LEEUWARDER COURANT van Vrijdag 3 November 1916. fweede Blad. --- Uit onze Staatsmachine. Onredelijke opdrijving van huurprijzen. Er is in den loop van dit jaar herhaaldelijk geklaagd over onnoodige en onredelijke opdrijving van de huurprijzen van woningen, vooral vnn die, welke bestemd zijn voor den arbeidersstand en den kleineren middenstand. Ook heeft zich het verschijnsel meer voorgedaan in de groote steden dan op het platteland, wat tamelijk natuurlijk is. Hel schijnt, dat de eigenaars van woningen gebruik, of liever misbruik hebben gemaakt van het meer dan ooit gebleken gebrek aan geschikte woningen en dientengevolge de huur hebben opgeslagen tot. een hooger bedrag, dan waarop zij billijkheidshalve recht hadden. Het moet nl voorgekomen zijn, dat iemand in den Haag een belooning van 10 gulden uitloofde voor dengene. die hem een woning wist te bezorgen van ƒ3.50 üƒ4 weekhuur. In gewone tijden komt zoo iets niet voor. Zijn er woningen te kort, dan zijn bouwondernemers er spoedig genoeg bij om in de behoefte te voorzien en geldt het, zooals nu ten deele ook, de behoefte aan arbeiderswoningen, dan zou gebruik kunnen worden gemaakt van dc bepalingen der Woningwet, die de gelegenheid openen om een Ryksvoórschot te krijgen. Daardoor zouden de huurprijzen dan spoedig weer op hel gewone peil dalen. Nu echter werken twee omstandigheden samen om den woningnood le vergrooten. In de eerste plaats zijn er in ons land heel wat buitenlanders, die als de oorlog voorbij is, grooten.leels naar hun vaderland zullen terugkeeren, maar nu gebrek aan woningen doen ontslaan. Daardoor al bestaat er weinig kans, dat door het houwen van nieuwe woningen in de behoefte zal worden voorzien, want, na den oorlog, zouden vele woningen Onnoodig blijken en zouden dus de nieuwe woningen den huurprijs drukken. Maar bovendien is hel bouwen van nieuwe woningen op speculatie in dezen tijd een min of meer bedenkelijke onderneming, omdat de bouwmaterialen, wellicht maar tijdelijk, zeer in pnjs zijn gestegen. Wie nu bouwt, loopt gevaar, dat hij later als de stroom van vreemdelingen aftrekt, geen huurprijs kan maken, die in overeenstemming is met de bouwvakken. Daarom ook gaat hel niet aan om van de openbare lichamen, rijk of gemeente, te eischen, dal zij woningen gaan bouwen, die spoedig, naar wij hopen, zouden blijken overbodig te zijn of andere overbodig te maken. Men zal echter inzien, dat door het gebrek aan woningen de eigenaren in de verleiding komen om onnoodig hooge huurprijzen te eischen, terwijl juist degenen, die deze te hooge huren zouden moeten betalen, het meest onder de tijdsomstandigheden lijden. Het gevaar is niet uitgesloten, dat men door den nood gedrongen tot slechtere huisvesting overgaat om aan den te hoogen huurprijs te ontkomen. En dal zou geheel in strijd zijn met het streven, dat in de laatste jaren meer en meer tot uitdrukking is gekomen, n.l. om de woningtoestanden te verbeteren, omdat men heeft leeren inzien, dal de woning een verbazend grooten invloed uitoefent op de gezondheid en de moraliteit van het volk. De regeering heeft zich in de laatstverloopen 2% jaar met allerlei moeten bemoeien, wat tot nog toe buiten de bestuursbemoeiing lag. Zij heeft de vrijheid moeten beperken en heeft ingegrepen in het leven en het bedrijf van de ingezetenen. De Distributiewet, de Beurswct, de maximumprijzen, dc onteigening van gebruiksartikelen zijn er bewijzen voor. Daarom heeft onze regeering niet geaarzeld om ook hier in te grijpen en een wetsvoorstel in te dienen dal, als het wet wordt, een dam opwerpt tegen onredelijke huureischen. Trouwens in andere landen schijnt hetzelfde euvel zich te hebben vertoond en daar heeft de regeering reeds ingegrepen. In Zweden heeft een koninklijk besluit het kwaad trachten te keeren, terwijl in Noorwegen en Denemarken een wet de vrijheid der verhuurders heeft beperkt. Laat ons zien, hoe de regeering aan de klachten der huurders wil tegemoet komen. Er zullen, waar dat noodig blijkt, door burgemeester en wethouders, hetzij uit eigen initiatief, hetzij in opdracht van Ged. Staten, huurc.ommis- Ii c n worden ingesteld. Heeft de verhuurder na 1 Januari 191 G (ler. huurprijs van een woning verhoogd of wenscht I.ij dien te verhoogen, dan moet hij eerst aan de huurcommissie goedkeuring op dte verhoogmg "St de huurcommissie den nieuwen huurprijs te hoog dan is dc verhuurder verplicht den prijs j •' .„ Lrlnirpn als de huurcommissie billijk vïmgls VcC Xere huur _l ingetreden na 1 V • iftlfl dan kan dc huurcommissie bepalen Jnn"w _n-eè£ vermindering zal gelden. Dc ZSSnZi keurt oen gevorderden prus eerst 'ned als de verhuurder aannemelijk maakt, dat die J»r'Js noodig is, maar hij kan er zich niet met nlpeineono praatje? afmaken, b.v. dat alles nu zoo duur is; of dat verbeteringen veel geld kosten, terwijl hij niets verbetert. Maar zal men zoggen, moet de verhuurder dan maar genoegen nomen met hetgeen die hui.rcommissie bepaalt? Niet dadelijk; is hij met de uitspraak van de commissie niet tevreden, dan kan luj in beroep komen bij burg. en weth. .Stellen die hem in 't ongelijk, dat is, vinden die de uitspraak van de huurcommissie billijk, dan "heeft de verhuurder er in te berusten ca wil hij tegen dien prijs zijn woning niet verhuren, dan moet hij ze laten leegstaan. Maar dat doet hij denkelijk wol met. Maar, als nu vele verhuuiiers eens zoo koppig werden, dat zij geen genoegen verschen i-i nemen met de uitspraak der huureommis.ies of van burg. en weth.? Ja, dan werd het een verlegen boel, want dan zouden de huizen leeg sioan en de menschen toch dakloos zijn. Maar zoover zal bel wel niet komen. Immers de liuurcommissién worden zoo samen- ' gesteld, dat de belangen van huurders en verhuurders er in gelijke mate ia vertegenwoordigd zijn. Bovendien hebben de commissién nog bot recht zich door deskundigen te doen bijstaan. Het zullen natuurlijk wol menschen zijn, die verstand hebben van huizen en woningen en ook weten zij zeer goed, dat er een zware verantwoordelijkheid op hen rust.. Voor den verhuurder is overigens het wetsontwerp niet zacht. Als bij een hoogeren huurprijs neemt, in welken vorm ook, dan is goedgekeurd, of als hij niet de goedkeuring van de huurcommissie vraagt of zich aan haar uitspraak niet stoort, kan hij gestraft worden niet een boete van ten hoogste duizend gulden. Nog een paar opmerkingen. Wij zeiden al, dat niet overal een huurcommissie noodig zal wezen, l.urg. en weth. beslissen daarover. Daarentegen kan het voorkomen, dat eenige gemeenten samen zulk een commissie instelden, b.v. dicht aaneen gebouwde gemeenten. Er komen natuurlijk kosten op de bemoeiingen dor commissién. De helft daarvan betaalt het rijk, de andore helft komt ten laste der gemeente of gemeenten De huurcommissie heeft zich echter niet met alle woningen te bemoeien; het zijn, zooals wij al zeiden, de klein-burgerwoningen. Voor nieuwe woningen, die nog niet verhuurd geweest zijn en waarvoor dus van geen verhooging sprake kan zijn, moet ook de huurprijs worden vastgesteld met medewerking van de huurcommissie. En om misbruik te voorkomen, geeft deze kr.l-te van haar uitspraak kennis aan huurder en verhuurder. --- PERSOVERZICHT. Onze Oost. Ons volk in zijn breede kringen mag bet koloniale . raagatuk, nu het al meer een zoo ernstig karakter begint aan te nemen, niet van zich schuiven, om 't aan de koloniale specialiteiten over te laten, betoogt „de Standaard". leer is het hoog tijd. dat heet ons volk voor het gevaar, dat ons bedreigt, helder het 00. ontsluite. er mee rekene. en zich alzijdig inspanne. om, ware het nog mogelijk, het niet te onderschatten verlies af te wenden, dat, ging onze Oost teloor, heel ons vaderland en heel ons volksbestaan zou bedreigen. Veel sterker, veel intenser en veel meer aanhoudend dan dusver moet de aandacht van heel on in al zijn rangen en standen er op gevestigd worden. Zeker, het kiesrecht is een vraagstuk van gewicht, van gewicht is de schoolkwestic, en niet minder van gewicht is de droogmaking van dc Zuiderzee; maar toch pleit het niet voor den ernst van onzen volksgeest, dat men in deze soort politieke vraagstukken zoo goed als opgaat, en zich om de toekomst van ons koloniaal bezit ternauwernood bekommert. Het i- 't oude zeer, dat nog steeds voortwoekert. Beluister, heel 't land door. de gesprekken, raadpleeg onze literatuur, klop bij onze persbureaus aan, en geef u rekenschap van wat ziel en zinnen bezighoudt, en de droeve uitkomst van uw onderzoek blijft nog steeds, dat zeker een vijftig percent van ons publiek voortleeft, alsof er geen koloniale kwestie aan de deur klopte. Sloeg vroeg of laat de slag in, en stonden wc voor het pijnlijke feit, dat men ons als met één slag beroofde van wat thans nog steeds onze rijkdom en historisch onze glorie is, er zou slechts één weegeklaag door heel Holland opgaan, één rouw zou zich in alle steden en dorpen uiten, en onder alle rangen en standen zou het slechts één gejammer zijn, dat we niet intijds ons hadden ingespannen, om dezen doodelijken jammer van ons vaderland af te wenden. Doch dan zal het te laat zijn, dan zal geklaag, noch gemor, noch gejammer ons onze verloren Oost terug kunnen geven, en het eind van onze, van de voorvaderen ons toegekomen, volksglorie zal een treurzang en zelfbeschuldiging zijn, met een bitter verwijt, dat Nederland ziin grootsche roeping niet verstaan heeft De tinten van de politieke atmosfeer zijn zoo schel getint. Azië, dat nog in Napoleons dagen den slaap der eeuwen sliep, en daarom geen zorgen baarde, is. ge ziet 't van allen kant. opecwaakt en wakker geworden. Kr is met Azië geen spelen meer, nu 't eenmaal in Japan een groot-Staat zag opkomen, machtig te land en machtig ter zee, die met verrassenden vleugelslag een actie gevoerd heeft, die nu reeds vaa Tokio tot Delhi, en van Port Arthur tot Petrograd doordrong. Zoo goed als heel China is Japans instrument geworden. Het verrijkt zich op een bijna ongelooflijke wtfze. En nu Europa zich verdwaasde in een oorlog, die zijn veerkracht knakt, zoo niet breekt, is het Japan, dat lot en schot aanbrengt, om. zoo 't kan, ten slolte de beslissing in eigen hand te vatten. ■——_____■_■_■ Men mag niet zeggen als gevolg van Japans actie maar toch ook niet zonder verband hiermede, is er nu heel Azië door, schier in alle land. een maatschappelijke beweging opgekomen, die vanzelf op vrijmaking van de Kurope.-s.-he banden zint. Een AzUtisch Réveill Men vraagt zich af. waarom het tweemaal zoo rijk bevolkte Az.é voor Europa nog langer zwichten zou. Een besef dringt door. lat Azie in kiem en kern volstrekt niet op lager peil staat dan Europa. Een bewustzijn vat post, dat Europa wel intellectueel zich scherper de vijl sleep, maar Azic in zin en wilskracht, en in de veerkracht van t gemoed, veeleer hooger staat dan 't haar behccrschcnd Europa. Kn, wal 6ók niet verheeld worde, komt t tot een ontploffing, dan dreigt er alle gevaar, dat juist ónze Oost het eerst dc inzet zal zijn, waarom dc worsteling gaat. Als eiland wil Japan zijn sterkte zoeken in een reusachtig eilandenrijk. Het .zag aan Groot- Brittanje, wat wereldmacht in de .idee van het eilandenrijk schuilen kan. En dan natuurlijk is Formosa niet genoeg, en beduiden de Filippijnea allerminst wat Japan bcgeercn zou. Maar komt 't bijna aan- ' stonds op ónzen Archipel aan Die Archipel nu ligt door een halve wereldbreedlvan ons land gescheiden Komt de aanval en verspert men ons den zeeweg, dan is alle .uitzicht, om Buitenzorg te hulp te komen, afgesneden. Onze kleine vloot is van verre niet In slaat om een erastigen vlootaanval af te weren. Onze Oost zou in • doodsgevaar verkceren, en w ij, uit Nederland, zouden ' er niet hij kunnen. En terwijl alzoo heel 't aspect van het wereldleven dringt om onverwijld op verweer en zeUbewapcning • Indacht te zijn. deed onze regeering in deze strak. ( drie jaren SOO gued als niets. Van de Sarekat Islam ' hoort men. dat er op Java een dorst naar onafhanke- ; lijkheid opwaakt. Het Chineesche element gaat spoken. In Djambi gromt en grijnst het. Het zal zoon vaart niet loopen! is dan 't oudevrouwen-wachtwoord, waarmee men elkander gerust stelt. Weest op uw hoede! De slag, die dreigt, kan neerkomen, eer zelfs ons bewind er op bedacht is". --- Behandeling van Krijgsgevangenen. Een officier schreef dezer dagen aan het t „Nieuws van den Dag": „Naar aanleiding eener (Engelsche) beschrijving van den toestand in een der gevangenenkampen in Duitschland komt het mij voor, dat er nog een ruim veld braak ligt voor de bemoeiingen der neutralen, ten. behoeve van meiischebjkbeid en beschaving. Of- ' schoon het mij waarschijnlijk voorkomt, dat hier ' minstens genomen groote overdrijving aan het f woord is, schijnt 't mij toch van belang, dal • maatregelen worden getroffen om de waarheid van dergelijke beweringen door neutrale cominis- I sies of personen te doen controleeren on het { resultaat dier controle te doen vaststellen ca ♦ openbaar maken.... „Ongetwijfeld zal geen der oorlogvoerende' naties principicele bezwaren hebben tegen het* leggen van een basis voor onderhandelingen int dien geest". „O neen", antwoordt het Aiiistcrdamsehe blad, ~geenV der oorlogvoerenden hoeft principieele bezwaren. Dat» is al wel gebleken. Journalisten en anderen, daar-* toe uitgen-codigd, hebben m verschillende landen me-4 nig gevangerien-kauip bezocht. Wij willen niet zeg-» gen, dat zij er bepaald „verrukt" vandaan gekomen» zijn, maar zeker toch met den indruk, dal die brave» Duitschers (Engelschen) zoo goed 't hun in deze bui-* tengewone tijdsomstandigheden maar enigszins*rmcgelijk was, zorgden voer de dappere vijanden —' of beklagenswaardige burgers — aan hun zorgen toe-* vertrouwd. Dat spreekt nu eigenlijk allemaal van-» zelf. Als de generaal laat aankondigen dat hij mor-* gen de cantine zal inspectceren en de soep zal keu-» ren, dan ontbreekt er geen glaasje, en alles il keurig( netjes, en de soep zou zóó naar de koninklijke tafel i gebracht kunnen worden.... Die bezoeken van genoodigden zijn eenvoudig een! vertooning, een comcdie, een reclame-middel De goede of althans ;: ■ dragelijke inrichting, i door de bezoekers geconstateerd en ov._ de h .1 rondverteld, moet getuigenis afleggen van de» uitnemende organisatie — zells in benarden tijd en» van do voortreffelijke moraliteit van de X n in tegenstelling met 't gemis aan die goede hoalamg-' heden bij de K-natte - - welke ondertusschen precies' hetzelfde testimonium weel te verkrijgen, op haarbeurt. En al dat fraais is in tegenstelling met hetgeen vaak verluidt en met de verha'e : van ontsnapte ge-' vangenen! Tot zoover is alles zeer begrijpelijk; men kon ter-» nauwernood anders verwachten. Dat niet alle kampen slecht zijn, staat wel vast, en dat niet in allo-kampen altijd een g_ede inrichting gevonden wordt., staat even vast. De moeilijkheid beslaat slecht-; burin, een betrouwbaar overzicht te krijgen van den. Fe i telij k e n toestand, overal, en daarna te Lcuor-» deelen of bet slechte uitzondering is dan wel nage- • noeg regel, en wAt er vooral ontbreekt, en hoc er verbetering aangebracht zou kunnen worden. Men krijgt, dc gegevens, zooals ze daar liggen, nagaande, wel een algemecnen indruk. In aanmerking genomen, dat deze oorlog zich onderscheidt door* verregaande minachting voor internationale afspra-ken, edelmoedigheid vii menschelijkheid (nooit zij't. krijgsgevangenen zoo vaak als vee, en rustige burger?] uit een bezet gebied zoo vaak als boeven behandeld)' — kon niemand verwachten, dat do behandeling vankrijgsgevangenen en burgerlijke geïnterneerden mets* of weinig te wenschen zou overlaten. Dit in t alge-. meen. Wat bijzondere gevallen betreft: wie van». George Kennan's Siberische ervaringen kennis nam. en wel eens gelezen heeft (bijv. uit Jacob Israël de», llaan's onthullingen) hoc het in normale lijden int- Russische gevangenissen toegaat, is zeer geneigd, aan» te nemen, dat transporten krijgsgevangenen, du- naar.: Siberië worden gezonden, veelal op gruwelijke en, onmenschclijke wijze worden behandeld. Het is cent. schande, dat dit gebeuren kan — maar er schreit zoo-*. veel ten hemel! — Ook de wijze waarop met Duitsche» burgers en militairen 111 Dahomcy, in Marokko en in» Algerié is omgesprongen, was vermoedelijk heel erg.. Kn wat nu en dan uitlekt van de behandeling, du:-opgepakte Nederlanders in Duitsche gevangenissen. ondergaan, legt al evenmin een mooi getuigenis. af._ van de tot in alle kleinigheden doorgedreven stipt-., heid en correctheid waaraan bewonderaars der Duit- - sche organisatie ons willen doen gclooven. Overigens echter is hel zoo "j?oed als onmogelijk de waarheid te scheiden van de overdrijving. Elke vaste grondslag tor licortrdecling ontbreekt.-. Een Engclschgezindc gelooft al wat hij over de Duit-sche barbaarschheid onder de oogen krijgt, en. vooreen Duitschgczindo is al wat van de Ccntralcn komt* blank als vcrschgevallen sneeuw. En de verhalen., opzettelijk rondgestrooid met hel doel om den vijand', zwart te maken, zijn legio. Wat bijv. Ie zeggen van . een telegram, afkomstig van een krantje ergens inde Kaapkolonie, over den schandelijken toestand, waarin het kamp verkeerde te Tabora in Duitsch-. Oost-Mrika, waar men gedurende den oorlog bugel-• sche burgers had opgesloten? 't Kan waar zijn, maar ■ 't behoeft niet waar te zijn. en er is alle kans op overdrijving. Niemand kan hier onpartijdig oordeelen. , . . •, , Dat bijv. in do Duitsche kampen het voedsel niet rijkelijk zal zijn, ligt wel voor de hand. Intusschen hebben wij van een ontsnapten krijgsgevangene wel vernomen dal hij daarbinnen beter gevoed werd dan de schildwachten buiten. Vrij algemeen werd geklaagd over het schelden en snauwen: veel Duit- schers (vooral wanneer er een officier in de nabijheid is) schijnen „krijgsgevangene" te vertalen door: „Schweinehund". Daarentegen / is . men over de ■ barakken zelf en hun inrichting over 't geheel zeer. tevreden. Er blijven echter allerlei klachten. En: wij krijgen den indruk dat inrichting en bchande-j ling in de verschillende kampen; zéér sterkt uiteenloopen. Maar er worden ook . op.. 't' oogenblik in Duitschland ver over 't millioen ge-' vangenen vastgehouden!V In alle landen zoekt men tevergeefs naar. opvatting, dat een krijgsgevangene,, een wcerloozej vijand, met een zekere mate van eerbied en. deernis moet worden behandeld. Het baat-stoken ' is in* dezen beschaafden tijd niet zonder invloed gebleven, en in deze oorlogen van volk tegen volk schijnt de, persoonlijke verbittering veel groot-T dan vroeger . --- PIETER DE HOOGH. Lezing van dr. C. Hofstede de (Iroot _it 'Den Haag, gisteravond in de vergadering van bet Friesch Genootschap (zalen Hodenhuis). Met een korte inleiding over de opkomst en .wikkeling Jer Hollands, he schilderkunst in het °f_eniecn begon de spreker. Zij stond aanvankork'aWeen in dienst van de gewijde geschiedenis !J van één macht, n.l. de kerk. Toch heeft zij toen een bloedtijdperk beleefd, dat nog niet is troffen. ][;ir(. beoefenaar», onder wie da ge- Van F.ijok, verhieven de kunst tot ecu L00g..; die «H* lla!"' "ns hsaijdde. Laiv'-zamerhaml kond er wat meer zelfstandigi il' "zich openbarende in het schilderen van ïsmilieportretten, sllegortefin uit de ongewijde geschiedenis, stillevens, enz., tot met den beelden-lorm de hechte baad tusschen kerk en sehi-derH Vunst verbroken wordl. Daarna ontstaat, in het laatst der 18e eeuw, in do Nederlanden de vrije schilderkunst. Tot hare beoefenaars behoort Pieter de Hoogh, 1 voornaamste schilder van het oud-HoHandsche binnenhuis. Hij is thans een der grootsten onder le grooten, maar door zijn tijdgenoten werd hij niet opgemerkt. Gedurende de geheele 17e eeuw vindt men zijn naam in niet een boek over Hollandsche kunst vermeld. In den loop der 18e eeuw wordt hij steeds moer gewaardeerd, maar over zijn leven zwijgt die eeuw volkomen en de grootste helft dor 19e eeuw maakt het al niet beter. Eersl doo» het arcbiefoD____oek komt .non in groote trokken te weten, wat zelfs in nog onb< kend was. He vader van den schilder was metselaar, zijn r vroedvrouw. Don 20 December 1629 is .iij in de Nederlandsch Hervormde kerk te Rotterdam gedooid, waar zijn ouders op den Visschersdijlc woonden. Dé moeder en hare andere vijf kinderen stierven vroeg. Toen de vader hertrouwde, woonde I'ieter — toen 20 jaar oud — misschien niet meer onder het ouderlijk dak. In Mei 1654 is hi; te Delft gehuwd en in 1657 was lm daar lid van het Lucas-schildersgilde. Tien jaren laler woont hij te Amsterdam. In 1670 verdwijnt daar zijn haam uit de archiefstukken en s.dert 1677 weet men niets meer van hem. Mis«chicn is hij kort daarna in ongeveer 50-jangen ouderdom overleden. Pieter de Hoogh verzamelde zijn eerste indrukken bij het schilderen van het soldatenleven. Wat kleur en licht betreft behoort hij lot dc school van Hembrandt. Zijn opkomst begint met een schilderij, dat een gezicht 18 op de bouwvallen van Delft na de ontploffing van het kruitma«azijn op 12 November 16..1, hij woßte ramp de vermaarde schilder K. Fabiiciua omkwam. Het stuk waarschijnlijk in Januari 1655 geschilderd; van dien lijd af tot 1658 duurt de periode .an De Hooghs ontwikkeling. Een twintigtal stukken uit die periode zijn thans hekend. Behalve de Delftsche, bouwvallen behooren daartoe de Kortegnarden (corps de sar des), waaraan veel aardigs valt op te mer- Uen. We zien De lloogh reeds als de schilder urn het kleur- en lichteffect. Van wit en zwart, sierk rood en warm geel bedient hij zich, om zijn voorstellingen levendigheid bij te zetten. Soms lijden de stukken aan een te brandengen, bruin.ooüeit toon. In 1658, op 28-jarigen leeftijd, ontplooit deze schilder eensklaps de volheid van zijn talent en daarmee begint zijn bloeiperiode, aanhoudende 10l zijn vertrek naar Amsterdam in 1667. Hel is niet te verklaren, hoe zijn penseel plotseling .oo machtig is geworden, maar het feit bestaat. Een der beroemdste schilderijen uit die periode in D-e Kel do rka me r, zich thans bevindende in het rijksmuseum te Amsterdam. Men merkt terstond, dat het doel van den schilder is geweest, in de eerste plaats het binnenhuisje weer te geven. Daaraan heeft hij de grootste zorg besteed; dc menschen, die hij er in schildert, zijn — hoe knap het werk ook gedaan moge zijn — van ondergeschikt belang. Dat kenmerkt zijn stukkon. Op een tweede schilderij ziet men denzelfden kelder, maar anders. Het zijn tegenhangers, zooals hij die ook geeft van een hofgezicht te Delll en meer andere onderwerpen. Deze bloeiperiode levert veel schoons op, reeds in het eerste jaar. Steeds weer zijn het de localiteit, de werking van het licht en de pracht der warme kleuren, die het oog van den toeschouwer bepicn. Met zijn doorkijkjes naar andere vertrekken of naar de vrije natuur bereikt De Hoogh verrassende effecten. Maar van al dat schoons is er veel in builenlan.lsche musea en in de handen van particulieren (Engelsche lords b.v.) terechtgekomen. Op een enkel sluk is het duidelijk waar te nemen, dat de kunstenaar eerst den achtergrond geheel afwerkte, voor hij met de menschen, die op de schilderij zouden komen, begon. Zoo ziet men ergens de vloertegels door de kleeren van een vrouw heenschemeren. Soms heeft hij ook w'cl een mens.-Lelijke figuur weer „verdonkeremaand", waarvan de omtrek in den loop van den tijd opnieuw zichtbaar is geworden en op een zijner latere schilderijen staan een paar mannenbeenen, die geen lichaam te dragen hebben. Met het vertrek van Pieter de Hoogh naar Amsterdam begint het tijdperk van achteruitgang «a verval, dat met zijn dood eindigt. Oppervlakkigheid en overdrevenheid zijn dc voornaamste kenmerken er van. Eenige doeken uit den overgangstijd zijn evenwel nog van die beteekenis, dat men veel oppervlakkigs over bet hoofd kan zien. En ook in tle vervalpcriode is bet eene werk ,veel beter dan het andere. Zijn laatste schilderij is van 1677. Sporen van zijn invloed vindt men in de eerste .Plants bij zijn Dolflsehen stadgenoot J, Vermeer, jlie echter niet met doorkijkjes werkte, maar het Jicht op den wand liet vallen, zooals we dat kunnen waarnemen bij Het Melkmeisje, ••'an zijn er o. a.. Em. de Witte en Pieter Jansene, im wier schilderijen zijn invloed merkbaar is. Ja, tot in de 180 en 19e heeft hij zijne navolgors gehad. De lozing werd opgeluisterd met tal van fraaie lichtbeelden naar schilderijen vnn den merster, waarvan een (het origineel bevindt sieh in het museum te Berlijn) eenig idee gaf van de prachtige kleureneombinatién, waarmee de. schilder in zijn bloeiperiode den toeschouwer in verrukking brengt. --- RECLAMES. DRAISMA vatT VALKEMBURG'S LEVERTRAAN-: LEEUWAROEMg. ---