Bij het vechten gedood. Rotterdam, 3 NoTember. Gisteravond naa een vachtpartij plaata tasseben jongens Tan o. avondschool. Een 19-jarige jongau werd b«-wustaloos weggedragen ; de dokter constateerde dat hij dood was. --- Weeroverzicht. Waarnemingen van het Kon. Ned. Meteorologisch tast-tuut te dc Bilt m den morgen van :i Novcmi*'. Hoogste barometerstand nabij 7rió m.M- ia Zu,f' Duitschland, laagste 762 l m ||. t,; ib rnösand. Verwachting (tot den avond van l November/: Matige 10l krachtige zuidoostelijke tot zuidwestelij»? wind, betrokken tot zwaar bewolkt, waarschijDin» g n, aanvankelijk iels zachter. --- Weerkundige waarnemingen te Leeuwarden. • Het •»- ~ "" ... -.' 'i '-. I>X. a WaalToorde £T rh*raoa*(w' g -*JS f. * -aarneaiiag 4 _. .l j' ,_ gfl k| | dermaxta.. »- - 1 '-5 -o-s S ë en miai... u * * _ § j=»g !_.{_> loortva. 5. - -5 _ _;:fcSs# van. ê«m B 4 fi j e' _ _._tël l v-w. «--T.j "< o o|_ j_J_L____J» . Kot. J aa i nam. _ nar I-56.9V 8.0,. 46.4! "VT 0.6| *° J I misuur 738... 9,3 a 43.8 ZZO 1 CSJIOÖ W mininiiiiu vorig otm. 5.2 41.4 max'unuin Torig etm. 11.1 58101 9l- 6 nam. _ nar 7-3.66 f 9.7 a |4».51 _0 « HdoOt (Bovenstaande cijfers worden ons den plaatselijken waarnemer aan de It. u. -.^• „ De stand van het boezemwater was Leeuwarden 26 e.M. boTen Z.P. Rijwi.ll.nta.rn. op t.. 4.65 '..vond. af. ...Mljj-eavvertaiglantaarai op .an. 0..J •■» --- Engelsch rapport. Londen, 8 November. -Beuter. Baig meldt: ll.j _rii vamssenden aanval namen w vijandelijk. ten vanGaeudeeourt en versterkten onze stelling, i: durend, den oacht deden wij een w< Igeslaagden aanval bij .Vrecht. --- Duitsch rapport. Berlijn, :( \nv.inb.r. (Wolff). Officieel. Groot hoofdkwartier. Du gevechtsactie bleef in 't algemeen binnen matige grenzen. Iv enkele sectoren van het Sommegebied krachtig artillerievuur. De door ons gewonnen huizen in Safllv gingen gisteren m een gevecht van man tegen man weer verloren. Vijandelijke aanvallen ten oosten van i.iucudecourt en het boseli van Pierre St. Vaast mislukten. Het vuur der 1 ranselien op hot fort ,Vaux verflauwde tegen den avond. --- Van het Oostfront Turksch rapport. Konstantinopel, '2 Novemtx r. MiUi-agentschap). 'Gaücisch front: Op 18 en 1!) October deden dc Russen oen aanval op de door ons op 18 •Octobor veroverde stelling, n Wij sloegen dezen aanval af. --- Duitsch rapport. Berlijn, 3 Novapl ff. Officieel. Groot hoofdkwartier. Legergroep prins Leopold: Buitengewoon zware verliezen loden dc Russen bij hun tot .-.'.wn maal to.: herhaald! mg om 4e °p 30 Oetober stormenderhand veroverde stellingen ten westen v.m K"h\ 0 ons weer to ontrukken. l-'ront aartshertog Karel: In /• v. uhui. ni. aan het zuidelijk front, werden aanvallen dor Roemenen door ons vuur of in bajom tgevechten afgeslagen. Ton zuidwesten van Pïedeal en ten zuidoosten van den Rooden Ton upas vervolgden wij den vijand en namen BM D gc..•uigcn. --- De oorlog met Turkije. Turksch rapport. Konstantinopel, •_! Ncnrembër. ' Milli-agcnlschap) Euphraatfront: Dij een aanval op een vijandelijke scherpschutterslinio maakten onze vrijwilligers een groote hoeveelheid materiaal en 150 stuks vee buit. Tigrisfront: Onze vliegtuigen wierpen een aantal hommen op vijandelijke stellingen. In de buurt van Sjeik Said vernielden wij opnieuw een vijandelijk vliegtuig. Als antwoord i\ terpen de Engelschen zonder resultaat bommen op onze achterst" stellingen. Perzisch front: Ten noordoosten van Bidjar a wij vijandelijke inlantorio on artillerie K.aikasisclie front: In hot centrum en aan .ilon linkervleugel schermutselingen, die in ons voordeel uitvielen. .Wij maakten eenige gehangenen. --- Rusland en de Kalmukken. St. Petersburg, 8 November. (Telegraaf-agentacbap). De Kaunukken te Astrakan verzochten i do kozakken eenige regimenten Kalmuk_clio vrijwilligers in te lijven. Zij belasten zich ■_elf met de uitrusting en hot onderhoud van mannen en paaiden. --- Op den Balkan. Turksch rapport. Konstantinopel, 2 November. (Milli agentschap). In Mao-dontë sloegen wij op 18 October een nanval op hot ijtroemafront af. --- Fransch rapport. Parijs, . November. (Havas). Aan don linker Strooina-oever zetten de l_ngelschon hun succc3 yroort. Zij namen in storm het dorp Allitza. Van hal overige front nu on dan kanonnades zonder infantoric-actie. --- In Macedonië. ji.wm ,?.e*Y r CWolflJ. Dc „\ --- In Griekenland. ,::-.^jy van Veuizeies bezatten Ekaterial zonder verzet. te ontmoeten. Onderweg haddan 'ij achter «en kort gevecht met Evzonen, die de brug van Aliakonon bewaakten. Athene, " .November. (Keutei). De regeering zond versterkingen en artillerie naar Ekaterioi dat, naar gemeld is, door de troepen van Yenizelos is bezet. --- Dank aan het Bulgaarsche leger. Sofia, 2 November, (Bulgaarsch i agentschap). De voorgitter dor Sobranje zond den opperbevi Ihebb r van lnd legér bij fle opening der Kamerzitting een telegram, waarin luj hulde brengl aan het leger. Generaal Jekbl beantwoordde het in hartelijke bewoordingen --- Carp's lot. Berlijn,.' November. (Wolff). De „Germania" meldt omtrent de arrestatie van Petei. Carp Na de bijeenkomal van den Kroonraad, die het besluit tot den oorlog nam, verlangde men, dal Carp schriftelijk zmi beloven Biets tegen tiet belang van den staat te ondernemen. Hij rdc dil en verklaarde zijn geheele leven slechts voor Roemenie, belang te bebben geleefd O.ik ren adres van trouw aan don koaing en iq weigerde Carp te leekenen, ra i de woorden: „dal de koning zijn woord brak, is zijn zaak; ik inb nog een eerlijken naam 1c verliezen". Denzelfden dag had bij Carp een huiszoeking plaats en vier dagen na de oorlogsverklaring werd hij in hechtenis genomen en in een auto weggevoerd; waarheen weet niemand. --- De Oorlog ter Zee. De handelsoorlog. Athene, 2 November. (Reuter). De laatste IS dagen zijn 10 Grieksche stoombooten getorpedeerd, waaronder de »Angeliki" ca „Kiki". De r Saloniki en il- Cyprus. Athene, 8 November. (Reuter). Admiraal Dournet publiceert een eommuoiqué, meldende dat de „Angeliki" en de ~I'iki getorpedeerd zgn of op mijnen sijn geloopen, afkomst j van Duitsche ot' andere vijandelijke schepen. --- Gemengd. De post en de censuur. Berlijn, '2, November. (Wolff). In don Rijksdag verklaarde dc directeur van buitenlands.-li. zaken ia antwoord op een vraag: In vele gr vallen droegen uit Holland naar Duitschland gezonden brieven do aanduiding „is geopend door den censor". Een door ons aan de Nederiandsche regeering gevraagd onderzoek had plaats. Het antwoord luidde, dat het openen niet kon hebben plaats gehad op Nederlandsch gebied en dat er slechts sprake kon zijn van verkeerde verzending. Deze mededeeling was voor ons overtuigend. Wij hebben geen reden om aan te nemen, dat de Nederiandsche . ring een fout heeft begaan. Ook bestaat nog de mogelijkheid, dat een Engelsche spion door diefstal of door ontrouwe beambten kennis kan hebben genomen van den inhoud der brieven. Ook hier is niet aan te nemen, dat een fout der Nederlandsclic regeering is voorgekomen. --- Ballon verongelukt. Chriatiania, 3 November. (Noorseb Telegraafburaau). Gistermorgen werd bij Liatar een brandende ballon gezien, die ten alotte in zee vi»]. Waarschijnlijk «en waarnamingsballon van •sn Engalseh oorlogsschip. Het lot der bemanning is onbekend. --- Het overschot. Berlijn, 3 November. (Woltf.) De bonos* raad be»ft bepaald, dat op 1 December a.s. •Aa volkstelling xal plaata habbeo, in de «•rata plaats mat het oog op de volksvoeding «n tan iwaede ten dieoaU van het legerbestuur. --- Nederland. Tweede Kamer. De Grondwetsherziening. 's Gravenhage, -' November. De heer OTTO 'u.-I.) wijst er op, dat de waarborgen-kwestie in d commissie eéo punt van strijd is geweest, 566 dat het artikel er bijna op strandde. De linkerzijde heeft ten slotte moeten bukken. De woorden van den heer Ketelaar, om te trachten in deze tot ovcreun• inning te komen, hebben sprekers wanne sympathie. Hij acht het motief, dat het nieuwe stelsel een noodzakelijk kwaad Is, niet te deelen. De bezwaren gelden ook wel degelijk het systeem volgens hetwelk de financieele gelijkstelling zal worden ingevoeld. Daarom is wijziging van alinea 5 van zooveel belang. Ook thans acht spreker het een fout, dat men, evenals in 1889, zich door opportuniteitsgronden laat beheerschen. Hij betoogt dan, dat 't op den duur tot onderwijs als staatszaak zal moeten komen. Hij ontkent dat dc openbare school een moderne sektenschool zou moeten zijn. over dm heer Gerhard betoogt spreker, dat de neutraliteit een positief paedagogisch begrip is. Pacificatie zal er ook nu niet komen meent spreker. Als dit niet verkrrgen wordt ontvalt de heel.- grondslag aan het wetsontwerp. Tusschen art. 80 erwacht. arid een mededeeling der motieven daarvoor niel In 's lands belaag De minisl r ontkent tegcnovei den heer mui Idsinga, «lat hel indienen vai roorstnllon noodzakelijke politiek zou zijn voor Ir■; Wat i. • amcnhoni ian artikel 80 en 193 betreft, beo. ; I, waar ia 1018 de partijen heftig tegenovei elkaar stonden, thans • heel andere vrrhoiidm. is ontslaan, Ben innerlijk W-band bestaat niel tusschen beide artikelen en eea elvorklaring mag niel plaats hebben. Daarvan echter kan voor i i n sprake zijn Belde. ontwerpen zijn ieder voor zich in 's lands belang en \u.ir de regeering staal Mist, dat we te doen bcb ben met ren revisie Theoretisch ii de scheiding n..'«.lijk, practisch niet Medewerking tol herziening vaa hetzij art. B 0 alleen, hetzij art. 199 alleen is van den minister dan ook niet tè verwachten, In zake het algemeen kiesrcchl erkënl spreker, dal de aanvaarding van dal kiesrecht prijsgegeven is aan de theorie, die bekwaamheid elscht. Die II echter was slechts vroeger praetijk. H< ia meer en meer massaal geworden, nu nog binnen zekere grenzen, doch. zoodra het kiesrecht massaal is, i- voor die grenzen reden meer. Bovendieu oefenen ii.' sociale verschijnselen invloed uit. waaraan de individuen zich niet kunnen onttrekken en, waar het gemeenschi thans /«u sterk spreekt, v.oi.lt de scheiding van bet volk in zake de vervulling van den burgerplicht onhoudbaar. Spreker bcstnj.lt de mogelijkheid en de wenscheliil h.id van .en ni iesrecht in dezen llf leen het individualistisch kiesrecht Is mogelijk nniet het organisch kiesrecht, dat in den vorm van haismanskiesreeht mets anders is dan eea individueel kiesrecht, omdat we staan voor een -1, kracht toenemend. en het Grondwetsartikel geruimen lijd moet kunnen dienen. 1 >*■ toekenning van het kiesrechl is veelal niet meer d:.i: enning van het feit, dat reeds bestaat, vele vrouwen thans tnenten aan _m tirke leven. Spreker blijft echter ontkennen, dat 1.. • ht thans icds m dr Grondwet /> .. worden vastgelegd. Het zou algen zijn sn dat is thans politiek onmogelijk. Daarom verklaart spi . om >r toe te komen, onaannemelijk. De evenredig! vertafemroordiging Wenscht spreker \..oral. omdat dit stelsel het parlennnt maakt tot het spiegelbeeld van het volk in du.- h.t aanzien van h.t parlement versterkt Komende tot hel onderwijs betoogt dc minister dat, als arl. 188 is aaac-Mmea, dr wetgever me. gebonden zal zijn aan de wetsvoorstellen der Staatscommissie, doch wel bij de uitwerking van art. 192 gehouden zal zijn te work te gaan in den geest dier voorstellen. Art. 192, zooals het wordt voor; tast niet aan lot beginsel, dat bet de laak der overtiii.l is voor bet onderwijs t" zorgen en ook niet bc' beginsel, dat het bijzonder onderwijs vrij moet zijn. Door subsidicering erkend. d. Staat, dat hij belang heeft ook bij het bijzonder onderwijs en de consequentie daarvan is de financieele gelijkstelling, die voorts niets anders i-- dan de toepassing van Thorbecke's leuze: gelijk recht voor allen. Het voorstel wordt geboden door rechtvaardigheid en wijsheid, terwijl de heer Kcrdinans reactie wil tot vóór 188 a. In de ongebondenheid van het openbaar onderwijs openbaart zich een geest, die niet de geest kan zijn van hen, die hun kinderen van der jeugd af aan willen zien opgevoed in dc leer hunner kerk. De openbare school een school voor allen is een illusie gebleken en terwijl de eenheid der natie dus niet is te verkrijgen door een nationale school, is zij wel te verkrijgen door vrijheid. Spreker bestrijdt, dat het voorstel niet zou strekken tot hel behing van het onderwijs en dat voor dc openbare school geen plaat-. zou blijven. Drang naar goed onderwijs leeft in alle kringen van h.t volk. Echter moeten eischen worden gesteld, opdat het onderwijs inderdaad u<.<■'. zij en daartoe wijst het voorgestelde artikel den weg. De voornaamste waarborgen zijn: toezicht van de overheid en onderzoek naar liekwaamhcid en redelijkheid der onderwijze rs. Gelijke eischen zijn niet mogelijk u-n aanzien \an ongelijksoortige grootheden. Spreker acht het m.t mogelijk, met behoud der bedccünK dc betreffende bepalingen anders te formuleeren. Kvmwel kan wellicht door nadere toelichting de bedoeling duidelijker worden vastgesteld. De dat de openbare school meer dan lot dus.or zal \erdwijncn, acht od -preker nul denkbeeldig, doch dc strijd van beginselen wordt alben mi t lijke wapenen gestreden Ken ge', aar . >>-r con-rirmirvrijhcid bestaat niet, nu in het Grondwetsartikel niet de voorrang wordt gegeven aan het b zonder onderwijs. Al heeft spreker behoefte aan verduidelijking der redactie jumt, loch is hij bereid,daartoe mede te werken. Landtaal naar additionele artikelen \viJ3t spreker beslist af. Evenwel is hij bereid, mede te werken tot de opneming van een lermijnbepaling voor de Uitwerking Spreker eindigt met een aansporing tot eendrachtige samenwerking. Om kwart (.ver :i worden de beraadslagingen verdaagd tot Dinsdag half 12. --- Duitsche betuiging van leedwezen 's Gravenhage, '\ November. Dc minister vnn Buitenlandsche Zaken nicl.lt, dat de tijdelijke zaakgelastigde van het Duitsche rijk, in Dfjrae.it zijner regeering. zich tol folk van haar leedwezen heeft gemankt, naar aanleiding van het overvliegen van het Nederlandsch gebied door een Duitsch htchtschip op 22 October j.l. De zaakgelastigde doelde tevens mede, op verzoek van het Duitsch algemeen hoofdkwartier, dat de gebiedsschending moest zijn begaan door een loi het leger behoorenden Zeppelin, die, blijken- een door het hoofdkwartier ontvangen bericht, tengevolge van een defect aan den motor en aan de sluurinriehting was genoodzaakt geweest, twee benzinereservoirs uit te werpen. De commandant over het luchtschip, die blijkbaar volkomen onjuist georiënteerd was geweest, had gemeld, dat het gebeurde boven Belgisch territoir was geschied. Het algemeen hoofdkwartier zou reeds terstond zijne verontschuldigingen hebben aangeboden, indien het zich eerder bewust was geweest, dat het luchtschip boven Ncdcrlmi! eb gebied had gevlogen. De Duitsche regeering behoudt zich voor, hot door Hr. Ms. gezant te Berlijn tot haar gericht vertoog te beantwoorden, zoodra de volledige rapporten over het gebeurde haar hebben bereikt. --- Een prijsmaking mislukt. Londen, 2 November. (Reuter). De admiraliteit deelt modo: Hef, Nederiandsche „Oldambt" werd Woensdagnacht tij bet ehtsehip door den vijand in beslag 1 ' bemanning werd aan boord Ist en bel -clup naar Zei brug . toen Donderdag bij hel aanbreken van den?' eenige onzer lichte verkenningsvnnrtuigen V" vijand overvielen. De prijsbemannin \'') vaartuig in de lucht te Inten ~,;,;,,., ' ui de equipage in de booten gingen. De nriia bemanning, bestaande uil l ~ <, ■'*" . o genomen en hel schip door een onzei vaartuigen op sleeptouvt gonoi \ Duitsche lorpedojagers kwamen ter plaatse blni' Om den prijs naar hun haven le voeren Wii vielen hen onmiddellijk aan en dreven ben on .' xlucht. De „OWambt" werd binnen 6 mijlen afstands van den Hork van ll..Hand gesleem biet. zij door en Nederiandsche ..cppbool weJ acn, Berlijn, _' November. \\..|ii'.: Officicdl. |„ den nacht, van 1 op 2 November verlieten lielii,. Duitsche strijdkrachten bun steunpunt in Vlaanderen, voeren 10l aan den handel we. Th. Ilollmul, hielden verscheidene stoomsehepen i en ondct'z ick aan eu brachten twee, die ■. dacht waren, naar ecu haven op. Ken d.r iilhhil, die eveneens bevel bad daarheen te .-Luimen, is niet aan..'komen. Bij den ter tocht werd een onzer torpedobul en ,'e_areride korten tijd zonder succes door dei Kng.lsehe krui. sera beschoten, Onze strijdkrachten zijn alle ungedeerd ii rd. --- TELEGRAMMEN. DE OORLOG. Van het Westfront. Fransch rapport. Paiiji, 2 November. Reuter). Avond-commomime: I InlriiiiiuMm' wiuilioii WIJ aanzienlijk terrein tusschen Lesbocufs en Saill. Eu maakten i ..;i,". 11. 11. Sedert gisteren min dezen sector 786 gevangenen, waarbij 20 officieren, on namen een dozijn machinegeweren. Parijs, :i November. (Hnvas). Middagcommuniqué, Ten zuiden der Somme was .Ie arlillirii-drijd Icieildiu in de sectoren l.iliuns en Chilly. Ten oosten van Rnncourl slaagde een door "U-; ondernomen nanvnl op de Duitsche lonpgravi n. Vin den rechter Mans-oever ïr_B .Ie nachl bebrkkriiik kalm. (iislcr.'ii ontruimden de Duitschers na ons herig, langdurig bombardement sn zonder den infniiterie-aamal at te wachten, liet fort Vaux. Des middags hadden in hel bad krachlige ontploffingen plaats. Du nachts bezette .iii/.e infanterie bet werk zonder een_g var- Da buitenste fortengordel van Verdun is thans geheel hersteld en wordt door ons stevig m bezil gehouden. Engelsch front., tiisteravond veruieeaterden dc Engelschen luj een verrassenden aanval ten oostea van Gueudsc «irt een Duitsche loopgraaf, waar zii zich in den loop van den nacht versterkten. Hij Atracbt weid n.et suci es een coup dc mam erd b -.ii .Ie Duitsche linie-;. Von bet Somme-fronl werd aan onzer vlieetuigea met drio zitplaatsen bij AUaines aanga.tillen - Duitsche machine.-'. Van deze schoot lnd er één neer. Icn te hulp snellend Fianscb eskader school een tweede neer en joeg dc anderen op de vlucht. Ken Duitsch vliegtuig geraakte door hel .uur d.T ipeciala Fransche kanonnen ..nklnar en viel mer in bet bosch van \'.ninenbriick, v. .-lelijk van Mühlhansen. --- Belgische kinderen. Roozendaal, 3 November. Hedenmorgen arriveerde hier aen extra-trein met 650 kinderen uit België. Zij wordan over .'> plaateen verdeeld, n.l. Middelburg, Vliaaiugen, Eindhoven. Arnhem en 1-ginond aan Zee. --- Personalia. 't GraveDhage , 3 November, lot secretarisgeneraal bij het departement van koloniën il t«r vervanging van den heer Staal, die gouvar Deur van Suriname is gewordtn , benoemd dr. E. Morasco , tbaaa waarnemend diraetaur van htt dapartemant van onderwija en eeredianstaa in Indië. --- Het Elspeterbosch. Harderwijk, :t November. Het Elspcterboscfi is Inden verkocht aan den her:- .riingen le Utrecht, \ ■ ƒ270,000. --- De alcoholindustrie. 's Gravenhage. 3 November. Da advies eommissi* voor de alcohol-industrie Inricht, dat voorloopig door het RijktdistriV.utiebr-eau waar wat graan voor da .chiedamsche brandarij.n zal worden afgegeven. Of an in hoeverra het mog lijk zal blijken de v.rdere atagnati*in deze industrie ta voorkomen valt nog n""* mat zakerh.id ta zeggan. De onderhande'.i g(» daarover wordan achter voortgezet. --- Onze aangehouden stoomschepen. 's Gravenhage, :i .November. \\i| vernemen per maand geweigard was. ---