïe rrouwk ..Ook Zoo'li bei l|. „Seheone "vWnwen, newoars? Suurlof», die van de Panne .... ab. jong !" Zn oogen trokken kleintjes vau waardeërii bij klapte mei zn I ..Zeker, Fons daar zijn heele n ie vrouwen bij", sprak ik op on loon, «lic mogelijk wat le ernstig was voor dal onderwerp. ..Maar of ik nu bepaald •rroinre-. ■»•*. ifH de l'ai.ne....',' Fons slond op, schudde zijn hoofd, terwijl zijn glimlach wat teleurgesteld cerstinrf. „Nceë...-'k zien 't al ge kent ze niet ge zijt nooit in de Panne geweest... afin. maar veur nog eens een keer te spreken euver die Cngelscbc gl neioal- dadde die zen loal wazzc awel.... die hadde kennis gekrege mee Belzc vrouwlie .be van de Panne vvazze...." Hij zwee-g weer, zag me aan, lachte verslandhoudingsvol. „En kwamen ze daardoor te laalV" vmeg ik, blijkbaar naïef. ~Dagge dat toch niet rentont", riep bij en dan goed edig: ,-alkt.... agge dan zeu onrieuzel zijt lijk ,en boorling. ... I! el een keer gebeurd van JozepV" „Zeker." „Awel '' -prak Fons, terwijl bij me snel de band ten afscheid drukte en een knippóg ' gaf, „treek... di.- medam Potiphars...." ..li,. >.r..in. \an Pofiphar wal zou die?' „ISê noii«k'ju, >la was 't er euk een. '•"' ■« Panne." Fons Keg weg; ik zag op zijn re;., ün' Kyn gezich' lacht' • --- ZONDAGSBLAD DER LEEUWARDER COURANT Bijvoegsel van het nummer van 27 November 1915. No. 279. --- De jounen. Och, ploitsje my iit stille linnen It kleurich en geroftleas blomt' Eh liz elyn hannen yn myn hannen Honear de tiid mei grizens komt; En siz det moarnier wer de brannen Fen nije dei myn müle rom't. En lüstrje my wer d'alde, dalde Wid-ljea.e wize by myn ear: ~'k Scil jimmer. jimmer fen dij haldc As sinn' en wyn fen 't bloeisel klear; Dyn wille vsêie sflnder falden En as in jounfoft sterk en tear." H« ent, o, ik wier in swalker eren, Dy '| treastlik-feirge wente socht En pinen woen' mij faek bisearre, As himels hongen leeg fen ljocht; En nea 't riik riiseljen fen fearren 't Unthjit fen fügelsjongen brocht.. ,-y En, o, myn wille bloeid' as sinnner, Do 't Ijeafde my birikke mocht En fen it lyen golle nimmer Kóp wekker in oprjochte noeht; Dos waerd ik hege en laitsjend klimmer, Dy 't sjongeml sterke dieden docht.... Mar as de dei atjert eftér 't beamte, Smeekj' ik, det yn de diizge joun <;.in tinker komt ut fiere frjemdte As in tsjoed