LEEUWARDER COURANT van Woensdag 26 Januari 1916. Tweede Blad. --- De Ramp van de „Rijndam." I. Gravesend, 18 Januari 1916. Te midden van mijn brierenreeka over de Nieuwe Wereld, die ik mij had voorgesteld regelmatig te vervolgen, komt de vreeselijke ramp met de „Rijndam" mij noodzaken tijdelijk op de beschrijving mijner reis vooruit te loopen, ten einde de lezers der „Leeuwarder Courant"1 verslag te doen van de ervaringen en gewaarwordingen by het loopen op een mijn in de Noordzee. Al wat men ten dien opzichte heeft gelezen spo» met de gevoelens, die iemand ondergaat, di» zeil een dergelijke ramp mee gemaakt heeft. Na al de emoties van dezen dag zijn de gemoederen eenigszins tot rust gekomen, en nu wtl ik trachten u een getrouw relaas van mijn wedervaren te geven. Ik ben nog op de „Rijndam", die op zun waterdichte schotten drijft en op dit oogenblik de rivier de Theems op gesleept is. tot in de onmiddellijke nabijheid van Gravesend, waar het schip op 85 voet water aan den grond liep en verplicht werd hoog water af te wachten om de rivier verder opgesleept te worden. De bedoeling is te trachten de passagiere morgen, Woensdag, op een der Batavier- of Vlissingsche-booten over te zetten, en de boot zelve, met haar lading, hier te doen inspecteeren en dan over haar verder lot te beslissen. Laten wij althans hopen dat niet een tweede ramp, waarmee de zee in het beschavingsjaar 1916* zoo menigvuldig dreigt, ons deel wordt, en wij na enkele dagen veilig en wel, een droeve ervaring rijker, den vaderlandschen bodem mogen betreden. Het was Dinsdagmorgen 8 uur, dat de passagiers, aan de ontbijttafel gezeten, de officieuze mededeeling van den hofmeester kregen, dat de „Rijndam" verlof had verkregen te vertrekken. Hij was niet gerechtigd het te vertellen, het was een „men zegt", doch hij was absoluut zeker: wij zetten koere naar Hollan4 Naar Holland I O, men moet drie maanden van huis geweest zijn om te begrijpen wat deze twee woorden beteekenen. Naar Holland! Terug naar familie, vrienden esn bekenden, die men zoo lang niet heeft gezien en van wie men nauwelijks iets had gehoord, dank zij het feit, dat de invloed van den „Euxopeeschen oorlog" zich ook op de communicatie per kabel of brief doet gelden. De tijding, dat de boot zou vertrekken, was, na de ervaringen der laatste dagen zoo verrassend, dat zelfs de meest geloovige ziel de juistheid daarvan in twijfel brok. .Was niet een dag te voren een, Engelsoh marinevaartuig aan boordzij verschenen om officieren en soldaten aan de „Rijndam" af te zetten, ten einde inspectie over de bemanning te houden? Was het niet algemeen bekend, dat er speciaal, tot in de kolenbergplaatsen, naar vermomde Duitschers gezocht werd? Was het niet gezegd, dat deze zelfde boot dezen morgen terug zou komen om de passagiers, die in Falmouth reeds een verhoor hadden ondergaan, opnieuw te examineeren? Had niet de Maandag de verontrustende verraeeing gebracht, dat laat in den avond een ander marinevaartuig een officier had afgezet om de Hóllandsche en Zwitsers ehe mail, de eenige neutrale Staten, waarvoor de „Rijndam" brieven aan boord had, op te eischen? Een eisch, waaraan, onder protest van den gezagvoerder, moest worden voldaan! Ik stond op het parade-dek over de verschansing geleund, het op en neer golven van den stoomtrawler, in dienst der Engelsche regeering, gade te slaan en zag de honderden zakken met brieven zak voor zak naar beneden glijden, en dacht onwillekeurig terug aan een de Ruyter.' die den tocht naar Chatham maakte, en wiens gemoed in opstand kwam tegen onze machteloosheid om ons te verzetten tegen het onrecht, ons aangedaan. Deze oorlog leert ons, dat recht is een „scrap of paper", niet enkel in den mond van den Diritschen rijkskanselier, doch bij iedereen, zoodra zijn belangen dit meebrengen. En thans, na al deze ervaringen, na het wachten van Vrijdagmiddag 4 uur tot Zondagmorgen 9 uur in Falmouth, en na van Zondagnacht tot Dinsdagmorgen 8 uur in Deal geankerd te hebben, de mededeeling, dat wij vrij waren, dat we konden vertrekken. Het was niet te gelooven en eerst toen de loods aan boord kwam en het anker was gelicht, heusch was gelicht, verdween de laatste twijfel en was het zeker, dat wij inderdaad naar Holland koersten, dat wij na circa 8 uur stoomens thuis zouden zijn, thuis in gelukkie Holland. Het was een blijde morgen van een blijden dag. Een heerlijk zonnetje, kalm, voor de Januarimaand zeer mild weer, alles scheen mee te werken om dezen laateten dag aan da „Rijndam" tot een genotvolle te maken! Wie had kunnen denken, dat deze verwachtingen zoo wreed verstoord zouden worden?. In het vooruitzicht weldra den ücenansïoomer te zullen verlaten, waren de meeste passagiers, na eerst aan de Engelsche kust nog een laatsten blik gewijd te hebben, naar hun hut gegaan om de koffers te pakken en alles voor het verlaten der boot te regelen. Ook uw correspondent was naar zijn State- Room gegaan om een en ander te regelen en in orde te maken en de voor hem waardevolle papieren te rangschikken. Het waa ongeveer half tien m den morgen, toen ik werd opgeschrikt door een knal, een schok, een trilling, die mijn pan niet m staat is te beschrijven, en die thans, mi ik 8 uur daarna veilig op de Theems ben, nog door nujn leden gaat, die ik nog voel, en die ik nooit weer kan vergeten. Een schok, die d« Dool in tweeen scheen te splijten, die dit logge gevaarte van circa 18,000 ton als een kaartenhuis schudde, een schok, die door meig en been mng en alles rondom mij in het niet deed verainklT bnel als de gedachte enkele papieren gegrepen, den reddingsgordel omgesjonl, een lanSaTbS '~™ an.d,er3,fa waardevolle en met zooven» na verzamelde, thans in wanorde «p dra gmeé «Z spre.de papieren geworpen, mnémmSan deel van een minuut al 4* venp^^rt^^JK heden en kleeren, waaraan zoo menige liefde volle herinnering verbonden, met weemoed bekeken en.-.,.-., de hut iutgesne.4 De lange loop"au* zorgvuldig met rubber bedekt, thans opgepot van doodelijk verschrikte passagiers en bemanning, doodsbleek en allen bezieldjj>et één, en dezelfde gedachte: „Struggle for life. De steward en stewardes, de hofmeester zoowel als ieder ander, is mensch met zijn onafscheidehjk egoisme, en zorgt voor zich zelf, zonder daarbij aan anderen te denken. Vrouwen en hui lende kinderen, doodelijk ontstelde bemanning en passagier», allen hadden, ontdaan, slechts één gedachte: zich te redden en naar dek te spoeden. Het was een niet te beschrijven en nooit weer te vergeten tooneel, voor een herhaling waarvan ik ten allen tijde hoop verschoond te blijven. Een ervaring, die droef stemt en thans meer dan ooit den oorlog doet vervloeken, welks doel is menschen te vernietigen, ook hen, die met den oorlog niets hebben uit te staan 1 Er waren zeker geen vijf minuten verloopen tusschen het vernemen van den knal en het moj ment dat ik, voorzien van mijn reddingsgordel en enkele andere in der haast gegrepen benoodigdheden, op het dek verscheen. Slechts 5 minuten, waarin al de gedachten m de hierboven gestelde regelen uitgedrukt, mijn deel waren geweest. Dat was een schouwspel op het paradedek le klas! Allen, vrouwen en mannen, passagier» zoowel als de talrijke stewards, stewardesses, muzikanten, kellnere, koks, hofmeesters, in één wooid allen, voorzien van reddinggordels, hepen op het dek, zich angstig afvragende wat de naaste minuten brengen zouden. Ontstelde gezichten, verwarde kleeren, angstig stareode moeders, vol zorg voor hun huilende kinderen, alles krioelde dooreen, angstig naar hei sloependek starende of de reddingbooten, die de verlossing brengen moesten, naar beneden kwamen en een ieder bezield met de gedachte zich een plaatsje aan de reeling te verschaffen, ten einde zoo noodig zich het eerst van een plaatsje in de booten te kunnen verzekeren. Vóór, op de plecht van het schip, een groot deel van, zoo niet het geheele, stokerspersoneel en anderen van de bemanning, eveneens allen van reddinggordels voorzien. Op het achterdek de passagiers tweede en derde klas, zich meer onstuimig dan die op bc* paradedek verdringende om de booten, waarvan enkele met vrouwen en kinderen afgeladen werden, het sein tot „strijken" afwachtende, en daar de meer opdringende bemanning en mannelijke passagiers ten deele mede in bedwang gehouden door het tactvol optreden van twee leden der passagiers, die het „zeemansvak" tot hun gilde hadden gekozen I Op de brug de stoere kapitein van den Heuvel met zijn officieren, beraadslagende wat te doen en afwachtende de dingen die komen zouden, inmiddels trachtende zich op de hoogte te stellen van den omvang van de ramp en zich zekerheid te verschaffen omtrent de direct voor de hand liggende gevolgen. De noodvlag in top, de seinen verstrekt, de stoomfluit gillende, maakte dit tafereel, ontstaan als een gevolg van het menschelijk vernuft tot het uitvinden van vernielingswerktuigen, tot een onbeschrijfelijk droevig geheel en het eenige geruststellende was het feit, dat het prachtig kalm weer was en in de oomiddellijke nabijheid stoombooten en oorlogsvaartuigen gereed lagen om de uit te zetten reddingboöten op te nemen. O die booten in de nabijheid, men zou ze willen toeschreeuwen, indien ze met de menschelijke stem bereikbaar waren, om toch hier te komen, toch over te nemen de menschelijke lading, ik zag passagiers staan wenken, staan wuiven, en vragende: waarom komen die booten niet boordzij ? In de Noordzee kan een dergelijke groote boot echter niet langszij komen, doch alleen in de nabijheid blijven om de booten met haar bemanning en bevolking op te nemen. Ongeveer 25 minuten na de catastrophe was, ten gevolge van de gegeven noodseinen, een der Engelsche lorpedobooten in de onmiddellijke nabijheid en met den scheepsroeper voor de menschelijke stem bereikbaar „A mine struck my steamer, Room 1 full water. Triree men of the crew killed and 5 of more injured', waren de woorden van de kapiteinsbrug door den scheepsroeper urtgestooten en door de ___oh op het paradedek verdringende passagiers woord voor woord opgenomen, neen verslonden! Deze mededeeling bevestigde wat ieder reeds wist, dat een mijn de ~Rijndam" bad doen springen, en bracht ons tevens het droevige nieuws, dat drie leden der bemanning (stokers) door deze ontploffing waren gestorven, neen vermoord, dat een vijftal of meer verwond waren en dat ruim no. 1 vol water stond I „I take care of you and give you any assistance", was het wederantwoórd van den bevelvoerenden officier van het oorlogsvaartuig, dat als hemclsche muziek in de ooren klonk. „Ik zal u beschermen en u iedere verlangde hulp verleenen", was de tooverstaf, die eenige ruat in de zoozeer verontruste gemoederen bracht „Dhl you hear it? I take care of you" waren de woorden, die van mond tot mond gingen. Hebt ge het gehoord „Ik zal u beschermen", was de vraag die mij honderde malen gesteld werd en door enkele passagiers in hun zenuwachtige verstrooidheid tallooze malen herhaald.. De torpedoboot liet haar luid klagend geluid over de wijde vlakte der Noordzee schallen en van alle ooiden van dat wijde watervlak kwamen groote en kleine booten ter huipverleening op- AMer oogen waren thans naar het sloependek gcncht, waar de kapitein op de brug vertoefde, en vanwaar het beslissende woord moest komen! Zinkt de boot? Zullen wij in die kleine bootjes dit groote schip moeten verlaten? waren de vragen, die een ieder op de lippen lagen. De een waa even stellig in zijn mededeeling, dat de stoomer zonk als de ander in zijn tegenovergestelde! opinie, De een vond den tocht over de golven per reddingbootie even gevaarlijk als de ander beweerde, dat het kinderspel waal , R«> vaa «ca hinken op twee gedachten, een toopaa) ca vreezen, waaraan een einde kwam, toen *» M_r_-__».vertrouwenwekkende figuur van kapitein tSBI 4m Han.taJL.pE. het promenadedek verscheen met de mededeeling, flat er geen direct gevaar was, dat de boot op haar waterdichte schotten dreef en er voldoende ondiep water bij de hand was, om zoo noodia de boot op bet droge te zetten en het leven der passagiers te beveiligen. - E£-,i£rij^ei" «*:e-rl doch de gemoederen waren èemgszins bedaard De torpedoboot bleef voortdurend, later nam- j^rseh^ dene andere vergezeld, in do onmiddellijl-e"'n;r* bijheid der boot, die weldra bleek op te stoomen naar de Theems, waar zij Hedenmiddag om 5 uur ongeveer in de nabijheid van Gravesend voor anker kwam. Rust, zekerheid van veilig te zijn, werd eerst het bezit der passagiers, toen men wist, dat de boot op 35 voet aan den grond zat en de mogelijkheid dieper te zinken uitgesloten was. Het diner werd, als gewoonlijk, om 7 uur opgediend, en, al ontbrak de muziek, en al was de eetlust niet buitengewoon, de meeste passagiers verschenen aan tafel. Het gedrukte menu ontbrak, want de drukkerij was onder water en het" onderwerp der gesprekken was de ontploffing en de gelukkige redding. En zoo behoort ook deze ervaring weer tot hel verleden! Door een in de nabijheid der Engelsche ku* verankerde mijn was de „Rijndam" een onheil bereid, dat verschrikkelijke gevolgen had kunnen hebben. Terwijl het kanon bulderde aan rte. Belgische kusten, duidelijk waarneembaar voor de angstige passagiers van de „Rijndam", deed de mijn hier aan de overzij hu_.r „plicht" door een neutrale boot met onzijdige passagiers, waaronder vrouwen en kinderen, met den dood te bedreigen. Gezegend jaar 1916. --- WATERSNOOD. D. Administratie der LEBTJW AR-OBR COUB.ANT belast sieh met da ontvangst van GITTEN tot leniging van dea nood in de oTerstroomde streken la v/emohUlende provlaoies vaa Nederland. Op de poatwiaseli gslieve men te vermolden: ,*Voor de Wateranood-Coauaiasie". --- VERANTWOORDING Ontvangen sedert de vorige opgave; Liefdadigheidsvoorstelling in de „Harmonie" te Leeuwarden ƒ370.25. S. F. te H. ƒ 100, inzameling R. H. B. o. te , L f 135, inzameling leerlingen Industrie- en Huishoudschool te L. ƒ30.44.4, N< N. ie L. ƒ3, H, S. M. H. te L. ƒl, J. M. P. te D. ƒ2.50, Mandolineclub „Jiddos" te L. ƒ 2.50, een dienstbode le L. ƒ 0.50, A. F. te L. ƒ 5, J. Joh. K. to L. ƒ 10, G. D. J. te M. f 10, J. J. D. te K.f 2.50. F H. te W. ƒlO, J. H. te T. ƒ2.50, wed. C. S. te I».ƒ 25, kaartpot fam. S. te Drp- ƒ3.70, S M B. te B. ƒ5, begrafenisver. „De laatste Eer te J. ƒ 10, S. te H. f 5, W. G. en A. te H. ƒ7.50, R. IJ. te W. ƒ 10, J. de R. te S. f 10, omdat ik niet thuis was toen de collectanten kwamen ƒ 2.50. T. v. D. te L. ƒ 1, Th. P- te O. f 1, S. T. B. te i\. ƒ 10, van een schooljongen uit L. f 0.50, L. J. H. te P. ƒ 25, fam. H. N. de B. te P. f 10, S. K. te H. ƒ 2.50, leerlingen en personeel Chr. school.Workum f 66.52, IJ. W. en J. te O. f 10, .T. L. R. te O. 8.-Z. f 1.50, Tj. P. te L. ƒ5, J. 4 J. te J. ƒ2.50, wed. G. Z. te W. ƒ2, N. N. te .T. ƒ 1.50. K. F. P. te M. ƒ 1, V. te D. ƒB, wed. H. te K. ƒ5, L. B. te L. ƒl, wed. E. D. te E. ƒ 1, R. E. D. te R. ƒ 1, C. d. B. te D. ƒ2.50, J. 4 3. te L. ƒ5, J. H. te L. f 10, L. H. B. te W. ƒ2.50, M. d. .1. te R. ƒ2.50, X. te M. ƒ2, P. R. te 0 N /' 2 50, A. D. te T. f 3, paardenfonds Dantumadeel ƒ 10, F. W. V. te L. ƒ2, H. B. te W. ƒ2.50, A. M. F. te L. ƒl, R. P. A. te M ƒlO, N. N. te H. ƒ2.50, kinderen H. te H. ƒ1.30, H. P. le B. ƒ 2.50, J- J. A. te A., Ut 't bargje ƒ 1, van Bofke te H. f 5, C. L. te H. ƒ 60, Goöp. Boerenleenbank N. K., Leeuwarden f 100, G. 4 J. te L. ƒ5, B. v. d. S. te L. ƒ5, V. te D. ƒlO, Raffles ƒ25, R. G. te S. ƒ5O, speelpotje Tama ƒlO. Inzameling te Staena, van: L. B. ƒ 1, J_ t. 4 K. ƒ 0.50, H. W. ƒ 1.80, .W, N. f 0.40, A. t. 4 M. ƒ 1, J. C. d. L. ƒ 1, F. E. ƒ 0.50, J. T, f 0.25, S. D. ƒ0.25, Fr. H. ƒ2.50, IJ. D. ƒ.0.50, .W. L. en huisgen. ƒ5, N. N. ƒ2.50, S. v. 4 V. ƒO.lO, R. D. ƒ2.50, S. v. d. L. ƒ0.15, S. F, ƒ.1.50, B. d. J. ƒ0.50, A. de V. ƒ0.50, H. v. 4 Wƒ0.25, Tj. M. ƒ 0.25, A. W. v. D. ƒ.0.25, A. v. 4 W. ƒ0.20, H. E. H. ƒ0.25, L. F. ƒ0.20, H. T. ƒ 0.50. K. S. ƒ 1, S. H. ƒlO, D. R. ƒ2.50, A. de J. ƒ 1, D. J. T. ƒ 1, wed. v. D. ƒ 1, W. L. f 0.50, spaarpot J. en B. B. ƒ 1, J, SI. ƒ 2.50, H. 4 J. ƒ0.50, A. J. B. ƒ0.25, H. J. J. ƒ0.25, J< Br. ƒ.l, Th. de G. ƒ0.35, B. C. A. ƒ25, K A. ƒ2.50, P. P. ƒ 0.25, Tj. V. ƒ0.25, J. T.i L/1,1 R. ƒ 1, wed. D. K. D. ƒ 1, H. K. D. ƒ 1, Sj. J. ƒ 1, J. Sp. ƒ 0.50, P. W. ƒ 0.50, D. S. ƒ 0.50, Sj. H. ƒ0.50, Sj. W. ƒ0.25, J. K. ƒ0.25, Johs. KL ƒ 0.25, U. H. ƒ5, Tj. P. ƒl, A. W. ƒ0.50, A. B. ƒ0.50, kinderen J. D. ƒl, J. de W. ƒl, wed. ü. P. ƒ 0.50, wed. D. K. ƒ 50, K. F. ƒ0.30, J. de R. ƒ 1, T. D. ƒ0.25, W. W. B. ƒ0.25, Tj. de V. ƒ0.25, A. K. ƒO.lO, P. J. W. ƒ0.25, J. K. ƒO.lO, W. G. P. ƒ0.50, S. B. B. ƒl, N. N. ƒ0.25, N. N. ƒl, W. P. ƒ0.15, G. B. ƒ0.30, K. G. ƒ0.50, W. B. ƒl, wed. v. d. W. ƒ0.25, J. H. ƒ:0.10, H. v. 4 M. ƒ0.50, H. W. ƒ0.25, wed. R. B. ƒ0.20, S. H. B. ƒ 2, F. v. d. M. ƒ 0.25, W. v. ü. ƒ0.25, K. B. ƒ 0.50, K. R. ƒ 1, S. M. v. D. f 1.50, J. T. ƒ 1, J. T. ƒ 1.50, G. B. ƒ0.50. G. v. 4 L. ƒ 10, A. H. ƒ0.25, A. H. ƒ0.25, H. H. ƒO.lO, v. L. ƒO.lO, J. S. ƒ0.25, H. v. d. L. ƒO.lO, G. B. ƒ0.26, G. H. ƒ0.25, K. b. d. L. ƒ0.50. D. K. ƒl, G. v. d. W_ ƒ0.25, P. G. v. d. W. ƒ2.50, R. R. ƒ0.50, F. de G. ƒ 0.50, E. W. ƒ0.25, D. 4 J. ƒ 2, IJ. H. ƒ0.50, IJ. R. B. ƒ0.20, G. S. ƒ0.25, D. P. ƒ0.25, E. B. ƒl, P. W. ƒl, H. v. d. V. ƒ0.15, T. H. ƒ0.50, D. K. ƒ0.50, J. K. ƒl, H. K. R. ƒ0.50, P. J. M. ƒlO. A. A. ƒl, B. H. ƒ0.25, P. B. ƒ0.50, we 4 -T. W. ƒO.lO, J. d. V. ƒO.lO, J. M. ƒ0.50, A. B. ƒ0.20. J. IJ. ƒ0.25, D. K. ƒ0.50, J. v. K. ƒ0.25, J. H. D. ƒ0.25, J. H. ƒ0:10, F. F. ƒO.lO, D. E. f 0.50. A. P. v. D. ƒ 0.25, J. J. D. ƒ 0.50, IJ. v. d. W. ƒ0.25, R. D. 71, H. 4 J. ƒ0.50, P. P. ƒl, B. I). S. ƒ0.50, D. B. ƒ2, H. S. ƒ0.25, H. M. / 0.50, wed. F. ƒl, Tj. M. ƒ0.75, Tj. V. 'ƒ0.25, G- T. ƒO.lO, J. S. ƒO.lO, F. S. ƒ3.50, T. Dijkstra 7 0.50. M. B. ƒ 7.50, K. D. ƒ0.35, G. v. d. P. ƒ 1, *- v. d. Z. ƒ0.25, G. S. ƒ0.50, P. B. 'ƒO.lO, A. N. ƒ0.25, J. W. ƒ0.50, Th. v. d. M. ƒ0.15, P. B. ƒO.lO. J. B. ƒ0.20. R. W. ƒ0.50, J. B. ƒ0.20, S. T. ƒ 0.25, D. P. ƒ 0.50, G. b. d. L. ƒ0.50, J. B. IJ. d. J. ƒ0.50, W. V. K. ƒ 0.15, J. E. ƒl, T 1). ƒ0.50, W. T. ƒ 1, J. H. ƒ 0.10, W. R. ƒ 0.35, S. v. d. W. ƒ0.50, A. R. B. ƒ0.50, E. K. ƒl, H. R. v. d. W. ƒl, J. S. ƒ2.50, J. v. 4 M.71, Inzameling le Finknm, van: M. O. ƒ0.26, H- S. ƒ0.35, Sj. W. ƒ0.50, S. H. 'ƒl, A. J. 'ƒl, S). £ ./ 0.25. W. K. ƒ0.50, A: R. ƒ0.25, A. 4 .1. ™.ÖO, S. H. ƒ0.50. A. G. ƒ0.50, wed. R. H. wcov£- G- /0-20' J- R- fob0> H- F ''f. W. S. ƒ0.25, J. R. ƒO.lO, J. D. ƒ0.50, G. IJ. ƒ0.25. lr.|'Tülaal. der inzamelingen te Stiens en ie Finkum ƒ216.60). / 1 iotf_-'__, «« inbeSr»P van 'de vorige opgaven', J 1 '.«'•>N.tIOVJ. --- RECLAMES. I Centraal Apotheek, I LEEUWARDEN | Staalpillen - Eiwitstaai. I --- PERSOVERZICHT. De Minister van Financiën. De „Nieuwe Ct." schreef naar aanleiding van de briefwisseling tusschen den voorzitter van de Tweede Kamer en den minister van Financiën over de behandeling van de ouderdomsrente: „Het optreden van den heer Treub is misschien wel het sterkste voorbeeW, in onze parlementaire geschiedenis bekend, van een ingrijpen dor regeering of van een minister in do regeling van de werkzaamheden der Kamer. De minisier had reeds laten voorgevoelen, dat hij ten dezen «ftetane, of bever allengs gemaakte traditie niet zon ontzien en hij verdient daarom geen blaam. Vanzelf vloeit uit zijn optreden voort, dat hij zich nu beschikbaar zal stellen om de tijdbepaling van de behandeling der Ouderdomsrentewet persoonlijk met de Kamer te bespreken; dat hij dus in de vergadering aanwezig zal zijn en het in de correspondentie met den voorzitter door hem ingenomen standpunt daar nader zal verdedigen. Mocht hjj er niet zijn, dan zal de Kamer naar onze meerling geen besluit omtrent haar agenda kunnen nemen, zonder hem te hebben uitgenoodigd daarbij aanwezig te zijn. „De linkerzijde staat voor een moeilijke be slissing. „Het is duidelijk dat de heer Treub het op de portefeuillekwestie zal laten aankomen en xij heeft zich dus af te vragen, of zij het voor de handhaving van haar standpunt in zake de ouderdomsrente over heeft dezen minister van financiën le laten heengaan. ..Gold het enkel (he vraag, dan zou het antwoord ons geen moeilijkheden baren. Wij toch gevoelen allee voor het standpunt van den heer Treub, dat het voteeren van hooge uitgaven uit de schatkist door de regeering niet kan worden aanvaard, alvorens haar ten minste eenige zekerheid gegeven is, dat de Kamer de vaslstelling van de daartoe en voor de dekking van het enorme tekort op de loopende begrooting mmdige mid k len als een maatregel van hooge urgentie be schouwt. „Kwam daar nog bij, dat men door een weigering om aan dit verlangen tegemoet te komen, het kabinet zou berooven van de verdere medewerking van een kracht als de heer Treub — een onder de tegenwoordige omstandigheden van bmmmlandschen en van buitenlandschen aard in velerlei opzicht te waaideeren kracht! — dan zouden wij niet aarzelen overeenkomstig zijn wensch te besluiten. „Tenzij „Tenzij de geruchten waarheid bevatten welke reeds sedert eenigen tijd rondgaan en laatstelijk eer versterkt dan afgenomen zijn, dat de heer ireub wegens persoonlijke omstandigheden niet langer als minister kan of wil aanblijven. Het gaat met langer daarover in het publiek te /wijgen, nu die omstandigheden een zoo belangrijke politieke uitwerking kunnen hebben. „Is het juist dat de heer Treub binnen zeer korten tijd als ministeT weg moet of weg wil, dan ZOJL er »™r de linkerzijde der Kamer geen enkele reden bestaan om hem in eenig opzicht ter wille te zijn. Boog zij thans voor zijn verlangen, er zou morgen een ander crisis-punt zich opdoen of worden gevonden. Veeleer zou het dan op den weg der Kamer liggen een onstichtelijke persoonlijke crisis te verhaasten op een» wijze die daaraan het karkter eener eervolle retraite ontnam, dan voo.- dezen minister te buigen om binnenkort te hooren: ik ga toch. „Het is daarom, dunkt ons, voor de Kamer aller» eerst zaak omtrent den wil van den minieer van financiën om zijn zware taak (mits politieke omstandigheden het hem niet onmogelijk maken) tot het einde te vervullen, meer zekerheid le verkrijgen dan verstrekt werd door zijn antwoord op de vraag, die kort geleden een dagblad-redactie tot hem richtte. Kr.u men op den lieer Treub als lid van hel j-abinèt blijven rekenen? Is hij, politii .preken, als .solide te beschouwen? Indien de 'linkerzijde der Kamer daarvan in liet te wachten debat de overtuiging verkrijgt ot behoud-t, moge ..ij voor 's ministers verlangen bukken." Onder het opschrift „Treub verraadt het staatspensioen" besprak „Het Volk" de belastingplannen van minister Treub. ~Met de/.e belastingplannen" - - schrijft hel 1-m.l - „stelt de jiccr Treub, lid van hef. „minislerij} van t'r-n Volkswil", zich vierkant tegenover ilcii volkswil, en poogt bij aan het volk het coml.i.iiiiis van den Yrijziiinig-Dcinocratischen Bond .an 1912 op te dringen, dat de vrijzinnig-dein.) L-raten zelf niet meer durven verdedigen. „Er is natuurlijk voor de volksvertegenwoordiging een middel, om aan dezen onbehoorlijken dwang te ontkomen. Zij kan het Ouderdoms.uitwerp aannemen, en dc-Vcnsioenbelasting verwerpen. Er behoeft trouwens niet aan te wor den getwijfeld: de rechterzijde, die op verwerping van "het Ouderdoms-ontwerp door de Fcrste Kamer speculeert, zal zich tegen de pensioenbelasting, die zonder dit ontwerp haar basis verliest, met. hand en tand verzetten. En ook uit de linkerzijde, die bij de stembus overwon met de leus van het stnatsjiensioen, is sterke oppositie tegen dit ontwerp te wachten".... In verband met de correspondentie Treub— Borgesius merkt het blad verder op: „De heer Borgesius — hij kon moeilijk anjers — heeft thans een agenda voor de Kamer opgemaakt, waarop het Ouderdoms-ontwerp niet voorkomt. Maar liet is de vraag, of de Kamer, do meerderheid n.1., die den volkswil van 191 il uitdrukt, met zulk een regeling, 4 w. z. met zulk .en niet regeling der werkzaamheden genoegen /.al nemen. De eisch van Treub komt niet alleen hierop neer, dat hij aan de Kamer zal voorschrijven, hoe zij het doelmatigst zich door haar werk heenslaat; zij heeft nog een verder reikende beteekenis dan die van onbegrijpelijke heerschztieht, — de eisch gelijkt noodlottig sterk op een bevel, om de stembus-uitspraak van 191:5 ten «anzien van het staatspensioen te niet te doen, oir een stelsel van ouderdoins-verzorging te aanvaarden in den geest van het door niemand meer verdedigde vrijzinnig-democratische compromis van 1912. Eerst zult gij u bereid verklaren, mijn pensioenbelasting te. slikken, eer gij van mij de ouderdomsrente krijgt! 1 „En indien de Kamer het ondenkbare liet gebeuren en .Treub op dit stuk zijn zin gaf, indien zij ':op bevel van den minister liaar eigen werk in de war stuurde, dan was zij nog niet klaar met Treub. Want terwijl hij eenerzijds uitstel van het Ouderdoms-ontwerp verlangt, cischt hij tevens een zoo Vlugge behandeling er van, dat het vóór 3 December in werking kan treden, dus ook door de Eerste' Khmer is aangenomen. Hij geeft te verslaan, dat hij met de Eerste Kamer het Ouderdoms-ontwerp niet wil behandelen, vóór de Tweede Kamer een deel van zijn belasting-ontwerpen, de pensioenbelasting inbegrepen, heeft aangenomen, on tegelijkertijd moet de Eerste Kamer-vóór 3 December met het Ouderdomsontwerp klaar zijn. „Het was de plicht van den minister, in hechte samenwerking met de meerderheid der Kamer, front te maken tegen de reactie, die, brutaler dan ooit, den kop opsteekt. „Het was zijn plicht, het beginsel van het staatspensioen te verwezenlijken. „In de plaats daarvan poogt hij het befaamde compromis van zijn voormalige partij te verwezenlijken, tegen de geheele Kamer in. „In de plaats daarvan speelt hij de rcaclie in de kaart. „Treub verraadt het staatspensioen. „Wij verwachten, * dat de overwinnaars van 1913 hierop het eenig passende antwoord zullen geven. Ten overstaan van een minister, die 'zoo optreedt, gaat een volksvertegenwoordiging, die niet alle zelfrespect, die niet alle besef van democratie heeft uitgeschud, haar eigen weg." ---