Leeuwarder Courant van Zaterdag 15 September 1917. DERDE BLAD. --- Brieven uit de Hoofdstad. XXV. lam, 11 September 1917. - ,1 ,t — Berg en muis. — ll,t k ma eiroen. — Miï tuur a la Gil een voortvarendheid die wij. n-t klimmende xcrbaj.ng gad< - v. , ... -~i- -aatverUchtin» In as ii het werk getogen om ue - • -t, mm;nz te brengen met de i j" • maar met Het nieuwe :!maal m pathie verheugen, w:it :u niet altijd t geval H mopperaar lua te zien. Als «re eenmaal weer kalmer tijdon nen de kleine lampjes door grootere t ijn. zullen dikwijls over / , ziet men tv werkt, ook bij gen 1,1. m. een dozijn jaren de ;«erp „van volgens ..van de volle . on eindelijk „met bekwamen afgewerkt. en dit laatste en de plannen zal misschien over eenige ijver uit r.nze stad opta • len als zulk een hax retkelijk tot stand «1 . n zijn. Dat fli< et komt ligt geheel in de lijn ontwikkeling van hot verkeerswezen l tuig zelf. Wie de moeite zou .an sommige zijden md rpraalvan den menschelijken t,.[ na te jaan. tem weinig van , aangevoerde argumenten meer steekt: üument. toenmaals ■chler ai mag men thans vel bet eenige noemen, lat ingebracht kan worden: n.l. r op den duur in kal•Üegpost zal komrn, nu er reeds plannen n had ik oen stille hoop. dat onze hoofdstad de plannen voor een vHegnaTCi. !e klein, | r de lessen .ler en» ring met postkantoren en stations in de vorige eeuw opgedaan Edoch, lot heelt met mogen zijn. Pc birg b, muis gebaard. De voorst, IU r hld ~ rst zijn , 1 al gewijzigd in e, i ~,tic rn tl ook die ingetrok\U we nu later maar geen spijt hebben, even:ils van de brug over bet IJ. die er voor 75 jaar niet g< kom» i en hel winterseizoen ep 't gebied van loonecl, muziek, zoowel wat de hoogere kunst als h, t meer populaire vermaak betreft, neemt een aanvang. ledereen is dan weer in de stad tem-, nu de reizen naar het buitenland tot de zeldzaamhcden behooren. Voor Amsterdam zal alles wel nagenoeg zijn gewonen gang van alle jaren gaan, tenzij de nood nog hooger mocht stijgen. Want hoezeer ak op de kolen en het licht bezuinigd moet worden, toch gaat het moeilijk aan om alle openbare vermakelijkheden te -luiten. De werkeloosheid Zou daardoor op schrikbarende wijze toenemen, daar niet slechts de artisten broodeloos zouden worden, maar wat werklui ook in aanverwante bedrijven op de keien zouden komen te staan. Anders staat 't echter met de voorstellingen in deinde. Nu de treinenloop zeer beperkt wordt, bezwaarlijk gaan voor gezelschappen uit onze hoofdstad om in de provinciale hoofdsteden op te treden. Zeer bezwaarlijk, zooal niet onmogelijk. Da tounceldirecties zijn dan ook al druk in de weer om te trachten eenige verandering te hunnen gunste te verkrijgen, maar of 't zal lukken blijft Ie vraag. * • • Inmiddels dringt, nu we maar 60 pet. van de hoc:,ud gas van het vorig jaar mogen gebruiken, raag, hoe wc dezen winter aan een warmen maaltijd zullen komen, meer en moer naar voren. De groote menigte kookte op gas, bezit geen fornuis en op 't moment allen van een fornuis te voorzien, zou, zien er van dat de prijs boven de draagkracht van \ rfrn zou gaa h onmogelijk blijken. De Centrale Keukens zouden uitkomst kunnen geven, als ieder huismoeder er voor te vinden ware geduldig in dc nj te wachten. Dat heeft echter in een groote - zijn eigenaardige bezwaren. Nu wordt er uit?t gezocht door naast de Centrale Keukens stapte doen tot oprichting van een middenstands*,:n. De Vereeniging van Huisvrouwen belegde reeds een vergadering, die zoo druk bezocht dat velen geen plaats konden vinden en teleureen moesten gaan. Animo was er dus wel. Doel is het eten aan huis te laten bezorgen. Of dit plan kans van slagen heeft zal de tijd moeten le;--••chtcr wel op gevonden moeten worden. Naar mijn bescheiden meening zou er m ehting van göedkoope eethuizen op verschillende punten van de stad, op de wijze als in Hamburg, ook goed werk te doen zijn. Thans telt onze goede in die ondernemingen van particulieren aard, waar men vóór den oorlog voor een halgulden een maaltijd van vleesch, aardappelen, groenten en een toetje kon krijgen. Thans zijn di' prijzen natuurlijk hooger Mijn ervaring echter toen ik ze achtereenvolgens voor „de aardigheid' eens had afgewerkt, was destijds, dat de kwaliteit van rstrekte voedsel goed was en de hoeveelhei-1 voor een gezond mensch met goeden eetlust b. vcWoende. Natuurlijk was 't niet wat men in een goed restaurant krijgt wat smaak etc. aangaat van eerste klas huizen op culinair gebied maar preken. Daar echter deze exploitanten no» goede winst maken, ware er voor een instellin» die geen winst beoogt, beslist goed werk te doen in stad. waar duizenden werklui, kantoorbediende als commensaals leven. De vaag: hoe zullen ons voedsel koken? laat zich thans hoe langer zoo meer als gewichtig gevoelen; zoo zeer m<_ ,etsJ««rt begrijpen van den geest der r ' ™ * ™ «**"« * - Intusschen gaat het groote stadsleven met al zijn -k in len als in 't liedje: only have to . were JOJJ AMSTELODAMUS. --- LANDBOUWKRONIEK. MLXXXIV. Bestrijding van tuberculose onder het rundvee en de toekomstige afstachting of uitvoer van vee. II De heer Schoneboom korut op grond van de cijfers, onderzoekingen aan de openbare slachthuizen het aantal aan tuberculose lijdende dieren aanwijzen, en voral op grond van het feit, dat deze cijfers sedert 1904 'toen de tuberculose! ding begon) geen neiging tot dalen verloonen, tot het besluit, dat de bestrijding der ziekte, wanneer men daarmee op den tegenwoordigen voet voortgaat, weinig resultaat zal hebben. Waar nu aan verschillende abattoirs no« precenti-che ziektecijfers voorkomen van 23 pet- (Amsterdam in 1015), 20 pel. (Alkmaar), 18 pet. (den Haps en Leiden) en het aantal aangetaste dieren in de openbare- slachthuizen reeds in de tienduizenden loor,t, blijkt hieruit wel overtuigend het groote belang der tuberculosebestrijding. Het tegenwoordige Nederlandsche stelsel tot bestrijding bestaat i:i bet volgende. Het rijk verleent steun aan de veefokkers, die de riekte onder hun v< schen te bestrijden. Hel aanwezig,- vee wordt onderzocht en dc zieke en verdachte dieren afgezonderd, terwijl de runderen met openbare tuberculose door jk worden overgenomen. Hierdoor ontstaat dus n rculoscvrrjen opfok ler jonge dieren. Van de gelegenheid om nut steun van het rijk de rijden werd gebruik gemaakt: in 1013 door 31 fokkers .. 1011 „ M .. 1915 „ 8 In 1014 werden op 25 boerderijen 45 runderen als lijdende aan tuberculose door bet rijk overgenomen, in 1915 waren .1» getallen 40 runderen op 10 boerderijen. Bovendien bedroeg het aantal overgenomen runderen bij d re bestrijdingswijze van 1 Januari 1005 tel fttli I!»i0 omstreeks 23,000. De heer Schoneboom stelde vervolgens de vraag: Hoe komt hel, dat met op zich zelf beschouwd doeltreffende maatregelen zulke magere resultaten zijn of wo>len verkregen? Een zeer voorname oorzaak hiervan is de geldkwestie en als indirect gevolg daarvan de omstandigheid, dat de maatregelen facultatief blijven, zoodat slechts een beperkt aantal veehouders medewerkt. Een tweede oorzaak moet volgens den heer 3. worden gezocht in het feit, zooals in Duitschland ileehts de open tuberculose, in Nederland duidelijke tuberculose aanwezig moet zijn, vóórdat de staat met toestemming der eigenaars kan ingrijpen. Bij een radicale bestrijding is dit onvoldoende. Hij onderscheidt de runderen in vier groepen: 1. tuberculosc-vrije, die ook op tuberculine»nict reageeren; 2. runderen met gesloten tuberculose, die w\.l op tuberculine reageeren; B, runderen met open tuberculose, die wèl op tuberculine reageeren; 4. runderen met open tuberculose, die niet op tuberculine reageeren. doch die bij klinisch onderzoek direct als tuberculeus herkend worden. Met dc opruiming der runderen onder 3 en -I omschreven doet men niet genoeg. Immers de gesloten tuberculose kan zich tot de open (en dus besmettelijken vorm) ontwikkelen en bij een zeker percentage der aangetaste dieren geschiedt dit geregeld. Een kalf wordt niet tuberculeus geboren, maar vroeger oi later besmet. Daarom moet men ook dc groep onder 2 omschreven onder handen nemen. In een voordracht, door dr. Pocls op 6 Juni 1000 te Rotterdam gehouden voor de „Nederl. Centrale Vereeniging tot Bestrijding van Tuberculose", zegt deze: „Nog spreekt men van een gemodificeerd Deensch stelsel, dat zou beslaan in het verwijderen vaa alle dieren, die gereageerd hebben en in het aankoopen van dieren, die niet reageeren. Ik betreur het. dat men dergelijke dwaze stelsels een plaats in de literatuur toekent, want dit stelsel zou met zulke groote financieele bezwaren gepaard gaan. dat het 'in do practijk onuitvoerbaar is. Wie dit stelsel aanraadt, moet tevens aanwijzen, wat er met de dieren, die gereageerd hebben, moet gebeuren en daarin schiet men te kort. Ik moet erkennen, dat men op verschillende wijze in bepaalde bedrijven de tuberculose kan bestrijden, maar voor een algemeene bestrijding der ziekte van Staatswege stuit men in de praktijk gewoonlijk op onoverkomelijke bezwaren.'' VS at destijds volkomen juist was. is naar het oorun den heer S. dit thans niet meer. Immers het groote argument, dat niet kan worden wezen, wat er moet gebeuren met de reat dieren, is als de afslachting werkelijk doorga;,:, krachteloos geworden, daar er dan in elk geval enkele honderdduizenden dieren moeten worden opgeruimd wegens gebrek aan voeder. Het financieele bezwaar bestaat ook niet i die mate. Afgezien van de groote sommen, die het «ijk als accijrn zal beuren, en waarvan z a i wel een deel voor een nuttige zaak gebruikt zou kun™?i word!a- komen de totale uitgaven voor een volledig doorgevoerde tuberculinatie en klinisch onderzoek per rund. dat geslacht wordt. ni«t hoog dLr6 v:rho(>«in* van den vleeschprijs. welke in rer\eli^n^°^20U,Zii?' bctcetent "« ™nig zemel? " welke het RÖ''- naar voerbaar dC, ?_*• of 2i' «*■*«'' ** Jede'. had A. \^*?SAPoel 3 (in bovenvermelde rede) had de Nederlandsche regeering reeds in 1904 t«cM Ti1*2' en, Daar de ™*ning\an dr PoeU terecht, dat een algemeene tuberculinatie en een daarmede gepaard gaande afzondev!Jj *i jr rea«eerende dieren roor Nederland op onoverkomelijke bezwaren zou Hiermede werd naar het oordeel van den 1 reeds de mogelijkheid van een algemeene tunatie toegegeven. De heer S. meent dat op gende wijze dc :aak practisch kan worder- rland zijn I II I aantal runderen . millioen. Dal zijn dus per - 00. Indien ieder veearts 5 helpers die hij- zelf moet in dienst nemen en belalen} kan liij naar pr Ie veeartsen den beer 5. I rd, waarschijnlijk wel 100 runderen j g,,jur.- igen per week v,,or zijn rekening nemen. De toberculose-injeclie kosl weinig tijd 'vooral als het besla» groot is). De helper, die om de drie uur de tempcraluur moet opnemen en 25 runderea voor zijn rekening. Hij kan. met 4 thermometers werkende, gemakkelijk in 3 uren de temperatuur opnemen bij die 25 dieren. De rijfde helper neemt van alle 100 koeien de temj„ raiuur op. vóór de inspuiting en legt tevens de lijsten aan. ' ziet de temperatuurnjsten na en voor zich de duidelijke reacties [hoven 1.1" C.\ Ie twijfelachtige. Bij de inspectie ondcr;iij voor zoover noodig en noleert alles wat •pen tuberculose heeft. II•; is, dit erkent de heer S.. gemakkelijk het - aande >,p papier Ie zetten. Doch de uitvoering stelt aan di - o zonder eenigen twijfel zware - daarom ook niet meer dan billijk, dat bun voor dit zware werk, dat eenige maanden luren, een flink salaris wordt uitgekeerd. Hier stuiten we dus alweer ~p de koslen. Deze vallen echter per rund ger,■'- mee. Wanneer bijv. iris per rund van het Rijk CO cent ontvangt aberculine] dan wordt de rekening roor 100 koeien per dag aldus: Vijf helpers ontvai ' I, maakl /"20, blijft voor den veearts ƒ 10. v en wc aan. dat er niet meer dan 20 pet. der ru -lacht behoeven Ie worden, dan bedragen de onkosten per geslacht dier J 3. Het slachtgewicht behoeft dtl3 niet zoo heel groot te zijn om - m tot 1a 2 cent per K.G. vleesch Ie beperken. Natuurlijk zal Ju bij minder afslachting nog iels worden. I' .... ._• loet zich natuurlijk voor. op welke wijze de ree,,'ring de medewerking van de veehouders zal verkrijgen. Hierop antwoordt de heer S„ dat daarvoor twee maatregelen kunnen worden genomen. In kan worden bepaald, dat geen rundig worden verkocht, zonder getuberculineerd Ie zijn, en in de tweede plaats, dat aan onwillige veehouders geen veevoeder wordt verstrekt. Ik veroorloof mij hiertegenover de opmerking, dat er dan van medewerking heel weinig sprake behoeft Ie zijn, daar beide maatregelen feitelijk op niets dan dwang l*-rusten. Bovendien zullen dergelijke bepalingen niet anders kunnen worden doorgevoerd dan nadat op dit sluk een wet is aangenomen, die daartoe het uitvoerend gezag machtigt. Het komt mij \o,,r, dat we hier zijn aangeland bij liet zwakke an hetgeen de heer S. tracht te bereiken, gesteld, dal de afslachting, in verband mei uitvoer van vleesch, werkelijk doorgaat. Verleenden alle vcehou- I zelfs maar de groote meerderheid hun medewerking tot nauwgezette doorvoer: * algcrculinatie met afslachting van de reagéerende dieren, dan zou er op dit oogenblik heel wat in den geest van den heer S. zijn Ie bereiken. Ik ote vrecze, dat die medewerking vrij wat te wenschen zou overlaten on dat het dus lot dwang zou moeten komen. Dat feit alleen reeds maakt het beoogde succes iv meer of minder belangrijke mate twijfelachtig. Zonder een wet, die haar daarloe machtigt, kan m. i. de regeering een dergclijken diep ingrijpenden maatregel onmogelijk nemen. En het komt mij voor. dat het heel wat moeite zal kosten om dc Staten-Generaal een dergelijke wet te doen aannemen. 1) heer S. wees in zijn voordracht nog op een punt, dat hierbij in het oog dient te worden gevat. De mogelijkheid bestaai. dat bijna een geheele stal reageert. Al deze dieren zouden dan moeten worden opgeruimd en de heer S. wenscht dan den veehouder, wien dit overkomt, weer te voorzien van zooveel stuks vee als waarvoor hij voedsel heeft. Dit zouden dan niet-reageerende dieren moeten zijn, welke juist door de tuberculinatie in de waardeschatting van den eigenaar zouden zijn gerezen. Ook daaromtrent zou de wet een regeling dienen te bevatten, die ook ai w,, r niet dwang zou moeten gepaard gaan. 1). heer S. steil zich verder voor, dat reeds bij de eerstkomende uitvoeren de tuberculinatie begint en dat dan, voor zoover noodig, de niet-reageerende dieren worden teruggehouden. Zoodra het rundvee gestald is, kan men systematisch de algemeene tuberculinatie beginnen. Ten slotte wees de heer S. nog op de volgende voordeden van de algemeene luberculinatic, zooals hij die- rJeh voorstelt. I Na albop \an den oorlog, wanneer er zeker een sterke vraag naar fokvee zal komen, slaat Nederland klaar met een geheel geluberculineerden veestapel. 2. De kans op besmetting van oudere en jongere dieren zal zeer sterk verminderen, als honderdduizenden luberculeuse dieren zijn opgeruimd. 3. De verminderde kans op besmetting voor den mensch. 4. Het financiecle voordeel voor alle veehouders in de toekomst, omdat zij minder vee aan de ziekte v, rliezen. 5. De mogelijkheid om ook na den oorlog de tuberculose krachtig te bestrijden, daar het aantal aangetaste dieren is afgenomen. --- RECLAMES. VoERMEEI j fÖRTUNA"' • ■ —' MAISMCtL .x—' /ravctnsTMCCi. t*nf\ WWlijnm ecu li/ • n i nooNtjgarAsmta • rOBTDHA utu-HMom --- Verband tusschen menschelijke- en rundertuberculose. (*) (Ingezonden). Reeds gcruimen tijd werd het verband tusschen 3c lubt reulose van het rundvee en die van den mensch erkend en daarom de noodzakelijkheid betoogd, om bij dc tuberculosebestrijding cok op de rund r-tuberculose te letten. Het percentage van de tuberculose bij den mensch ontstaan door besmetting met bacillen van de rundvee-tuberculose, i-\ volgens de nieuwste onderzoekingen, tamelijk hoog gebleken. Damman vond bij 60 gevallen ruim lt percent runder lubcrkelbacillen. Bij de gevallen alleen bij kinderen >t.-, g het percentage tot 2 9 percent. De Eng tuberculose-commissie vond bij beenderen- en gewriehts-tuberculose bij kinderen in 6 0 percent der gevallen runder-tuberkelbacillen en bij halsklier-tuberculose in 90 percent. Ook gedurende de oorlogsjaren vonden andere Engelsche onderzoekers verhoudingen van 30 tot 50 percent. Uit de onderzoekingen van L'mber blijkt een beduidende toeneming van tuberculeuze besmetting in het eerste levensjaar welke vermeerdering in latere jaren nog duidelijker voor den dag zal kome wijl ook een vermeerdering van de besmettingsgevallen met runder-tuberkelbacillen werd gevonden. Er kan dus niet genoeg gewezen worden op het gevaar van besmetting met runder-tuberkelbacillen, door melk en kaasproducten, bij de bestrijding der tuberculose als volksziekte. Dokkum, C. G. SCHONEBOOM. arts. (•) Naar het „Tiidschrift voor Geneeskunde," van 8 SepL 1917. --- Lijst van uit Leeuwarden vertrokken en aldaar gevestigde personen. Van 30 Auguttnt—l3 September. Vertrokken: P. Nienwenhnis, huisknecht, van Stationsweg 4 raar Sneek, Oostcrdrjk l(i. Mej. G. Spaan, van Gysb. J.'.picxstraat 43a naaf Amsterdam, Koningslaan 23 C. J. de Ridder, bouwkundig opzichter, van Stationsweg 5, naar Nijmegen, Schoolstraat 1. Mej. K. Kramer, onderwijzeres, van Pieter de Swartstraat 21, naar Giethoorn. A. C. Neisingh, geb. Mulder, van Western l 32 naar Assen, Stationstraat. Mej. F. M. Zaal, van Klanderijstraat I) naar Franeker, 2c Koord 74. A. Dijkstra, séinwerker S.S., van HoUanderstraat 22 naar Huizum. Torenstraat 101. Mej. J. H. Groenendal, van Achter Landbuurt 123 naar den Haag, P. Potterstraat 230. H. B. Charbon, commies I. en ï.. van at 48 naar Arnhem. H. Beernink, geb. Bekker, van Spanjaardslaan 137 naar Elkerzce. h. Dentschland, handelsagent, van Zuiderplein 103 naar Groningen, O. Kijk in 't Jatstraat la. J. A. Schuormans, boerenknecht, van YVijlaarderburen 9 naar Bles- . dijke. S. Reekers, koperslager, van Nicuweburen DO naar Tjerkgaast. Mej. J. L. Hniskens, van Jöjaari Willen Frisostrast 3 naar Leiden. Wittesingcl 8. E. Swierstra, kellner. van Ruiterskwartier 165 naar - Wijk aan Zee. H. A. Copini, horlogemaker, van f,.-. Hoogstraat 11 naar Kaatsheuvel. H. Meijer, bakkersknecht, .van Fabriekssteeg 32 naar Helder. G. A. C. Maas, van Transvaalstraat 31 naar Deventer, Singelstraat 12. G. R. Pel. zeepzieder, van Nicuweburen 120 naar Gróotebroek. H. Veltman, slagersköecht, van Grachtswal 115 naar Bolsward. Ververstraal. Mej. A. Feenstia, winkeljuffrouw, van Nieuweburcn 120 naar Oosterbierum. J. Wondstra, van Jacob v. Aakensraat 22 naar Leiden, Nieuwe Rijn 10. Mej. M. Ablij, van Oosterkade 14 naar Assen, Vaart Z. 3 35. 1. Giilk, gepensionnèerd hoofdconducteu-- S 3. van Kanaalweg 310 naar Schiermonnikoog. H. v. Eek, lteraar R. 11. 11. S., van Nieuwewe'g 13 naar Naarden, Zwariéweg 193. Mej. B. Magnns, huishoudster, van Ei wal 70 naar Assen. Raiderstraat 66. Gevestigd: L v. d. Schaaf, art* i ler, Starterstraat 7, van Weslergust. Wed. J. de Wilde, Fabriekssteeg 50. van Marssurn. F. W. Janssen, linieerder, Tonslagerij 42, van Rotterdam. S. Nagel, besteller van tiend en Loos, Arendstraat 7. van Harlingen. K. Zwaagslra, koopman. Burmaniastraat 4, van Akkerwoude. L. T. Sikkens, tuinier, Burmaniastraat 4, van Vorden. F. de Jager, Achter de Hoven 232, van Franeker. A. de Boer, kantoorbediende, Vegelinslraat 23, vaa Deinum Mej. M. C. Kuijt, Johannes v. Aakenstraat 38, van Raam. G. Visser, bediende in een bioscoop, Emmakade 15' J, van Rotterdam. J. v. d. Sluis, musicus, Slotmakersslraat 20, van Utrecht. Mej. A. Hauwerda, onderwijzeres, Bothaslraat 14, van Meppel. J. Slapert, drukkersknecht, v. Blomslraat 22, van Hardegarijp. T. J. Twijnstra, directeur oliefabriek, Spanjaardslaan 121, van Amsterdam. Mej. J. Hoekstra, onderwijzeres, v. d. Kooijslraat 21, van Bergum. J. Spandan, boerenknecht, Heerestraat 7, van Idaarderadeel. A. Jorritsma, magazijnbediende, Keizcrsbuurt 37, van Sneek. H. Evers, klerk N. T. M., Tramstraat H, van Sneek. H. v. d. Hom, kleermakersknecht, 8o Vegelindwarsslraat 8, van Kollum. Mej. R. G. v. d. Meulen. leerares gymnasium. Gijsbert Japicxstraat 41. van Groningen. H. Brandsma, banketbakkersknecht, Nieuwestad 78. van Kortezwaag. G. Tichelaar, stucauoorsknecht, Eekhoffstr. 2li. van Bolsward. Mej. J. M. Korthals, leerares, Emmakade 50, van Dordrecht. M. Vijver, scliildersknecht, Achter Tulpenburg 32, van Franeker. J. r. Keimpema, arbeider, Pieter 3e Swartstraat 3, van Kernewoude. A. Smit, commies post en telegrafie, Voorstreek 348, van 's Hage. A. Simonides, conducteur S.S., 6e Vcgelindwarsstraat 14, van Harlingen. H. v. i. Wonde, kaaspakhuisknecht, Starterstraat 18. van Idaarderadeel. R. Bijlsma, wagenmaker. Wijnhornsterstraat 26', van Haarlemmerliede. Wed. J. Visser. Elizabethstraat 26, van Assen. Wed. H. B. Hauta, Spanjaardslaan 91, van Huizum. J. de Wit, commies en telegrafie, Turfmarkt 3, van Amsterdam. G. M. Langédijk, kleermaker, Hollanderhof 10, van Rotterdam. S. Hoekstra, kaaspakhuisknecht, Zaailand 4, van Sneek. G. ü. van Vliet, drukkersknecht, Xieuwestad 33, van Franeker. Mej. B. Vergonet, Voorstreek 358, van Zutphen. S. Haisma, beheerder slremselfabriek Emmakade I7s, van Dronrijp. Mej. G. M. Over de Korenmarkt 24*. van Xijkerk. Mej. W. Dijkstra, modiste, Ie Vcgelindwarsstraat 17, van Bolsward. Mej. G. Mota, winkeljuffrouw. Nicuweslad 110, van Bolsward. D. Monsma, kllerzetler, Ooslerringel 52, van Harlingen. Mej. R. A. Ze'ldenrust, « erkmanslust 107, van Utrecht. T. r. d. Zee, onderwijzer. Margarelha de Beerstraat 3, van St. Jacobiparochie. H. Cath. graanhandelaar. Zuiderplein 103, van Joure. J. H. Rosing, reiziger. Kruisstraat 25 van Aenlo. Mej. D. Boer, huishoudster, Wijbrand da Geeststraat 38, van Wieringerwsard. J. Dalmolen, bouwkundig opzichter. Groningerstraat 17 van Enschedé. J. Deelstra, banketbakkersknecht, Weerd 3, van Enschedé. S. de Vries, kantoorbediende. Rloemfonteinstraat 2, van Apeldoorn. J. C. Ensink, telegrafist, Groote Kerkstraat 85, van Rotterdam. Mej. F. van Kammen, Westerkade !». van Gorredijk. G. Mellegers, slagerskbecht, Brcedstraat 1. van Dordreclit Mej. G. Jonker, naaister, Heerenwaltje 16 van Haarlem. --- Raadselhoekje Oplossingen der vorige raadsels Voor grooteren. 1. Roompot: room. pot. 2. Kangoeroe. Kan, koek, roer, gang. 3. Arnhem, Herman. 1. Leeuwarden Leeuwarden. E 1 i 7. a li e t I: E n geland U t r echt Wortel Ang e 1 R D a 1 E u N Voor kleineren. 1. M—a — t; mat. 2. Haarlem. Ham. rem. Tam. 3. De letter r. i. Moeder, poeder, voeder. om te n io- Vtar groaterea. , ' - ' 'elfde -t krijgt, ai, - ;vr; menigvuldigt ta r 2 deelt. « Zoek uit eiken reg. .h.lUer krijgt. t Was midden «hl nog dront I -n brandt, D. Schrijf onder elkaar: i! koninkrijk ii j in Voor- \/.iê. : B /.uidi tjet 8 Wtcn schrijn men ] van geer. j.,ngen ni ' :■:. ;. ;.. t; i- een lekkere ri' c! 2. 9, I Voor kleinira». , ik 1-,-n een zeer mooi - ' straJ* " '• ,!,-,, u,t een ,del metaal. lat vooral in den zomer \ erkwikt. -j Met a :.- het een wapen, / • r schi rp gepunt en fijn: " _ W,, t ;„.,, ,k den -■■ '■ emd mag ik toch '-vel zijn? 3 wIA woord maak je uit drac letters: hmnn. «JB | dingen 1.9.4 spant men voor l - "lJ°. :i ,4 ben « zelf. ;. :->. 6. l i- een sappige vrucht. 2. 3 is een bolgewas. ---