BINNENLAND P.J. Bolleman v..d. Veen. † Te Dordrecht is overleden de heer P. J. Bolleman van der Veen, die 8 September 1874 le Eernewoude werd geboren. Oorspronkelijk zou hij in de theologie gaan studeeren — zijn vader was predikant te Maastricht — doch deze studie trok hem niet aan. Na eenigen tijd als leeraar in de natuurlijke historie te Sneek werkzaam te zijn geweest, werd hij den 27 Augustus 1907 door den gemeenteraad van Dordrecht benoemd tot leeraar in de natuurlijke historie aan het gymnasium, de hoogere burgerschool en de middelbare school voor meisjes. De heer Bolleman v. d. Veen beschikte ov_r een zeer uitgebreide en waardevolle bibliotheek deze wordt zelfs op een na de uitgebreidste in ons land genoemd. --- Bestrijding mond- en klauwzeer. Bij de Tweede Kamer is ingediend een suppletoire landbouw-begrooting 1916 (kosten van de maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer), beoogende art. 45 dier begrooting aldus te lezen: „Kosten, subsidiën en schadeloosstellingen tot afwending van het gevaar, waarmede ziekten den veestapel bedreigen, daaronder begrepen kosten verband houdende met het afmaken van vee, lijdende aan of verdacht van mond- en klauwzeer". Het bedrag van het artikel, thans ƒ175,000, wordt verhoogd met ƒ 2,000,000 en mitsdien gebracht op ƒ2,175,000. In de memorie van toelichting wordt het volgende gezegd;,- Na de aanneming van de motie-Teenstra-de Wijkerslooth heeft de minister van Landbouw zich afgevraagd, wat hem bij de bestrijding van het mond- en klauwzeer nu te doen staat, en daarbi, nogmaals ernstig overwogen, op welke wijze doeltreffende afsluiting van eventueel besmette boer-' derijen ware te verkrijgen. Eene poging om in overleg met zijn ambtgenoot van Oorlog de noodige militairen te verkrijgen, om die afsluiting door militairen te bewerkstc'I*'1*' ••_, stuitte af op het bezwaar, dat de bestaanuc nstandigheden niet toelaten een zoo groot aanlai militairen als noodig zal zün voor isoleere% aan den dienst te onttrekken, ook zelfs indien een reeds met verlof gezonden lichting landweer werd teruggeroepen, waartegen ongetwijfeld hoogst ernstige bedenkingen zouden rijzen. Het nemen van proeven met serum, (dat trouwens niet ter beschikking is), of met de toepassing van middelen als tannine-oplossingen of ammoniak-preparaten, heeft het groote gevaar, dat bij mislukking dezer proeven, die van deskundige zijde als zeker in het uitzicht wordt gesteld, de ziekte een zeer groote uitbreiding zou verkrijgen. Om al deze redenen behoort de regeering zekerheid te hebben, of haar al dan niet door de volksvertegenwoordiging de middelen zullen worden onthouden, om met het afmaken der zieke en verdachte dieren te kunnen voortgaan. Waar he! stelsel van deugdelijk isoleeren niet kan worden toegepast, en het gevaar dus in hooge mate aanwezig is, dat de ziekte zich in ernstige mate over het geheele land zal verspreiden, meent de minister door dit voorstel van wet een ondubbelzinnige beslissing over het toestaan der gevraagde gelden van de volksvertegenwoordiging te moeten uitlokken. Mocht onverhoopt de voorgestelde wijziging va. den tekst van het artikel niet worden aangenomen, dan zal toch de voorgestelde verhooging van artikel 45 der begrooting noodig zijn, daar dan de bestrijding langs anderen weg dan dien van afmaken moet worden beproefd en daarmede zeer belan,!*-rijke uitgaven gepaard zullen moeten gaan, uitgaven, welke uit den aard der zaak niet met juistheid kunnen worden geraamd. --- Bond van Nederlandsche onderwijzers. Gisteravond is te Amsterdam geopend de algemeene vergadering van den Bond van Nederlandsche onderwijzers door den heer IA L, Ossendorp. Deze vereeniging telt 6830 (v. j. 6648} leden en 192 (v. j. 19ó) afdeelingen. Aan de orde kwam het eerste punt van dt agenda, een motie van de afdeeling Utrecht, in zake taktiek: De algemeene vergadering van oordeel, dat he» rapport van de taktiekcommissie geen behoorlijke basis oplevert voor de grondige bespreking der aanhangige kwesties; noodigt het hoofdbestuur uit alsnog zoodanige maatregelen te nemen, als noodig zullen blijken, om de volgende algemeene vergadering te doen beschikken over een rapport, waarin deze kwestie alzijdig en in ouderlingen samenhang worden behandeld. Het hoofdbestuur ontraadt in zijn prae-advies de aanneming van deze motie. Na eenige discussie vraagt de heer Snoek (Utrecht) de motie in twee gedeelten in stemming te brengen, 1. het oordeel uitspreken,. 2het hoofdbestuur uitnoodigen enz. Het eerste gedeelte van de motie wordt.verworpen met 120 tegen 110 stemmen. Het tweede gedeelte wordt daarop door Utrecht ingetrokken. De taktiekcommissie stelde daarna de volgende motie voor: de vergadering, enz. overwegende, dat het hoofdschap in zijn huidigen vorm is fen nadeele van het onderwijs; van oordeel, dat de onthouding van sollicitatie de positie van de onderwijzers in den strijd voor hun zelfstandigheid versterkt; acht evenwel den tijd voor een verbod tot sollicitatie nog niet gekomen, wijl de treurig finantieele positie, waarin de onderwijzer verkeert, overtreding van dat verbod vaak ten gevolge zou hebben; spreekt als haar meening uit, dat desniettemin de propaganda voor niet-sollicitceren door den Bond en zijn organen, dus ook door de afdeelingen, krachtig dient te blijven voortgezet. Op deze motie was een amendenient-Dordrecht ingediend om in alinea 1 te doen vervallen de woorden: in zijn huidigen vorm, en een amendement-Amsterdam om in al. 3 in plaats van: voor een verbod te lezen: voor een algemeen landelijk verbod. Tegelijk met deze motie kwam in behandeling een motie-Amsterdam van den volgenden inhoud: De vergadering, gezien het feit, dat er van eer> radicale omzetting van art. 21 onzer onderwijswet in Bondsgeest bij een aanstaande wijziging nog geen sprake zal zijn; dat wel plaatselijk hier en daar een onthoudingsbeweging inzake niet-solliciteeren voor hoofd bestaat, maar dat van een algemeen landelijke onthouding weinig valt waar te nemen; dat de -levoelsmotieveti, waarop deze onthouding vooral door gebrek aan praktisch doel bijna uitsluitend moest steunen; eer aan kracht verliezen dan winnen; besluit: onzen zelfstandigheidsstrijd tot nieuw leven te brengen door bedoelde onthoudingsbevveging praktische aangrijpingspunten te verschaffen; tot dat doel deze onthoudingsbevveging te decrntraliseeren en mede onder leiding van het hoofdbestuur in dienst te stellen van de acties der afdeelingen: vestigt voor dit doel in het bijzonder de aandacht op: A. afschaffing van hejt ambulantisme; B. ancienniteitsbenöeming voor de hoofden; C. nonualiseering van; ;u*_c-"; 1). kol n_ïMlon vnn >]■ s A-ringen on ambtelijke vereenigingen voor iraktijk liet >nigingen kunnen Dvcrncnieti ;'*. n< odigl hel hoofdbestuur uit met n' krachtig -tot dit doel deun van An ,_e- Bond te iirii on waar noodig tut activitcd Ie prikkelen. Op dez.; niolio was het volgende amenJoment i nd: achter het woord „besluit"' in te voegen: „de propaganda voor nïet-sotHcileeren krachtig voort te zetten." Na eenige discussie werd de vergadering tot heden verdaagd. --- NIEUWJAARSGROET. Ter gelegenheid der jaarwisseling stellen wij de gelegenheid open, in ons nummer van 41 December 1915, Vrijdagavond verschijnend, een NIEUWJAARSGROET als advertentie te plaatsen tooi den prijs van 50 cents, mits uit niet meer dan drie regels bestaande (elke regel meer 10 cents). Deze heilgroeten moeten uiterlijk Donderdag 30 December in ons bezit zijn. Soortgelijke advertentiën, daarna ontvangen, worden tegen bet gewone tarief berekend. De Administratie der Leeuwarder Couranf'. --- Buitenlandsch Overzicht. Maandag van de volgende week zal het Engeltsehe parlement weer bijeenkomen en in die Aergadering zullen de uitkomsten van Derby's wervingsveldtocht bekend worden gemaakt. Tot zoolang zal er over gezwegen worden. Toch is eeeds uitgelekt, dat die veldtocht in zeker opzicht ü-iiet is geslaagd. Er hebben zich wel veel vrijwilligers aangeboden, meer zelfs dan men heeft Aerwacht. Maar onder hen ontbreekt de massa --van ongehuwde jongelui, die men vooral had ver.wacht en die men in de eerste plaats wilde hebben. In het kabinet zijn de uitkomsten der werving citvoerig besproken. Zondag en Maandag is men $t mee doende geweest. En het gevolg er van is, de toestand netelig is geworden en er zelfs oneenifjheid in hel Engelsche ministerie dreigt. parlementaire medewerker van de „Times" ,-verlelt, waarin de moeilijkheid zit. Het ging namelijk om de vraag of de cijfers van lord Derby eischen, dat, om de belofte van den premier na te komen, dwangmaatregelen moeten worden genomen ten aanzien van ongehuwden, die zich niet hebben aangemeld. Dus dienstplicht voor ongehuwden. Geen der ministers was nog in staat een definitieve beslissing te nemen. In het kabinet hebben zich echter reeds verschillende stroomingen doen kennen. De eene •parlvj, voor het oogenblik de minderheid, houdt met klem vol, dttt de belofte dadelijk dient te worden nagekomen en dat de regeering onverwijld de noodige maatregelen moet nemen om dwangmiddelen toe te passen en, zoo noodig, om de belofte van den minister-president als voor ieder kabinetslid bindend te beschouwen. Enkelen van dezen waren in vredestijd nog krachtige verdedigers van het vrijwilligerssysteem. Onder hen zijn aanhangers van alle politieke partijen, zij vertegenwoordigen ' dus allerminst een van de twistende gpoepen van vroeger. Andere ministers zijn van meening, dat er nog .een nieuwe proefneming met het vrijwilhgersstclsel moet worden gedaan. Zij willen dus nog «eens kans geven aan de ongehuwden, die zich niet hebben aangemeld. Verder is er een derde groep, die misschien gewicht in de schaal kan leggen. Zij bestaat uit een klein aantal ministers, _jie hun gedragslijn nog niet hebben bepaald. Het blijkt dus opnieuw, besluit de „Times", dat het kabinet verdeeld is. Reeds enkele maanden lang waren de ministers het in principe nooit geheel eens over de wijze, waarop de noodige manschappen zouden worden verkregen. Allen hebben zij het plan van lord Derby gesteund en bun best gedaan het zoo goed mogelijk uit te voeren maar nu is weer de oude oneenigheid ontslaan óver het dienstplicht-vraagstuk. In een hoofdarükel zegt de „Times ' over de beraadslagingen van het kabinet, dat de feiten zoo eenvoudig zijn, dat er eigenlijk geen discussie over noddig is. Er is een belofte gedaan en de noodzakelijkheid doet zich voor, haar in vervulhng t; brengen. Dat ,s alles. In sommige kringen zegt men, dat volgens sommige ministers de •be>ofte door den minister-president persoonlijk werd gedaan en niet alle ministers bindt. Zulk een meen.ng acht de „Times" onhoudbaar. Den jllën November mocht lord Derby namens den premier in het openbaar verkondigen, dat hu met «Heen zelf zijn woord had gegeven, maar ook 'vcor de regeering. Indien er ministers waren «few eest, die het daar niet mee eens waren, had■den zij 'toen moeten protesleercn en niet nu, » Maar voor de natie en voor de millioenen, die dienst hebben genomen, vervolgt het blad, is het protest van andere ministers van weinig belang. .De belofte is namens den premier gedaan en naar den premier zal de natie zien. Asquith heeft vier malen plechtig zijn woord gegeven. De eerste maal den 2n November, den lln November stond hij Derby toe zijn woorden nog duidelijker te herhalen, den 19n November herhaalde hij ze zelf, toen hij verklaarde, dat een brief van lord Derby juist de meening van de regeering weergaf en verleden week zei hij het nog eens. Wij vertrouwen, aldus de „Times" ten slotte, dat de premier zijn belofte zal houden, want het gaat hier om meer. De eer en het aanzien van het Britsche rijk staan op het spel. Het is geen louter binnenlandsch geschil. De oogen van de geheele wereld, van onze geallieerden en van onze vijanden zijn op dit land gericht, afwachtend welke richting wij zullen volgen, om daarnaar hun houding te bepalen. Het woord van een Engelsehman duldt geen haarkloverij of dubbelzinnige uitlegging. Het feit, dat wij ons woord hadden gegeven en er niet aan dachten 't te breken, was ook de onmiddellijke aanleiding tot onze deelneming aan den oorlog. De „Daily Telegraph" noemt het besluit, dat het kabinet in deze kwestie zal nemen, het gewichtigste na dat over Engelands deelneming aan den oorlog. Toch twijfelt het blad er niet aan of de belofte van den minister-president zal worden vervuld, zoodat eerst de ongehuwden en daarna pas de gehuwden voor den dienst aan het front in aanmerking komen. Het is evenwel niet aanneemlijk — gaat het blad voort — dat het kabinet de gehuwden, die hebben geteekend, van hun verplichtingen zou ontslaan en zoodoende een groote reserve zou prijsgeven. Het aantal mannen, dat men noodig heeft voor het op sterkte houden van de bestaande legers en het scheppen van nieuwe, is zoo groot,"dat daaraan niet kan worden gedacht. En van hen, die zich volgens Derby's stelsel hebben laten insohrijven, zullen velen niet geschikt zijn voor militairen dienst; dan vallen velen af, omdat zij in takken van nijverheid voor het leger werken, en weer anderen omdat zij onmisbaar zijn in andere bedrijven. Het is duidelijk gebleken, dat de ministers, die voorstanders zijn van de handhaving van Engeland's handel in den grootst mogelijken omvang, den laatsten tijd dat belang met grooten nadruk hebben bepleit. Het blad is echter van oordeel, dat dit belang hoe gewichtig ock, moet wijken voor het militaire doel: den oorlog te winnen. In het parlement zijn onlangs cijfers genoemd, wel niet officieel, maar van volkomen bevoegde zijde, waaruit bleek, dat in sommige Britsche divisies en bataljons de verliezen slechts zeer onvoldoende zijn aangevuld. Daarin niet aanstonds te voorzien, zou gevaarlijk zijn, want er is groote achterstand. Verder uitstel, dat men nu weer in verband met Derby's stelsel komt aanprijzen, verwerpt het blad, hoeveel het ook hecht aan nationale eenheid. De veldtocht van 1916 mag niet in gevaar worden gebracht. De „Daily Telegraph" zou het daarom ten zeerste betreuren als het kabinet niet tot eenstemmigheid kon komen over den uitslag van Derby's werving. De „Daily Mail" weet nog te zeggen, dat de ongehuwden, die zich afzijdig hebben gehouden, buitengewoon talrijk zijp, wel drie- of viermaal zoo talrijk als het oorspronkelijke expeditieleger. Bovendien zijn er meer dan een half millioen, die zich in veiligheid hebben gesteld in bedrijven, waar de v/crklieden niet voor dienstneming in aanmerking komen. Het blad herinnert dan aan Asquith's belofte en hoopt niet dat 't met zijn woord zal gaan als met een „vodje papier". Bovenstaande was reeds geschreven, toen juist een Reuter-telegram de tijding bracht, dat ook de beraadslagingen van Maandag niet tot een resultaat hadden geleid. Volgens „Morning Post" en „Daily Chronicle" is Asquith vast besloten zijn woord gestand te doen. Hij zal dwangmaatregelen nemen tegen hen, die zich nog niet lieten inschrijven. De ministers zouden Asquith daarbij steunen. Hst gaat dus in Engeland als indertijd spottend werd opgemerkt. Men krijgt er het „gedwongen vrijwilligerschap" of als men dat liever hcort den „vrijwilligen dienstplicht". Dit komt intusschen op hetzelfde neer. Hoe men 't ook wil noemen, als Asquith's belofte wordt nagekomen, zal Engeland conscriptie krijgen. Ruim honderd jaren heeft Engeland zich tegen dezen Napoleontischen maatregel verzet en nu de nood aan den man komt, zal 't er eindelijk toe over moeten gaan. En wat meer zegt: als 't eenmaal het beginsel van dienstplicht in een of anderen vorm aanvaardt, dan zal 't dit wel niet zoo gauw meer opgeven. Een oorlog, vreeselijker nog dan de Napoleontische oorlogen, zal dus noodig geweest zijn om Engeland den dienstplicht te doen aanvaarden. Het scciaal-dèmbcratische hoofdorgaan, de „Vorwarts", bespreekt Duitsehlands financiën, meer in 't bizonder wat betreft de belastingplannen, die minister Helfferich in den Rijksdag heeft aangekondigd, zonder ze in onderdeden bekend te maken. Hij heeft zich,'zegt het blad, aan de gelegenheid cm zijn financieel, stelsel in groote lijnen te .schetsen, angstvallig onttrokken door zich' achter, dcïi Bondsraad te verbergen. Daardoor heeft hij bij ons levendigen twijfel gewekt, of hij de man jan bet oogenblik is, en de-^e twijfel is nog versterkt door zijn aanduiding over de wijze, waarop hij de eerste gelden tot aflossing van de „kolossale oorlogslasten" wil zien opgebracht. Behalve de tijdelijke belasting op oorlogswinst zullen er nieuwe indirecte belastingen komen. Daartegen moet de sociaal-democratie opkomen. De bewering, dat zij uit beginsel niet wil meewerken aan het dekken der oorlogskosten is onzinnig. Zij zou daartoe wel bereid zijn, mits de regeering een program van financieele hervormingen indient. Zulk een program moet op eenheid in het financieele stelsel zijn gericht Rijks-, staats- en gemeente-finaneiën moeten in organischen samenhang worden gebracht. Wij moeten den chaos, die thans heerscht, uit. Dan dient te worden vooropgesteld, dat van het beginsel van indirecte belastingen afstand wordt gedaan. Hoeksteen van het financieele stelsel moet na den oorlog meer dan ooit de belasting van bezit en inkomen zijn, en komt men er daar niet mee, dan dienen staatsmonopolies ingesteld om het ontbrekende aan te vullen. Die monopolies moeten onder demokratisehe controle komen. Aan zulk een stelsel zou de sociaal-democratie kunnen medewerken. Alle andere middelen zouden lapwerk zijn, waarvan de mislukking vooruit valt aan te kondigen. De kwestie der oorlogswinstbelasting wordt daarop uitvoerig door het blad besproken. Het waarschuwt de regeering, dat het betrekkelijk gemakkelijk zal zijn deze belasting te ontduiken, zoodat het met de inning, als de belasting eenmaal is ingevoerd, niet zoo vlot zal gaan. Voor ontduiking zullen in de eerste plaats kunnen dienen afschrijvingen en zoogenaamde geheime reserves. Afschrijvingen zijn noodzakelijk, om een tegenwicht voor waardevermindering te vormen. Maar het is moeilijk uit te maken of een zaak niet te hooge bedragen heeft afgeschreven en op deze wijze haar winstcijfer kunstmatig verlaagd. De eigenaardige toestanden, die de oorlog in vele zaken heeft veroorzaakt, zullen het' den ondernemers altijd mogelijk maken, een uitvlucht voor verhooging der afschrijvingen te vinden. Wat de geheime reserves betreft, zullen de fabrikanten en handelaren erop wijzen, dat zij zonder deze niet in staat zouden zijn geweest de buitengewone moeilijkheden, die het gevolg van den oorlog waren, te boven te komen. In dien geest heeft zich reeds dr. Walther Rathenau in de algemeene vergadering der „Algemeene Electriciteitsmaatschappij" uitgelaten. Deze geheime reserves zouden dus ook in de toekomst noodzakelijk zijn en daarom van de winst afgetrokken worden. Hoe groot deze reserves zijn, zal in vele gevallen niet uitgemaakt kunnen worden, omdat het vooral bij zaken, die groote voorraden hebben, mogelijk zal zijn de reserves kunstmatig te vergrooten door die voorraden voor een te laag bedrag op de balans te brengen. Wat particuliere eigenaren betreft, dezen zullen dergelijke praktijken nog gemakkelijker vallen dan de directies van naamlooze vennootschappen. Het kapitaal is echter internationaal en gemakkelijk verplaatsbaar m. a. w. de overwinst kan in het buitenland belegd worden. Zelfs al brengt dit, wegens den lagen koers der marken voor de beleggers nadeel mede, dan is dit nadeel nog niet zoo groot, als de oorlogswinstbelasting over een even groot bedrag zou zijn. Het blad dringt er daarom op aan, dat de regeering spoedig de noodige maatregelen zal nemen om de verspreiding der oorlogswinsten zooveel mogelijk te beletten. ---