RECLAMES» \JMP£R/Al£\ 11 *_t /»* fcV»' ssS* Ir ■Ast w*" ai O?.. ■Is v **Ac \ v-* )£/ Vf J 7 L-, rjrCBOX-DOOT \ --- Leeuwarder Courant van Donderdag 19 December 1918. TWEEDE BLAD. --- Leeuwarder Gemeenteraad. VOORSTELLEN EN PRAE-ADVIEZEN. De lichtlooze buurten. In verband mei het vraagstuk ider lichtvoorziening onderscheidene aanvragen om overdracht van particuliere stralen aan de gemeente zijn mm-komen — doen B. en W. den raad een voorstel aangaande het verzoek van de bewoners van perceelen gelegen aan de Oosterbuurt. Volgens eene door den directeur der gemeentewerken overgelegde berekening zullen de kosten van rioieering en verbetering van bestrating, benevens een bedrag voor het voortdurend onderhoud, in totaal ƒ1523.37 bedragen, welk bedrag door schillende eigenaren zal moeten worden belaaU. Bij deze berekening is van de veronderstelling uitgegaan, dat de bedoelde verbeteringen kunnen wachten totdat meer normale tijden zijn teruggekeerd. Werden bedoelde werkzaamheden terstond verricht dan zouden de kosten veel hooger komen. Eigenaren van de bedoelde perceelen hebben verklaringen ingezonden, dat zij de straat aan de gemeente willen overdragen onder de door B. en W. voorgestelde en aan hen kenbaar gemaakte voorwaarden, o. m. dat de gemeente buizen of kabels zal leggen ten behoeve van de verlichting der woningen, als voor dien aanleg voldoende materialen aanwezig of le bekomen zijn. Aan den directeur van het gemeentelijk electriciteitsbednjf is opdracht verstrekt met het leggen van den kabel een begin te maken en de perceelen daar op aan te sluiten. Een en ander is thans reeds geschied. B. en W. stellen dus voor, in den bovenbedoelden geest le besluiten. --- Aanleg van straten. B. en W. leggen aan den raad over een rapport van den directeur der gemeentewerken met bijbehoorende teekening betreffende den straataanleg op de onlangs in openbare veiling aangekochte perceelen tussehen Groningerstraatweg, Kalverdijkje en Cambuursterpad. Door straten, loopende in het verlengde van de Tjerk-Hiddesstraat naar het punt, waar het Kalverdijkje op den straatweg uitkomt en vandaar naar het eindpunt van het Cambuursterpad bij den weg Achter Cambuur, wordt het plan in drie vakken verdeeld, die elk door noord-zuid loopende zijstraten in bouwblokken zijn onderverdeeld. Het Kalverdijkje is voor het grootste gedeelte intact gebleven. Bij den Groningerstraatweg komt een plein ter grootte van 40 X 50 M. Op dit plein zal later ook een nog aan te leggen straat uitkomen, welke in noordelijke richting het verkeer zal leiden naar het Bonkehout en Lekkum. De breedte van de drie hoofdverkeerswegen wordt respectievelijk 17.50 M., 11 M. en 11 M. De overige straten tussehen deze breede wegen gelegen worden in het algemeen 5 M. breed. Het tweede plan verschilt in zooverre van het eerste, dat een gedeelte van het stratenplan als tuindorp is aangegeven. De ligging hiervan is zoover mogelijk uit de stad gezocht, omdat daardoor bereikt wordt, dat de omgeving met hare landerijen en natuur zich het beste aan het tuindorp zal aanpassen. . Wat dit gedeelte betreft, doen B. en W. m overle" met de commissie voor de openbare werken thans nog geen voorstel, doch wel komt het wen- voor, een strook van het niet aan de gemeente overgegane terrein met bouwverbod te bezwaren. . » ! _______ Kader stellen zij zich voor, 's raads goedkeuring od de prijsbepaling der bouwblokken te vragen. Deze zal gemiddeld op ƒ 5 per M. moeten worden aestcld voor 83,000 Ml, die beschikbaar komt. ?>e kosten van den straataanleg beloopen volgens xaming van den directeur ƒ 235,000. Dienovereenkomstig wordt den raad voorgesteld, te besluiten. --- Verbreeding St. Jacobsstraat. Bij 's raads besluit van 27 Juni j.l. ontvingen R en W een crediet van f 850 voor het verbrecden van het trottoir langs het Gouverneursplein tussehen de St. Jacobsstraat en de Groote -traat, tot het wegnemen van het op dat plein aanwezige grasperk en het aanleggen van een viuchtheuveïtje, om door de uitvoering hiervan een beleren toestand te scheppen voor het verkeer van gemeld plein naar eers genoemde straat en omgekeerd. Van dat crediet hebben B. en W. nimmer gebruik gemaakt, omdat met den aanleg van het breede trottoir ook de transformator, bij 1 el plantsoentje geplaatst, zou moeten verdwijnen. Gedurende den oorlog viel daaraan met te den- Zij hebben nu een ander plan. Bij eventueelen verbouw van het bureau voor gemeentewerken, waarover zij zich hunne plannen nog moeten voorbehouden, zou dit pand achteruit geplaatst kunnen worden. Op die wijze zou aan de St. Jacobstraat eene breedte van 8 M. gegeven kunnen worden, terwijl bij verbouw van de dieper in die straat gelegen perceelen terugplaatsing gevorderd zou kunnen worden, waardoor ook verder op de straat gemelde breedte te verkrijgen zou In verband daarmee stellen B. en W. den raad een verlegging der rooilijn voor. --- Subsidiën. Hel bestuur der Leeuwarder Industrie- en Huishoudschool heeft verzocht, het gemeentelijk subsidie voor de inrichting te verhoogen. Het subsidie bedraagt thans tot wederopzeggens toe ƒ 4000 per jaar. Dc gevraagde verhooging ad ƒ 1800 zal, volgens den inhoud van het adres, voor •een bepaald doel worden aangewend. Het bestuur acht zich verplicht verbetering te brengen in de salarieering van het personeel der school en daarvoor do gevraagde verhooging te besteden. (Tegelijkertijd worden van het rijk en de provincie voor dat doel bijdragen gevraagd, respectievelijk van ƒ3OOO en ƒl2OO. De salarisregeling, welke hel bestuur heeft ontworpen, zal op een hoogere uitgaaf voor de inrichting van ruim ƒ6OOO neerkomen en op 1 Januari 1919 in werking treden. B. en W. meenen, dat het nut, hetwelk de in- richting voor onze gemeente heeft, eene verhooging van het subsidie als wordt gevraagd, wettigt. Dit is mede het gevoelen van de commissie van toezicht op het middelbaar onderwijs alhier. Het is op het oogenbiik niet bekend, of door het rijk en de provincie de verzochte verhoogingen zullen worden toegestaan, waarom B. en W. voorloopig alleen voor het jaar 1919 het gemeentelijk subsidie zouden willen vermeerderen. Onder de aan het subsidie te verbinden voorwaarden zouden zij willen opnemen, dat ook hier een lid van den raad zitting heeft in het bestuur der school. Het bestuur van de Vereeniging voor Middelbaar Technisch en Ambachtsonderwijs alhier vraagt een extra subsidie tot een bedrag, dat vercischt wordt om aan ieder van het personeel der ambachtsschool, die voor duurtetoeslag in de termen valt, eene som in eens uit te keeren, gelijk aan het bedrag, dat onlangs aan ambtenaren en beambten der gemeente werd gegeven. Waar de raad geen termen vond, om voor de onderwijzers in eigen dienst der gemeente de bedoelde uitkeering te geven, daar bestaat h. i. nog veel minder aanleiding, om voor onderwijs-personeel in dienst van andere corporaties, door middel van het verleenen van subsidie, een extratoeslag te verleenen. --- UIT DE PROVINCIE. JEngvird**, 17 December. In zijne vergadering van heden heeft de gemeenteraad op daartoe gedaan verzoek eervol ontslag verleend, ingaande 1 Januari e. k., aan de heeren A. Dorenbos en J. Oosterloo, als armvoogd, resp. voor Terband c. a. en Tjalleberd c. a., onder dankbetuiging voor de bewezen diensten. Benoemd tot armvoogd voor Tcrband c. a., wegens neriodieke aftreding, de heer R. K. Post en ter vervulling der vacature Dorenbos de heer D. Noppert. De raad vereenigde zich met het voorstel van den heer J. de Wilde om het burgerlijk armbestuur van Tjalleberd c. a. in overweging te geven de ingezonden aanbeveling van twee eandidatenarmvoogd, van wie no. 1 zich had teruggetrokken, aan te vullen met iemand, die de soc.-democratische beginselen is toegedaan. Herbenoemd tot leden der financieele commissie voor 1919 de heeren J. de Wilde, J. Post en M. van den Berg; tot lid der commissie van toezicht op het lager onderwijs mevr. A. Pasma— Van Vliet. Overeenkomstig het voorstel van B. en W. zal aan Ged. Staten worden verzocht om verlenging van vrijstelling voor een jaar van het onderwijs in vrije- en orde-oefeningen der gymnastiek in de school te Heerenveen en /Engwirden. Besloten is tot onderhandsche verhuring van de gemeentewoning te Tjalleberd, het voorgedeelte van 12 Mei 1919 tot 12 Mei 1920, aan den tegenwoordigen huurder E. Bijker, en het achtergedeelte, te rekenen van 16 November 1918 af tot 12 Mei 1920 aan G. Hijlkema, alsmede van de woning in de Kerkstraat te Heerenveen, wirden, aan den tegenwoordigen huurder M. Wijnia. Naar aanleiding van de missive van Ged. Staten inzake de aan dat college ter goedkeuring ingezonden onderwijzersjaarwedden-verordening is besloten, in zoover aan den daarin uitgedrukten wensch tegemoet te komen, dat de belooning voor het herhalingsonderwijs in plaats van op ƒ0.75 wordt gesteld op ƒ 1 per lesuur. De raad wenschte te handhaven het eindsalaris der hoofden ad ƒlBOO en dit salaris niet te verhoogen tot ƒl9OO, zooals Ged. Staten in overweging gaven. Vervallen is in dc verordening de bepaling, dat voor de verplichte hoofdakte f 300 zal worden genoten, zoodat enkel voor de hoofdakte, hetzij al of niet verplicht, ƒ 200 boven het gewone salaris zal worden betaald. Daardoor meende men tevens te zijn tegemoet gekomen aan het bezwaar van Ged. Staten, dat het verschil in salarieering van een hoofd' der school en een onderwijzer met verplichte hoofdnkte te klein was. Aangenomen zijn dc voorstellen van B. en W.: _a. tot wijziging der bouwverordening in dien zin, dat voor het sloopen van gebouwen vergun ning van B. en W. noodig is, zulks in het belang van de monumenten-zorg; b. tot adhaesiebetuiging aan het adres-Leeuwardcradeel om den boterprjjs aanmerkelijk te veriagen*-^ Slolen.lSlKv.ml.r. In de alg.-r.u-, M . - nLn- van do l*d« itï .jsi-lub , l-.eii 1..». "I i" o u-smursHd' herken de J ~i. Ilaitsma Muiier, burg, te, had -Inift.iuk toe - dat hu bedankte al m*heer we«oitt rertrek. Tïlta! ...uut / W7-70>». het aanf.il leden IQB. Sneek, 18 December. In het begin dezer week is hier opgericht de onderlinge paar h zekering Wijmbritseradeel-Sneek-Ulst en van de Wello lot de Jeltebrug. Deze pas geboren verzekering gaat nu reeds over een flink aantal paarden. Tot owtuurstedei. zijn gekozen dc heeren Tj. Kramer te Wotottß», voorzitter; K. D. Boersma te Goëngamieden vieevoorzitter; IJ. P. Veldhuis te Sneek, 0. Eizmga te IJsbrechtum, T. Breeuwsma te Oosthem, Tj. Geerlings te Idzega, J. J. de Vries te Woudeend, Joh. Cnossen ie Hommerts, Jan Windt te Opponhuizen. Voor taxateur viel de keuze op den heer W. Koopmans te Sneek. Secretaris-boekhouder is geworden de heer W. Zijlstra te IJsbrechtum. Sneek, 18 December. De ijsvereenigmg „De Friesche Jeugd" had hedenavond haar 35e jaarvergadering. Het ledental der vereeniging bedraagt circa 250. De uitgaven over 1918 had.Lu bedragen ƒ 192.73, dc ontvangsten, met inbegrip van het saldo van 't vorig jaar ƒ 276.16 M. Tot bestuursleden zijn met bijna algemeene stemmen herkozen de heeren F. v. d. Meer en L. Kopij. Gekozen in de vacature J. Bosc-hma de heer K. Osinga. Besloten is dezen winter bij gunstig ijs weer een hardrijderij uit te schrijven onder jongens van 13, 14 en 15 jaar. Mogelijke andere rijderijen, in de eerste plaats van kinderen van leden, zijn aan de keuze van het bestuur overgelaten. Op de volgende jaarvergadering zal een voorstel tot contributieverhooging aan de orde komen. Woudsend, 18 December. Bij den reciteerwedstrijd alhier, uitgaande van de Christelijke Jongelingsvereeniging „Immanuël" was de uitslag: Afdeeling Ernst, le prijs, gouden medaille 11. Wiersma le Oosthem, met „Drie Starren"; 2e zilveren medaille, J. Ram te Heerenveen met „Daniël bij dc liuwen". Afdeeling Luim. le prijs, gouden medaille, W. Siebesma te Sneek met „De Ithaka van Jan Trochee"; 2e zilveren medaille, P. Pruiksma te Woudsend met „Fen Ljouwert nei Jellum Boxurn. De jury bestond uit de heeren ds. F. H. van Oosten te Woudsend, B. W. Okma te Upecolsga en S. v. d. Brug te Woudsend. De opbrengst was ten bate der militairen. Aldeboara, 18 Decimber. Jisterjoun hal de krite Aldeboam fen it Frysk Selskip algemiene gearkomste halden. Ut it forslach fen 'e skriuwer bliek, det er 58 leden binne. De skathalder hie 272 goune en 68 sinten ynbard en üljown 190 goune en 79 sinten, sadet er great SÖ goune oer is. As bistjürder is op 'e nij beneamd de hear U. Hosper. De „Vriendenkring" scil foar üs krite in toanieljoun jaen. Lit de pot it ta, den komt er letter nog in sprekker. Murnierwoude, 18 December. Sinds geruimen tijd werden de Leeuwarder couranten hier en in de omstreken eerst des morgens besteld. Voortaan zal dit weer des avonds plaats hebben. Een ingezetene heeft zich tegen eene billijke vergoeding betreid verklaard, de couranten van Veenwouden te halen en ze 's avonds nog in de dorpen Akkerwoude, Dantumawoude en Murmerwoude te bestellen. De talrijke abonnees in die streken zijn daarmee ten zeerste ingenomen. Harlingen, 18 December. Reeds tweemaal is hier aangifte gedaan van diefstal van een schaap uit de weide. Thans wordl er weer een gemist, eigen aan den heer W. C. Postma. Men vermoedt, dat het dier geslacht 'vs. Gisteren zijn bij denzelfden eigenaar 5 H.L. aardappelen ontvreemd. --- PERSNIEUWS. Burgemeester Jansonius. Voor het „V o 1k" is de brief, door den heer Jansonius ten behoeve van zijn sollicitatie geschreven, een pijnlijk dokument. Hij luidt, na weglating van de inleidende zin sneden: „Eenige koeren heb ik als lid van de S. D. A. P., om als lid der Staten, als lid van den gemeenteraad te worden toegelaten, de belofte afgelegd van trouw aan de Grondwet en de wetten des Rijks. Het afleggen van die belofte is voor mij nooit een zinledige klank geweest. Mocht het dan ook H. M. de Koningin behagen mij tot burgemeester te benoemen, dan zal de belofte van trouw aan de Grondwet en aan de wetten des Rijks, die ik dan in handen van U Hoogedelgestrenge zal moeten afleggen, voor mij heilige ernst zijn. Toen ik kennis nam van de voor mij onbegrijpelijke redevoeringen van mijn partijgenoot Troelstra, heb ik terstond voor mij zelf de belofte afgelegd de partij niet te zullen volgen wanneer de aangekondigde revolutie werkelijkheid werd. Ik zou dan onmogelijk de partij meer kunnen verdedigen. Ik heb indertijd voor de oprichting van de S. D. A. P. de partij van Domcla Nieuwenhuis verlaten, omdat die partij den parlementairen weg verliet en met alle middelen, zoowel wettige als onwettige, streefde naar dc omverwerping van de bestaande maatschappelijke orde. Mee te doen aan revolutionnaire daden in strijd met de wetten des lands is voor mij onmogelijk. Alleen langs volkomen wettelijken weg wil ik mijn beginselen trachten te verwezenlijken. Het heeft mij dan ook veel genoegen gedaan dat verschillende partijleiders, o. a. de heeren Henn Polak en H. van Kol, niet geschroomd hebhen de houding van den heer Troelstra ernstig af te keuren. „Wij bctwi.sen , schrijft het „Volk", „aan Jansonius met het recht op de meening, hier door hem verkondigd. Wij waarschuwen wel tegen de opvatting alsof het principieel verschil tussehen de sociaal-demokratie en het anarchisme hierin zou zijn gelegen, dat de sociaal-demokratie van Pari. "VV'*"™ fluitend parlementaire Partij. De „twaalf apostelen" hebben de S. D. «. r. met gesticht, omdat Domela Nieuwenhuis revoiuuonnair was, maar omdat de ouUe partij Onder zijn leiding .len strijd voor en met het ulXe- ««**,*» **■ fcekenis gehad van een ttycAaae ,n de hooide" Wij willen de positie van QM6 partij i houden. Wij zullen op ons eerstvolgend k «onder twijfel het vraagstuk der mnaito methode ampel en breed bespreken. W u «ule» moeten uitmaken, of de invoering van hel algekiesrecht, van de demokralie n. d B voor ons een aanleiding is om eens en voor fioed de revolutie af te aweren. M den indruk laien bestaan, alt den parlementairen weg als d n all a hebben beschoun dal is niet juist. Én hot doet ons leed, dat Jansonius r brief deze voorstelling wekt, brief van een loUicilant. 1" 'i'!"' lijk vertoog is de strekking oï rail een heel andere; hier wekt de schrijver onvermijdelijk den schijn, dat hij door overmatigen BoUicitanti de historische juistheid en irei elke inquisitie geboden is, uit Is heeft verloren. Het is noeg, dat leden der S. D. A. P., als zij verlangen in I trekkingen te worden benoemd, dooi den klein,n Vargas, die Huys heet, aan een iii(|ui.-iiie sTOfdon onderworpen. Daartegenover past de grootst mogelijke terughoudendheid, de grooUt mogelijke soberheid. Deze missen v, ij in den brief van Jansonius, en daarom blijft dit atol pijnlijk dokumcnt." --- De Belastingpolitiek. Iv de vrijzmnig-democralische „Opbouw stelt professor mr. I. B. Coheo financieele offers, die niet \ ersdnlleiide van do ring verlangde hervormingen gemoeid zijn, het reeds weinig rooskleuriije beeld woordige rijks- en gemeente-fiiiam-i.-n. Toch meent hij, dat men den moed 0 vormingseisclien (premie-vrij staatspensioen, s.ilarisverhooging, heffing-in-t-ens -terke prog. door te zetten, niet mag verliezen. Maar tevens moet gezorgd worden, dal het eoonOsnische leven weer op zijn volle kracht komt, dat de productie weer tot volle ontwikkeling kan geraken, dat de kapitaalvorming met kracht kan -raden hen-at. Ten slotte komt hij tot de belastingpolitiek. Voor de indirecte belastingen wil schrijver in die politiek geen eereplaats. Invoerrechten of accijnzen op weelde-artikelen kunnen geen belangrijke opbrengst opleveren en de artikelen van algemeen gebruik wil hij niet belasten. „Ik zie geen anderen weg om de verhoogde staatsinkomaten te verkrijgen dan door ze rechtstreeks te heffen van het inkomen of het vermogen, dus door verhooging van inkomsten- en vermogensbelastingen en van de successiebelasting, waaraan dan het pas door de neutrale partij gestelde slaatserfrecht zich zal kunn- n aansluiten. En die verhooging moet noodzakelijk mol sterkte progressie gepaard gaan, zal zij niet al le zware lasten leggen op groepen, die, zonder tot de onvermogenden te behooren, reeds thans een moeilijken strijd om het bestaan voeren. Het is niet zonder groote zorg en bekommering, dat de wetgever tot verhooging dezer belastingen en versterking der progressie zal overgaan. hij loopt hier gevaar do bronnen van voortbrenging aan te tasten, een ongunsligeo invloed te oefenen op arbeid en kapitaalvorming. Hij zal zich zoovee! mogelijk moeten inspannen om dit gevaar te omzeilen en zal steeds voor oogen moeten houden, dat het onttrekken van groote bedragen aan de particuliere inkomens en vermogens slecht? hierin zijn rechtvaardiging kan vinden, dat de gemeenschap de gelden behoeft om hoogere en belangrijker doeleinden te verwezenlijken dan waartoe zij anders zouden dienen. Maar h dan ook volle rechtvaardiging gevonden. Mr. Van Gijn zegt in „de Economisch-Statistische Berichten": „Men bevordert de productie zeker niet door -nmatige heffing van het inkomen. Wie zich afvraagt, of hij zich zekere moeite zal geven, zekore risico zal loopen, gaat na, wat hij daarvoor genieten kan. Ean iemand zijn inkomen met ƒ2OOO verhoogen, doch moet hij van dit laatste toevoegsel aan zijn beslaande inkomen, dat reeds belangrijk is, bijv. 30 pet. betalen, .hui' doet hij de moeite en loopt bij de risico feitelijk voor ƒ 1400: de kans dat hij zich de moeite getroost, wordt geringer." Dit alles is waar, maar wil men erastig hervormen, dan moet over dergelijke bezwaren worden heengestapt. En dan moet tevens worden gehoopt, dat de ondernemers hun maatschappelijk inzicht zullen verruimen en hun gemeenschapsgevoel verdiepen en dat dc hoop om ƒl4OO voor zich zelf en tevens ƒ 600 voor de gemeenschap te behalen, m de toekomst voor bon een voldoende prikkel zal zijn om de mogelijkheid tot vermeerde, ring van productie niet ongebruikt te laten voorbijgaan. * De zorg en bekommering, waarvan ik sprak. doen zich ook en vooral voor ten aanzien van de heffing-in-eens. Ook hier ligt i„ sterke mato het gevaar, dat men het maatschappelijk vermogen hier en daar in sterkere mate dan voor de produc tic en de kapitaalvorming gewenscht is, zal aderlaten. Alleen de overweging, dat bij hot vourtbestaan der crisis-schuld nog grootere nadeelen te duchten zijn dan bij het delgen"door een heffingin-eens, mag ons tot het laatste doen besluiten En nu moet, dunkt mij, als men bedenkt groote sommen de staat in de toekomst noodig zal hebben, meer en meer de overtuiging post vatten, dat de overheid hare verzwaarde taak alleen dan met kracht zal kunnen vervullen, als niet jarenlang de crisis-schuld op de staatsfinanciën blijft drukken als een zware last. Ook hier moet men tussehen twee kwaden kiezen. Bij de heffing-ineens zullen misschien groote sommen, dia anders voor kapitaalvorming zouden zijn besteed, aan de bezitters onttrokken worden, maar bij de anoatinf der leeningen keert het grootste deel naar de par liniherc kassen terug en kan weer voor kapitaalvorming worden aangewend. Wanneer wij oh>m het juiste economisch inzicht verspreiden, dat het gewenscht is dit kapitaal aan 'I" binnenla**d»ohe productie ten goede te doen er. i-\ ons aller plicht is de bres. d<<- d>- l>«n Re-lngen, door verhoogden nrl>ei<] nn besparing weer aan te vullen, dan is er kans, dat Ac wonden, die de heffing in reus aal veroorzaken, kruftitiin1 genezing zullen vinden." ---