Provinciaal Electriciteitsbedrijf. Punt 74. Ged. Stalen stellen voor onveranderd goed te keuren de balans per 31 December 1 '•• 16 en de winst- en verliesrekening over het lijdvak 1 October—3l December 1918 van het Dl ciaal electriciteitsbednjf en hun college te dech.r-geeren. De balans ad ƒ 894,865.10 X en de winst- en verliesrekening ad ƒ49,836.19 sluiten beide met een verlies van ƒ 11.751.03 X. Tevens is overgelegd een verslag over genoemd exploitatietijdvak door den directeur, lil dit verslag blijkt, dat het plan tot aanleg van een bovengrondsche leiding voor 10,000 volt spanning op ijzcn-n steunpunten van Wirdum naar Grouw onmogelijk is gemaakt door het uitvoerverbod van ijzer, door de Duitsche in October 1918 uitgevaardigd. Teneinde de stroomlevering aan de gemeente Idaarderadeel op 1 Januari 1917 te kunnen verzekeren, werd besloten tot den aanleg van een voorloopige leiding op houten steunpunten van Wirdum naar Idnard, door welke leiding onder tusschenschakeling van een transformator 6000/5000 volt een verbinding tot stand gebracht werd tusschen het provinciaal, van de K. G. L. overgenomen, hoogspanningskabelnet ca dat van de gemeente Idaarderadeel Op het einde van 1918 waren de werkzaamheden voor 'deze voorloop.ge verbind.ng zoo ver gevorderd, dat _j i„ de eerste helft van Januari i»l7 dienst zou kunnen doen keSa °DP3l,llin« va" de «oestellen voor de schaondeL n.dekbe:e""«« d« bovengrondsebe en apa„nïn..fe *' ** ""•«"komende, hoogiornT'pn T" TOn "ka_.la..tio„ ontworpen en uitgevoerd. dol? Imführf? cc" aa"Vraa« tol "troomlevering werd b"l„, f , ü"1 mclkP te Drachten ~ B van ,zér uïfn", *n® ■,«ek»™»W uitvoerverbod baarstelL! Dullscl,lan,l "«'««e ook de beschikjjaarMelhng van IJWr voor „.„„punten ran dcïe gemeeèniëBree„Van 2 V°heT 1916 *erd «» «e STIJ V K;Slm_ï,e\hel en van ket tnln iii 0R de ho°89t6 helasting der cent"t' inclusief e.gen verbruik llóo KW K.wTW Werde" m hel **". 878,167 aan de di™ SkoslpCnbrUik bedr°eg 63'368 K.W.U. «troom b "on!" ?W1ki,n« van electrischen voor bat SSS J 2 kad", van (43518.79* 1916. n 1 october—31 December f/2o!lo.alkkOSenndoCr *5 W** in l»laaI K.WU. per w«aw—n December ƒl7 4«M Kk°StC" Per K.W.U8 bedragen bij een remidt SfI*61*6^1 December /0.021 'f 17 "B » ! :iCU PnjS der «rstookte kolen van 7200 Ca"Jri,;" "0r K,;- °" aan, dt Cijfer*' die omlren' 'lp Irl.n-or | , ,"'r", 'n do centrale "et ''Jdvak 1 Januari tot en met 30 Scptember I'Jttt m het versla» van bet gemeentelijk electriciteitebedrij! te Leeuwarden gapublioaerd ■ija, habbaa de opwakkoatan van dan eleeiriaaban stroom in de Leeuwerder centrale van 1 Januuri tot en met lil Deoembei 1918 badracan; Dé vaata koeten per K w rond f 83, Da veranderlijke kusten per K.W.U. ƒ0,0289 in gemiddelden prijs der verstookte ataeakolen ƒ 15.01 herleid 10l 7200 caloriëa per K.O. op het tentin der centrale. De balans en de winst ah verliesrekening zijn andenoehl door dan accountant H, J. Wegeril la Amaterdam, dia in alja rapport enkele opmerkingen mankt war .le uij/e wm boekhotidihg, dook die da oijfera deugdelijk an in orde bevond. --- De Kamerverkiezingen. De óffieieele uitslag van Kieskring XIV Leeuwarden, dus van geheel Friesland, is als volgt: luoi ii". i. J. \Y. Albmla 795 Totaal I.IJSI ~. Yry-l.ilrcrtwl. 2« lij.t. Dr. W. W. v. d. Meulcu 508 & 11. ll.jlkeiiia 50 Totaal LIJ.ST no. 3. Vrijz.i.ni ,-l'r-iii xirilcu. Mr. il i' Manhaai lt_ _. M. Tetjuau* w 0 I koala» 64 Mr. I. J. Oud 41 Mevr. Mr H Bakker-Nort r. o. a_ainh_M u Mr Dr. 1' C Andreee A. Vuon 94 f. K. H. Kbe_ G. Q Luuauigli Meijer I T.laal " 5»74 I.IJ- Chl le ij... Jhr. Mr. A. r' ■!«• >.iv •. 1 llhimgl Dr. J. Th. rle Yiaeer J. R SaiMca IK n. mans Mr. J. tSchokk.ng 111 Mr. It. vau Ye-u :u) Jhr. Mr. D J. Wychgel __a»z________________Jft 11. Z. Zcgers dc Ueyl O. ! 3 H. J. van Ginkcl 7 Barrau 8 M. I. van Essen S J. F. Lankamp . 7 Moloina ai au 6 Totaal BT no. 7. £00111 >mucba Boud. Mr. M. w. 9. Caaab 117' Mej. J. »u H. J. IV f§ J. Borama 6 H. Albeda 12 W. B. ran Goor 11 1 Q. Kniseman 13 J. t. K. banm van Lyndea 4 O. K. Ilarnids 2 Mr. Aug. Mearits 7 Totaal 1271 LIJST no. & Bond van C-iisten-sotialistea. J. W. Kmyt 342 Mevr. A. Tjaden—van der Vies 273 P. Elderinjs' 10 Msvr. J. C'hr. L. Koomana—Timmer 24 J. P. Honnef I^___^^^ f. de Wit 2 M' .r. F. I'iibon—v. Iterson R H. D. Perlors 0 F. A. Franco 5 Totaal W> LIJST no. 9. Flattelandspartg 2o lijst. A. van den Hoven 70 H. J. Kruidenier Hz. 14 J. vun Meexvftld ' a_aai_aa__a_a(aa_JL G. B. Tiekstra 15 A. 11. Vetirel 2 Totaal 105 LIJST no. 10. Verbond tot Deniocr. v. d. Weermacht. W. Wijk 110 H. B. Bbrf-Oiji 10 F. van der Iers 9 \V. Kloostrr 7 H. 1 •:. Do 7 Mevr. W. Langelaar—van Eylc 4 J. I. Burgel 5 A. M. te Koluté Jt 0 D. Berends ~ " ÏÖ3 I.UST no. 11. | O. L. van der Zwaag 9649 Totaal " _J4O I.UST no. IJ. Boetaal DemxaaÉlarihe Arbeiders-Partij. Mr. P. J. '1r... tta_6 u r ü. Htladingsn I. lliuinalra 180 k Blkkoma 142 ToUal -6ÖIB I.UST no. 13. Neutrale Patalk H. J. ter Hall 486 «. 11. Koopman 18 Caroline van Dommelen 21 J. L. üoppejana 23 A. I. \V Jn.iaen 5 U. vau lhenu 21 Totaal 574 I.UST no. 14. tiache Party. II Kolthek 138 Hl. Iq B. Uaain- Jr. 80 L. KakUc U Totaal " 1-- I.UST no. 16. Sociaal ! i .elie Partij, D. Wijnkoop BW Dr. \S. vau Bavéetejja Jr. 8 L. L. 11. de Visser 1* K. Vos 8 J. C. t elun 8 U. Sterringa « Totaal M 7 LUST no. 16. raal le lijst. Mr. H. C. Dtaaaaianya 717 Prof. Mr. A. U. Visser vau Uaeudoorn 'il B. Xtacatraa 62 J W. Drion 10 J. W, Nicmeyer 16 Mj. J. it. W. g. ter Hj.ill 7 f. -L Kuobel Mr. A. (i A. ridder van Rappard 72 Wab-ave Boiaaevaiii « Jhr. Mr. P. vaa Foreeat 9 Totaal ' 919 I.UST no. 17. Plattclaudsuartu la lijst. F. Bos 208 A. Braat U K. Dilling SWI 8. Jensuia til E. J. Loa 8 Q Wolmeretett 9 Totaal 1061 - T no. 18. Poliuc-l'Aitij. A. L. van Beusekoiu 153 l I. A. Thomaon 113 E. Dozy 66 W. I. B, Koster Heuke *7 D. Beunder 11 P. J. Dammen » J. Couwenbergh * J. Mulder 8 J. van der WeyJon 11 Totaal ~406 LUST no. 19. Jan Kuiper 668 Totaal 668 LIJST no. 30. Christen-Democraten. A. P. Staalman Ml F. F. Uartendorf -1 Totaal ' m Urn no. 21. Christelijk Sociale Party. Hr, Dr. A. R. van de Laar «60 Dr. K. A. Keuchenius 19 Dr. J. van Dorp 6 J. J. Geitz 7 Dr. C. D. Cramer 17 Totaal 698 LIJST nn. 22. m». Unie-Liberaal. Mr. P. Rink 3260 Mr. 11. Bmeenge 214 J. Sibinga Mubler 701 A. Rauwertla 707 Mevr. F. 8. van Bilen—Klaar 97 E. Derka H Mr. A. T. Vos 19 IL Eisma '''':' J. A. van Roijen 4 U. van Eerde 13 Totaal ' ~~5382 LIJST no. 21. Christ.-Hiat. 2e lyst. .T. Knoppers 89 Jhr. Mr. J. W. H. Rutgcrs van Rozenburg 12 St W. Tilanus 16 Mr. H. Verkouteren 9 C. E. van Koetsveld 8 W. F. C. van don Broek 1 Jhr. ö. J. A. Schimmelpenninck 9 J. Weitkamp 31 F. O. Nahuison 3 J. van Meggelcn 10 Totaal ' 188 LIJST no. 24. Roomsch-KatboliektfU, A. H. J. Engels 6208 A. C. A. vau Vuuron ' ' Dr. H. C. Berger ,; W. Fransen Jzn. 31 J. [~ Loohuis 10 J. Pas •"> H. Brouwer 33 Mr. J. C. J. W. Bfermaaa __* ' Totaal 5431 --- PERSNIEUWS. De Uitslag der Verkiezingen. In „de Standaard" deze voorloopige beschouwing: „Terwijl wij dit schrijven zijn, trots de ijverige imipaiiiining van den verkieaingadienat, nog gein volledige gegevens beschikbaar, om met juistln;ij een DOftfeel U kunnen vellen. Is de door bedoelden diaaat gaachatta kieadeeler juist, dan zijn er gekozen 13 Anti-revolutiunnairen, 7 Chr.-llistoriaehen ca 80 Roomschen, val da Kamer op het dooda punt brengt, niet de heeren Staalman en V«a de l.aar ~op de wip". Dt Itand vóór do vaHoaxiag «ai ii> rechts, ó4 links. Natuurlijk is er op 't oogenblik met te spreken van „rechts" tn „links"; de rtoegare Coalitie beslaat niet meer; de rechtsche groepen gingen zonder aceoord geheel zelfstandig naar de stembus. Uiider de opmerkingen, die te maken zijn, behoort deze, dut de kiezers in hoofd/.auk wei de gedragslijn gevolgd hebben, hun dt>or de politieke partijen aangeraden. De voorkeurstemmen ba> ttekendeii met veel. Wat vooruit wel te zien vaa, kwamen de zuivere belangengroepen slechts met ten klein aantal stemmen voor den dag. De Socialisten zijn aanmerkelijk sterker uit den strijd gekomen; hoewel zij 'l niet brachten tot het cijfer, dal zij gehoopt hadden en dat gemompeld werd. Dat de mannen van Wijnkoop mat een drietal parlementszetels gaan strijken is, M>or vwo de toestanden kent, niet zoo heel onverwaciit; maar voor deze groep loch ongetwijfeld ten meevaller. De winst die door de roode vrienden wordt ge> boekt is gehaald ten koste van «Je „vrijzinnigen" van alle gading; die met duidelijke cijfers dn pijnlijke afneming van hun kracht en beteekenis zien geboekstaafd. Dat de Economische Bond niet meer vrucht van zijn inspanning en reusachtige propaganda oogstte, is wel van beteekenis, ook voor de positie van minister Treub, die als woordvoerder van den Bond een soort „zegetocht" door het land hield. Wat mede in het oog valt is de verbrokkeling van kracht door het groot aantal zelfstandige groepen, waarvan Amsterdam bijv. het slchtoffer werd. Noorheen bracht de Hoofdstad des lands, de „hartader", zooals men niet zonder trots zeide, negen mannen in de Kamer; en thans met meer dan vijf (altijd voor zoover wij thans kunnen nagaan. Dit vijftal beslaat uit vier den en één Roomsche. Kn dat in het oude „bolwerk van het liberalisme". Zoo heeft dan nu de „volkswil" gesproken; ia de „dag van afrekening" gekomen; 't is op het oogenblik waarop wij schrijven nog niet de tijd om volledige conclusies te trekken; maar zooveel ia wel zeker, dat re voor de vrijzinnighei I weinig bemoei line ml zullen zijn." Verder maakt het anti-revolutionnaire hoofdorgaan nog deza loase opmerkingen: „De vrijzinnigen ontvangen de harde les der ■eldheid. Voor Amsterdam hadden zitting 8 vrijzinnigen: 3 unie-liberalen, 2 vrij-liberalen ca l vnjz.-democraat. Wanneer deze „liberalen vaa alle pluimage" 't aceoord ran samenwerking hadden kunnen treffen, zou hun thans de kieskring Amsterdam ten minste 8 zetels hebben bezorgd; naar dezen maatstaf: Middenstander. 347;.' Unie-liberalen 5524 .Vrij-hberalen- 5068 ~ „ 819 Neutrale partij 1632 Plattelanders (links) 85 Economische Bond 8518 Vrijzinnig-democraten 9169 34,282 en met een vermoedelijken kiesdeeler van pi. m. ÏJ.DOO. No zal „door Amsterdam" geen enkel vrijzinnige meer naar de Kamer worden gezonden. De „provincie" moet te hulp komen." „De holle phrase van hel Algemeen Stemrecht is reeds nu gebrandmerkt De partijen, die daarom 't hardst schreeuwden, hadden natuurlijk hun verwachtingen meest gebouwd op de groote steden en de industrieels centra. Al dadelijk bleek, dat in de groote .«loden, ondanks dea thans ingevoerden stemdwan#, slecht is opgekomen. Rotterdam bracht slecht» 75 pet., Amsterdam, dat zoo verrassend rood stemde, tocfc maar 82 peL geldige stemmen uit. Vin vierde en één vijfde deel der kiezers, dal — bv Woudene de wettige verhinderingen en de overledenen —> zelfs de eerste maal de beste den wettelijk n stemdwang aan zijn laars lapt, bewijst voldoende, dat de roep om allemans-kiesrecht niet veel meer dan een politieke manoeuvre was." „Het „meerderheidsstelsel" was in hooge mate onbillijk. De Evenredige Vertegenwoordiging, hoewel in den nu ingevoerden vorm nog verre van het „nee plus ultra", teekenl zich reeds nu ai als een veel „billijker" stelsel van verkiezing. In 1913 behaalde de rechtsche coalitie bij eerste stemming in de 9 Amsterdamsche districten een tolaal van bijna 20,000 stemmen, terwijl op de vogels van alle veder links 'n kleine 50,000 pijlen werden gemikt. Met die halve ton mijlen schoten de linksche Amsterdammers den gansenen buit van 9, terwijl rechts met leege handen moest heengaan, dank zij het meerderheidsstcl sel en dc bekende „liberale districtenschaar". Naar evenredigheid zou rechts */t, dus zeker 2 zetels hebben moeten bezetten. De E. V. heeft nu bij haar eerste intrede aal dê R.-K. zeker; aan de A. R. 'bijna een zetel bezorgd." „De Chr.-Hist. beweerden in de laatste dagen nogal een keer, dat — ja, hun organisatie wel niet sterk, maar bun ongeorganiseerde aanhang in 't land grooter was dan bij eenige andere partij. Dat zou deze stembus eens duidelijk anntoonen. 't Blijkt nictl In Amsterdam behaalde no. 1 van de eerste C.-H. lijst maar even twee en half duizend stemmen. Zelfs Staalman ging hen» te boven. En in 't land? Toen omtrent 92 zetels voldoende zekerheid was verkregen, bleken tlaarbij 6 voor de C.-H. te zijn. De C.-H. /"Hen moeten leeren, dat in organisatie kracht zit, rn de „ongeorganiseerde aanhang" een zvvakko rietslaf is." ~'t Is bekend genoeg, hoe de S. D. A. P. vooral de laatste maanden heeft „geschipperd" om — bij 'I vloren van den rooden dageraad — de ministeriabilUeit te bewaren en tegelijkerlijd den vat op de revolulioniKiiro massa niet te verliezen. Vandaar bun trouwen steun eerst met veel^ kabaal aan Posthuma en zijn cr_?»-keleid geschonken; vandaar hun angst, toen onJ«r aanvoering van Wijnkoop de relletjes opdoSen; en vandaar hun felle bestrijding van den voorheen geliefden crisis-minister en zijn gedwongen staats-socialisme. De vreugde over de aanwinst van zelels der S. D. A. P. zal zeer getemperd, zoo al niet overtroffen zijn door de ongedachte trefkans der Tribunisten." Voor de c.-h. „N ederla nde r" spreekt hot allersterkst „de ontzaglijke debacle van de liberale partijen, in Nederland". „Wat onzerzijds", schrijft het blad, „altijd is voorspeld, maar waarnaar de vrijzinnigen niet hebben willen luisteren, dat zij zouden worden weggedrongen door de sociaal-democraten, tegen welke zij geen positief beginsal hebben te stellen, wordt nu bewaarheid. Van de macht der liberale partij in Nederland is nagenoeg niets meer over, ■en wanneer hare leden ooit aan do regeering zullen komen, dan zal dat zijn bij de gratie van de sociaal-democraten, die bijna Yt van het parlement hebben ingenomen. Over dezen uitslag verblijden wij ons allerminst; de groei der sociaal-democratie, die ons ideaal niet is, achten wij noodlottig voor de toekomst van ons volk, anaar wij moeten, helaas 1 constateeren, dat hij in de hand is gewerkt door Christenmannen als Bronsveld e. d. die altijd de liberalen hebben geholpen ten koste van de positief-Cbristelijke partijen, de eenige, die zich principieel tegen het socialisme hebben gekant. De gevolgen zijn dat de groote steden, Rotterdam voor de helft, Amsterdam en Den Haag voor Yt rood stemmen. Dat belooft iets voor de toekomst van onze gemeente-politiek. Maar tot voor enkele jaren gaven zelfs bladen als de „N. R. Ct." vauk de voorkeur aan een üociaal-demokraat boven een man van rechts. Voorts treft het ons dat de Economische Bond, met zijn drietal gekozenen, na een grootsch opgelette en op geen geld ziende propaganda het vrijwel hoeft afgelegd. De partij-Treub kan een oppositie-groepje zijn tegen iedere regeering; kan misschien als critisch element wat goeds doen, maar als element van regeerkracht schijnt zij zonder beteekenis. De S. D. P. — de partij van Wijnkoop en De I Visser — doet haar intrede in het parlement. De S. D. A. P. haar onverzoenlijke vijandin, zal daar plezier van beleven; reeds ging in Amsterdam bet stemmental der S. D. A. P. met 6000 stemmen achteruit, die ten goede zijn gekomen aan de „Bolsjewieksche" groep-Wijnkoop es. Deze, revolutionnairder schijnend dan de óffieieele Soc. Dem. Arb. Partij, krijgt natuurlijk almeer de elementen op haar hand, die van beloften meenen te kunnen leven. Vermoedelijk zal dat, van den weeromstuit, het revolutionnair sentiment in mr. Troelstra's gelederen versterken. Van samenwerking tusschen deze groepen in de Kamer zal wel nauwelijks sprake kunnen zijn; van tweespalt en heftig dispuut zooveel te meer. De rechtsehe partijen.... Dat de R.-K. zeer vooruit zou gaan, kon iedereen voorzien, evenals den achteruitgang van de andere rechtsehe groepen. Zij heeft echter aan onze verwachtingen vrijwel beantwoord. Slechts valt het ons één of twee zetels tegen dat onze eigen partij het (tot op het oogenblik) niet tot meer dan zes zetels heeft kunnen brengen. Het iets verhoogde cijfer der A.-R. partij daarentegen zal menigeen meevallen, en overtreft vermoedelijk hare eigene verwachtingen." „De slotopmerking onzer eerste indrukken is deze: aan den sternplicht hebben nog zeer velen zich niet gestoord; het schijnt dat minstens 10 pet. der kiezers is thuisgebleven. Vandaar dat de kiesdeeler, die men op 14,000 schatte, ten slotte op 12,500 is gekomen. Eerst later zal kunnen blijken koeveel geoorloofd, en hoeveel willekeurig, dus strafbaar verzuim onder de thuisblijvers schuilt." Het katholieke „C entrum" ziet in de voorloopige cijfers licht en schaduw. „De socialisten blijken, althans in de groote steden, een sterk stemmencijfer te hebben behaald. De verschillende liberale groepen maksn, daarbij vergeleken, een treurig figuur. Zij worden meer en meer door het roode element overvleugeld. Het is een proces, dat zich in steeds sneller tempo voltrekt. Rechts zijn de katholieken veruit de sterkste partij. Dan volgen de anti-revolutionnairen, die meer dan in één plaats een grooter stemmencijfer behaalden, dan werd vermoed. Minder goed hebben, naar de op dit oogenblik bekende cijfers, de christelijk-historischen het eraf gebracht. De katholieken zullen, van alle partijen in de Kamer, de talrijkste wezen. Daarna komt de S. D. A. P. Niet onbeduidende resultaten verkreeg, met name in Amsterdam, ook de S. D. P. „Voor 't overige schijnt nu reeds te kunnen worden geconstateerd, dat de bestaande partijen zich over 't algemeen hebben weten te handhaven tegenover de nieuwe groepen en groepjes, die, met de stembus in 't verschiet, als paddestoelen uit den grond zijn opgeschoten. Nemen wij bijv. een stad als Utrecht. Daar zijn in 't geheel 26,819 stemmen uitgebracht en daarvan verkregen de zeven, thans in het parlement vertegenwoordigde partijen, er niet minder dan 24030. Toch zullen, naar 't zich laat aanzien, de snipper-partijtjes eenige leden in de nieuwe Kamer tellen, en, mocht er geen krachtige meerderheid komen, daar een invloed uitoefenen, wellicht boven hun sterkte in getal. De heeren der S. D. A. P. zullen ook het ielwat twijfelachtig genoegen smaken in de parlementaire arena hun voormalige vrienden te ontmoeten, in de S. D. P. georganiseerd!" De „r.-k. „T ij d" wijst er op, dat, indien de voorloopig bekende uitslag rondom het doode punt wordt geconsolideerd, niet weinigen ongetwijfeld een nationaal ministerie, gelijk oudminister Heemskerk en anderen — onder dergelijke omstandigheden — wenschten, als de eenige mogelijke uitkomst beschouwen. . . „De kracht der rechterzijde gedurende de aanstaande periode ligt in haar eenheid. Met vijftig vertrouwde zetels en een rechtsehe meerderheid in de Eerste Kamer keeren wij alle plannen der linkerzijde, welke lijnrecht tegen de christelijke eischen ingaan. Wij denken hierbij voornamelijk aan het bijzonder onderwijs. Er is geen sprake van, dat de drie liberale groepen, die van 39 zetels tot 14 zetels zijn gedaald, ons zullen voorschrijven, hoe art. 192 zal worden uitgevoerd! En dit is alvast groote winst van deze verkiezingen. Wij mogen zelfs hopen, dat van de groepen, die wij bij de linkerzijde hebben ingedeeld, menige stem zich in de Kamer zal voegen bij de onze. Trouwens ook op ander gebied zullen wij niet zonder succes een beroep kunnen doen op de stemmen van enkele dier groepen. Zoo o. a. de partijen der christen-democraten en der christelijk-socialen (mr. dr. van de Laar) kunnen en zullen niet blind blijven voor sommige speciaal christelijke verlangens. Wij denken hierbij o. a. aan de christelijke beginselen ter zake der huwelijkswetgeving, de beteekenis der groote gezinnen in het belastingvraagstuk etc." Voor het land in zijn geheel genomen schitterend, voor Amsterdam teleurstellend, acht „h e t Volk" voor de S. 0. A. P. Üen uüslag van den verkiezingsstrijd. „De drie groote steden", merkt het blad op, „geven een sterk verschillend beeld. In Rotterdam en Den Haag is dc groei van onze macht voor de hcerschende klasse ontstellend. Het sterkst treft het beeld van Rotterdam, waar bijna de helft der bevolking de zijde heeft gekozen van onze partij. Te Rotterdam pleegt de hcerschende klasse geen blad voor den mond te nemen. Daar spreekt zij nog zoo als zij denkt, daar handelt zij nog zooals zij gevoelt. Zij heeft thans het antwoord gekregen van dc massa; een antwoord, waarbij dat van Den Haag zich waardig aansluit.. De 3de Juli 1918 is voor de lastdragers der samenleving in deze beide steden een historische dag geworden 1 Over Amsterdam kunnen wij niet met dezelfde vreugde schrijven. De bevolking van Amsterdam diende, wat socialistisch voelen en denken betreft, minstens gelijk te slaan met Rotterdam. Het blijft er ver bij achter. En terwijl èn in Rotterdam èn in Den Haag de S. D. P. een stemmencijfer haalde, dat het onze op geen voeten en vamen nabij kon komen, heeft te Amsterdam de S. D. P. het gebracht tot niet heel veel minder dan de helft van ons stemmenaantal. De hoofdstad, meer dan eenige andere stad, heeft de ontbindende werking van den oorlog ondergaan. Onze partij zal den toestand te Amsterdam ernstig onder de oogen moeten zien". De „Tribune", het orgaan der S. D. P., acht natuurlijk het meest opvallende verschijnsel bij de verkiezingen den groei van de S. D. P. „Weliswaar zijn zwart en geel, kerkdijken en S. D. A. P., troef, doch het aantal der op revolutionnairen uitgebrachte stemmen overtreft onze stoutste verwachtingen. Thans doen wij onze intrede in het parlement. Hiermede is de S. D. P. over het doode punt heen gekomen; thans zal het woord van het revolutionnaire proletariaat klinken door het gansche land. Nu kunnen we breedere lagen met onze piopaganda bereiken. De S. D. A. P. heeft intusschen haar hoogtepunt bereikt, is er eigenlijk reeds overheen. In de steden krijgen de arbeiders haar in de gaten. En wij zullen haar ook vervolgen in de kleinere plaatsen waar zij nu nog haar stemmen weghaalt." „De S. D. P., wier bestaan en ontstaan is de historie van den strijd tegen de verwatering, zal deze historie nimmer verloochenen. De partij, die vervolgd is door de Nederlandsche justitie, die gehaat is door alle reactionnairen, alle burgerlijken, de S. D. A. P. incluis, zal onverzwakt voortgaan om den onverzoenlijken klassenstrijd te voeren. Niets evenwel, niets zal het revolutionnaire woord in het parlement tot stand brengen als niet in de massa van het proletariaat een nieuwe geest van verzet oplaait. Nu moet de daad, de grootere daad volgen. Nu moeten de arbeiders van stad en land zich gereed maken om de bloedzuigers van zich af te schudden, naar het voorbeeld der Russische arbeiders en boeren. De S. D. P. gaat nu naar het parlement, afgevaardigd door het revolutionnaire proletariaat. Thans is het woord aan de massa der arbeiders". De „Nieuwe C t." spreekt van „een zware nederlaag". Want, zegt het vrij-liberale hoofdorgaan, het zou geen zin hebben te pogen den uitslag van de verkiezingen voor de liberale groepen, in 't bizonder voor onze geestverwanten, anders te karakteriseeren. " „Strijdend voor de maatschappelijke vrijheid naar links, TOOT dj geeeteüjk. vrijheid naar rechts, heelt het leger, dat onze sympathie had, een ernstige nederlaag geleden." „Dat onder de hondderdduizenden aan wien de nieuwe kieswet voor 't eerst een slembiljet in handen gaf, geen geestverwanten voor ons zouden zijn te recruteeren, dat stond wel a priori vast. Dc liberale idéé eischt meer onderscheidingsvermogen, meer politieke scholing van haar aanhangers dan waarover deze nieuwe kiezers voor 99 pet. beschikten. Daarop hadden wij dan ook geen enkel, verwachting gegrondvest. Zij behooren voor de overgroole meerderheid tot degenen, die onvoorwaardelijk het parool volgen dat de leider uitgeeft en met name in het zuiden moet dat parool in vele gevallen door de plaats vanwaar het werd gegeven dubbel indruk hebben gemaakt." „In de tweede plaats zullen wij dezen nederlaag wel voor een belangrijk deel mogen en moeten toeschrijven aan de impopulariteit van do tegenwoordige regeering. De omstandigheid, dal dit geen rechtsehe redering is, geen sociaal-democratische ook, wekt bij velen dc voorstelling, dat deze regeering per saldo is wat bijv. het kabinet-de Meester was." „Dit kabinet is nu eenmaal de zondebok met alleen voor eigen, zeer ernstige fouten, maar ook voor vele oorlogsbezwarcn, die het niet ondervangen kon." „Als vaststaand mag voorts wel worden aangenomen dat een zeer groot deel van de stemmen, die gisteren zijn weggesmeten aan allerlei belangenorganisatietjes van politie, artisten enz., aan malcontenlencandidaturtn als van de Algemeene Staatspartij, in gewone omstandigheden zouden ten goede zijn gekomen aan de liberale groepen. Bij socialisten en roomschen en anlirevolutionnaircn heerscht een te straffe partijdiscipline, dan dat men daar veel verlies zal hebben te boeken van dien aard. Als psychologische factor zal ook de verdeeldheid links, nog vergroot door de creatie van minister Treub, wel in het nadeel van de liberale groepen hebben gewerkt. Dat zijn de voor de hand liggende conelu Wat het „Handelsblad" het eerst opvalt is, dat de eenige politieke scheidingslijn, die misschien een kenbare meerderheid vormt, de oude antithese-lijn is. „Wij rekenen dan dc christen-socialisten bit de rechtsehe partijen, ofschoon wij gelooven, dat in de practijk een of twee dezer volksvertegenwoordigers mogelijk veel dichter bij de socialisten dan bij de „christenen" zullen staan. Maar de kiezers hebben onmiskenbaar uitgesproken, dat zij liever een rechtsehe dan een linksche r ring hebben 1 De andere scheidingslijn — die tusscii craat, of beter neo-democraat en...., ja en nietneo-democraat geeft geen houvast. Al rekent men de drie uitgesproken democratische christenen tot de neo-democraten, dan hebben deze nog geen meerderheid, dan hebben zij met de socialisten en vrijzinnig-democraten nog slechts 33 zetels. En zij die niet tot de neo-democraten behooren, maar zich toch allen ook democraat voelen en gelooven, hebben geen enkel beginsel gemeen, vormen, hoe ook gezien of beredeneerd, geen staatkundige groep. De keus kan dus slechts zijn tusschen een rechlsch ministerie ofeen,,nationaal"ministerie — waarover zoowel de heer Heemskerk als de heer Treub gedacht en geschreven hebben. Het zou wel een zeer merkwaardige combinatie zijn, een ministerie waartoe deze beide oud-wethouders van Amsterdam behoorden. Maar — een nationaal ministerie bahoeft de beide vooraanstaande mannen, die het meest voor zulk een ministerie voelen, nog niet onder zijn leden te tellen." --- Leeuwarder Courant van Vrijdag - Juli 1918. fWE EDE BLAD. --- Provinciale Staten van Friesland. Derde vervolglijst van punten, ter behandeling in de zomerzitting 70 MetWeenng betrattewh de vertatemg scheep*aart-eg 0ronlm« <"»• •f 5«■ VnnraS naar eaiueiding van de ren ,K ' v„or behoeftige krankzinnigen. ■ars ss&s * s -j™ l^-^>*i_-_: ' . •011: .... .1,. «,ui-t- en wrlle.reke-5 PK* •, .01. 31 Decembax Sf 6 Z rolui-iael el, ,'- Voorste! naar eaiUeidingvan »«» " van do raraerziging Nadarl-adach. 1 -**